Buugga Yoo’eel iyo Kaniisadda La’odikiya ee Toddobaadka-Maalinta Sabtida Adventistka - Lambarka Shanaad

Marka “iftiinka wakhtigaas la bixiyo,” ama waa “la aqbalaa” ama waa “la diidaa.” Kala-soocidda la hirgeliyo marka iftiinka la soo bandhigo waa hawsha injiilka weligiis ah, kaas oo aan ku koobnayn oo keliya shaabadaynta dadka Ilaah, balse sidoo kale ka mid ah kala-soocidda sarreenka iyo haramaha. Habka ugu dambeeya ee imtixaanka iyo kala-soociddu wuxuu billowday 9/11, markii su’aasha waxsii-sheegidda ay tidhaahdo, “ilaa goormee?” jawaabta waxsii-sheegidduna ay tahay, “ilaa sharciga Axadda.” Xusidda ugu dambaysa ee astaanta “ilaa goormee” waxaa laga helaa shaabaddii shanaad ee kitaabka Muujintii.

Waxyiga ayaa jawaabta su’aasha ah “ilaa goorma” ee ay weyddiiyeen “nafihii kuwii la laayay” dhigaya mustaqbalka, marka la dhammaystiro koox labaad oo shuhado baabtiyiin ah. Taasu waxay ka bilaabataa sharciga Axadda, sababtaas daraaddeedna Sister White waxay Muujintii cutubka siddeed iyo tobnaad u aqoonsanaysaa inay tahay dhammaystirka kooxda labaad ee shuhadada. Waxaa jira laba “cod” shanta aayadood ee ugu horreeya; codka koowaad wuxuu tilmaamayaa 9/11, codka labaadna wuxuu rag iyo dumar uga yeedhayaa Baabuloon marka la joogo sharciga Axadda. Sister White waxay astaanta “ilaa goorma” ee shaabaddii shanaad ku dhex aqoonsanaysaa shanta aayadood ee ugu horreeya ee Muujintii siddeed iyo tobnaad si ay u qeexdo muddada 9/11 ilaa sharciga Axadda. Diirraddu ma saarna kala-soocidda iyo shaabadaynta dadka Ilaah, balse waxay saaran tahay xukunka baabtiisnimada ku dhacaya dilkii ay u geysatay shuhadadii taariikhdii hore iyo shuhadadaas xilliga qalalaasaha sharciga Axadda, kuwaas oo ka kooban kooxda labaad ee shuhado baabtiyiin ah.

Qoraalka kale ee ay ku aqoonsanayso shuhadada shaabadda shanaad iyo kooxda labaad ee mustaqbalka ee shuhadada ah oo la dhammaystiro inta lagu jiro qalalaasaha sharciga Axadda, waxay tidhaahdaa muuqaaladaas “waxay jiri lahaayeen wakhti mustaqbalka ah.” Labada cod ee Muujintii siddeed iyo tobnaad waxay matalaan “wakhti mustaqbalka ah.” Codka koowaad bilowgiisa wuxuu ka bilaabmaa 9/11, kan labaadna wuxuu yimaadaa sharciga Axadda.

Walaashii White waxay dhammaystirka samaysanka kooxda labaad ee shuhadada ku xidhaysaa mustaqbalka, halka tuducda kale ay ku soo xiganayso Muujintii 18:1–5, taas oo tilmaamaysa cod ku jira saddexda aayadood ee hore iyo cod kale oo ku jira aayadaha afraad iyo shanaad. Codka koowaad wuxuu calaamad u yahay 9/11 markii dhismayaashii waaweynaa ee New York ay soo dhaceen, codka labaadna waa sharciga Axadda marka adhiga kale ee Ilaah laga yeedhayo Baabuloon. Tuducda labaad waxay tixraacaysaa Muujintii cutubka siddeedaad iyo afarta aayadood ee ugu horreeya, kuwaas oo tilmaamaya furitaanka shaabaddii toddobaad, marka dhuxulihii meesha allabariga laga qaaday dhulka lagu tuuro, taas oo la jaanqaadaysa Bentekoste, markii dab samada ka yimid oo iftiimiyey xertii, sida ay laba-iyo-tobankii dhagax ee Eliyaas u iftiimeen, iyo sida ay u mataleen carrabbo dab ah oo dul saarnaa xertii.

“Immisa dheer” waa astaan nebiyadeed oo muujinaysa muddada ka bilaabmaysa 9/11 ilaa xeerka Axadda, taas oo lagu sii tusay qisada Buur Karmel, taariikhda Millerites laga bilaabo 1840 ilaa 1844, taariikhda Muuse laga soo bilaabo belaayadii siddeedaad ilaa tii tobnaad, markhaatiga shuhadadii shaabaddii shanaad, oo Sekaryaahna su’aashu waa la weyddiiyaa, “Immisa dheer,” ilaa goorma ayuu Ilaah u naxariisan doonaa Yeruusaalem oo toddobaatan sannadood Baabuloon ku jirtay.

Walaasha White waxay si toos ah isugu waafajinaysaa “todobaatan sannadoodkii” Sekaryaah, oo ay reer binu Israa’iilkii qadiimiga ahaa ee dhabta ahi addoon ugu ahaayeen Baabuloonkii dhabta ahaa, iyo kun iyo laba boqol iyo lixdanka sannadood ee ka soo bilowday 538 ilaa 1798, oo ay Israa’iilka ruuxiga ah (Masiixiyiintu) addoon ugu ahaayeen Baabuloonkii ruuxiga ahaa (Kaatooligga Roomaanka).

Sannadkii 1798, dhammaadkii kun iyo laba boqol iyo lixdan sannadood, waxaa yimid farriintii ugu horraysay ee saddexda farriimood ee Muujintii cutubka afar iyo tobnaad lagu matalay malaa’ig ahaan. Ti labaadna waxay timid Abriil 19, 1844, tan saddexaadna Oktoobar 22, 1844. Taariikhda lagu astaysay su’aasha ah, “ilaa goorma,” waxay ka bilaabmaysaa 9/11 ilaa sharciga Axadda, muddadaas waqtigana waxaa tusaale ahaan loogu muujiyey bilowgii Adventism-ka ee dhaqdhaqaaqii Millerite-ka, laga bilaabo Agoosto 11, 1840 ilaa Oktoobar 22, 1844. Muddadaas waxaa si astaaneed u sawiray Yooxanaa Muujiyaha cutubka tobnaad markii Yooxanaa cunay kitaabkii yaraa oo afkiisa ku macaanaa, laakiin calooshiisa ku qadhaadhay.

Taariikhda Yooxanaa sawirayo waxaa metelaya kitaabkii la cunay, waayo cunistu waxay metelaysay Milleriyiintii oo fahmaya farriinta iyo waayo-aragnimadoodii ku aaddan ku dhawaaqidda farriintaas. Sidaas darteed, markii Yooxanaa isla markiiba taariikhdaas ka dib loogu sheego in uu mar kale wax sii sheego, waxsii-sheegidda la tilmaamayaa waa taariikhdii 1840 ilaa 1844. Yooxanaa waxaa loo sheegay in taariikhdii Milleriyiinta ee 1840 ilaa 1844 lagu soo celinayo taariikhda dhammaadka Adventism-ka. Isla marka Yooxanaa loo sheego in uu mar kale wax sii sheego, waxaa loo sheegay in uu qiyaaso macbudka.

Hawshii la siiyey Adventism ka dib Oktoobar 22, 1844 waxaa Yooxanaa ku matalayay cabbiridda ama dhisidda macbudka, taas oo waafaqsan ballankii lagu sheegay Sekaryaah ee ahaa in “xadhig lagu kala bixin doono Yeruusaalem” mar kale—waayo Rabbigu “weli wuxuu dooran doonaa Yeruusaalem.” Taariikhda lagu matalay bilowgii Adventism-ka, oo la socotay dhaqdhaqaaqii Filadelfiya ee Adventism-kii Milleri, ayaa lagu soo celiyaa dhammaadka Adventism-ka iyada oo la socota dhaqdhaqaaqii Filadelfiya ee boqol iyo afartan iyo afarta kun. Niyad-jabkii weynaa ee Oktoobar 22, 1844, waxaa bilaabmay waqti lagu matalay “maalmaha codka malaa’igta toddobaad.”

Farriintu waxay u ahayd kuwo macaan Millerites-ka markii wax sii sheegiddii wakhtiga Islaamka ee hoogga labaad la oofiyey si qumman sida Millerites-ku horay u sii sheegeen ka hor Ogosto 11, 1840. Farriintu waxay caloosha ku noqotay qadhaadh xilligii niyad-jabkii weynaa ee Oktoobar 22, 1844. Markii Yooxanaa dhammeeyo muujinta taariikhda 1840 ilaa 1844, waxaa loo sheegay inuu isla waxaas oo kale mar kale sameeyo (wax sii sheego). Dabadeedna waxaa lagu amray inuu cabbiro Yeruusaalem, oo markuu sidaas yeelana wuxuu la jaanqaadayaa wax sii sheegiddii Sekaryaah ee Rabbigu Yeruusaalem ku dooranayo. Laga bilaabo Oktoobar 22, 1844 iyo wixii ka dambeeya, taariikhda wax sii sheegidda waxaa lagu metelayaa “maalmaha codka malaa’igta toddobaad.” “Maalmaha” farriinta (codka) malaa’igta toddobaad (hoogga saddexaad) waxay ka dhigan yihiin wakhti ay ilaahnimada Masiixu si joogto ah ula midoobi lahayd aadanaha kuwaas oo ahaan lahaa boqol iyo afartan iyo afar kun. Shaqadaas waxaa dib u dhigay fallaagadii 1863, waxaana 9/11 mar kale bilaabmay dhawaaqa malaa’igta toddobaad (hoogga saddexaad).

Taariikhda quduuska ah dhexdeeda, Rabbigu wuxuu doortay Yeruusaalem inuu magiciisa halkaas dhigo, oo “magiciisu” waa dabeecaddiisa. Yeruusaalem iyo Siyoon waxaa tixraacaya Sekaryaah markuu leeyahay, “Aad baan ugu hinaasayaa Yeruusaalem iyo Siyoon hinaase weyn,” dabadeedna, “Rabbigu weli wuu u qalbi‑dejindoonaa Siyoon, oo welina wuu dooran doonaa Yeruusaalem.” Siyoon waa la qalbi‑dejiyaa markay hesho Ruuxa Quduuska ah oo ah “Qalbi‑dejiyaha.” Qalbi‑dejintii Ruuxa Quduuska ah waxay bilaabatay 9/11 si waafaqsan Masiixu markuu xertiisii ku neefsaday ka dib markii uu ka soo degay la kulankii Aabbaha kaddib sarakiciddiisii. Muujintii Ruuxa Quduuska ah aad bay u sii korodhay maalintii Bentakostiga. Xilligaa wuxuu ku billowday bixinta midhaha ugu horreeya oo la sara kiciyey, wuxuuna ku dhammaaday bixintii midhaha ugu horreeya ee Bentakostiga, markaas oo dunida oo dhammu maqashay farriinta.

Boqol iyo afar iyo afartan kun waa la shaabadeeyaa marka “xumaantoodii la cafiyo.” Tani waxay dhacdaa wax yar ka hor sharciga Axadda, iyagoo loo qaadayo qurbaanka midhaha ugu horreeya ee Bentakostiga, iyagoo isla markaas helaya daadinta Ruuxa Quduuska ah oo aan qiyaas lahayn, sida xertii loogu sii tusay Bentakostiga. Rushayntii roobka ee ka bilaabatay 9/11 waxay noqotaa daadis buuxda marka la gaadho sharciga Axadda. Taariikhda laga bilaabo qurbaanka midhaha ugu horreeya ee 9/11 ilaa qurbaanka midhaha ugu horreeya ee sharciga Axadda, marka boqol iyo afar iyo afartan kun la shaabadeeyo oo loo diyaariyo sida qurbaan loo qaadayo calan ahaan laga bilaabo sharciga Axadda ilaa xidhitaanka wakhtiga nimcada. Taariikhdaas waxaa matala saddexda aayadood ee ugu horreeya ee Muujintii siddeed iyo tobnaad, kuwaas oo ku dhawaaqaya dhicitaanka Baabuloon, taas oo ah astaanta Kitaabiga ah ee ka dhigan “labanlaab.”

Qorniinka oo dhan, laba-laabista weedho ama erayo waxay matashaa rumoobidda qumman ee dhicitaankii Baabuloon maalmaha ugu dambeeya. Taasu waa astaanta Alfa iyo Oomeega, kan had iyo goor dhammaadka wax ku muujiyo bilowga wax. Labada dhicitaan ee Baabuloon waxaa lagu matalay Nimrod iyo Belshaasar. Nimrod wuxuu ahaa bilowgii Baabuloon, markii ay si fudud u ahayd Baabel. Dhicitaankii Nimrod wuxuu matalay dhicitaankii Belshaasar, oo farriinta malaa’igta labaad iyo malaa’igta Muujintii siddeed iyo tobnaad waa in dhicitaankii Nimrod bilowgii Baabuloon uu matalay dhicitaankii Belshaasar dhammaadkii, waayo Alfa iyo Oomeega had iyo goor dhammaadka wax buu ku muujiyaa bilowga wax.

Munaaraddii Nimrod waa la dumiyey iyada oo astaan u ah dhacitaankiisii, isaguna wuxuu ka dhigan yahay dhacitaankii Labada Munaaradood 9/11. Dhicitaankii Belshazzar wuxuu ahaa fartii derbiga ku qornayd, taas oo calaamadisay dhammaadka toddobaatankii sano ee xukunkii Baabuloon sida boqortooyadii ugu horraysay ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah; sidaas darteedna wuxuu ka dhigan yahay dhacitaanka Maraykanka dhammaadka “toddobaatan sannadood” ee astaanta u ah Ishacyaah labaatan iyo saddex, “sida maalmaha boqor keliya,” kuwaas oo matalaya taariikhda Maraykanka laga bilaabo 1798 ilaa sharciga Axadda. Fartii derbiga ku qornayd ee Belshazzar waxay ka dhigan tahay marka derbigii kala-soocidda kaniisadda iyo dawladda uu ku dumayo sharciga Axadda, taas oo ah barta qudheeda uu ku dhammaado boqortooyada lixaad ee wax sii sheegidda Kitaabka Quduuska ah, sida Belshazzar loo dilay isla habeenkaas. Qoraalka gacanta ku qoran ee derbiga saarani waa sharciga qoran ee afgembiya derbiga kala-soocidda kaniisadda iyo dawladda ee Dastuurka ku jira.

“Taariikhda” laga matalay 9/11 ilaa sharciga Axadda iyo wixii ka dambeeya ilaa xidhitaanka wakhtiga tijaabada aadanaha iyo toddobada belaayo ee ugu dambaysa waa muddada taariikheed ee lagu asteeyey ereyga Ilaah dhexdiisa iyadoo lagu muujiyey laba-laabid weedho ama erayo ah. Muddadaas Ruuxa Quduuska ah waa la daadiyaa, isagoo ka bilaabmaya rusheyn laga bilaabo 9/11 ilaa sharciga Axadda, dabadeedna waxaa xiga daadinta buuxda. Ruuxa Quduuska ah Masiixu wuxuu u metelay “Gargaareha,” kaas oo, markuu yimaado, dadka Ilaah wax walba tusi lahaa.

Ruuxa Quduuska ah waxaa loo gudbiyaa boqol iyo afartan iyo afarta kun iyada oo loo marayo “saliidda dahabka ah,” taas oo sidoo kale ah “roobka,” sidoo kalena ah “Gargaareha.” Marka lagu matalo “Gargaareha,” Ruuxa Quduuska ahi waxa uu tilmaamayaa muujin gaar ah oo Ruuxa Quduuska ah.

Dadka Ilaah mar walba way lahaan jireen Ruuxa Quduuska ah marka ay buuxiyeen shuruudaha injiilka, laakiin waqtiyada soo nooleyn quduus ah oo dhab ah, “sidii sannadihii hore,” marka muujin gaar ah oo Ruuxa Quduuska ah ay ku timaaddo jidh wadajir ah, Ruuxa Quduuska ah waxaa loo matalaa inuu yahay Gargaareha. Waxa ka sii muhiimsan, jidhka wadajirka ah xusuustooda ayaa Gargaarehu kiciyaa marka uu “wax walba” ku soo celinayo “xusuustooda.” Tani waxay xaqiijinaysaa in dadka ka qaybgalaya muujintaasi ay leeyihiin waayo-aragnimada dhabta ah, waayo Ruuxa Quduuska ahi wuxuu ka qayb qaadanayaa hawlaha maskaxdooda, maxaa yeelay wuxuu saameynayaa habka fikirka marka uu “wax walba xusuustooda ku soo celinayo.”

Xusuusta aadamigu waxay la midoobtaa qaybaha kale sida garashada xukunka, caqliga, fekerka, iyo damiirka si ay u sameeyaan dabeecadda sare ee aadanaha, taas oo rasuul Bawlos ugu yeedho “maanka.” Dabeecadda sare waxay noqonaysaa ama maanka jidhka, ama waa maanka Masiixa.

Dabeecadda hoose, ama jidhku, waxa uu ka kooban yahay habdhiska neerfayaasha, dareenka, iyo hormoonnada ee la xiriira shanta dareen, kuwaas oo ah “waddooyinka nafta.” Dabeecadda sare waxaa loo habeeyey inay xukunto dabeecadda hoose, sidaas darteedna waxaa loo metelaa qalcad ahaan; qalcadduna si joogto ah ayay weerar uga haysataa dareennada (dabeecadda hoose), weerarraduna qalcadda waxaa lagaga soo qaadaa waddooyinka gala qalcadda. Gudaha qalcadda dabeecadda sare waxaa ku jira xarun amar, ama waxa Sister White ugu yeedho qalcadda gudaha. Qalcadda gudaha waa Meesha Ugu Quduusan ee macbudka, kaas oo u qaybsan laba qaybood oo aasaasi ah. Barxaddu waa jidhka, ama dabeecadda hoose, waxaana gelitaanka barxadda ama sidoo kale u gudbinta dhiigga meesha quduuska ah ay u baahnayd in laga gudbo daah ama xijaab. Barxadda waxaa xaddidaya daahyadu labada daraf.

Quduuska waxa uu u qaybsan yahay laba qaybood; barxadda iyo qoduuska. Qoduuska laftiisuna mar kale waxa uu u qaybsan yahay laba qaybood, sida dabeecadda sare ay tahay. Dabeecadda sare waxay u kala baxdaa laba qaybood. Mid ka mid ah qaybahaas waxa lagu metelaa meesha quduuska ah, tan kalena Meesha Ugu Quduusan. Meesha quduuska ahi waxay ka dhigan tahay hawlaha maskaxeed ee lagama maarmaanka u ah in aadanuhu u shaqeeyo, laakiin Meesha Ugu Quduusan waa goobta uu Ilaah iyo aadanuhu ku kulmaan. Meesha Ugu Quduusani waa qolka carshiga ee Ilaah, oo kuwii la beddelayna waxay Masiixa kula fadhiyaan meelaha jannada ah.

Aayaddan waxa laga soo qaatay tuduc ay dhowr aayadood ka horreeyaan, hase yeeshee si buuxda isla socodka fikirkaas ku jira, Ciise wuxuu ku fadhiyaa meelaha samada, sida ay dadkiisuna ugu fadhiyaan.

Masiix iyo dadkiisu waxay wada fadhiyaan Meesha Quduuska Ugu Quduusan. Masiixa waa la soo sara kiciyey, dabadeedna wuxuu fadhiistay meelaha jannada, dadkiisuna waa la sara kiciyey oo waxaa la fadhiisiiyey qolka carshiga ee Meesha Quduuska Ugu Quduusan. Bawlos wuxuu caddeynayaa in kuwii lagu sara kiciyey aayadda lixaad ay dembi kaga soo sara kaceen aayaddii ka horraysay.

Dhammaystirka kaamilka ah ee tuduca ka yimid Efesos waa labada markhaati ee Muujintii kow iyo tobnaad, kuwaas oo la soo sara kiciyey dabadeedna samada loo qaaday iyagoo calamad ah—laakiin sidoo kalena si loogu fadhiisiyo meelaha samada. Meesha ugu Quduusan gudaheeda labada markhaati waxay matalayaan aadanaha hortiisa Ilaah qudhiisa, waxaana xaq-u-yeelashadooda ay halkaas ugu fadhiistaan ah astaanta uu mid walba leeyahay. Astaantaasu waa shaabadda Ilaah, shaabadda Ilaahna waxay ka dhigan tahay in bani-aadmigu mid la noqday Ilaahnimada, shaabaddaasuna waxaa lagu muujiyey xaqiiqada ah in Gargaareha, kaas oo ah Ruuxa Quduuska ahi, uu ku sii jiro Meesha ugu Quduusan ee dabeecaddooda sare. Meesha ugu Quduusan waa qolka carshiga Ilaah halkaas oo Ilaahnimada iyo aadanimadu ku midoobeen, waxayna ka dhigan tahay macbudka aadanaha oo dabeecaddiisa sare ay ku jirto Meel ugu Quduusan oo ay Ilaahnimada iyo aadanimaduba wada fadhiyaan.

Daadinta “Gargaareha” waa shaabadaynta boqol iyo afar iyo afartan kun, waxayna calaamad u tahay isbeddel ku yimaadda taariikhda badbaadada; waayo wakhtigaas kiniisaddu waxay ka beddelmaysaa kiniisadda dagaallamaysa oo ay u gudubtaa kiniisadda guulaysatay. Wakhtigaas waxay ka beddelmaysaa dhaqdhaqaaqii La’odikiya ee boqol iyo afar iyo afartan kun una gudubtaa dhaqdhaqaaqii Filadelfiya ee boqol iyo afar iyo afartan kun. Wakhtigaas waxay ka beddelmaysaa waayo-aragnimadii kiniisadda toddobaad una gudubtaa waayo-aragnimadii kiniisadda lixaad, kiniisadda lixaadna waxay ahayd Millerites. Astaamo nebiyadeed oo lagu garto kiniisadda lixaad ee Filadelfiya, sida ay u rumoowday dhaqdhaqaaqii Millerite, waxaa ka mid ah in aanay weligeed kiniisad ahayn. Waxay ahayd oo keliya dhaqdhaqaaq ilaa sannadkii 1856, markaas oo labada White ay dhaqdhaqaaqa ku asteeyeen La’odikiya. Toddoba sannadood dabadeed ayaa la aasaasay kiniisaddii sharciyeysnayd.

Isbeddelka badbaadada ee xeerka Axadda waxaa horay loo sii muujiyey isbeddelkii badbaadada ee Bentakostiga, kaas oo calaamadeeyey caleemo-saarkii Masiixa inuu yahay Wadaadka Sare.

Marka roobkii dambe lagu shubo iyada oo aan qiyaas lahayn boqol iyo afartan iyo afarta kun xilligii sharciga Axadda, waxay ahaan doontaa “isgaadhsiinta Samada” oo ah in kaniisadda dagaallamaysa ay dhammaatay, oo kaniisadda guulaysatayna timid. Caleema-saarkii Masiixa ee Bentekoste ee quduuska sare ku yaal wuxuu astaan u yahay subkidda boqol iyo afartan iyo afarta kun xilligii sharciga Axadda.

Daadinta “Bentakostal” ee muujinaysay in Masiixu ahaa Kan la subkay waxay matalaysay subkidii lagu subkay xafladdii furitaanka ee samada, hase ahaatee waxa kale oo la subkay markii la baabtiisay. Baabtiiskiisa (9/11) ilaa Bentakostal (sharciga Axadda) waxa sidoo kale mar kale lagu matalay saddex sano iyo badh ka dib baabtiiskiisa iyada oo loo marayo dhimashadiisii dhabtaa, aasiddiisii, iyo sarakiciddiisii (iidda midhaha ugu horreeya). Sidaas darteed 9/11 waxa lagu matalay baabtiiskiisa iyo weliba sarakiciddiisa. Sarakiciddiisa astaan ahaan iyo sarakiciddiisa dhab ahaanba waxay calaamadiyaan bilowga laba xariiq oo nebiyadeed oo mid kastaa ku dhammaado Bentakostal. Labada taariikhoodba waxay ku bilaabmaan sarakicidda qurbaanka midhaha ugu horreeya.

Masiixu waa qurbaanmidhkii ugu horreeyey ee sarakiciddiisa, taas oo calaamad u ah bilowga “xilliga Bentakostiga” oo ku dhammaada qurbaanmidhka ugu horreeya ee Bentakostiga. Sarakicidda Masiixu waa shaciir, qamadiguna waa kuwa “dabadeed” “Masiixa iska leh imaatinkiisa.” Kuwa ah “dabadeed” ee sarakicidda Masiixu waa “kuwa Masiixa iska leh imaatinkiisa,” sidaas darteedna waxay metelaan ururinta ugu dambaysa ee nafaha aaminka ah dhammaadka dunida, sida ay u mataleen kuwii saddexda kun oo naf ah ee lagu soo ururiyey Bentakostiga.

Aayaddani waxay kaloo ka hadlaysaa sarakicidda marka laga eego dhimashada. Dhimashadu waxay ku bilaabatay Aadan, waxayna ku dhacdaa dadka oo dhan, hase yeeshee waxay sidaas u samaysaa “si” “nidaam” ah. Kitaabka Falimaha Rasuullada, Butros wuxuu ku qoray in markii kitaabkii Yoo'eel markaas la fulinayey, dadku ay dembiyadooda hore ugu sii diri lahaayeen xukunka si loo tirtiro, markii ay imanayaan wakhtiyada nasashada ee ka imanaya hortiisa Gargaareha. Masiixu markaas ma uu eegayn buugaagta xukunka si dembiga loo tirtiro, waayo xukunku wuxuu ka hadhsanaa in ka badan siddeed iyo toban boqol oo sannadood.

Tixraaca ku saabsan “nin kasta siduu u kala horreeyo” waxay ka bilaabmaysaa Aadan, sidaas awgeedna waxay tilmaamaysaa xukunka kuwii dhintay laga bilaabo Aadan iyo wixii ka dambeeya ilaa waqtiyada nasashada ay yimaadaan. Marka roobka dambe yimaado, xukunku wuxuu ka gudbaa kuwii dhintay oo wuxuu u gudbaa kuwa nool. Muddada wakhtiga ee aayaddu matalayso (laga bilaabo sarakicidda Masiixa ilaa Bentekoste), laga bilaabo midhaha ugu horreeya ee shaciirka ilaa midhaha ugu horreeya ee sarreenka, roobku wuu da’ayaa inta lagu jiro xukunka kuwa nool, oo sida roobku u da’ayo, farriinta roobkaasi matalayo ayaa kala saaraysa sarreenka iyo haramaha. Xeerka Axadda, kaas oo ah Bentekoste, sarreenku mar dambe kuma dhex qasna haramaha, oo qurbaanii sarreenka midhaha ugu horreeya oo ah laba kibis oo la ruxo ayaa kor loo qaadaa. Geeddi-socodka daahirinta ee ka bilaabma 9/11 ilaa Xeerka Axadda waxaa sidoo kale lagu matalayaa Malaakii saddex, markaas oo Rasuulka Axdigu daahirinayo oo weliba nadiifinayo reer Laawi, taasna wuxuu ku sameeyaa “dab.” “Dab” waa astaan farriin, sida lagu matalay carrabbo dab ah oo ka muuqday Bentekoste. Taariikhda halkan laga hadlayo, kala-soocidda labada kooxood ee soo saarta boqol iyo afar iyo afartan kun, kuwaas oo ah labada kibis ee la ruxo ee ay matalaan midhaha ugu horreeya ee Bentekoste, waxay ahayd in si buuxda loo dubo, waayo iyagu waxay ahaayeen qurbaanka keliya ee ay ku jirtay astaan dembi.

Labadaas kibisood ee la lulay waxay ahaayeen kuwo khamiir leh, khamiirkuna waa astaan dembi. Khamiirkaas waxaa lagu baabi’iyey dabka foornada, sida uu u metelo dabka daahiriya ee Rasuulka Axdiga. Ishacyaah cutubka toddoba iyo labaatanaad wuxuu tilmaamayaa dood ka bilaabmaysa 9/11, taas oo uu ugu yeedho “maalinta dabaysha bari.” Qoraalku wuxuu baraa in dembiyada Israa’iil lagu kafaaro gudo iyada oo loo marayo doodda. “Doodda” waxay dhex taal farriinta runta ah ee roobka dambe iyo dhammaan farriimaha kale ee beenta ah ee roobka dambe ee jira. Farriin waa “dab,” “dabkuna” waa waxa Rasuulka Axdigu u adeegsado inuu ku daahiriyo oo ku nadiifiyo. Doodda ku saabsan farriinta roobka dambe waxay ka saartaa khamiirka qurbaan qamadiga midhaha ugu horreeya ee Bentakostiga, kaas oo kor loo qaado marka sharciga Axadda la soo rogo. Boqolka iyo afartan iyo afarta kun waa qurbaan qamadiga midhaha ugu horreeya ee Bentakostiga, kuwaas oo ku adkaada xaqnimaynta dhiiggiisa iyo quduus ka dhigista markhaatifurtooda; waayo in kastoo ay tahay Erayga kan quduus ka dhiga, haddana sidaas wuxuu sameeyaa oo keliya marka erayga loo gudbiyo sida farriin. Soo bandhigidda farriintu waxay u saamaxdaa boqolka iyo afartan iyo afarta kun inay noolaadaan, halka soo bandhigidda farriin beenta ah oo roobka dambe ahi ay dhaliso dhimasho.

Boqol iyo afartan iyo afarta kun waxay Masiixa raacaan iyagoo ka adkaanaya sidii Isagu uga adkaaday, waayo si nebinnimo ah ayay Masiixa u raacaan.

Halkan aayadda afraad ee Muujintii afar iyo tobnaad, boqolka iyo afartan iyo afarta kun waxaa lagu aqoonsaday inay yihiin “midhaha ugu horreeya.” Waxa kale oo lagu aqoonsaday inay yihiin “bikrado,” waxyiiguna wuxuu na ogeysiiyey in masaalka tobanka bikradood ee Matayos shan iyo labaatan uu tusaale u yahay waayo-aragnimada dadka Adventist-ka. Iyagu ma aha oo keliya “bikrado,” ee sidoo kale laguma “nijaasayn naag,” waayo habka imtixaanka iyo kala-soocidda ee soo saaray boqolka iyo afartan iyo afarta kun wuxuu keenay kala-duwanaansho u dhexeeya boqolka iyo afartan iyo afarta kun iyo “dhammaan” diimaha beenta ah. “Kuwanu” waxay raacaan Wanka meel kastoo uu tago, oo sida qurbaannada midhaha ugu horreeya waa inay Masiixa ku raacaan dhimashadiisa, aasiddiisa, iyo sara-kiciddiisa.

Muujintii cutubka kow iyo tobnaad, aayadda kow iyo tobnaad, labada markhaati ee loo qaadayo sidii calan ayaa marka hore la dilayaa, dabadeedna saddex maalmood iyo badh gudahood waxaa loo soo sara kiciyaa sidii qurbaan midhaha ugu horreeya ah, sida Masiixu ahaa. Qurbaankii midhaha ugu horreeya oo ahaa oo ah Masiixa, waxa ku jiray dhiigga axdiga oo la daadshay si loo furto kuwii ku dhacay kacdoonruuxeedkii La’odikiya ee ruux ahaan saboolaystay. Hal aayad gudaheed, (aayadda afraad) waxaa lagu soo bandhigayaa soo-koobid gaaban oo ku saabsan xariiqyada kala duwan ee iftiinka nebiyadeed ee la xidhiidha boqol iyo afartan iyo afarta kun. Waxaana lagu soo bandhigayaa Muujintii 144 gacanta Palmóní, kan tirinta yaabka leh yaqaan. Laba-laabnaanta Qorniinka ku jirta waxay u taagan tahay taariikhda roobka dambe, roobka dambena waa halka iyo waqtiga Ruuxa Quduuska ah lagu dul shubo dadka Ilaah.

Siyoon H6726 waa isla H6725, taas oo micneheedu yahay “dareenka muuqashada cad; tiir xusuuseed ama hanuuniye ah: – calaamad, cinwaan, astaanta jidka.” Siyoon waa astaan u ah calanka boqolka iyo afar iyo afartan kun, oo tuducaasna waxay hore u heleen roobkii dambe, waayo waxay hore u daabaceen oo u soo bandhigeen wararka wanaagsan ee nabadda. Sida taas si gaar ah ugu habboonna, waxay isu arkaan “il iyo il,” taas oo ka dhigan xertii maalintii Bentakostiga, maxaa yeelay tobanka maalmood ee ka horreeyey Bentakostigu waxay u taagan yihiin xilli midayn ah. Rabbigu “wuu” sameeyey, (taas oo ka dhigan waqti tagay), wuxuuna hore ugu dhammaystiray saddex waxyaalood kuwa keena wararka wanaagsan aawadood. Wuxuu “dadkiisii u qalbi qaboojiyey,” “Yeruusaalemna wuu furay,” oo “gacantiisa quduuska ah ayuu qaawiyey indhaha quruumaha oo dhan hortooda.”

Wuxuu dadkiisii “u qalbi qaboojiyey” 9/11, isagoo calaamadinaya bilowga hab tijaabo oo ku qoran cutubka saddexaad ee Malaakii, kaas oo ku dhammaanaya sharciga Axadda marka uu kor u qaado calanka qurbaannada midhaha ugu horreeya, sida lagu matalay isagoo “gacantiisa quduuska ah qaawan uga dhigay indhaha quruumaha oo dhan.” Wuxuu qalbi qaboojiyaa, soo furtaa, oo kor u qaadaa boqol iyo afar iyo afartan kun. 9/11 ayuu qalbi qaboojiyaa oo bilaabaa habka daahirinta, halkaas oo uu dadkiisa ku soo furto dabadeedna kor ugu qaado sida calan, ama sida Malaakii leeyahay, “qurbaanka Yahuudah iyo Yeruusaalem ha u noqdo mid Rabbiga ka farxiya” “sidii waagii hore.”

Waxaan maqaalka xiga ku soo gunaanadi doonnaa tixgelinteenna ku saabsan “ilaa goorma”.