Markaan isu keenayno tixgelinta khilaafaadkii kala duwanaa ee ka dhacay taariikhda Adventka, xariiqba xariiq ku dul dhisanna, si aynu u soo gunaanadno fahamkeenna arrinta hadda taagan, waxaannu ka soo qaadannay sifooyin la doortay oo ka tirsan shan xariiq oo nebiyadeed. Xariiqda koowaad sidoo kalena waa xariiqda u dambaysa, waayo labada khilaafba waxay si toos ah ugu dhisnaayeen aayadda afar iyo tobnaad ee Daanyeel kow iyo tobnaad, ee ku saabsan “tuugagga dadkaaga.” Waxaannu tixgelinnay khilaafaadkii Uriah Smith iyo James White iyo khilaafkii “allabariga joogtada ah”, ee ku jira kitaabka Daanyeel. Waxaannu sidoo kale tixgelinnay khilaafkii dhacay ka dib furitaankii lixda aayadood ee ugu dambaysay ee Daanyeel kow iyo tobnaad sannadkii 1989, ee ku saabsanaa boqorka woqooyi. Dabadeedna waxaannu tixgelinnay afarta cayayaan ee kitaabka Yoo’eel. Waxa jira waxyaalo aad uga badan oo lagu dari karo mid kasta oo ka mid ah xariiqyadan, hase yeeshee waxaannu si fudud u gooni u saaraynnaa astaamo gaar ah oo gacan ka geystay mowqifyadii diiday runta la xidhiidha mawduuca Rooma.
Shan taariikhood, hase yeeshee kii ugu horreeyey oo isla markaasna ah kii ugu dambeeyey, wuxuu metelaa lix xariiq. Macnaha nebiyeed ee xariiqyadan muranku ku saabsan yahay waa maalmaha ugu dambeeya, sidaas darteed sababtan aawadeed xariiqyadani waa in la dabaqaa inta lagu jiro imtixaanka sanamka bahalka.
“Rabbigu si cad buu ii tusay in ekaanta bahalka la dhisi doono ka hor inta aan muddada nimcadu xidhmin; waayo, waxay ahaan doontaa imtixaanka weyn ee dadka Ilaah, kaas oo masiirkooda weligiis ah lagu go’aamin doono....”
“Tanu waa imtixaanka ay tahay in dadka Ilaah ay maraan ka hor intaan la shaabadayn.” Manuscript Releases, volume 15, 15.
Imtixaanka samaysanka sawirka bahalka, sida lixda sadar ee kale ee muranka, waa imtixaan khuseeya mawduuca nebiyadeed ee Rooma. Imtixaanka weyn ee dhaca ka hor intaan dadka Ilaah la shaabadayn wuxuu ku saabsan yahay samaysanka sawirka bahalka Roomaanka. Bahalku waa awoodda baabanimada, Maraykankuna wuxuu sameeyaa sawir ka tarjumaya awoodda baabanimada isagoo u sii socda sharciga Axadda ee dhowaan imanaya.
“Si Maraykanku u samayso ekaanshaha bahalka, awoodda diineedku waa inay sidaas u maamushaa dawladda madaniga ah oo awoodda dawladduna ay sidoo kale kaniisaddu u adeegsan doonto inay ku fuliso ujeeddooyinkeeda gaarka ah.” The Great Controversy, 443.
Sharcigaas Axadda ee ka jira Maraykanka wuxuu muujinayaa in suuradda bahalka si buuxda loogu sameeyey Maraykanka.
“Laakiin isla falka lagu meelmariyo waajib diineed iyadoo la adeegsanayo awood cilmaani ah, kaniisaduhu iyaga qudhoodu waxay samayn lahaayeen sanamkii bahalka; sidaas daraaddeed, ku khasbidda dhowrista Axadda ee Maraykanka gudaheeda waxay noqon lahayd ku khasbidda cibaadada bahalka iyo sanamkiisa.” The Great Controversy, 449.
Marka sharciga Axadda la meel mariyo, ekaanta bahalka si buuxda ayaa looga sameeyey Maraykanka, markaasna Maraykanku si dhammaystiran ayuu uga go’ayaa Ilaah, wuxuuna bilaabaa hawshiisii nebiyadeed ee ahayd inuu dunida oo dhan ku qasbo inay samaysato ekaan bahalka. Marka sharciga Axadda la meel mariyo Maraykanka, Shaydaanku wuxuu bilaabaa hawshiisa yaabka leh ee uu quruumaha dunida ku hoggaaminayo inay ku celiyaan geeddi-socodka samaynta ekaan bahalka oo wada koobaya quruumaha dunida oo dhan.
“Iyada oo la soo saaro amar dhaqan-gelinaya aasaaska Baabannimada iyadoo lagu xadgudbayo sharciga Ilaah, qarankeenna wuxuu si buuxda isaga goyn doonaa xaqnimada. Marka Protestantism-ku uu gacantiisa ka soo fidiyo yaamayska si uu u qabsado gacanta awoodda Roomaanka, marka uu ka kor gaaro godka moolka dheer si uu gacmo ula qabsado Ruuxi-yaqaannimada, marka, iyada oo hoos imanaysa saamaynta isbahaysigan saddex-geesoodka ah, dalkeenna uu diido mabda’ kasta oo Dastuurkiisa ah oo ah dowlad Protestant ah iyo jamhuuri ah, oo uu diyaariyo waddo lagu faafiyo beenaha iyo khiyaanooyinka Baabannimada, markaas ayaynu ogaan karnaa in wakhtigii uu yimid hawlgalka yaabka leh ee Shayddaanka, iyo in dhammaadku dhow yahay.” Testimonies, volume 5, 451.
Marka dhow ee sharciga Axadda lagu soo rogi doono Maraykanka, Shaydaanku, isaga oo la shaqaynaya Maraykanka, wuxuu ku qasbi doonaa quruun kasta inay raacdo tusaalaha Maraykanka ee samaynta nidaam isku dhafaya kaniisad iyo dawlad, iyo dhaqan-gelinta cibaadada Axadda.
“Shaydaanku wuxuu samayn doonaa mucjisooyinka si uu u khiyaaneeyo kuwa dhulka deggan. Ruuxiyaduna waxay gudan doontaa shaqadeeda iyada oo sababaysa in kuwii dhintay la iska dhigo. Hay’adahaas diimeed ee diida inay maqlaan farriimaha digniinta ee Ilaah waxay ku jiri doonaan khiyaano xoog leh, oo waxay la midoobi doonaan awoodda madaniga ah si ay u silciyaan quduusiinta. Kaniisadaha Protestant-ka ahi waxay la midoobi doonaan awoodda papacy-ga iyagoo silcinaya dadka Ilaah ee xajista amarrada. Taasu waa awooddaas ka kooban nidaamka weyn ee silcinta oo ku fulin doona dulmi ruuxi ah damiirrada dadka.”
“‘Wuxuu lahaa laba gees oo u eg wan, wuuna u hadlay sidii masduulaagii.’ In kastoo ay sheegtaan inay yihiin kuwa raaca Wanka Ilaah, dadku waxay ku dheehmaan ruuxa masduulaagii. Waxay sheegtaan inay qabow yihiin oo is-hoosaysiiyaan, hase yeeshee waxay ku hadlaan oo sharciyeeyaan ruuxa Shayddaanka, iyagoo ficilladooda ku muujinaya inay ka soo horjeedaan waxa ay sheegtaan inay yihiin. Awooddan u eg wanka waxay la midoobaysaa masduulaagii dagaal kula jiridda kuwa xajiya amarrada Ilaah oo leh markhaatifurka Ciise Masiix. Shayddaankuna wuxuu la midoobaa Protestants-ka iyo papists-ka, isagoo iyaga la shaqaynaya sidii ilaaha dunidan, oo dadka ku amar ku taagleeya sidii iyagoo yihiin raaciyiinta boqortooyadiisa, si loola macaamilo loona xukumo loona maamulo sida uu doono.
“Haddii dadku ayan oggolaan inay ku tuman amarrada Ilaah, ruuxa masduulaagga ayaa la muujinayaa. Waa la xidhxidhaa, golayaal ayaa la hor keenayaa, ganaaxna waa lagu ridayaa. ‘Oo wuxuu ka yeelaa kulligood, kuwa yaryar iyo kuwa waaweyn, kuwa taajiriinta ah iyo kuwa masaakiinta ah, kuwa xorta ah iyo addoommada, inay calaamad ku qaataan gacantooda midig ama wejiyadooda’ [Muujintii 13:16]. ‘Oo wuxuu awood u lahaa inuu nolol siiyo sanamka bahalka, si sanamka bahalku u hadlo, oo uu u keeno in kuwa aan caabudin sanamka bahalka la dilo’ [aayadda 15]. Sidaas ayuu Shayddaan ku booba xuquuqaha gaarka ah ee Yehowah. Ninka dembiga ahna wuxuu ku fadhiistaa kursiga Ilaah, isaga oo ku dhawaaqaya inuu Ilaah yahay, kana shaqaynaya meel ka sarraysa Ilaah.” Manuscript Releases, mugga 14, 162.
Awoodda baadarigu waa bahalkii, Qaramada Midoobayna waa masduulaaggii, Maraykankuna waa nebiga beenta ah. Kuwa ku wareera macnaha ka geeska Masiixa, oo ah labadaba Shayddaan iyo wakiilka Shayddaanka ee dunida jooga, baadariga Rooma, waxay ugu dambaysta ku dambayn doonaan dhinaca ka geeska Masiixa.
Maraykanku ma aha ninkii dembiga. Ninkii dembiguna waa kan Masiixa ka geesta ah, waana wakiilka dhulka ee Shayddaanka. In la isku khaldo quwadda kursiga dunida ku fariisisa baabbanimada iyo baabbanimada lafteeda, Bawlos wuxuu u soo bandhigayaa caddayn muujinaysa inaan runta la jeclayn. In la diido xidhiidhka nebiyadeed ee Roomaankii jaahiliga ahaa, oo xannibay quwadda baabbanimada ilaa Roomaankii jaahiliga ahaa la qaaday, si quwadda baabbanimadu loo muujiyo, sida lagu sheegay 2 Tesaloniika cutubka labaad, waxay la mid tahay in la diido daataha Ruuxa Quduuska ah lana aqbalo daataha ruux aan quduus ahayn, kaas oo Bawlos ku tilmaamayo marin-habaabin xoog leh. Sidaas oo ay tahay, mid kasta oo ka mid ah nebiyadii hore wuxuu si ka toos ah uga hadlay maalmaha ugu dambeeya marka loo eego maalmaha ay iyagu ku noolaayeen.
“Mid kasta oo nebiyadii hore ka mid ahi waxay u hadleen in ka yar wakhtigoodii marka loo eego wakhtigeenna, sidaas darteedna wax sii sheegiddoodu waxay quseysaa innaga. ‘Haddaba waxyaalahan oo dhammu waxay ku dheceen iyaga inay tusaale u noqdaan; waxaana loo qoray digniinteenna, innagoo ah kuwa ay dhammaadka qarniyadu ku yimaadeen.’ 1 Korintos 10:11. ‘Iyaga looma adeegayn naftooda, laakiin annaga ayay noogu adeegayeen waxyaalaha hadda laydiinku sheegay kuwii idiinku wacdiyey injiilka Ruuxa Quduuska ah oo samada laga soo diray; kuwaas oo malaa’igtuna ay jecel yihiin inay fiiriyaan.’ 1 Butros 1:12....”
“Kitaabku wuxuu kaydiyey oo isu ururiyey khasnadihiisii jiilkan ugu dambeeya. Dhammaan dhacdooyinkii waaweynaa iyo hawlgaladii culus ee taariikhda Axdigii Hore way soo noqnoqdeen, welina way ku soo noqnoqonayaan, kaniisadda maalmahan ugu dambeeya.” Selected Messages, book 3, 338, 339.
Roomaankii jaahiliga ahaa iyo ninkii dembiga ee ku xusan Tesaloniika Labaad waxay matalaan Maraykanka iyo Roomaanka baabtiisnimada ee maalmaha ugu dambeeya. In runtaas si khaldan loo fahmaa waxay muujinaysaa, waxyaalaha kale ka mid ah, in xataa haddii qofku ku andacoodo inuu fasiraaddiisa gaarka ah ku salaynayo mabda’a “nooc iyo lidkiis,” haddana dhab ahaan uusan garanayn “nooc iyo lidkiis.” Maraykanka waxaa lagu sii tilmaamay quwado dhowr ah taariikhda quduuska ah. Quwad kasta oo laba-gees leh waxay matashaa Maraykanka maalmaha ugu dambeeya, ha ahaato boqortooyooyinkii waqooyi iyo koonfureed ee Israa’iil, ama Boqortooyadii Maadooyiin iyo Faaris, ama Faransiiskii cawaannimada ahaa ee lagu matalay Sodom iyo Masar.
Waqtiga uu Maraykanku sameeyo ekaan iyo tii bahalka waxaa hore loogu sii tusaaleeyey birtii iyo dhoobadii ku jirtay Daanyeel labaad, iyo geeskii yaraa ee Daanyeel siddeedaad uga muuqda lab iyo dhaddig, iyo weliba nebiyadii Bacal iyo wadaaddadii geedaha Asheeraah ee markhaatifurka Eliiyaah ee Buur Karmel. Salome waxay tusaale u tahay Maraykanka markhaatifurka xafladdii dhalashada ee sakhraansanayd ee Herodos. Pergamos waxay tusaale u tahay Maraykanka, waxayna tilmaamaysaa tanaasulka horseeda Tiyaatira, taas oo tusaale u ah awoodda baabawnimada ee maalmaha ugu dambeeya.
Clovis, boqorkii Faransiiska sannadkii 496, wuxuu astaan u yahay Maraykanka xilligii Ronald Reagan. Justinian sannadkii 533 wuxuu matalaa Donald Trump ka hor sharciga Axadda. Mid kasta oo ka mid ah tusaalooyinkan astaameed, Maraykanku wuxuu matalaa awoodda u sujuudda oo isu dhiibta awoodda baadariga ee maalmaha ugu dambeeya. Awoodda u sujuudda oo isu dhiibtaa waxaa lagu muujiyey iyada oo maamuus siinaysa Rooma. Ficilka “maamuusidda” waxaa ku jira in loo sujuudo boqorka, kaas oo ah madaxa.
“Waxaa la muujiyey in Maraykanku yahay awoodda uu matalayo bahalka geesaha u eg wananka leh, iyo in waxsii sheegiddani ay rumoobi doonto marka Maraykanku dhaqan-geliyo xuska Axadda, taas oo Rooma ku andacoonayso inay tahay qirashada gaarka ah ee sarreyntiisa. Laakiin sujuuddan loo hayo baabtiiska, Maraykanku keligiis ma ahaan doono. Saamaynta Rooma ee dalalkii mar qiray xukunkeeda weli aad bay uga fog tahay in la dabar-gooyo. Waxsii sheegidduna waxay sii sheegaysaa soo-celinta awoodeeda. ‘Oo waxaan arkay middi ka mid ah madaxyadiisa oo u eg sidii mid dhimasho loogu dhaawacay; oo nabarkii dhimashada lahaa waa la bogsiiyey, oo dunida oo dhammu bahalkii bay la yaabtay.’ Aayadda 3. Gaadhsiinta nabarkii dhimashada lahaa waxay tilmaamaysaa dhicitaankii baabtiiska sannadkii 1798.”
Taas dabadeed, ayuu nebigu leeyahay, “dhaawiciiisii dhimashada lahaa waa bogsaday; oo dunidii oo dhammuna waxay la yaabtay bahalkii dabadiis.” Bawlos si cad ayuu u sheegay in “ninkii dembiga” uu sii jiri doono ilaa imaatinka labaad. 2 Tesaloniika 2:3-8. Ilaa dhammaadka wakhtiga ayuu sii wadi doonaa hawsha khiyaanada. Muujiyuhuna wuxuu kaloo ku dhawaaqayaa, isaga oo weliba tixraacaya baabtinimada: “Oo kuwa dhulka deggan oo dhammu way caabudi doonaan isaga, kuwaas oo magacyadoodu aan lagu qorin kitaabka nolosha.” Muujintii 13:8. Labadaba Dunidii Hore iyo Dunida Cusubba, baabtinimadu waxay heli doontaa xurmayn lagu muujiyo maamuuska la siiyo hay’adda Axadda, taas oo ku taagan oo keliya amarka Kaniisadda Roomaanka.” Murankii Weynaa, 578.
Jumladda ugu dambaysa waxay bixisaa caddayn dheeraad ah oo muujinaysa in Walaashii White ay fahamtay oraahda “dunidii hore” inay matalayso Yurub, halka “dunida cusub” ay matalayso Ameerikooyinka. Arrintu sidaas tahay, Maraykanku waa kan u sujuuda awoodda baabanimada oo ku qasba dunida inteeda kale inay sidaas oo kale yeelaan. Tani waxay Maraykanka ku aqoonsanaysaa inuu ka hoos jiro awaamiirta awoodda baabanimada. Aqoonsiga Ishacyaah iyo adkaysigiisa ku saabsan in “madaxa” la fahmo si loo taagnaado wuxuu helaa ujeeddadiisa rabbaaniga ah taas oo ah in astaanta “madax” ay noqoto fure lagu fahmo xariiqda dibadda ee wax sii sheegidda, iyo sidoo kale xariiqda gudaha ee wax sii sheegidda.
Madaxa Suuriya waa Dimishiq, madaxa Dimishiqna waa Resiin; oo shan iyo lixdan sannadood gudahood ayaa Efrayim la jebin doonaa si uusan qoom u ahaan. Madaxa Efrayimna waa Samaariya, madaxa Samaariyana waa ina Remalyaah. Haddaadan rumaysan, hubaal ma aad taagnaan doontaan. Ishacyaah 7:8, 9.
Maalmaha ugu dambeeya, oo ah wakhtiga markhaatifurka nebi kasta uu dhaqan galayo, “tuugagga dadkaaga” ayaa aragga dhidibada u taaga. Iyadoo lagu joogo amarka Ruuxa Waxsii-sheegidda, isla markaana waafaqsan runaha aasaasiga ah ee Adventism-ka, sida lagu metelay labada shax ee quduuska ah ee Xabaquuq, “tuugaggu” waa astaan Rooma u taagan. Markii Rooma jaahilka ahi markii ugu horraysay taariikhda isu dhex gelisay sannadkii 200 BC, waxay astaan u noqotay Rooma casriga ah ee maalmaha ugu dambeeya. Runtaan nebiyadeed ayaa ah waxa dhidibada u taaga aragga nebiyadeed ee maalmaha ugu dambeeya, oo haddii aad diiddo inaad aragto in “madaxa” Rooma casriga ahi yahay awoodda baabanimada, hubaal ma adkaan doontid.
“Dunidu waxa ka buuxa duufaan iyo dagaal iyo khilaaf. Hase yeeshee, iyagoo hoos imanaya hal madax—awoodda baabannimada—dadku way midoobi doonaan si ay Ilaah uga soo horjeestaan qofka markhaatiyaashiisa.” Testimonies, volume 7, 182.
Haddaad leedihiin dhego aad ku maqashaan, markaas waxaad garan kartaan in guuldarradii ugu weynayd ee Yuhuuddii wakhtigii Masiixa ahayd ay ahayd in ay “hooska” u aqoonsadeen “walaxda dhabta ah.” Yuhuuddii ka horraysay iyo ka dambaysay iskutallaabta waxay isku halleeyeen tusaalooyinka nidaamkooda cibaadada, waxayna diideen Ka-soo-horjeedka runta ah. Waxay ku doodeen in “hoosku” yahay “walaxda dhabta ah,” sidaas darteedna waxay diiwaanka waxyiga uga tageen dad ku jira maalmaha ugu dambeeya oo iyaguna sidoo kale hooska u aqoonsan doona walaxda dhabta ah.
Marka Maraykanku sameeyo sanamkii bahalka, waxay samaynayaan hadhkii bahalka. Waxay samaynayaan hadhka xaqiiqada, waayo sanamku waa nooc-matalaad. In Maraykanka la aqoonsado, marka uu sameeyo sanamkii bahalka, inuu yahay astaanta Rooma Casriga ah, waxay barbar dhigaysaa diidmadii iyo iskutallaabta lagu qodbay Noocii Weyn ee ka-horjeedka ahaa ee reer binu Israa’iil hore.
Kuwa bara kuwa aragtida khaldan ee odhanaysa in Maraykanku yahay tuugagga dadkaaga waxay aad uga hadlaan adeegsigooda tusaale iyo wixii uu tusaaluhu tilmaamayo, waxayna marar badan Maraykanka u aqoonsadaan ekaanta bahalka, iyagoo si uun u malaynaya in aqoonsiga Maraykanka sida ekaanta bahalka uu si uun u caddaynayo in Maraykanku yahay “tuugagga.” Haddii ay si dhab ah isu oggolaan lahaayeen in mabaadi’da aasaasiga ah ee “tusaale iyo wixii uu tusaaluhu tilmaamayo” ay xukumaan, si degdeg ah bay u arki lahaayeen in doorka nebiyadeed ee Maraykanka, kaas oo marar badan lagu tusaaleeyey Erayga Ilaah, uu Maraykanka u aqoonsanayo inuu yahay quwadda ku hoos jirta xukunka baadariga. Waxay arki lahaayeen in bahalka la’aantiis, isagoo ah barta tixraaca, ay tahay wax aan macquul ahayn in la aqoonsado ekaan bahalka ah oo aan jirin. Waxa keliya ee qeexi kara ekaanta bahalka waa bahalka laftiisa, waayo quwadda baadariga ayaa ah waxa dhisa ekaanta ku jirta muujinta muraayadda.
Xariiqda waxsii sheegidda ee la siman Maraykanka oo samaynaya suuradda bahalka waa marka geeska Protestantism-ka runta ahi sameeyo suuradda Masiixa. Samaysankaas si gaar ah ayaa loogu aqoonsaday Daanyeel cutubka tobnaad, marka Daanyeel arko “marah,” riyo, taas oo ah riyadii “muraayadda wax lagu eego.” Daanyeel wuxuu matalaa kuwa Masiixa arka, oo markay sidaas sameeyaanna ay ka tarjumaan dabeecadda Masiixa. Haddii riyada Masiixa aan Daanyeel loo soo bandhigin, ma uu awoodi lahayn inuu ka tarjumo dabeecadda Masiixa. Si ay boqolka iyo afar iyo afartan kun, kuwaas oo uu Daanyeel ku matalo cutubka tobnaad ee samaynta suuradda Masiixa gudaha, ay taas u sameeyaan, waa inay arkaan dabeecaddiisa. Markay arkaan ayay is beddelaan.
Laakiin innagoo dhammaanteen wejiga furfuran ku fiirinayna sida muraayad ugu dhex muuqata ammaanta Rabbiga, ayaa laynoogu beddelaa isla ekaantaas ammaanu ka sii gudubta ammaano kale, sida ay ku timaaddo Ruuxa Rabbiga. 2 Korintos 3:18.
Qeexidda Cibraaniga ee aragga “marah” ee Daanyeel ku arkay cutubka tobnaad waa “arag; sidoo kale (si sababayn ah) muraayad: —muraayad la iska eego, arag.” Ereyga Giriigga ah ee aayaddii hore loogu turjumay galaas waa is-milicsi, taas oo ah, in wax la arko iyagoo ka muuqda milicsi ahaan (masaal ahaan): —in loo arko sida muraayad dhexdeed.
Yacquubna sidoo kale wuxuu soo bandhigayaa xariiq run ah oo la xidhiidha muraayadda wax lagu eego.
Waayo, haddii qof uu yahay dhegayste ereyga, oo aanu ahayn yeele, wuxuu la mid yahay nin wejigiisa dabiiciga ah muraayad ku eeganaya; waayo, isagu wuu is-eegaa, dabadeedna wuu iska tagaa, markiiba na wuu illoobaa noocii nin ee uu ahaa. Laakiin ku alla kii fiiriya sharciga qumman ee xorriyadda, oo ku sii adkaysta, isagoo aan ahayn dhegayste illooba, laakiinse ah yeele hawsha, ninkaasu wuxuu ku barakoobi doonaa camalkiisa. Yacquub 1:23–25.
Haddii aynu runta jecel nahay, oo sidaas daraaddeed aynu nahay kuwa Erayga ku dhaqma, markaas muraayadda aynu eegaynaa waa sharciga qumman ee xorriyadda; laakiin haddii aynaan runta jeclayn, dabadeedna aynu jidkayaga iska raacno, sidii kuwii Daanyeel la jiray sameeyeen markii ay carareen, markaas muraayaddu si fudud waa ka tarjumidda nafteenna.
“Sharciga Ilaah waa muraayadda soo bandhigaysa milicsi dhammaystiran oo ku saabsan qofka sida uu yahay, oo hortiisa u taagaysa ekaanta saxda ah. Qaar baa ka jeesan doona oo illoobi doona sawirkan, halka kuwo kalena ay sharciga ku tuuri doonaan erayo aflagaaddo ah, sidii iyadoo taas lagu daweynayo cilladahooda dabeecadeed. Kuwo kale oo sharcigu xukumo ayaa ka toobadkeeni doona xadgudubyadooda, oo rumaysadka mudnaanta Masiixa ku gaadhsiin doona kaamilnimada dabeecadda Masiixiga.” Faith and Works, 31.
Daanyeel isagu isma uu arkin riyadii muraayadda u eg; waxa uu arkay Masiixa, kaas oo ah muuqaalka kaamilka ah ee sharciga xorriyadda ee kaamilka ah ee Yacquub.
“Noloshii Masiixa ee dhulka saarnaa waa milicsi kaamil ah oo sharciga Ilaahnimada. Isaga waxaa ku jira nolol, rajo, iyo iftiin. Bal fiiriya Isaga, oo waxaa laydiin beddeli doonaa isla ekaantaas, dabeecad ilaa dabeecad.” Signs of the Times, May 10, 1910.
Sawirka bahalka wuxuu ka tarjumayaa bahalka, samaynta sawirka bahalkuna waa imtixaanka weyn ee dadka Ilaah, kaas oo masiirkooda weligeed ah lagu go’aamin doono. Markay kaniisadaha Protestant-ka ahi la wareegaan maamulka dawladda Maraykanka, waxay samayn doonaan sawir ka mid ah nidaamka kaniisad-iyo-dawladda ee awoodda baadarigu weligeed adeegsan jirtay. Isla muddadaasna sawirka Masiixa ayaa lagu soo saari doonaa dadkiisa maalmaha ugu dambeeya. Habase yeeshee, kuwii la jiray Daanyeel ma ay arkin riyadii, waayo, way ka carareen riyadii.
Samaysanka ekaanshaha Masiixu wuxuu soo saaraa muujinta laba nooc oo caabudayaal ah. Nooc ayaa diida mabda’a milicsiga. Mabda’a milicsiga waxaa lagu matalaa muraayad, waayo Masiixu wuxuu adeegsadaa waxyaalaha dhulka ee la taaban karo si uu ugu matalo runaha ruuxiga ah ee jannada.
“Waxbariddii masallada Masiixa isla mabda’aas ayaa lagu arkayaa sida ku jirtay hawshiisii uu dunida ugu yimid. Si aynu u baranno dabeecaddiisa iyo noloshiisa rabbaaniga ah, Masiixu wuxuu qaatay dabeecaddeenna oo dhex buu inagu degganaa. Ilaahnimadu waxay ku muujisantay bini’aadannimada; ammaanta aan la arki karinna waxay ka muuqatay qaabka muuqda ee aadanaha. Dadku waxay ka baran kareen waxa aan la aqoon iyagoo ka duulaya waxa la yaqaan; waxyaalaha samadana waxaa lagu muujiyey waxyaalaha dhulka; Ilaahna waxaa lagu muujiyey ekaanshaha dadka. Sidaas oo kale ayay ahayd waxbariddii Masiixa: waxa aan la aqoon waxaa lagu sharraxay waxa la yaqaan; runnaha rabbaaniga ahna waxaa lagu sharraxay waxyaalaha dhulka ee dadku ugu yiqiinsanaayeen.”
Qorniinku wuxuu leeyahay, “Waxyaalahan oo dhan Ciise wuxuu dadkii badnaa kula hadlay masaallo; … in ay u rumoobaan wixii nebigu ku hadlay, isagoo leh, Afkayga waxaan ku furi doonaa masaallo; waxaan ku dhawaaqi doonaa waxyaalo qarsoonaa tan iyo aasaaskii dunida.” Matayos 13:34, 35. Waxyaalaha dabiiciga ahu waxay ahaayeen dhexdhexaadka waxyaalaha ruuxiga ah; waxyaalaha dabeecadda iyo waayo-aragnimada nolosha ee kuwii dhegaysanayay waxay ku xidhnaayeen runta Erayga qoran. Isagoo sidaas uga hoggaaminaya kan dabiiciga ah boqortooyada ruuxiga ah, masaalladii Masiixu waa siddooyin ka mid ah silsiladda runta ee dadka ku midaynaysa Ilaah, oo dhulkana ku xidha samada. Christ’s Object Lessons, 17.
Mabda’a ruuxiga ah ee milicsigu wuxuu ku rumoobaa iyadoo la fiirinayo muraayad matalaysa Masiixa, oo maaddaama aragga “marah” uu yahay aragti sababaysa, sawirka Masiixa ee muraayadda ku jira ayaa soo saara sawirka Masiixa ee bini’aadannimada.
In la yidhaahdo in Maraykanku yahay waxa xaqiijiya aragga, waa in la yidhaahdo sawirka Daanyeel yahay waxa xaqiijiya Masiixa. Masiixu waa waxa xaqiijiya aragga dabeecaddiisa iyo shuqulkiisa, kan ka geesta ah Masiixana waa waxa xaqiijiya aragga dabeecaddiisa iyo shuqulkiisa. Araggu waa waxa ka dhex muuqda muraayadda, araggana waxaa xaqiijiya tuugada. In si qaldan loo fahmo sawirka bahal, iyadoo sawirka loo aqoonsanayo bahalka laftiisa dhabta ah, waxay soo saartaa xariiqyo is barbar socda.
Ninka aan weli aan la soo jeedin wuxuu isagu is-arkaa muraayadda, ama haddii uu xataa arko sharciga Ilaah, wuxuu sharciha ku tuuraa quudhsasho isagoo isku dayaya inuu ka baxsado dalabyadiisa. Ninka la soo jeediyey wuxuu Masiixa iyo sharcigiisa ku arkaa muraayadda. Maraykanku wuxuu awoodda baabawnimada u sameeyaa suurad isagoo eegaya awoodda baabawnimada oo ku dayaya. Masiix-diidku waxaa ku dayda Maraykanka.
Luusifer wuxuu jeclaystay in lagu fariisiyo carshiyada Ilaah ee siyaasadeed iyo diimeed.
Sidee baad samada uga soo dhacday, Luusiferow, wiilka waaberiga! Sidee baa dhulka laguu soo tuuray, adigii quruumaha tabarta daciifin jiray! Waayo, waxaad qalbigaaga iska tidhi, Waxaan samada u kori doonaa, carshigaygana waxaan ka sarraysiin doonaa xiddigaha Ilaah; oo weliba waxaan ku fadhiisan doonaa buurta shirka, xagga darifyada woqooyi; waxaan ka sara mari doonaa meelaha daruuraha ugu sarreeya; waxaan la mid noqon doonaa Kan ugu Sarreeya. Yexesqeel 14:12–14.
Shaydaanku waa kan Masiixa ka geesta ah, sidaas oo kalena waa awoodda baabawnimada. Awoodda baabawnimadu waxay ku fadhiisatay kiniisadda, oo waxay xukuntay carshiyada siyaasadeed ee Yurub. Muraayadda sababeed ee Daanyeel cutubka tobnaad, marka lagu arko ku-dhaqankeeda ruuxiga ah, waxay kuwii fiiriya u beddeshaa ekaanta Masiixa. Runtaasu waxay xukuntaa xariiqda kan Masiixa ka geesta ah. Marka qaran ama qof uu eego aragtida muraayadda, waxay soo saartaa saamayn sababeed, maadaama ay dib u soo saarayso muuqaalkeeda qofka ama qaranka fiiriya; taasina waxay soo saartaa ama ekaanta Masiixa ama ekaanta bahalka. Waxay la barbar socotaa isla saamayntii uu Daanyeel matalay. Masiixu waa kii u aasaasay Daanyeel aragtida, kan Masiixa ka geesta ahuna wuxuu u aasaasaa Maraykanka aragtida markuu sameeyo ekaanta bahalka.
Waxaan fikradahan ku sii wadi doonnaa maqaalka xiga.