Haddaba waxaynu ku jirnaa xilligii imtixaanka ee sanamka bahalka, waxaana hadda dib loo soo celinayaa murankii nebiyadeed ee ugu horreeyey taariikhda Adventism-ka. Bishii Luulyo 2023, Miikaa’iil oo ah malaa’igta sare ayaa soo degay si uu u toosiyo lafihii engegnaa ee dhintay ee Yexesqeel, kuwaas oo yaallay iyagoo la laayay waddada magaaladaas weyn ee Sodom iyo Masar. Halkaas cutubka kow iyo tobnaad ee Muujintii, waxaa laga soo saaraa hurdadoodii dhimashada iyadoo Ruuxa lagu shubayo. Cutubka toddoba iyo soddonaad ee Yexesqeel, farriinta afarta dabaylood waxaa lagu aqoonsadaa inay tahay farriinta lafaha engegnaa ee dhintay, kuwaas oo lagu aqoonsaday reer binu Israa’iil oo dhan, u rogta ciiddanka Rabbiga. Nebi Daanyeel wuxuu matalaa labada markhaati ee la laayay ee Yooxanaa, wuxuuna sidoo kale matalaa kuwa ku jira dooxada lafaha engegnaa ee dhintay iyo weliba bikradaha xigmadda leh ee masalka ku jira.

Markii reer Millariyiintu rumoobeen masaalkii, waxay garteen in waayo-aragnimadoodii lagu metelay masaalkii. Boqolka iyo afar iyo afartan kunna waxay sidoo kale u baahan doonaan inay gartaan inay ku jireen wakhtigii dib-u-dhaca. Sida Daanyeel cutubka sagaalaad ku jira, waxay u baahan doonaan inay gartaan in lagu kala firdhiyey dalkii cadaawayaasha, sida ay metelayaan toddobadii goor ee Laawiyiintii lix iyo labaatan, iyo inay sidoo kale fahmaan sanamka qarsoon ee bahallada ee Nebukadnesar.

Mid kasta oo ka mid ah sadaradan waxaa lagu matalayaa imtixaan nebiyadeed oo ka yimaadda Erayga Ilaah. Labada markhaati ee meydka ah ee yaalla jidka dhexdiisa waxaa ka buuxa Ruuxa markay sara kiciyaan. Lafihii engegay ee Xisqii'eel waxay u baahnaayeen inay maqlaan farriin nebiyadeed. Daanyeel wuxuu baranayay qorniinnadii Muuse iyo Yeremyaah markii loo baraarujiyey xaaladdiisii kala firdhisanayd. Cutubka labaad Daanyeel iyo saddexdii mudane waxaa si sarbeeb ah loogu baraarujiyey xaqiiqda ah in lagu hoos geliyey amar dil, dabadeedna nuurkii nebiyadeed ee la qariyey ka dibna la furfuray ayaa badbaadiyey Daanyeel iyo saddexdiisii saaxiib. Bikradihii masalka ku jiray waxaa lagu baraarujiyey “qaylo” saqdii dhexe. Milleriyiintii waxaa la baraarujiyey markii Masiixu gacantiisa ka qaaday sawirradii ku yiil jaantuska. Dhammaan lixda markhaati dhexdeeda, waa farriin nebiyadeed tan baraarujisa kuwa dhintay ama hurda. Markaasay soo saartaa imtixaan ay laba kooxood ku muuqdaan gabagabada habraaca imtixaanka.

Iyadoo lagu salaynayo weedhahan, waxaa la caddaynayaa in marka boqol iyo afar iyo afartan kun la toosiyo maalmaha ugu dambeeya, ay tahay farriintii Yexesqeel ee afarta dabaylood, iyo kala firdhintii toddoba jeer ee Muuse ee Laawiyiintii laba iyo labaatan. Waa farriinta sarakicidda ee uu keeno Mikaa’iil oo ah malaa’igta sare. Waa farriinta riyadii qarsoodiga ahayd ee Nebukadnesar ee sanamka bahallada.

Bikradaha waxaa lagu tijaabiyaa iyadoo lagu salaynayo inay saliid haystaan iyo in kale, taas oo lagu aqoonsaday “farriimaha Ruuxa Ilaah.” Milleriyiintii waa la toosiyey markii ay garteen in lagu tilmaamay iyaga Erayga nebiyadeed ee Ilaah dhexdiisa, iyo weliba markii ay arkeen in isla caddayntii markii hore ku hoggaamisay inay saadaaliyaan 1843 ay dhab ahaantii saadaalisay Oktoobar 22, 1844. Iyadoo lagu salaynayo xariiqyadan, waxaa la aasaasayaa in marka boqolka iyo afartan iyo afarta kun la toosiyo maalmaha ugu dambeeya, lagu toosin doono farriin imtixaan nebiyadeed ah oo dhalisa laba dabaqadood oo caabudayaal ah.

Dhammaan khadadkan oo dhammu waxay helayaan dhammaystirkooda qumman oo kama dambaysta ah muddada imtixaanka nebiyadeed ee uu matalo samaysanka ekaanta bahalka iyo tan bahalka. Imtixaankaasu wuu dhammaadaa marka wakhtiga nimcadu ku xidhmo bikradaha xilliga sharciga Axadda. Sidaas daraaddeed, habka imtixaanka ekaanta bahalka, oo marar badan loo muujiyey inuu yahay imtixaan soo bandhiga kuwa fahmay farriintii la furfuray, waxaa matalaya dhammaan khadadkan nebiyadeed. Daniel laba iyo tobnaad kuwa caqliga leh ee fahmaya korodhka aqoonta waxay ka gudbaan hannaan imtixaan oo saddex-tallaabo ah oo lagu matalay in la daahirinayo, la caddaynayo, oo la tijaabinayo. Saddexdaas tallaabo waa tallaabooyinka qancinta uu keeno Ruuxa Quduuska ahi, kuwaas oo matalaya qancin ku saabsan dembi, xaqnimo, iyo xukun. Saddexdaas tallaabo waa barxadda, meesha quduuska ah, iyo Meesha Ugu Quduusan. Saddexdaas tallaabo waxaa kaloo lagu matalay saddexda malaa'igood ee Muujintii afar iyo tobnaad, iyo weliba waayo-aragnimada Daniel iyo saddexdii mudane ee qaaliga ahaa ee cutubka koowaad. Halkaas waxay marka hore ka gudbeen imtixaan cunto, dabadeed imtixaan muuqaal ah, ugu dambayntiina waxay ka gudbeen imtixaankii saddexaad ee uu bixiyey boqorkii woqooyi—kaas oo uu matalayey Nebukhadnesar.

Afartan carruur ahna, Ilaah wuxuu siiyey aqoon iyo xeel-dheeri ku saabsan cilmiga iyo xigmadda oo dhan; Daanyeelna wuxuu lahaa garasho ku saabsan waxyi kasta iyo riyooyin kasta. Haddaba markii dhammaadeen maalmihii uu boqorku amray in loo keeno hortiisa, ayuu madaxii bohonniintu iyagii hor keenay Nebukhadnesar. Boqorkiina wuu la hadlay iyaga; oo dhammaantood dhexdooda lagama helin nin la mid ah Daanyeel, Xananyaah, Mishaa’eel, iyo Casaryaah; sidaas daraaddeedna waxay istaageen boqorka hortiisa. Oo wax kasta oo ku saabsanaa xigmadda iyo garashada oo boqorku wax ka weyddiiyey, wuxuu ogaaday inay toban laab kaga wanaagsan yihiin saaxiriintii iyo xiddigfalayaashii boqortooyadiisa oo dhan ku jiray. Daanyeel 1:17–20.

Tijaabada ugu dambaysa ee saddexda tijaabo ee loo mariyey Daanyeel iyo saddexdii mudane waxay ahayd tijaabo uu sameeyey Nebukadnesar; sidaas darteedna, iyadoo tusaale u ah, tijaabada nebinimada ee ugu dambaysa ee Daanyeel iyo saddexda mudane ay matalaan waxay ku saabsan tahay Baabuloon; waayo Nebukadnesar wuxuu ahaa boqorkii, taas oo Ishacyaah cutubka toddobaad, aayadaha siddeedaad iyo sagaalaad, ku caddaynayso boqor, caasimad qaran, iyo “madax” inay yihiin astaamo is-beddelaya oo isu taagan. “Madaxu” wuxuu metelayaa madaxa Baabuloonka Casriga ah maalmaha ugu dambeeya. “Madaxaas” maalmaha ugu dambeeya waa dhilladii Muujintii toddoba iyo tobnaad, taas oo fooddeeda lagu qoray, “SIRTA, BAABULOON TA WEYN, HOOYADA DHILOOYINKA IYO WAXYAALAHA KARAHAADA AH EE DUNIDA.”

Imtixaankii nebinnimo ee ugu dambeeyey ee boqolka iyo afartan iyo afarta kun waxa uu la xidhiidhaa faham sax ah ama faham khaldan oo ku saabsan “madaxa” Baabuloonta casriga ah ee maalmaha ugu dambeeya. Imtixaankooda ugu dambeeya waxa kale oo ku jira in la fahmo in Baabuloonta casriga ah iyo Roomaanta Casriga ahi ay yihiin astaamo isbeddelan kara oo isu taagan, sidaas darteedna “madaxa” Baabuloonta casriga ahi uu yahay isla “madaxa” ku jira labada sadarba, waayo waa astaamo isbeddelan kara oo isu taagan.

“Dunidu waxaa ka buuxa duufaan, dagaal, iyo khilaaf. Hase ahaatee, hal madax hoostiis—awoodda baabacnimada—ayaa dadku ku midoobi doonaan inay Ilaah kaga hor yimaadaan shakhsiga markhaatiyaashiisa.” Testimonies, volume 7, 182.

Daanyeel iyo saddexdii mudanayaal waxay tusaale u yihiin in imtixaanka nebinimo ee ugu dambeeya—waayo mar walba waa imtixaan ku saabsan waxsii-sheegid—uu yahay imtixaan ku saabsan mowduuca Rooma, maxaa yeelay madaxa maalmaha ugu dambeeya waa awoodda baabbanimada, taas oo lagu matalay Nebukadnesar, oo ahaa madaxdii ugu horraysay ee Baabuloon, kaas oo si shakhsi ah u tijaabiyey Daanyeel iyo saddexdii mudanayaal. Muranka lagu matalay Daanyeel iyo saddexdii mudanayaal waxa kale oo hore loogu sii sawiray murankii ugu horreeyey ee taariikhda aasaasiga ah ee Adventism-ka, sida lagu muujiyey shaxdii 1843, taas oo gacanta Rabbigu hagaysay, oo aan la beddeli karin. Muranka lagu muujiyey shaxdii 1843 wuxuu ku salaysnaa aqoonsiga Antiochus Epiphanes ama Roomaankii jaahiliga ahaa inuu yahay awooddii dejisay aragtida ku jirta aayadda afar iyo tobnaad ee Daanyeel cutubka kow iyo tobnaad.

Taariikhda maalmaha ugu dambeeya, boqolka iyo afartan iyo afarta kun waxaa lagu tijaabin doonaa fahamkooda nebiyadeed. Fahamka nebiyadeed waxaa lagu dhisaa xariiqyada kala duwan ee waxsii sheegyada kuwaas oo adkeeya in imtixaanka ugu dambeeya uu dabeecad ahaan yahay mid nebiyadeed. Imtixaanku wuxuu ahaan doonaa mid tartiib-tartiib u socda, wuxuuna gunaanadkiisa ku gaadhi doonaa muujinta laba qaybood oo caabudayaal ah.

Sida lagu muujiyey cutubka laba iyo tobnaad ee Daanyeel, imtixaanku wuxuu bilaabmaa marka iftiin nebiyadeed oo cusub la furo, imtixaanka ugu horreeyana markaas waa in farriinta la cuno ama farriinta la diido. Imtixaankaas waxaa Daanyeel ku metelay “la daahiriyey,” imtixaanka xigana Daanyeel wuxuu ugu yeedhay, “la caddeeyey,” geeddiguna wuxuu ku dhammaaday imtixaankii saddexaad oo ugu dambeeyey, kaas oo lagu metelay “la tijaabiyey.” Imtixaanka saddexaad oo ugu dambeeya waa meesha labada kooxood “lagu tijaabiyo,” waana halkaas meesha ay ku muujiyaan inay saliid leeyihiin iyo in kale.

Cutubka koowaad ee Daanyeel si toos ah ayuu u aqoonsanayaa imtixaanka ugu dambeeya, sidaas darteedna Daanyeel wuxuu aqoonsanayaa imtixaanka lagu matalay “samaysanka suuradda bahalka,” kaas oo ah “imtixaanka dadka Ilaah ay tahay inay ka gudbaan,” labadaba ka hor “inta aan la shaabadayn” iyo weliba ka hor “xidhitaanka wakhtiga nimcada” ee sharciga Axadda ee dhowaan imanaya.

Imtixaanka lagu ogaado sida sanamka bahalka loo sameeyo waxa ku jira imtixaanka nebiyadeed ee fahamka qaab-dhismeedka nebiyadeed ee isbahaysiga saddex-geesoodka ah. Masduulaagga, bahalka, iyo nebiga beenta ahi waxay leeyihiin qaab-dhismeed nebiyadeed oo gaar ah oo lagu aasaasay markhaatiyaal nebiyadeed oo tiro badan. In la fahmo sida isbahaysiga saddex-geesoodka ahi maalmaha ugu dambeeya isugu yimaado isagoo noqda awood nebiyadeed oo keliya waa in la fahmo sida sanamka bahalka loo sameeyo.

Tusaale sahlan, hase yeeshee qoto dheer, oo muujinaya muhiimadda fahamka sida suuraddii bahalka loo sameeyo maalmaha ugu dambeeya, waa markhaatifurka Bawlos ee ku saabsan ninkii dembiga ee cutubka labaad ee 2 Thessalonians. Bawlos wuxuu ka hadlayaa xidhiidhka nebiyadeed ee u dhexeeya Roomaankii jaahiliga ahaa iyo Roomaankii baadariga, markuu sidaas yeelana, wuxuu caddeeyaa in “xidhiidhka nebiyadeed ee Roomaankii jaahiliga ahaa iyo Roomaankii baadariga” uu yahay mawduuc soo bandhigaya laba nooc oo caabudayaal ah.

Koox jecel runta ku saabsan “xiriirka nebiyaysan ee u dhexeeya Roomaankii jaahilka ahaa iyo Roomaanka baadariga,” iyo koox kale oo aan jeclayn runtaas sidaas darteedna qaata khiyaano xoog leh. Xiriirka nebiyaysan ee u dhexeeya Roomaankii jaahilka ahaa iyo Roomaanka baadariga ee Bawlos soo bandhigay waa uun mid ka mid ah tuducyo nebiyaysan oo badan oo metela xiriirka labadaas quwadood, iyo weliba xiriirka labadaas quwadood la leeyihiin Maraykanka.

Roomaantii heydiga ahi waa masduulaagii, Roomaantii baadariga ahi waa bahalkii, Maraykankuna waa nebiga beenta ah. Axaab waa boqorka masduulaaga ah ee tobanka boqor, oo qaba Yesebeel, dhilladii, taasoo talisa laba qaybood oo nebiyo been ah. Nebiyadii ragga ahaa waxay ahaayeen nebiyadii Bacal, wadaaddadii geedahana waxay matalayeen ilaahaddii dhedig ee Cashtarooth. Si wadajir ah waxay u astaan yihiin nebiga beenta ah ee maalmaha ugu dambeeya, kaas oo sameeya sawirka bahalka, sida ay u matalaan wadaaddada dhedigga ah iyo nebiyada ragga ahi.

Masduulaagii waa Axaab, kaas oo astaan u ah tobanka boqor ee Muujintii toddoba iyo tobnaad, waana boqortooyada toddobaad ee siddeed boqortooyo. Boqortooyada lixaad waa Maraykanka, nebiyadii beenta ahaa ee Yesebeel; boqortooyada toddobaadna waa tobanka boqor, Qaramada Midoobay, xoogga masduulaaga, boqortooyada siddeedaadna, taas oo ka mid ah toddobada, waa boqortooyadii shanaad ee heshay nabarkii dhimashada, taas oo loo soo sara kiciyey sidii boqortooyada siddeedaad oo ugu dambaysa, taas oo ah bahalkii, kaas oo Maraykanku, dabadeedna dunida oo dhammu, u sameeyaan sanam iyo u ekaysiin.

Daaniyeel cutubka koowaad wuxuu tilmaamayaa imtixaan nebiyadeed oo ugu dambeeya kaas oo ku lug leh fahamka Rooma sida loogu metelay Erayga Ilaah dhexdiisa. 2 Tesaloniika wuxuu tilmaamayaa in imtixaanka nebiyadeed ee ugu dambeeya uu ku jiro iftiin ku saabsan qaab-dhismeedka Rooma Casriga ah, sida loogu metelay xiriirka nebiyadeed iyo siyaasadeed ee u dhexeeya Roomaankii heydinka ahaa iyo Roomaankii baadariga ahaa.

Danii’eel cutubkiisa labaad wuxuu muujinayaa in uu jiro qarsoodi la furayo maalmaha ugu dambeeya oo imtixaanaya boqol iyo afartan iyo afarta kun, waayo Danii’eel iyo saddexdii mudane ee ku jira cutubka labaad waxay matalaan dadka Ilaah ee maalmaha ugu dambeeya. Qarsoodiga nebinnimada ee la furayo, sidaas darteedna iyaga u imtixaanaya, waa riyadii qarsoonayd ee Nebukadnesar ee sanamka bahallada, sidaas awgeedna u taagan imtixaankii ugu dambeeyey ee boqol iyo afartan iyo afarta kun, kaas oo ah, sida Walaashii White qortay, “samaysanka sanamka bahalka.”

Imtixaanka uu matalayo cutubka labaad ee Daanyeel waxaa la hoos geeyey hanjabaad dhimasho. Isaga oo tusaale u ah maalmaha ugu dambeeya, wuxuu xaqiijinayaa wixii Bawlos baray markii uu tilmaamay dhalanteedka xoogga leh ee ku yimaadda kuwa aan jeclayn runta. Taariikhda Daanyeel gudaheeda, fahamkiisu wuxuu badbaadiyey nimankii xigmadda lahaa ee Baabuloon, laakiin ma jirto waqti nimco oo dambe ka dib imtixaanka ugu dambeeya ee maalmaha ugu dambeeya.

Khad kasta oo ka mid ah muranka ku saabsan Rooma oo ah calaamad aan aqoonsannay wuxuu si toos ah marag uga yahay muranka hadda socda. Sida dhaqdhaqaaqa sharciyeynta Axadda uu imminka ugu sii socdo gudcurka, Erayga nebinnimada ee Ilaah ayaa tilmaamaya soo-dhowaanshihiisa, in kastoo nafo aad u yar ay yihiin carruurta maalinta; kuwa aan carruurta maalinta ahayna sidaas daraaddeed ma oga in ciidda saacadda imtixaanka ay si degdeg ah uga sii daadanayso. Tani waxay ka dhacaysaa duruufihii ay Sister White tilmaantay, halkaas oo dhaqdhaqaaqyada ugu dambeeya ay noqon doonaan kuwo degdeg ah. Bishii Luuliyo, 2023, Miikaa’iil wuxuu soo degay si uu ciidankiisa xoogga badan cagahooda ugu taago, laakiin si qof uga mid noqdo ciidanka waxaa jira hawl nebinnimo oo ay tahay in marka hore la dhammaystiro, waxaana lagu dhammaystiraa jawiga siyaasadeed ee sawirka bahalka lagu samaynayo.

Shaqada nebinnimada ee ay waajibka tahay in la dhammaystiro waxa ku jirta garashada samaysanka sawirka bahalka. Ardayga nebinnimadu waa inuu dhacdooyinka ka socda taariikhda hadda jirta ka gartaa in qodobada diineed iyo siyaasadeed ee soo saara sawirka bahalka ee Maraykanka ay socdaan. Ardaygu waa inuu sidoo kale gartaa sida sawirka bahalku si nebinnimo ah loogu sameeyo sida loogu sheegay Erayga Ilaah. Waa inuu sidoo kale gartaa in inta sawirka bahalka lagu samaynayo Maraykanka, sawirka Ilaahna lagu samaynayo boqol iyo afar iyo afartan kun. Waa inuu fahmaa isu ekaanshaha taariikhda maalmaha ugu dambeeya iyo Millerites intii lagu jiray kobcinta farriinta Qaylada Saqda-dhexe ee taariikhdooda, markii loo baraarujiyey xaqiiqda ah inay ku jireen wakhtiga dib-u-dhaca ee masaalka, sidaas darteedna ay iyagu qudhoodu yihiin bikradaha. Saddexdan qodob dhammaantood waa qayb ka mid ah imtixaanka nebinnimada ee bilaabay inuu soo ifbaxo bishii Luulyo 2023.

“Xarriiq dusheed xariiq” muran kasta oo ku saabsan Rooma oo ka kacay taariikhda Advent-ka wuxuu ahaa taariikh quduus ah oo ku soo noqnoqonaysa maalmaha ugu dambeeya. Muranka ugu dambeeya ee ku saabsan Rooma wuxuu si toos ah uga dhashay diidmada dadka Ilaah ay diideen inay ku toosaan farriintii timid Luulyo 2023.

“Ilaah wuxuu kicin doonaa dadkiisa; haddii habab kale ay fashilmaan, bidcooyin ayaa dhexdooda soo geli doona, kuwaas oo iyaga miiri doona, oo kala sooci doona buunshaha iyo sarreenka. Rabbigu wuxuu ugu baaqayaa dhammaan kuwa eraygiisa rumaysan inay hurdada ka toosaan. Iftiin qaali ah ayaa yimid, oo ku habboon wakhtigan. Waa runta Kitaabka Quduuska ah, taas oo muujinaysa halisaha innagu si toos ah u soo fool leh. Iftiinkani waa inuu inagu hoggaamiyaa daraasad dadaal badan leh oo Qorniinka ah iyo baadhitaan aad u xeeldheer oo ku saabsan mawqifyada aynu haynno. Ilaah wuxuu doonayaa in dhammaan dhinacyada iyo mawqifyada runta si dhammaystiran oo adkaysi leh loogu baaro, iyadoo la socota tukasho iyo soon. Mu’miniintu ma aha inay ku nastaan mala-awaallo iyo fikrado aan si cad loo qeexin oo ku saabsan waxa runta ka dhigaya. Rumaysadkoodu waa inuu si adag ugu dhisnaadaa erayga Ilaah, si marka wakhtiga imtixaanku yimaado oo iyaga la hor keeno goleyaal si ay uga jawaabaan rumaysadkooda, ay u awoodaan inay bixiyaan sababta rajada ku jirta iyaga, iyagoo leh qabownaan iyo cabsi.”

“Dhaqdhaqaajiya, dhaqdhaqaajiya, dhaqdhaqaajiya. Mawduucyada aynu dunida u soo bandhigno waa inay inoo ahaadaan xaqiiqo nool. Waa arrin muhiim ah in markaan difaacayno caqiidooyinka aynu u aragno qodobbada aasaasiga ah ee rumaysadka, aynaan marnaba isu oggolaan in aynu adeegsanno dooddo aan gebi ahaanba sugnayn. Kuwaasu waxay waxtar u yeelan karaan inay aamusiyaan kan diiddan, laakiin runta ma maamuusaan. Waa inaynu soo bandhignaa dooddo sugan, kuwaas oo aan ku koobnaan oo keliya inay aamusiyaan kuwa naga soo horjeeda, balse adkaysan doona baadhitaanka ugu dhow uguna qotada dheer. Kuwa isu tababbaray sida dood-wadayaal waxaa uga imanaya khatar weyn inay ereyga Ilaah ula macaamiloon waayaan caddaalad. Markii lala kulmayo qof ka soo horjeeda, waa inaynu dadaalkeenna daacadda ah ku bixinnaa in mawduucyada loo soo bandhigo si ay qancin ugu kiciyaan maskaxdiisa, halkii aynu ka doonan lahayn oo keliya inay kalsooni siiyaan rumaystaha.”

“In kasta oo uu horumarka garaad ee aadamigu gaadho, yuusan hal daqiiqo u malayn in aan loo baahnayn baadhitaan qoto dheer oo joogto ah oo Qorniinka ah si loo helo iftiin ka sii weyn. Innagoo ah dad ahaan, waxaa naloo yeedhay in mid kasta oo naga mid ahi gaar ahaan u noqdo arday wax ka barta waxsii sheegidda. Waa inaynu si feejignaan iyo dadaal leh u ilaalinnaa si aynu u garanno fallaadh kasta oo iftiin ah oo Ilaah inoo soo bandhigo. Waa inaynu qabannaa hilaacyada ugu horreeya ee runta; oo iyada oo loo marayo daraasad salaad ku dheehan tahay ayaa la heli karaa iftiin ka sii cad, kaas oo la hor keeni karo kuwa kale.” Testimonies, Volume 5, 708.

Borotestantadii wakhtigii Miller waxay diideen in lagu hago xeerarka naxwaha, waxayna doorteen inay iska indhatiraan erayga “sidoo kale” ee aayadda afar iyo tobnaad, kaas oo naxwe ahaan qeexaya in “kuwa dadkaaga dhaca” ay matalayeen awood cusub oo lagu soo gelinayo socodka dhacdooyinka lagu matalayay aayadaha ay aayadda afar iyo tobnaad ku dhex taal. Uriah Smith isaguna sidaas oo kale ayuu yeelay markii uu iska indhatiray caddaynta naxwaha ee caddaynaysa in boqorka woqooyi ee aayadda lix iyo soddonaad iyo dabadeed aayadda afartanaad uu khasab ku ahaa inuu noqdo isla boqorkii woqooyi ee mowduuca ahaa tan iyo aayadda kow iyo soddon.

Maanta kuwa bara in Maraykanku yahay “tuugagta” waxay adeegsadaan tuduc ka mid ah qoraallada Sister White oo aqoonsanaya awoodda baabbanimada iyo Maraykanka inay yihiin labada awoodood ee ugu waaweyn ee silciya maalmaha ugu dambeeya, waxayna leexiyaan naxwaha si ay ugu doodaan in tixraaca “old world” ee Sister White u adeegsanayso qeexidda Yurub uu dhab ahaantii metelo taariikh hore. Naxwaha tuducaas ku jira ayaa caddaynaya in tani ay tahay mala-awaal khaldan, habka ay Sister White ugu adeegsato “old world” tuducaasna wuxuu waafaqsan yahay sida ay meelo kale oo qoraalladeeda ka mid ah ugu adeegsato. Markay sidaas samayso, waxay sidoo kale la waafaqsan tahay taariikhyahannada adeegsada oraahda “old world” marka loo eego “new world” si ay u kala saaraan Yurub iyo Ameerikooyinka.

“Romanism-ka Dunidii Hore iyo Protestantism-ka riddowday ee Dunida Cusub waxay raaci doonaan jid isku mid ah oo ay ula dhaqmaan kuwa ixtiraama dhammaan amarrada Ilaah.” The Great Controversy, 615.

Dhanka naxwe ahaanta “way eryan doontaa” waxay muujinaysaa in labada quwadood ee ay matalaan “adduunkii hore” iyo “kan cusub” labaduba “eryan doonaan” silicdilka dadka Ilaah maalmaha ugu dambeeya; waana khalad naxwe ahaan ah in lagu doodo in weedhani tixraacayso “adduunkii hore” sidii taariikh hore oo tagtay, halka “kan cusub” loola jeedo maalmaha ugu dambeeya. “Xariiq dusheeda xariiq,” murannadii hore oo dhan ee Rooma waxay ardayga wax sii sheegidda ku baraan in, marka loo baraarujiyo imtixaanka sawirka bahalka, ay tani ku jiri doonto jawi ay si cad uga muuqanayso aqoonsiga saxda ah ee tuugta dadkaaga. Fahamka saxda ah ee “tuugta” waxaa lagu soo bandhigay shaxdii hormuudka ee 1843, sidaas darteedna waa run aasaasi ah, oo lagu xaqiijiyey amarka Ruuxa Waxsii sheegidda. Tani waxay caddeynaysaa in marka ardayda wax sii sheegiddu ay ku baraarugaan imtixaankooda ugu dambeeya, mawduuca “tuugta” uu sidoo kale matali doono weerarka ugu dambeeya ee ka dhanka ah runaha aasaasiga ah, iyo Ruuxa Waxsii sheegidda.

Waxaannu sii wadi doonnaa fikradahan maqaalka xiga.