Buugga Yoo’eel iyo Kaniisadda La’odikiya ee Adventist-ka Maalinta Toddobaad - Lambarka Toddoba iyo Labaatan

Waxaannu diiwaangelinaynaa runnada uu hadda furfurayo Libaaxa qabiilka Yahuudah. Waxaannu isu waafajinaynaa runno si aannu uga jawaabno farriinta Yoo’eel, taas oo Butros ku aqoonsaday inay tahay farriinta roobka dambe ee ku qoran kitaabka Falimaha Rasuullada. Waxaannu ku soo dhowaanaynaa runnada hadda ku jira geeddi-socodka rumoobidda, kuwaas oo ah runnada dhammaystira kala-soocidda ugu dambaysa ee labada qaybood ee had iyo goor la muujiyo marka run imtixaan ahi la furo. Sidoo kale waxaannu ka hadlaynaa isla runnadan la furfuray, annagoo u eegayna inayan ahayn oo keliya erayada malaa’igta saddexaad ee kala saarta, balse ay sidoo kale yihiin erayada dhammaystira shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afar kun. Malaa’igta saddexaad labadaba way daahirisaa oo way nadiifisaa.

Tan iyo Luulyo 2023, Libaaxa qabiilka Yahuudah si tartiib-tartiib ah ayuu u furfurayay runno la xidhiidha khadadka dibadda iyo gudaha ee taariikhda dadka hadhay ee Ilaah. Hadda waxaannu furaynaa kitaabka Matayos, si aan u fahanno doorka Butros. Butros waa astaan u ah xidhiidhka axdiga ee Masiix la leeyahay aroosaddiisa Masiixiyiinta ah—kaniisadda uu ku dhisi lahaa Dhagaxa. Butros wuxuu matalaa aroosaddii Masiixiyiinta ee ugu horraysay iyo tan ugu dambaysaba. Butros waxaa loo soo bandhigay inuu yahay isla astaantaas aayadda dhexe ee cutubyada kow iyo tobnaad iyo laba iyo labaatanaad ee Matayos, cutubyadaasuna waa cutubyada dhexe ee khadadka isbarbar socda ee Bilowgii iyo Muujintii laga bilaabo cutubka kow iyo tobnaad ilaa laba iyo labaatanaad. Butros wuxuu matalaa boqol iyo afar iyo afartan kun maalmaha ugu dambeeya, oo marinkan dhexdiisana wuxuu joogaa Qaysariya Filibbos, taas oo ah Paniyum ee Daanyeel 11:13–15.

Butros wuxuu joogaa Panium, sidoo kalena wuxuu ku suganyahay maalinta Bentakostiga, qolka sare saacaddii saddexaad, dabadeedna macbudka saacaddii sagaalaad. Lixda saacadood waxay ka dhigan yihiin muddada wakhtiga ah ee ay boqol iyo afartan iyo afar kun la shaabadeeyo, taasoo horseedaysa imaanshaha sharciga Axadda. Iskutallaabta Masiixana waxay bilaabatay saacaddii saddexaad, wuxuuna dhintay saacaddii sagaalaad, taas oo keentay sarakicidda, taasoo billowday xilligii Bentakostiga ee ku dhammaaday Butros oo jooga Bentakostiga saacaddii saddexaad iyo saacaddii sagaalaad. Markii Qaddarintu injiilka u dirtay dadka aan Yuhuudda ahayn, Korneeliyos wuxuu u yeedhay Butros saacaddii sagaalaad. Saacaddii saddexaadna waxay sidoo kale astaan u ahayd qurbaanka subaxdii, saacaddii sagaalaadna qurbaanka fiidkii.

Muddadii lixda saacadood ahayd waxaa lagu matalay muddadii shirkii xerada ee Exeter iyo niyad-jabkii weynaa ee Oktoobar 22, 1844. Kitaabka Falimaha Rasuullada, Butros waxaa lagu muujiyey isagoo la midoobaya kuwa kale ee ka kooban boqol iyo afar iyo afartan kun dhammaadka cutubka koowaad, markii Yuudas lagu beddelay Matyaas. Markaas tiradii waa la dhamaystiray. Sheekada gudaheeda waxaa lagu aqoonsaday horusocod gaar ah.

Butros wuxuu ugu horreeyaa qolka sare, dabadeedna macbudka. Markuu ku jiro qolka sare waa saacaddii saddexaad, macbudkana waa saacaddii sagaalaad. Bandhiggii saacaddii saddexaad wuxuu soo saaray baabtiiskii saddex kun oo naf.

Laga bilaabo tirinta ku taal dhammaadka cutubka koowaad, ilaa macbudka saacadda sagaalaad, muddadu waxay ka dhigan tahay shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afar kun.

Boqol iyo afartan iyo afarta kun waxay soo bandhigi doonaan farriinta xaqnimada rumaysadka lagu helo, taas oo ah farriinta malaa’igta saddexaad ee runta ah. Xaq-siintu waa shuqulka Ilaah ee ah inuu ammaanta dadka boodhka ku rido, sida ay Walaal White si habboon u xustay.

Tusaale ka mid ah farriinta xaq‑u‑caddaynta sida ay u soo bandhigayaan boqol iyo afartan iyo afarta kun waa Gidcoon, oo ah nin axdi leh, waayo magiciisii waxaa loo beddelay Yerubbacal. Farriintii Gidcoon waxay ka koobnayd inuu shumac ololaya geliyo weel dhoobo ah, dabadeedna jebiyo weelkii, buun afuufo, oo ku dhawaaqo, “Seefta Rabbiga iyo Gidcoon.” Seeftii Gidcoon waxay kaloo ahayd seeftii Rabbiga, waayo seeftu waa Erayga Ilaah, kaas oo ah isu‑geynta Ilaahnimada iyo aadannimada. Farriintaas waxaa u taagnaa buunka iyo qayladiisa, intuu jebinayay weelka. Weelku waa aadannimada, taas oo ay tahay in la jebiyo, ama ciidda lagu hoosaysiiyo, si ammaanta iftiinka Ilaah ay u iftiimiso.

Intii aanu ku dhawaaqin farriinta, Gidcoon wuxuu soo ururiyey 300 nin isagoo maraya hab tijaabo ah. Markii habkaasi dhammaaday, Gidcoon wuxuu haystay saddex boqol oo nin. 300 waa meeltobnaad ka mid ah saddexdii kun ee Bentakostiga. Waxay matalaan ciidanka lagu kiciyo Yexesqeel toddoba iyo soddon, kuwaas oo gala axdiga weligiis ah.

Reerka Israa’iil waa la kala gooyey qaybahoodii, oo Yexesqeelna wuxuu tusaalayn doonaa sida qaybihii Yahuudah iyo Efrayim ee la kala gooyey ay u noqon doonaan quruun keliya. Ciidankaasu wuxuu ka kooban yahay laba ul oo kala maqnaa, laakiin hal ul ku midooba marka ay axdi la galaan Ilaah.

“Quruumuhu way ogaan doonaan in Rabbigu” quduus ka dhigo Israa’iil, marka uu meeshiisa quduuska ah dhex geliyo iyaga. Isku xidhka meesha quduuska ah ee Ilaah iyo dadkiisa Ilaah waxa uu matalaa isku xidhka macbudka aadanaha iyo macbudka rabbaaniga ah, oo marka taasi dhacdo, 300-ta aaminka ah ee Ilaah waa la shaabadeeyaa, duniduna waxa keliya oo loogu digi karaa iyadoo aragta dad la quduusyeelay inta lagu jiro qalalaasaha sharciga Axadda.

Quduuska Ilaah waxay ku midoobaysaa kiniisaddiisa marka kiniisaddu ka gudubto kiniisadda halgamaysa oo ay noqoto kiniisadda guulaysata. Axdiga uu Yexesqeel tilmaamay waxa lagu soo bandhigayaa iyadoo la xiriirta isu-geynta labada ushood, kuwaas oo sameeya hal qaran.

Ushiiqii Efrayim iyo ushiiqii Yahuudah waa labada kala-firdhin ee 2520 sano ahaa ee ku dhacay Efrayim iyo Yahuudah, kuwaas oo ku dhammaaday 1798 iyo Oktoobar 22, 1844, siday u kala horreeyaan. Waxay noqdeen quruunta keliya ee Israa’iilka ruuxiga ah ee casriga ah Oktoobar 22, 1844, markii uu bilaabmay shuqulkii daahirinta dadkiisa, ama meeshiisa quduuska ah. Taariikhdaas waxay tusaale u tahay taariikhda boqol iyo afartan iyo afar kun oo la miiri doono oo la daahirin doono (la nadiifin doono) by Rasuulka Axdiga, kaas oo si kedis ah ugu imanaya macbudkiisa xilliga sharciga Axadda. Marka daahirintaas la oofiyo, wax yar ka hor sharciga Axadda, kiniisadda guulaysata waxaa u talin doona boqor, boqorkaasuna waa Daa’uud, kii boqornimadiisa bilaabay isagoo soddon jir ah. Waa isla Daa’uudkii ku xusan Matayos cutubka koowaad, kaas oo ah jiilkii afar iyo tobnaad tan iyo Ibraahim. Tani waxay aqoonsanaysaa markhaati saddexaad oo Daa’uud ah xilliga sharciga Axadda. Ciidanka xoogga badan ee laga soo kiciyo labada ushiiq waxaa hoggaamiya boqor Daa’uud, marka kiniisadda laga daahiriyo haramaha.

Ciidankaasu sidoo kale waa wadaaddadii ku xusan 1 Butros cutubka labaad, kuwaas oo soddon jir ah marka ay bilaabaan adeeggooda.

Wadaaddadaasna waxaa kaloo astaan u ahaa saddexdii boqol ee wacdiyayaashii Millerite-ka ahaa, kuwaas oo qaatay saddexdii boqol ee shax ee 1843 la daabacay, oo shaxyadaas u adeegsaday inay farriinta gaadhsiiyaan jiilkoodii.

Saddexdii boqol ee wacdiyayaashii Millerite-ku waxay hawshoodii ku dhammaystireen taariikhda malaa’igta kowaad, waxyiguna wuxuu ina ogeysiinayaa in malaa’igta kowaad ay astaan u tahay malaa’igta saddexaad. Iyagu, sida uu sheegay Joseph Bates, waxay ahaayeen “dhammaantood isku shaabadood.” Gidcoon wuxuu ciidankiisa saddexda boqol ah ku amraa inay sameeyaan siduu isagu sameeyey. Saddexdii boqol ee wacdiyayaashii Millerite-ka, kuwaas oo lagu astaysay ciidankii Gidcoon ee saddexda boqol ahaa, waa in la safiyaa 9/11, halkaas oo farriinta kowaad lagu xoojiyo oo imtixaanku ka bilaabmo.

Magaca Gidcoon waxaa loo beddelay Yerubacal, oo macnihiisu yahay “in Bacal lala diriro.” Gidcoon wuxuu ka dhigan yahay “jaraha,” Yooxanaa Baabtiisahana faaskii ayuu geedka salka ka dhigay. Yooxanaa wuxuu astaan u ahaa William Miller, oo ahaa farriintii malaa’igta kowaad, halkaas oo Gidcoon ku beegmayo. Gidcoon waa Miller, Eliyaahii alfa, taariikhda saddexda malaa’igood.

Midyaaniyiintu waa cadowga woqooyi, oo waxay degeen buurta Moreh agteeda, Gidcoonna wuxuu joogay ceelka Haarod, oo macnihiisu yahay cabsi iyo argagax. 9/11 wuxuu dunida soo geliyey argagixisannimada, farriinta ugu horraysana waa baaq lagu cabsado Ilaah. Gidcoon wuxuu taagan yahay 9/11, ceelka Haarod (argagixisannimada), cadowgii woqooyina wuxuu ku jiraa dooxada agta buurta Moreh, oo macnaheedu yahay roobka hore. 9/11 waxaa bilaabmay inuu da’o rusheyntii roobka dambe, kaas oo ah roobka hore, isagoo ka soo dhacaya buurta Moreh. Kaddib imtixaankii ugu horreeyey ee labada imtixaan, laba iyo labaatankii kun waxaa dib loogu diray gurigooda buurta Gilecaad. Gilecaad macnihiisu waa calaamad-jid, oo calaamadda-jidka meesha laba iyo labaatankii kun dib loogu diray gurigooda waa niyad-jabkii ugu horreeyey ee Abriil 19, 1844 ama Luulyo 18, 2020. Laba iyo labaatan waxay calaamadisaa calaamadda-jidka ee niyad-jabkii ugu horreeyey, sida ay 22 u tilmaamayso maalintii niyad-jabkii weynaa yimid Oktoobar 22, 1844.

Imtixaankii xigay wuxuu ahaa imtixaankii biyaha, kaas oo taariikhda Millerite-ka lagu muujiyey shirkii xerada Exeter, halkaas oo ay jireen laba teendho oo biyaha lala xidhiidhiyey, sidaas darteedna ay u matalayeen laba dabaqadood oo caabudayaal ah. Exeter macnihiisu waa “qalcad ku taallaa biyaha,” teendhada kalena waxaa deggenaa bikradihii nacasyada ahaa ee ka yimid Watertown. Exeter waxay matalaysaa imtixaankii biyaha ee Gideon, hase yeeshee arrintu biyaha laftoodu sidaas uma ahayn, ee waxay ahayd habkii loo adeegsaday cabbitaanka biyaha. Hal dabaqad aad bay u daashay si ay u sii socoto iyagoo biyaha gacanta ku guraya, halka dabaqadda kalena ay hore u sii socotay. Hal dabaqad waxay ahayd dabaqaddii daallanayd, oo uu Leah matalayey marka loo eego Rachel, oo ahayd safartoydii wanaagsanayd.

Adeeggii Future for America wuxuu ahaa Gidcoon wakhtigii 9/11, markaas oo kii ugu horreeyey ee laba imtixaan uu ka sifayn lahaa koox weyn guutadii Gidcoon. Argagixisadii 9/11 waxay tilmaamaysaa ceelka Harod ee cabsida iyo argagaxa, buurta Morehna waxay tilmaamaysaa bilowga roobka dambe. Kala-soocid ayaa dhacday Luulyo 18, 2020, markii labaatan iyo laba kun ay tageen, sidaasna lagu calaamadeeyey imaanshaha wakhtiga dib-u-dhaca tirada labaatan iyo laba. Saddexdii boqol ee Gidcoon waa kuwa ka gudba imtixaanka labaad, kaas oo ah imtixaanka hab-raaca roobka dambe sida lagu aqoonsaday Ishacyaah siddeed iyo labaatan.

Butros wuxuu joogaa Panium iyo weliba Bentakostiga. Bentakostigu waa sharciga Axadda, oo Daanyeel kow iyo toban aayadda lix iyo tobannaadna sidoo kale waa sharciga Axadda. Aayadaha saddex iyo tobnaad ilaa shan iyo tobnaad ee cutubka kow iyo tobnaad ee Daanyeel waa Panium, aayadahaasina waxay metelaan taariikhda nebinnimo ee dibadda ah ee horseedda sharciga Axadda; Butrosna ee ku jira Falimaha Rasuullada, saacadda saddexaad iyo sagaalaad, wuxuu metelaa taariikhda nebinnimo ee gudaha ah ee horseedda sharciga Axadda. Khadka dibadda ahi wuxuu aqoonsanayaa taariikhda horseedda calaamadda bahalka, kan gudahana wuxuu aqoonsanayaa taariikhda shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afar kun. Maaddaama Butros uu yahay astaan aad muhiim ugu ah labadaba taariikhda dibadda iyo tan gudaha ee haatan ku jirta habka rumoobidda, waxay u muuqatay ku habboon in Butros lagu meeleeyo macnaha nebinnimo ee ka hooseeya akhriska dusha sare ee Qorniinka.

Laba-iyo-tobanka waxsii sheegyada Masiixiga ah ee lagu calaamadeeyey inay ku rumoobeen kitaabka Matayos waxay metelaan taariikhda boqolka afartan iyo afarta kun. “Wakhtiga dhammaadka” wuxuu calaamadiyaa bilowga dhaqdhaqaaq dib-u-habayn ah, oo sida dhalashadii Haaruun iyo Muuse ay u calaamadiyeen “wakhtiga dhammaadka” ee silsiladdii Muuse, oo ah alfa Masiixa, sidaas oo kalena dhalashadii Yooxanaa iyo ina-adeerkiis Ciise waxay calaamadiyeen “wakhtiga dhammaadka” sannadkii 1989. In la tixgeliyo laba-iyo-tobanka waxsii sheegyada Masiixiga ah inay mudan tahay iyo in kale waxay sii noqotaa arrin ka sii xiiso badan marka macnaha guud lagu geliyo iyadoo la kicinayo su’aal kale. Kitaab kale oo Baybalka ka mid ah kee baa calaamadeeya rumoobitaanno Masiixi ah oo intaas le’eg sida kuwa laga helo Matayos?

Dhaqdhaqaaq kasta oo dib-u-habayn ah wuxuu leeyahay bar bilow ah, taas oo kitaabka Daanyeel lagu magacaabay “wakhtiga dhammaadka.” Wakhtiga dhammaadka ee dhaqdhaqaaqii dib-u-habaynta ee Masiixa wuxuu ahaa dhalashadiisii, taas oo calaamad ahaan u matalaysay labadaba 1798 iyo 1989,

1989 waxay ahayd wakhtigii dhammaadka ee dhaqdhaqaaqa malaa’igta saddexaad. Waxay timid 126 sannadood ka dib kacdoonkii 1863, waxaana matalayay Ronald Reagan iyo George Bush kii weynaa. Wakhtiga dhammaadka ee taariikhda Muuse wuxuu ahaa dhalashadii Haaruun iyo Muuse, sida wakhtiga dhammaadka ee taariikhda Masiixu uu ahaa dhalashadii Yooxanaa Baabtiisaha iyo Masiixa. Marka kitaabka Daanyeel la furo, sida loo furay 1989, waxaa kordha aqoonta. Korodhkaas aqooneedna wuxuu keenaa calaamadda labaad, isagoo tilmaamaya goorta farriin imtixaan ah laga horumariyo aqoontii la furay.

Dhaqdhaqaaq kasta oo dib-u-habayn ahi waxa uu calaamadeeyaa marxalad uu farriintu qaab rasmi ah ku yeelato, dabadeedna ay noqoto farriin imtixaan ah. Masiixu mar walba waxa uu hore u sii sharraxaa imtixaanka, ka hor intuusan ragga iyo dumarka mas’uul uga dhigin imtixaankaas. Aadan iyo Xaawo hore ayaa loogu sii sheegay natiijooyinka iman doona haddii ay caasiyoobaan, Ilaahna weligiis isma beddelo.

William Miller wuxuu “qaab rasmi ah u dejiyey” farriintii imtixaanka ee malaa’igta koowaad sannadihii 1831 ilaa 1833. Farriinta boqol iyo afartan iyo afarta kun waxaa si rasmi ah loo dejiyey 1996, iyada oo la daabacay majalladda Time of the End oo ka hadlaysa lixda aayadood ee ugu dambeeya Daniel kow iyo tobnaad, kuwaas oo la furay 1989. Sannadkaas waxaa kaloo la daabacay daabacaaddii cinwaankeedu ahaa Prophetic Time Lines, taas oo soo bandhigtay habraaca laba iyo labaatan jeer ka awood badan xeerarkii uu qaatay William Miller. Xeerarkaasi hadda waxaa lagu soo bandhigay daabacaadda Prophetic Keys. Xeerarka ay adeegsan doonaan dhammaan kuwa ku dhawaaqa farriinta malaa’igta saddexaad waa xeerarka Miller.

Qawaaniintii Miller waa alfa, Furayaasha Nebinimaduna waa oomega. Sida keliya ee lagu gudbi karo farriin imtixaan nebinnimo ahi waa in la adeegsado habka daraasadeed ee lagu qeexay Erayga Ilaah. Farriinta runta ah lagama sooci karo habka runta ah ee dhidibbada u taaga farriintaas. Dhaqdhaqaaq kasta oo dib-u-habayn ah dhexdiisa, farriinta imtixaanka ee jiilkaas waa la soo bandhigaa, waxayna ku jirtaa habka saxda ah isagoo ah qayb ka mid ah astaanta jidka. Farriintii Miller waxay ku dhisnayd furitaankii shaabbadda laga qaaday kitaabka Daanyeel. Farriintiisu waxay ahayd farriintii Gidcoon, waayo iyaduna sidoo kale waxay soo saartay ciidan ka kooban saddex boqol.

Farriintii Miller waxay ahayd “buunka,” iyo “seefta.” Hase yeeshee waxay ahayd seeftii Gidecoon iyo Rabbigaba. Erayga Rabbiga waxaa la daabacay 1611, laba boqol iyo labaatan sano dabadeedna Miller wuxuu daabacay farriintiisii malaa’igta kowaad. Baaqa Madaxbannaanida waxaa la daabacay 1776, laba boqol iyo labaatan sano dabadeedna, 1996, waxaa la daabacay farriintii malaa’igta saddexaad. Ti Miller waxay ahayd farriinta gudaha ee malaa’igta kowaad ee dadka Ilaah, sida uu matalayay muujintii Webiga Ulaay, iyada oo ku dhawaaqaysa furitaanka xukunka. Farriinta malaa’igta saddexaad ee Future for America waa farriinta dibadda ee dadka Ilaah, sida uu matalayo muujintii Webiga Hiddeqel, iyada oo ku dhawaaqaysa xidhitaanka xukunka.

Habka nebiyadeed waxaa lagu metelay mid ka mid ah waxsii sheegyadii Masiixiga ahaa ee Matayos ku aqoonsaday in ay Masiixu rumoobiyeen, sidaas darteedna wuxuu astaan u yahay 1831, iyadoo “aabbuhu” uu wiilkiisa matalayo sannadkii 1996. Labada markhaati ee habka waa alfa iyo oomega, waxaana ka qaybqaadashada farriinwadaha bini’aadmiga ah awgeed, ay si wadajir ah u dhisaan xiriirka aabbe iyo wiil, kaas oo ah xiriirka farriinta Eliiyaah ee Malaakii. Quluubta aabbayaasha waxaa loo jeediyaa carruurta, iyaduna carruurtana waxaa loo jeediyaa aabbayaasha. Xeerarka Miller waa in lagu daraa xeerarka cinwaankoodu yahay Furayaasha Nebiyadeed. Iftiinka cusub waa in lagu dul dhisaa iftiinkii hore. Kuwa doorta in aanay adeegsan habka 1831 iyo 1996 waa la habaaray. Hal koox waa la habaaray, tan kalena waa la barakeeyey. Doorashadu adigaa leh?

Maahmaahyada dahsoon; masaallada uu “ku dhawaaqo” Libaaxa qabiilka Yahuudah waxay ka dhigan yihiin bandhigyo runno ah oo sadarba sadar ku taxan, kuwaas oo la shaabadeeyey ama qarsoodi laga dhigay tan iyo aasaaskii dunida. Marka fariinta si rasmi ah loo habeeyo, dabadeed waxaa awood lagu siiyaa iyada oo loo marayo rumoobidda wax sii sheegid calaamad u noqota bilowga wakhti imtixaan ah.

Markii roobkii dambe bilaabay inuu da’ yar ku bilaabmo 11 Sebtembar 2001, fallaagadii 1888 iyo tii Qorax waa la soo celiyey. Fallaagadii Minneapolis ee 1888 iyo fallaagadii Qorax labadaba, rasuulladii Ilaah doortay waa la diiday, iyada iyo farriintii ay soo bandhigeenna. Ilmihii iyo biyihii qubayska labadaba waa la wada tuuray. Waxaa loo tuuray iyada oo lagu saleeyey in shirka oo dhan uu quduus u yahay sida kuwii Ilaah doortay. Fallaagadu ma ay awoodin inay ku arkaan Ilaahnimada rasuullada aadanaha ah. Waxa keliya oo ay arki kareen waxay ahayd naftooda, oo ah dadnimo ka madhan Ilaahnimo; sidaas darteed waxay u maleeyeen in qof waliba isku mid yahay.

Kacdoonkii Qorax, 1888 iyo 9/11 waxaa loo matalay diidmo lagu diidayo in la isu dhiibo doorashada Ilaah ee hoggaanka la doortay, iyada oo kalsooni la saarayo qeexid been ah oo ku saabsan shirka Ilaah. Yeremyaahna wuxuu tilmaamayaa isla arrintaas markii fallaagadu ay ku andacoonayeen, “Macbudka Rabbiga, macbudka Rabbiga ayaa kuwan ah.”

Erayadii beenta ahaa ee Yuhuuddu ku hadleen wakhtigii Yeremyaah, waa erayadii beenta ahaa ee Qorax iyo kooxihiisii, fallaagadii 1888 iyo dabcan, fallaagadii 9/11. Waa beentii ay kuwa sakhraansan ee Efrayim ku hoos gambadaan Ishacyaah siddeed iyo labaatanaad.

Waa sidoo kale beenta ka tarjumaysa jacayl la’aanta Xaqa, taasoo keenta marin-habaab xoog leh sida ku qoran 2 Tesaloniika.

“Erayada beenta ah” waxay ka dhigan yihiin fikradda nacasnimada ah ee ah in badbaadadu laga helo kiniisadda, ee aan laga helin rasuullada la doortay iyo farriimahooda la doortay. Xidhiidhka u dhexeeya Ilaah iyo dadka waxaa la sameeyaa oo lagu sii hayaa oo keliya Eraygiisa. Isagu waa Erayga, oo ninna Aabbaha uma yimaado Erayga mooyaane. Masiixa waxaa matala rasuulladiisa la doortay iyo farriinta ay soo bandhigaan. In si kale loo rumaysto, waa in Runta la necbaado oo been la rumaysto. Yeremyaah wuxuu cambaareeyaa Yuhuuddii ku kalsoonayd macbudka, isagoo ku xusuusinaya Shiiloh, meesha Sanduuqii Ilaah yaallay tan iyo gelitaankii Dhulkii Ballanqaadka.

Celi sharka leh, iyo labadiisii wiil ee shar lahaa, Xofnii iyo Fiineexaas, waxay la siman yihiin oo la jaanqaadaan Qorax, Daataan, iyo Abiraam, maadaama ay u oggolaadeen riddnimo sii kordhaysa inay horumarto ilaa albaabkii nimcadu xirmay, oo saddexdooduba ay wada dhinteen isla maalintaas, sidaas oo kalena ay sameeyeen Qorax, Daataan, iyo Abiraam. Dhammaantood waxay dhintaan marka sharciga Axadda la soo rogo!

9/11 kacdoonkii Qorax, iyo kacdoonkii Celi, kacdoonkii Yuhuudda ee markhaatifurkii Yeremyaah iyo fallaagadii 1888 waxay diidaan oo ka fallaagoobaan farriinta iyo rasuullada muddadaas. Muddadaasi waxay ku dhammaataa sharciga Axadda ka dib laba imtixaan. Imtixaanka koowaad wuxuu ka bilaabmaa 9/11 ilaa Luulyo 18, 2020, imtixaanka labaadna waa sifaynta iyo shaabadaynta uu matalo farriinta Oohinta Habeenbadhka. Habkaas daahirinta ah dhexdiisa ayaa Gidcoon iyo saddexdiisa boqol loo diyaariyaa inay buunankooda afuufaan, wayna sameeyaan marka Samuu’eel la soo kiciyo xilliga sharciga Axadda, kaas oo ah marka Sanduuqa ay reer Falastiin qabsadaan. Markaas kaniisadda guulaysatay ayaa kor loo qaadaa sidii calan.

Kaniisaddaasu waxay leedahay boqor, magaciisuna yahay Daa'uud, iyo nebi uu Yexesqeel matalo, iyo Samuu'eel, markii Shiiloh la afgembiyey. Kaniisaddu sidoo kale waxay yeelan doontaa wadaadnimo uu Yuusuf matalo. Wakhtiga imtixaanka sharciga Axadda waa meesha dabka Ruuxa Quduuska ah lagu shubo qiyaasla'aan, sida uu shaabaddii toddobaad u matalo. Dabkaa wuxuu baabbi'iyaa nimankii sumcadda lahaa ee la fallaagoobay Qorax, Daataan, Abiiraam, Ceelii, Hofnii, Fiineexaas iyo fallaagadii 1888.

Dabkaas qudhiisa ee daadinta Ruuxa Quduuska ah ayaa ah asalka riwaayadda kiniisadda guulaysata. Kiniisadda waxaa metela boqor Daa’uud, nebi Yexesqeel, iyo Yuusuf oo wadaad ah. Saddexdaasu waxay dhex taagan yihiin dabka baabbi’iya 250-kii nin ee caanka ahaa, sida dabkii Nebukadnesar u baabbi’iyey nimankii saddexdii mudane ku tuuray foornada dabka ah. Sida kiniisadda guulaysata, dunida oo dhammu way daawanaysaa iyaga oo lagu tuurayo foornada dabka ah, dabadeedna si kedis ah Wiilka Ilaah ayaa la muuqda nebiga, wadaadka, iyo boqorka kiniisadda—kuwaas oo ay metelaan Shadrakh, Meeshaag, iyo Cabednego. Afar soddon-jir ah oo ku jira foornada dabka ah, iyaga oo metelaya runta ah in Ilaahnimada iyo dadnimada marka la isu geeyo aanay dembaabin!

Qoorax, Daataan iyo Abiiraam, kuwaas oo sidoo kale ah Ceelii, Hofnii iyo Fiineexaas, waa kuwa been-abuurka ka ah kiniisadda guulaysata ee ka kooban nebi, wadaad iyo boqor. Saddexdaasu waa 300-kii Gidecoon, saddexdii kun oo nafaha ahaa ee Bentekoste, 300-kii wacdiyayaashii Millerite-ka, iyo 300-kii shax ee 1843, kuwaas oo soddon jir ah marka sharciga Axadda yimaado oo dab samada ka soo dego. Xilligii Eliyaah dabku wuxuu ahaa si loo kala saaro nebiyada runta ah iyo kuwa beenta ah. Dabkii ku soo dega Laawiyiintii maalintii “siddeedaad”, markii Haaruun bilaabo inuu adeego, wuxuu gubaa qurbaankii Haaruun, kaas oo ah qurbaanka Malaakii saddex, oo lagu farxo sida sannadihii hore. Isla dabkaas ayaa baabbi'iya kuwa bixiya dab qalaad ama caadi ah, sida ay u matalaan Hofnii iyo Fiineexaas, wiilashii Haaruun.

Markii Ilaah Eliiyaah ku xaqiijinayo nebiga runta ah, ama Haaruun ku xaqiijinayo wadaadka runta ah, dabku wuxuu horseedaa dhimashada nebiyada beenta ah ee Bacal, kuwaas oo sidoo kale ah Hofnii iyo Fiineexaas. Hofnii iyo Fiineexaas waa wiilashii Haaruun; iyagu waa jiilkii ugu dambeeyey ee dadka axdiga ku jira ee afka Rabbiga laga mantagayo marka uu yimaado sharciga Axadda.

“Dabka caadiga ah” waa kii uu adeegsaday wiilkii Haaruun markii wadaadnimadu bilaabatay. Tirada “81” waa astaan wadaadnimada, oo kitaabka Laawiyiintii cutubka siddeedaad, aayadda koowaad, waxaa lagu muujiyey toddobada maalmood ee daahirinta iyo quduus-ka-dhigidda wadaadka. Dharkoodii waa laga qaaday waxaana lagu beddelay dharka Wadaadka Sare ee Samada, sida lagu muujiyey riyadii Sekaryaah ee Yashuuca iyo malaa’igta ee cutubka saddexaad. Saddexda boqol ee Sekaryaah ku jira waxaa lagu tilmaamay “niman lala yaabay,” waayo, waxay astaan u ahaayeen wakhtiga taariikhda marka Ilaah ka qaado xumaatooyinka dadkiisa, taas oo ah sharciga Axadda, marka kaniisaddu ka beddelanto dagaallamaysa oo noqoto guulaysata. Toddobadii maalmood ee quduus-ka-dhigidda dabadeed, waxay bilaabeen inay adeeggaan maalintii siddeedaad.

Maalinta siddeedaad waa astaan u ah kan siddeedaad oo ka mid ah toddobada, La’odikiya oo isu beddelaysa Filadelfiya, siddeedda naf ee doontii Nuux ku jirtay, maalinta siddeedaad ee gudniinka, iyo maalinta siddeedaad ee sarakicidda. Maalintaasu waa sharciga Axadda, marka dhaawicii dhimashada lahaa ee baabasiinta la bogsiiyo, oo sidaas daraaddeed, markuu sarakiciyo, uu noqdo kan siddeedaad oo ka mid ah toddobada.

Maalintii siddeedaad, wadaaddadii waxay bilaabeen inay adeegaan, laakiin wiilashii Haaruun waxay bixiyeen “dab caadi ah.” Adventism-ku waxay ku andacoodaan inay yihiin macbudka Rabbiga, walaasha White-na waxay sheegashadaas u aqoonsatay dab caadi ah. Keliya ma aha inay tahay been, laakiin waa dab caadi ah, oo ka soo horjeeda dab quduus ah. Dabkii quduuska ahaa waa farriinta Qayladii Saqda-dhexe, dabka caadiga ahuna waa farriinta nabad iyo ammaan ee been-abuurka ah, taas oo noqon doonta farriintii ugu dambaysay ee ay ku dhawaaqaan eeyaha carrabka la’ ee diiday inay ciyayaan oo ay bixiyaan farriin digniin ah. Cutubka sagaalaad, Haaruun wuxuu soo bandhigayaa qurbaanka, dabna samada ayuu ka soo degaa oo gubaa qurbaanka. Markaas labadiisii wiil ee sharka lahaa waxay bixiyaan dab caadi ah, dabkii Ilaahna wuu baabbi’iyaa iyaga.

Ragga Battle Creek waa Sanhedriinkii casriga ahaa ee ku kalsoon qaab-dhismeedka kaniisaddooda in ka badan farriinta Markhaatiga Runta ah ee loo diray La’odikiya. Markhaatiga Runta ah ee La’odikiya waa Masiixa, isaguna weligiis isma beddelo, mar walbana wuxuu adeegsaday rag uu isagu doortay si ay farriinta ugu gudbiyaan dad muujinayay astaamaha La’odikiya. Qorraxda hoosteeda wax cusub ma jiraan.

Wuxuu doortay Muuse, oo Ilaah keligiis afartan sannadood ku tababbaray, sida Ciise iyo ina-adeerkiis Yooxanaa loo tababbaray. Wuxuu Muuse, Masiixa, iyo Yooxanaa u doortay tusaale ahaan kuwa lagu tababbaray bannaanka nidaamka waxbarashada rasmiga ah. Naasared waxay astaan u tahay qof la doortay, sida kuwii cusub ee soo kacay ay ahaayeen; Jones iyo Waggoner ee kacdoonkii Minneapolis ee 1888. Naasared waxay meteshaa yeedhidda iyo quduus-ka-dhigista nin la doortay, hase yeeshee ninka la doortay waa muwaaddin ka tirsan magaalo la quudhsado.

Afaf-gariirka Ishacyaah 28 waxay matalaan kuwii ka yimid Naasared. Ka dib hab-raacii rasmiyeeyey ee farriintii Miller sannadkii 1831, farriinta waxaa lagu xoojiyey dhammaystirka waxsii sheegidda hoogga labaad, taas oo astaan u ahayd dhammaystirka waxsii sheegid ku saabsan hoogga saddexaad ee 9/11. Waxaynu qormada xigta ku qaadan doonnaa waxsii sheegidda Masiixiga ah ee saddexaad.