Waxaan gaadhay meeshii hordhacan buugga Yoo’eel aan si kooban ugu soo koobi lahaa qaar ka mid ah qodobbadii ku jiray siddeeddii maqaal ee hore oo aan ku tilmaami lahaa waxa aynu ka filan karno buugga Yoo’eel hadda markaan si toos ah u qaadanayno, dabadeedna dabcan waxa ay taasi ku leedahay dagaalladii Raafiya iyo Paaniyuum ee Daanyeel 11:11–16?

Waxaannu xoogga saarnay gabayga beerta canabka, waayo “waayo-aragnimo” waxaa si nebiyaysan loogu matalaa “gabay.” Mid ka mid ah astaamaha boqol iyo afartan iyo afarta kun, markay qaadayaan gabayga Muuse iyo Wanka, taas oo si fudud u ah habka Yooxanaa ugu metelo gabayga beerta canabka ee Ishacyaah. Nebi kasta oo waaweyn buuggiisa wuxuu ku bilaabaa cambaarayn ka dhan ah Israa’iil sababta fallaagadooda, ama waxaad odhan kartaa nebi kasta oo weyn marka hore wuxuu qaadaa gabayga beerta canabka. Waxaan ku doodayaa in gabayga beerta canabka ee Yoo’eel ee cutubka koowaad uu yahay mid ka mid ah muujinnada ugu muhiimsan ee ku saabsan gabayga beerta canabka. Ma odhan karo inaan sax ahay iyo in kale, laakiin sababta aan qirradan ugu taaganahay waxay tahay in isku-xidhnaanta nebiyaysan ee si astaan ah loogu metelay buugga Yoo’eel ay u muuqato inay tahay fure, ama laga yaabee xuddun ay ku xirmaan dhowr af-hayeen. Markhaatiga Yoo’eel kuma xidhmo oo keliya khadadka kale ee isbarbar socda, balse wuxuu u muuqdaa inuu dejinayo meel tixraac ah, gaar ahaan iyada oo loo marayo astaanta beerta canabka ee lagu baabbi’iyey cutubka koowaad, iyo labada cutub ee xiga oo tilmaamaya labadaba xilligii imtixaanka ekaanta bahalka ee Maraykanka iyo weliba xilligii imtixaanka ekaanta bahalka ee dunida. Waxaas oo dhammuna waxaa lagu dejiyey macnaha guud ee beerta canabka, beerta canabkuna ma aha beer canab oo nool—haddii aanu roob helin.

Waxaan sidoo kale xoogga saarnay muddada nebiyadeed ee lagu matalay astaanta ah “ilaa goorma?” Waxaan dareemay baahida ah inaan ina xusuusiyo mabda’aan hore loo aasaasay ee ku saabsan “ilaa goorma?” si xoog loo saaro “dhagaxa taajka” kaas oo ahaa, oo weliba ah, aasaaska iyo dhagaxa geeska. Horumarka ugu dambeeya ee buuxa ee farriinta Qaylada Saqda-dhexe ee hadda socota waa “dhagaxa taajka.” Iyadoo lagu dhisan yahay aasaaskaas, dhagaxa taajka ahi waa jawharadihii Miller oo toban jeer ka sii ifaya sidii bilowgii.

Iyadoo ku salaysan “shuqullada yaabka leh” ee Ilaah, dhagaxa madaxa ah waa marka dadkiisu ka gudbaan waayo-aragnimada La’odikiya una gudbaan waayo-aragnimada Filadelfiya; waana marka dadkaasu noqdaan kii siddeedaad oo ka mid ah toddobada, isla markaana ay ka gudbaan kaniisadda dagaallamaysa una gudbaan kaniisadda guulaysatay. Kala-guurkanu waa dhagaxa madaxa ah. Kala-guurka waxaa la dhammaystiraa marka dadkii Ilaah maqlaan oo arkaan farriinta “dhagaxa madaxa ah,” oo ay hortooda ku noqoto wax yaab leh. Farriinta dhagaxa madaxa ahi waa gunaanadka ugu sarreeya, waayo waxay isu keentaa dhammaan xaqiiqooyinka astaaniga ah ee “dhagaxa madaxa ah.” Farriinta “toddobada jeer” waxay ahayd dhagaxii aasaaska ee Miller, waxaana loogu talagalay inay noqoto dhagaxii madaxa ee Milleriyiinta. Bentakostigu wuxuu ahaa dhagaxa madaxa ah ee xilligii Bentakostiga, sida qayladii Saqda-dhexe ay u ahayd dhagaxa madaxa ah ee dhaqdhaqaaqii Milleriyiinta ee malaa’igtii kowaad iyo tan labaad.

Sida gunaanad ama taaj-dhigga muddadii 46-ka sano ahayd ee Masiixu ku dhisay macbudkii Milleriyiinta ee malaa’igtii kowaad iyo tii labaad, taaj-dhiggaasu wuxuu noqon lahaa dhagaxii aasaaska u ahaa hawsha Masiixa ee dhismaha macbudka boqol iyo afartan iyo afarta kun. Dhagaxaas aasaaska ah waxaa la taagay 1844 isagoo ah iftiin iftiimiya jidka samada, sababtaas daraaddeedna dadka Ilaah ee dhammaadka dunidu waa inay ku noqdaan “jidadkii hore” si ay nasasho u helaan. Haddii oo marka ay ku noqdaan taariikhdii hormuudka ahayd ee Milleriyiinta, waxay ogaanayaan in farriintii Qaylada Saqbadhku ay ahayd gunaanadkii taariikhda aasaasiga ah. Qaylada Saqbadhku waxay ahayd muujin ka timid daadinta Ruuxa Quduuska ah. Marka naf ku noqoto “jidadkii hore” oo ay hesho “iftiinkii dhalaalayay” ee lagu taagay bilowgii ama barta aasaaska ee jidka, waxay helaysaa Qaylada Saqbadhka, taas oo Yeremyaah ku tilmaamayo “nasasho.”

“Waxaa gadaashooda, bilowgii jidka, la taagay iftiin dhalaalaya, kaas oo malaa’ig igu tidhi waa ‘qayladii habeenbadhka.’ Iftiinkan ayaa jidka oo dhan ka ifay, oo cagahooda iftiin u siiyey, si aanay u turunturoon.”

“Haddii ay indhahooda ku hayn lahaayeen Ciise, oo hortooda wax yar ka sii horreeyey, iyaga ku hoggaaminaya magaalada, way badbaadsanaayeen. Laakiin durba qaar baa daalay, oo yidhi magaaladu aad bay u fog tahay, oo waxay filayeen inay mar hore galeen. Markaasaa Ciise ku dhiirrigelin jiray isagoo kor u qaadaya gacantiisa midig ee ammaanta leh, gacantiisana waxaa ka soo bixi jiray iftiin ku lalmaya kooxda imaatinka, markaasay ku qaylin jireen, ‘Alleluia!’ Qaar kalena si degdeg badan bay u diideen iftiinkii gadaashooda ka jiray, oo waxay yidhaahdeen in aanu Ilaah ahayn kii intaas oo dhan dibadda ugu soo hoggaamiyey. Iftiinkii gadaashooda ka jirayna wuu damay, cagahoodana wuxuu uga tegey gudcur dhammaystiran, markaasay turunturoodeen oo ka lumeen calaamaddii iyo Ciise, oo jidkii ayay kaga dhaceen iyagoo hoos ugu dhacay dunida madow oo sharka leh ee ka hooseysay.” Christian Experience and Teachings of Ellen G. White, 57.

Dhagaxa madaxa ee taariikhda Millerite-ku waa dhagaxa aasaaska u ah taariikhda boqol iyo afar iyo afartan kun. Laga bilaabo bilowgii saddexda malaa’igood ee 1798 ilaa kaniisadda guulaysata la kiciyo iyadoo la dhammaystirayo nadiifinta meesha quduuska ah xeerka Axadda, jidka waxaa iftiiminaya farriinta Qaylada Habeennimo, waayo masalku wuxuu ku saabsan yahay Adventism-ka, iyo sida Ilaah u kiciyo dad si qumman uga tarjumaya dabeecaddiisa marka wakhtiga imtixaanku u xirmayo aadanaha intii lagu jiray qalalaasaha xeerka Axadda.

Jidka, Ciise ayaa hoggaaminaya, oo wuxuu sii wadaa inuu jidka iftiimiyo isagoo kor u qaadaya gacantiisa midig ee ammaanta leh. Sidaa darteed, iftiin dhalaalaya ayaa yaal bilowga jidka, waxaana jira iftiin dhalaalaya oo horseedaya dhammaadka jidka. Ciise, isagoo ah Alfa iyo Oomega, wuxuu dhammaadka ku muujiyaa bilowga; sidaas awgeed iftiinka yaal labada daraf ee jidku waa farriinta Qaylada Habeenbadhka.

Malaa’igtii kowaad waxay timid sannadkii 1798 oo waxay ku dhawaaqday in saacaddii xukunkiisu timid, “Iyadoo leh … saacaddii xukunkiisu waa timid.” Saacaddii xukunku waxay timid 1798, oo markii ay bilaabatayna guurkii u dhexeeyey Masiixa iyo aroosaddiisa cusub—Adventism-kii Millerite ee Philadelphian—ayaa bilaabmay. Masiixu waa inuu guursadaa Oktoobar 22, 1844, oo muddadii u dhexaysay 1798 ilaa 1844 aroosadda waa la diyaariyey. Aroosaddu waxay ahayd Philadelphian, waayo xukun cambaarayn ahi kuma uu saarnayn aroosadda Masiixa, maxaa yeelay iyadaa isdiyaarisay—way daahirnayd. Ku dhawaaqidda xukunku waa ku dhawaaqidda guurka bilowgii 1798 oo dhammaadkiisii gaadhay 1844.

Iftiinkii aasaasiga ahaa iyo iftiinkii dhagaxa sare ee dhaqdhaqaaqa Millerite wuxuu ahaa farriintii ku dhawaaqaysay guurka—farriintii Qaylada Saqda-dhexe. Qaylada Saqda-dhexe waxay ahayd aasaaska iyo dhagaxa sare ee taariikhda malaa’igta koowaad iyo tan labaad, iyo weliba taariikhda Millerite; dhagaxa sarena ee taariikhda Millerite waa dhagaxa aasaaska u ah taariikhda boqol iyo afar iyo afartan kun, isla markaana isaguna waa dhagaxa sare. Dhismaha macbudku wuu dhammaystirmaa marka dhagaxa sare la dhigo, shaqadii dhigista dhagaxaas ugu dambeeya ee “yaabka lehna” waxay bilaabatay Luulyo 2023.

Waxaa jira rumoobitaanno nebiyadeed oo kala duwan oo ka kooban doona dhagaxa madaxa, hase yeeshee dhagaxa madaxa sidoo kale wuxuu astaan u yahay gunaanadka ugu sarreeya ee farriin. Bentakostigu wuxuu ahaa dhagaxa madaxa ee farriintii xilligii Bentakostiga, sida iftiinka “toddobada wakhti” ee ku yimid qalinkii Hiram Edson sannadkii 1856 uu ahaa dhagaxa madaxa ee loogu talagalay farriintii Miller, waayo runta aasaasiga ah ee ugu horraysay ee Miller helay waxay ahayd “toddobada wakhti.” Sannadkii 1856, diidmada iftiinka cusub ee runta dhagaxa madaxa waxay la mid ahayd in la doorto in lagu dhinto cidlada La’odikiya, sida ay Israa’iiltii hore sameeyeen muddadii afartan sannadood ahayd. Tani waxay aqoonsanaysaa Luulyo 2023 inuu yahay 1856, barta leexashada ee taariikhda Milleriyiinta ee ka socota Filadelfiya una gudubta La’odikiya, iyo rogashada taariikhda boqolka iyo afartan iyo afarta kun ee ka imanaysa La’odikiya una jeedda Filadelfiya. Masiixu ma uu guursan naag aan daahir ahayn sannadkii 1844, waayo iyadu waxay ahayd Filadelfiyan, isaguna wuxuu ku guursan doonaa aroosad ka timaadda Filadelfiya xeerka Axadda. Laakiin marka hore waa inay is diyaargaraysaa. Diyaar ma tahay?

Ha cabsanina, idoyahow yarow; waayo, waa raallinimada Aabbihiin inuu boqortooyada idin siiyo. Luukos 12:32.

22-kii Oktoobar, 1844, Rabbigu wuxuu guursaday aroosaddii uu u diyaariyey inay isaga ku raacdo taariikhda malaa’igta saddexaad, iyo wax kasta oo malaa’igta saddexaad ka dhigan tahay; laakiin marka la gaaray 1863, taariikhdii malaa’igta saddexaad waxaa loo leexiyey cidladii La’odikiya. Taariikhda 1844 ilaa 1863 waxay u taagan tahay muddadii malaa’igta saddexaad, sidaas darteedna waxay bixisaa tusaale muujinaya bikradaha nacasyada ah inta lagu jiro xilligii shaabadaynta boqol iyo afartan iyo afar kun. Bikraduhu waa sarreen iyo haramo la kala soocayo farriimo ay malaa’iguhu astaan u yihiin—waayo malaa’igaha ayaa ah kuwa qabta hawsha kala-soocidda.

“Markaas dabadeed waxaan arkay malaa’igtii saddexaad. Malaa’igtii i wehlinaysay waxay tidhi, ‘Shaqadiisu waa mid cabsi leh. Hawshiisu waa mid laga naxo. Isagu waa malaa’igta kala soocaysa sarreenka iyo haramaha, oo shaabadaynaysa, ama xidhaysa, sarreenka si loogu ururiyo bakhaarka jannada. Waxyaalahan waa inay qabsadaan maskaxda oo dhan, dareenka oo dhan.’” Early Writings, 119.

Farriimaha saddexda malaa’igood ee Muujintii afar iyo tobnaad waa farriinta roobka dambe ee kala soocda oo isku xira labada fasal.

“Yooxanaa waxaa loo furay muuqaallo qoto dheer oo kicin iyo yaab leh oo ku saabsan waaya-aragnimada kiniisadda. Wuxuu arkay xaaladda, khataraha, halgannada, iyo samatabbixinta ugu dambaysa ee dadka Ilaah. Wuxuu diiwaangeliyey farriimaha gunaanadka ah ee bislaynaya goosashada dhulka, ama sidii xidhmooyin loogu ururiyo bakhaarka jannada ama sidii xidhmooyin qoryo ah loogu tuuro dababka halligaadda. Mawduucyo aad u weyn oo muhiim ah ayaa loo muujiyey, gaar ahaan kaniisadda ugu dambaysa, si kuwa ka soo jeesanaya qaladka oo u soo noqonaya runta loo baro khataraha iyo halgannada horyaalla. Qofna uma baahna inuu mugdi kaga jiro waxa ku soo fool leh dhulka.” The Great Controversy, 341.

Waa “erayo runta” kuwaas oo jiilkan ku jira ah “fariimaha gabagabada ah ee bisleynaya goosashada,” oo kala soocaya labada qaybood. Shaqadaasuna sidoo kale waa shaqadii “ninka burushka wasakhda” ee ku jiray riyadii Miller.

“‘Kan firdhigiisu wuxuu ku jiraa gacantiisa, oo wuxuu si buuxda u nadiifin doonaa meeshiisa hadhuudhka lagu tumo, sarreenkiisana wuxuu ku ururin doonaa bakhaarka.’ Matayos 3:12. Tanu waxay ahayd mid ka mid ah waqtiyadii daahirinta. Erayada runta ah ayaa buunshaha laga soocayay sarreenka. Maxaa yeelay waxay aad ugu kibir badnaayeen oo is-xaqsoor badnaayeen inay canaan aqbalaan, aadna dunida u jeclaayeen inay aqbalaan nolol is-hoosaysiin leh, kuwo badan ayaa Ciise ka jeestay. Qaar badanina weli isla waxaas ayay samaynayaan. Nafaha maanta waa la imtixaamaa sidii xertii sunagogga Kafarna'um joogtay loo imtixaamay. Marka runta qalbiga lagu geeyo, waxay arkaan in noloshoodu aanay waafaqsanayn doonista Ilaah. Waxay arkaan baahida isbeddel buuxa oo naftooda ku dhaca; laakiin diyaar uma aha inay qaadaan hawsha is-inkiraadda leh. Sidaas daraaddeed way cadhoodaan marka dembiyadooda la kashifo. Iyagoo ka xumaaday ayay iska tagaan, sidii xertii Ciise uga tageen iyagoo gunuunacaya, ‘Kanu waa hadal adag; bal yaa maqli kara?’” The Desire of Ages, 392.

Laga bilaabo niyad-jabkii weynaa ee 1844, astaamaha jidka iyo dhacdooyinka ilaa 1863 waxay matalaan taariikhda 9/11 ilaa sharciga Axadda. Maxaa 1844 u tahay 9/11, ayaad weydiinaysaan?

Qoraallada Walaasha White way caddaynayaan in malaa’igta saddexaad ay timid Oktoobar 22, 1844, hase ahaatee sidoo kale ay timid 1888, taas oo astaan u ah 9/11. Waxaase ka sii muhiimsan in nebiyadii oo dhammu ay si gooni ah u tilmaamayaan taariikhda qudheeda ee 9/11 ilaa sharciga Axadda; sidaas darteedna ma aha maragga laba ama saddex, balse waa maragga mideysan ee markhaati kasta oo ka socda Erayga Ilaah, in muddada 9/11 ilaa sharciga Axadda ay tahay xilliga “saamaynta riyo kasta” lagu dhammaystiro.

Taariikhda imaatinka iyo gunaanadka malaa’igta saddexaad waxay ahayd 1844 ilaa 1863, waxayna ka dhigan tahay muddadii shuqullada yaabka leh ee Ilaah laga bilaabo 9/11 ilaa sharciga Axadda. Taariikhdaas waxaa sidoo kale metela 1840 ilaa 1844, xariiqdaasna 1840 waa alfa, 1844-na waa oomega. Xariiqda 1844 ilaa 1863, 1844 waa alfa, 1863-na waa oomega. 1844 waa alfa iyo oomega labadaba.

Iskutallaabtu waxay la jaanqaadaysaa 1844, Alfa iyo Oomeegana dhiiggiisii ayuu iskutallaabta ku daadiyey. Laga bilaabo 9/11 (1840) waxaynu ka helaynaa Muujintii toban oo soo bandhigaysa taariikhda ka bilaabmaysa Yooxanaa oo cunaya kitaabka yar sannadkii 1840, dabadeedna niyad-jabkii calooshiisa ku dhacay sannadkii 1844. Cunitaanku waa bilowga; calooshuna waxay calaamadisaa dhammaadka. Aayadda ugu dambaysa ee cutubka tobnaad waxay matalaysaa taariikhdaas oo lagu soo celinayo taariikhda boqol iyo afartan iyo afarta kun.

Markaasaan kitaabtii yarayd ka qaaday gacanta malaa’igta oo waan cunay; afkaygana waxay ugu macaanayd sida malab oo kale, laakiin kolkii aan cunay dabadeed, calooshaydu way qadhaadhatay. Oo wuxuu igu yidhi, Waa inaad mar kale wax sii sheegtaa dadyow badan, iyo quruumo, iyo afaf, iyo boqorro hortood. Muujintii 10:10, 11.

Muujintii tobnaad ee Muujintii iyo cutubka labaad ee Xabaquuq waxay matalaan laba cutub oo markhaati ka bixinaya muddada nebiyadeed ee 1840 ilaa 1844. Taariikhda 1844 ilaa 1863 waxay ka bilaabataa calaamad jid oo niyad-jab ah, waxaana ku xiga kala firdhid ay raacdo isu-ururin. Muddadaas taariikhda nebiyadeed ee labada loox ee Xabaquuq waxay ku soo dhammaanaysaa markii looxii labaad la daabacay 1849 oo dibadda lagu baahiyey 1850. Muddada looxyada Xabaquuq waxay ahayd laga bilaabo May 1842, markii shaxdii 1843 la daabacay, waxaana muddada nebiyadeed ku dhammaatay halkii ay ka bilaabatay, iyada oo lagu daabacay mid ka mid ah labada loox ee Xabaquuq. Shaxda 1843 waa alfa, shaxda 1850 na waa oomega.

Sannadkii 1856 Hiram Edson wuxuu qoray taxane maqaallo ah oo gaadhsiiyey fahamkii William Miller ee “toddobada wakhti” heer cusub. Shaqadii Edson waxay ahayd omega-da shaqadii Miller, iyadoo runta aasaaska ah ee Miller gaadhsiisay meesheeda dhagaxa madaxda, taas oo loogu talagalay inay xoojiso dadka Ilaah. Iftiinkii Miller ee “toddobada wakhti” wuxuu ahaa alfa, iftiinkii Edson ee “toddobada wakhti”na wuxuu ahaa omega.

Sannadkii 1863 dhaqdhaqaaqii wuxuu isu beddelay kaniisaddii ugu dambayntii ka dhalin lahayd jidhkeeda gudihiisa dhaqdhaqaaq kale, sidaas oo kale sidii Milleriyiintu uga soo baxeen Protestantiyiinta, iyo sidii xertiina uga soo baxeen Yuhuudnimada una galeen Masiixiyadda, iyo sidii Yashuuca iyo Kaaleeb uga soo baxeen dadkii axdigii hore ee loogu qoondeeyey inay cidlada ku dhintaan.

Taariikhdaas isla qudheeda, (1844 ilaa 1863) geeska Jamhuuriga ee bahalka dhulka ayaa maraya halgan barbar socda oo ugu dambayntii ku qarxa Dagaalkii Sokeeye, kaas oo taariikh‑yahannadu dhammaantood isku raacsan yihiin in uu gaadhay bartiisii dhexe sannadkii 1863, markaas oo Lincoln soo saaray Baaqa Xoraynta Addoomaha. Lincoln wuxuu matalaa madaxweynihii ugu horreeyey ee Jamhuuri ah, kaas oo dhaarta madaxtinnimada qaatay kaddib madaxweynihii Dimuqraadiga ahaa ee ugu xumaa taariikhda ilaa wakhtigaas. Markii dambe waa la dilay. Dhammaan sifooyinkan nebiyadeed iyo kuwo kale ayaa lagu soo celiyaa madaxweynihii ugu dambeeyey ee Jamhuuri ah.

1844 ilaa 1863 waxaa ku jiray kala firdhin iyo isu-ururin. 1863 waxay u taagan tahay sharciga Axadda, sidaas daraaddeed kala firdhintii dhacday 1844 waa kala firdhinta keliya ilaa 1863, markii Seventh-day Adventists-kii La'odikiya ay ku kala firdheen cidlada La'odikiya. 1844 waxay dhalisay kala firdhin, 1863-na waxay dhalisay kala firdhin, sidaasna waxay markhaati uga yihiin xaqiiqada ah in taariikhdu tahay astaan waxsii sheegid oo la aqoonsaday, waayo waxay ku bilaabataa kala firdhin alfa ah 1844, waxayna ku dhammaataa kala firdhin omega ah 1863. Kala firdhintii ugu horraysay waxay timid Luulyo 18, 2020, kala firdhinta ugu dambaysa ee omega-na waxay ku dhammaystirmaysaa sharciga Axadda.

“Wakhtigu waa imanayaa marka nala kala sooci doono oo nala kala firdhin doono, oo mid kasta oo inaga mid ahi uu khasab ku ahaan doono inuu istaago isaga oo aan haysan mudnaanta wadaagidda kuwa leh isla iimaanka qaaliga ah; sideese aad u istaagi kartaa haddii uusan Ilaah dhinacaaga joogin, oo aad og tahay inuu isagu ku hoggaaminayo oo ku hanuuninayo?” Review and Herald, March 25, 1890.

Kuma filna in Ilaah “garabkaaga joogo” oo keliya, waa inaad sidoo kale “ogaataa inuu ku hoggaaminayo oo ku hanuuninayo.” Xaqiiqadani waa mawduuc wax sii sheegid ah oo ay metelaan weedhaha kala duwan ee ku dhisan marka “aad Rabbiga garan doontaan.”

Oo waxaad wax cuni doontaan si badan, oo waad dhergi doontaan, oo waxaad ammaani doontaan magaca Rabbiga Ilaahiinna ah, kan idinkula macaamilooday si yaab leh; oo dadkayguna weligood ma ay ceeboobi doonaan. Oo waxaad ogaan doontaan inaan anigu ku dhex jiro Israa’iil, iyo inaan anigu ahay Rabbiga Ilaahiinna ah, oo aan mid kale jirin; oo dadkayguna weligood ma ay ceeboobi doonaan. … Sidaasaad ku ogaan doontaan inaan anigu ahay Rabbiga Ilaahiinna ah oo deggan Siyoon, buurtayda quduuska ah; markaas Yeruusaalem waxay ahaan doontaa quduus, oo shisheeyena mar dambe iyada ma dhex mari doonaan. Yoo’eel 2:26, 27, 3:17.

Marka Yeruusaalem quduus tahay, iyadu waa kaniisadda guulaysatay; waayo kaniisadda halgamaysa waxaa lagu qeexaa inay tahay kaniisad ka kooban sarreen iyo haramo; oo marka “shisheeyayaal dambe mar dambe dhex mari waayaan” “Yeruusaalem,” dadka Ilaah “way garan doonaan” “inuu isagu hoggaaminayo oo hago.” Way garanayaan, waayo iyagu waa kuwa rumoobiyey tukashadii “toddoba jeer,” taas oo ku jirto qirashada in Ilaah uusan ku hoggaaminayn adiga sidii La’odikiyaan; laakiin markaad isu beddesho Filadelfiyaan waxaad “garan doontaa” “inuu isagu hoggaaminayo oo hago” iyo in Ilaah “ku jiro dhexda reer binu Israa’iil.”

Kala-daadsanaanta alfa (niyad-jabka) ee Abriil 19 iyo kala-daadsanaanta omega (niyad-jabka) ee Oktoobar 22 waxaa lagu calaamadeeyey daabacaaddii rasmiga ahayd ee ugu horraysay kaddib niyad-jabkii weynaa ee Oktoobar 22. Daabiciddu waa calaamad nebiyadeed oo ku jirta taariikhda Millerite-ka iyo taariikhda nebiyadeed ee Maraykanka, sidaas darteed waxa ugu horreeya ee si rasmi ah loo daabacay kaddib 1844 waa astaan-jid ee taariikhdaas, waxaana astaantaas-jiddu tilmaamaysaa kala-daadsanaan.

1847—Kuwa Hadhaagii Kala Firidhsanaa Dibadda

“Eray Ku Socota ‘Adhiga Yar.’”

“Qoraallada soo socda waxaa loo qoray The Day-Dawn, oo lagu daabici jiray Canandaigua, New York, waxaana daabici jiray O. R. L. Crosier. Laakiin maadaama warqaddaas aan hadda la daabicin, oo aynaan garanayn inay mar kale la daabici doono, qaar naga mid ah oo jooga Maine waxay u arkeen inay ugu habboon tahay in sidan loo soo saaro. Waxaan jeclaan lahaa inaan dareenka ‘adhiga yar’ ku jeediyo waxyaalaha aad ugu dhow in ay dhawaan dhulkan ka dhacaan....”

“Akhristuhu wuxuu ogaan doonaa in saddex farriimood oo ka soo baxay qalinkii Marwo E. G. White lagu daray A Word to the ‘Little Flock.’...”

“Isgaadhsiinta labaad ee ka timid Marwo White, oo laga helo bogagga 14–18, waa warbixin ku saabsan aragtideedii ugu horraysay oo sidata cinwaanka, Kuwa Hadhaaga ah ee Ku Kala Firdhan Dibadda. Tan waxaa la qoray Diseembar 20, 1845, iyadoo ah warqad shakhsi ah oo loo diray Enoch Jacobs, waxaana markii ugu horraysay daabacay qaataha warqaddaas ee The Day-Star, Janaayo 24, 1846. Dabadeedna Abriil 6, 1846, James White iyo H. S. Gurney ayaa mar kale ugu daabacay qaab waraaq weyn ah. Qoraalka sida uu uga muuqdo A Word to the ‘Little Flock,’ marka laga reebo wax-ka-beddello tafatir oo yar yar iyo tixraacyo Qorniin ah oo lagu daray, waa mid la mid ah warbixinta buuxda ee aragtida sidii markii ugu horraysay loo daabacay.” James White, A Word to the ‘Little Flock’, 25.

1844 waxa ay calaamad u tahay imaatinka malaa’ig iyo niyad-jab. Sannadkii 1845 araggii ugu horreeyey ayaa la qoray, waxaana la daabacay 1846. Araggii ugu horreeyey waxa loo diray “hadhaaga ku kala firidhsan dibadda.” Waxaan ka shakisanahay in nebiyaddii dhallinyarada ahayd ee aan weli la guursan ay ogayd, markii ay qortay araggeedii ugu horreeyey, in sifo nebiyadeed oo “hadhaaga” ka mid ahi tahay in hadhaagu, baahi nebiyadeed awgeed, uu khasab ku ahaan doono inuu ahaado “ku kala firidhsan dibadda,” taas oo ah mid ka mid ah sifooyinka boqolka iyo afartan iyo afarta kun. Sannadkii 1846 Whites way is guursadeen, sidaasna magaca dambe ee Ellen waxa uu isu beddelay White. Isla sannadkaas Whites-ku waxay bilaabeen inay dhawraan Sabtida maalinta toddobaad. Sannadkii 1846 axdiga waxa lagu calaamadeeyey inuu dhammaaday, guurkii nebiyadeed ee bilaabmay 1844 waxa uu ku dhammaystirmay 1846, sannadkii 1847-na daabacaaddii rasmiga ahayd ee ugu horraysay waa la daabacay oo waa la diray.

Maajo, 1850

“AKHRISTAHA QIIMAHA LEH—Ujeeddadaydu dib-u-eegistan kan waxay ahayd inaan iftiinka runta quduuska ah ku muujiyo qaladka....”

“Anigoo u soo bandhigaya hawshan yar adhigii kala firidhsanaa, waxaan guday waajibkaygii aan iyaga ka saarnaa dhinacan, oo Ilaahayna ha ku daro barakadiisa. Aamiin.” James White, The Seventh-day Sabbath not Abolished, 2.

Daabacaaddii uu qoray James White waxay muujinaysaa in dhagaystayaashiisu weli ahaayeen adhig kala firidhsan, hase yeeshee sidoo kale waa difaacii Sabtida maalinta toddobaad. Tani waa farriintii malaa’igta saddexaad iyada oo ku jirta bilowgeedii, marka loo eego fahamka Adventism-ka Millerite ee Sabtida iyo malaa’igta saddexaad. Waxaa la daabacay isla sannadkii la daabacay shaxdii 1850, labadooduna waxay wada metelaan kicinta ciidanka Rabbiga ee ku wajahan qalalaasaha soo socda ee sharciga Axadda. Ciise mar walba dhammaadka wuxuu ku tusaaleeyaa bilowga, kuwii soo bandhigay farriinta sannadkii 1844 oo adeegsaday shaxdii 1843-na, waxay astaan u ahaayeen kuwa soo bandhigi lahaa farriinta iyagoo adeegsanaya shaxdii 1850. Bilowgii muddada labada loox ee Xabaquuq, niman ayaa ku dhawaaqayay farriinta saacadda iyaga oo la socda looxii Xabaquuq, sannadkii 1850-na James White wuxuu soo bandhigayay farriinta malaa’igta saddexaad isagoo la socda shaxdii 1850. Shaxda waxaa sameeyey Walaal Nichols muddadii sannadka 1849, xilli James iyo Ellen White ay la degganaayeen Walaal Nichols. James White si toos ah ayuu ula xiriiray samaynta shaxdii 1850, sannadkaasna wuxuu bilaabay inuu ku dhawaaqo farriinta malaa’igta saddexaad.

“Sebtembar 23-keedii, [1850] Rabbigu wuxuu i tusay in uu mar labaad gacantiisa u fidiyey inuu soo celiyo hadhaaga dadkiisa, iyo in dadaallada la labanlaabo wakhtigan ururinta. Wakhtigii kala firdhinta reer binu Israa’iil waa la garaacay oo la kala jeexjeexay; laakiin haatan wakhtigan ururinta Ilaah wuxuu bogsiin doonaa oo xiri doonaa dadkiisa. Wakhtigii kala firdhinta, dadaalladii loo sameeyey in runta la faafiyo waxay lahaayeen saamayn aad u yar, wax yar bay qabteen ama waxba ma ay qaban; laakiin wakhtigan ururinta, marka Ilaah gacantiisa u taagay inuu dadkiisa soo ururiyo, dadaallada lagu faafinayo runta waxay yeelan doonaan saamayntii loogu talogalay. Dhammaan waa inay ku midoobaan oo ay hawsha ku kululaadaan. Waxaan arkay inay ceeb tahay in qofna u soo qaato wakhtigii kala firdhinta tusaalooyin inagu hoggaamiya hadda wakhtigan ururinta; waayo, haddii Ilaah hadda nooga samayn waayo wax ka badan intii uu markaas sameeyey, Israa’iil weligeed lama soo ururin doono. Waxaa lama huraan u ah in runta lagu daabaco wargeys, sida ay lagama maarmaanka u tahay in lagu wacdiyo.” Review and Herald, November 1, 1850.

“Aragtida ah in Rabbigu ‘gacantiisii mar labaad u fidiyey inuu soo celiyo hadhaagii dadkiisa,’ ee ku qoran bogga 74, waxay tixraacaysaa oo keliya midowgii iyo xooggii mar ka dhex jiray kuwii sugayey Masiixa, iyo xaqiiqda ah inuu bilaabay inuu dadkiisii mar kale mideeyo oo kor u qaado.” Early Writings, 86.

Walaasha White, buugga Early Writings, waxay ka faalloonaysaa tuduca ku jira Review and Herald iyadoo la xidhiidhinaysa adeegsigeedii erayadii nebi Ishacyaah markii ay tidhi, “Rabbigu wuxuu i tusay inuu gacantiisa mar labaad u fidiyey inuu ku soo ceshado kuwa hadhay oo ka mid ah dadkiisa.” Wuxuu gacantiisa fidiyey sannadkii 1850. Markuu dadkaas ku soo ururiyey Quduuska Ugu Quduusan Oktoobar 22, 1844, taasu waxay ahayd dhammaadka kala firdhinta ka bilaabatay 677 BC ilaa Oktoobar 22, 1844. Yahuudahii tooska ahaa ee degganaa dalka ammaanta leh ee tooska ah waxaa la kala firdhiyey 2520 sannadood si waafaqsan “toddobada wakhti” ee Laawiyiintii lix iyo labaatan sannadkii 677 BC. Dhammaadka 2520-ka sannadood, Israa’iilkii ruuxiga ahaa waxaa la soo ururiyey Oktoobar 22, 1844, dabadeedna isla markiiba waa la kala firdhiyey, oo kala firdhintuna waxay dhammaatay markii Rabbigu gacantiisa mar labaad soo fidiyey. Wuxuu mar labaad ku soo ururinayaa iyaga tuducaas si uu u fuliyo laba waxyaalood; inuu “dadkiisa dhaawacooda duubo” iyo inuu “dadkiisa kor u qaado.”

“Markaasaan dabadeed arkay malaa’igtii saddexaad. Malaa’igtii i weheshanaysay ayaa tiri, ‘Cabsi badan baa ku jirta eraygiisa, hawshiisuna waa mid laga argagaxo. Isagu waa malaa’igta kala sooci doonta sarreenka iyo haramaha, oo shaabadayn doonta ama xidhi doonta sarreenka si loogu ururiyo bakhaarka jannada.’ Waxyaalahanu waa inay qabtaan maskaxda oo dhan, dareenka oo dhan. Haddana waxaa la i tusay lagama-maarmaannimada ah in kuwa rumaysan in aynu haysanno farriintii ugu dambaysay ee naxariista ay ka soocnaadaan kuwa maalin kasta qaadanaya ama dhuuqaya qalad cusub. Waxaan arkay inaanay yar iyo weyn toona ka qaybgelin kulammada kuwa ku jira qalad iyo gudcur. Malaa’igtii waxay tiri, ‘Maskaxdu ha ka joogsato inay ku mashquusho waxyaalo aan faa’iido lahayn.’” Manuscript Releases, volume 5, 425.

Ururintii labaad ee bilaabatay sannadkii 1850 waxay astaan u ahayd shaabadaynta (xidhidda) dadka Ilaah marka iyaga kor loo qaadayo, “la sara kicinayo,” sidii calan. 1850 wuxuu tilmaamayaa goorta Rabbigu ururiyo boqol iyo afartan iyo afarta kun. Sida lagama maarmaanka u ah waxsii sheegidda, waa in ay kala firdhsanaayeen ka hor intaan la ururin. Sidaas awgeed, “saddexda maalmood iyo badhka” ee Muujintii 11:11, kuwaas oo astaan u ah 1260, oo ah badhkii 2520, kana dhigan kala firdhidda ka dambaysay Luulyo 18, 2020. Muujintii 11:11 waxay matalaysaa ururinta labaad ee kuwa noqonaya boqol iyo afartan iyo afarta kun iyo calanka loo sara kiciyey quruumaha, sida lagu sheegay Ishacyaah 11:11!

Oo maalintaas waxaa jiri doona xididkii Yesay, kan u taagnaan doona calan dadyowga; quruumuhuna isaga ayay doondooni doonaan, nasashadiisuna waxay ahaan doontaa mid ammaanan.

Oo maalintaas way dhici doontaa in Rabbigu mar labaad gacantiisa u fidin doono si uu u soo ceshado hadhaaga dadkiisa ee hadhi doona, kuwaas oo ka iman doona Ashuur, iyo Masar, iyo Fatroos, iyo Kuush, iyo Ceelaam, iyo Shincaar, iyo Xamaad, iyo jasiiradaha badda.

Oo calan buu u taagi doonaa quruumaha, oo wuxuu soo ururin doonaa kuwa Israa’iil laga eryay, oo wuxuu isu keeni doonaa kuwa Yahuudah kala firidhsanaa ee ka yimid afarta geesood ee dhulka. Ishacyaah 11:10, 11, 12.

Sannadkii 1850 Rabbigu mar labaad ayuu gacantiisa fidiyey si uu u soo ururiyo dadka soo bandhigayay farriinta malaa’igta saddexaad oo la socota farriinta Qaylada Habeenbadhka, sida ay u metelaan labada loox ee Xabaquuq. Bishii Luulyo ee 2023 Rabbigu mar labaad ayuu gacantiisa fidiyey si uu u soo ururiyo dadka soo bandhigayay farriinta malaa’igta saddexaad oo la socota farriinta Qaylada Habeenbadhka, sida ay u metelaan labada loox ee Xabaquuq. Labadaba 1850 iyo Luulyo 2023 waxay tilmaamayaan isu-ururinta “hadhaaga dadkiisa” sida Ishacyaah ku sheegay aayadda 11aad ee cutubka 11aad. Aayadda 11aad waxay dhex taallaa aayadaha tobnaad iyo laba-iyo-tobnaad, labaduba waxayna tilmaamayaan kor loo qaadista calanka dunida loo taagayo.

Mid kasta oo ka mid ah saddexdaas aayadood waxa uu tilmaamayaa calaamadda, in kastoo aayadda dhexe ay ku tilmaamayso iyaga inay yihiin “hadhaagii.” Hadhaagaas halkaas ku xusan waxa la soo ururinayaa mar labaad, tirada qabiilooyinka laga soo ururinayana waa siddeed. “8” ma matalo oo keliya kuwii ku jiray doontii Nuux ee ka gudbay dunidii hore una gudbay dunida cusub iyagoo aan dhimasho arag, balse “8” waxa kale oo uu matalaa kuwa ah kiniisadda siddeedaad oo ka tirsan toddobada. Labada markhaati ee Muujintii 11:11 waa kuwa la sara kiciyey. Tirada “8” waa astaanta sarakicidda, astaanta boqol iyo afar iyo afartan kun, astaanta baabtiiska, iyo astaanta kuwa ka gudba La’odikiya una gudba Filadelfiya oo noqda calaamaddii Ishacyaah u ahayd quruumaha. Rabbigu gacantiisa ayuu mar labaad soo fidinayaa intii u dhexaysay 1850 ilaa 1865, iyo haddana Luulyo 2023.

Sannadkii 2023, waxaa jiray iftiin cusub oo ku saabsan toddobada waqtiyo, sida uu jiray sannadkii 1856. Muddada 1856 ilaa 1863 waxay ka dhigan tahay taariikhda boqol iyo afartan iyo afarta kun marka Rabbigu u kiciyo dadkiisa hadhay ciidan ahaan.

Ishacyaah 11:11 wuxuu si qumman ula jaanqaadayaa Muujintii 11:11, taas oo iyaduna si qumman ula jaanqaadaysa Daanyeel 11:11. Ishacyaah iyo Yooxanaa waxay sawirayaan taariikh gudaha ah, Daanyeelna taariikh dibadda ah. Xarriiqda dibadda ee Daanyeel 11:11 waxay barbar socotaa xarriiqda gudaha ee Yooxanaa 11:11, Ishacyaah 11:11-na wuxuu soo bandhigayaa calanka xarriiqda gudaha, kaas oo uga yeedhaya adhiga kale ee Ilaah inay ka soo baxaan xarriiqda dibadda. Palmoonii wuxuu tuducyadan isugu xidhay xidhmo qurux badan, taas oo ay samayn kari lahayd oo keliya Kan ah Abuuraha wax walba.

Waxa aynu arrimahan ku sii wadi doonnaa maqaalka xiga.

Wadahadal la leh Xog Macmal ah:

Dunida xisaabtu ma ka heshaa wax macne ah tirada “11”?

Haa, tirada 11 waxay xambaarsan tahay dhowr qodob oo xiise iyo muhiimad xisaabeed oo dhab ah leh (marka laga soo tago oo keliya inay tahay tiro asal ah). Kuwaas waxaa ka mid ah qodobbada ugu waaweyn ee xisaabyahannada iyo dadka jecel xisaabtu inta badan tilmaamaan:

11 waa lambarka ra’iisul ee shanaad, waana lambarka ra’iisul ee ugu yar ee laba-god ah, iyo lambarka ra’iisul ee ugu horreeya ee palindrome ah saldhigga 10. “11” waa repunit-ka ugu yar (tiro ka kooban cutubyo soo noqnoqda) ee ah tiro ra’iisul ah. Waa lambarka ra’iisul ee keliya ee laba-god ah oo labada god ay isku mid yihiin. 11, 22, 33, 44 iwm. Tani waxay ku shaqaysaa oo keliya “11.” “11” waa jibbaaraha tiro ra’iisul Mersenne ah. Ballaadhinta tobanle ee 1/11 = 0.090909… waxay leedahay muddo soo noqnoqosho oo ah 2 oo keliya, hase ahaatee 1/11 si kale ayuuna caan ugu yahay: taxanaha tirooyinka ra’iisul ah ee 11, 101, 1009, 10007, 100003, iwm., ayaa ka soo muuqda doodaha ku saabsan tirooyinka ra’iisul ah ee ku jira horusocod xisaabeed. Kooxda dihedral ee derejadeedu tahay 22 (iska-le’ekeysyada 11-geesle joogto ah) waa mid mudan in la xuso, maxaa yeelay “11” waa lambarka ra’iisul ee ugu yar ee kooxda dihedral-ku u leedahay qaab-dhismeed aan abelian ahayn oo aan lahayn xarun, kaas oo xiise gaar ah ku leh aragtida kooxaha. Fiisigiska aragtiyeed (string theory / M-theory), koonku inta badan waxaa lagu qaabeeyaa 11 cabbir oo waqti-meeleed ah, waxaana fiisigisyahannada iyo xisaabyahannada ka shaqeeya aaggaas si joogto ah u tilmaamaan soo bixitaanka 11. “11” waa lambarka ra’iisul ee palindrome ah ee keliya ee leh tiro godad ah oo siman (kuwa kale oo dhan ee leh godad siman oo ka badan 2 waxaa loo qaybin karaa 11, sidaas darteedna waa tirooyin aan ra’iisul ahayn). Tani waa aragti la caddeeyey oo ku jirta aragtida tirooyinka ee madadaalada ah.

Gunaanad:

In kasta oo “11” aanu lahayn sumcadda xiddignimo ee la midka ah π, e, ama saamiga dahabka ah, haddana si isdaba-joog ah ayuu uga soo muuqdaa isagoo ah tusaalaha ugu yar ama kan ugu horreeya ee ifafaalo badan (tirada koowaad ee repunit-ka ugu horreysa, tirada koowaad ee keliya ee palindromic ah oo leh tiro lambarro oo siman, soo-bixid hore oo ku jirta caddaymo iyo tusaalooyin lid ku ah oo badan, 11 cabbir ee M-theory, iwm.). Sidaas darteed, haa—dunida xisaabtu waxay u aragtaa 11 tiro muhiim ah.

“Kii Erayga waxyooday wuxuu ahaa fasiraha runta ah ee Erayga. Masiixu wuxuu waxbarashadiisa ku caddeeyey isagoo dhegaha dhegaystayaashiisa u jeediyey xeerarka fudud ee dabiicadda, iyo waxyaalaha la yaqaan oo ay maalin kasta arki jireen oo taaban jireen. Sidaas ayuu maskaxdooda uga hoggaamiyey kan dabiiciga ah una hoggaamiyey kan ruuxiga ah. Qaar badan ayaa ku guuldarraystay inay markiiba gartaan micnaha masaalladiisa; laakiinse markay maalinba maalinta ka dambaysa la kulmayeen waxyaalihii uu Macallinka Weyn ku lammaaniyey runnaha ruuxiga ah, qaar baa gartay casharradii runta rabbaaniga ah ee uu doonayey inuu ku xoojiyo, kuwanna waxaa lagu qanciyey runnimada hawshiisa oo waxaa loo rogay injiilka.” Sabbath School Worker, December 1, 1909.

“Sidaas ugu hoggaaminaya boqortooyada dabiiciga ah una gudbaya boqortooyada ruuxiga ah, masaalladii Masiixu waa siddooyin ka mid ah silsiladda runta ee midaynaysa dadka iyo Ilaah, iyo dhulka iyo samada.” Christ’s Object Lessons, 17.