Dagaalkii tijaabada ee malaa’igta, oo ka bilaabmay Luusifer samadii saddexaad ee lagu muujiyey Muujintii cutubka laba iyo tobnaad, wuxuu astaan u yahay dagaalka tijaabada ee dadka iyo malaa’igta, kaas oo ku dhammaanaya samada kowaad. Markii Shayddaan iyo malaa’igtiisii laga tuuray samadii saddexaad, Shayddaan wuxuu furay furin dagaal oo cusub beertii Ceeden. Sida dagaalkii samadii saddexaad ee Luusifer la jiray, Ilaah sidoo kale wuxuu aadanaha u dejiyey muddo tijaabo ah. Dagaalka samada kowaad ee si dhab ah u billowda marka uu yimaado sharciga Axadda ee dhowaan imanaya wuxuu ka dhigan yahay dhammaadka wakhtiga tijaabada ee aadanaha.
Muujintii cutubyada laba iyo tobnaad iyo saddex iyo tobnaad waxaa lagu matalay masduulaagii, bahalkii, iyo nebiga beenta ah. Sida caadiga ah, saddexdaas awoodood waxaa loo fahmaa inay ugu horrayn metelaan taariikhdii hore ee saddexdaas awoodood, hase yeeshee Yooxanaa waxaa lagu amray inuu qoro “waxyaalaha ahaan doona,” waxaana kitaabka Muujintii oo dhammuna ka hadlayaa “maalmaha ugu dambeeya,” sidaas daraaddeed waxaan adeegsanaynaa mabda’a Kitaabiga ah ee ah in dhammaadku bilowga lagu sawiray, annagoo calaamadaha Muujintana u adeegsanayna inay yihiin runta hadda taagan, ee aan ahayn taariikhdii hore.
Shaydaan waxaa lagu aqoonsaday, labadaba dagaalkii uu ka bilaabay samada saddexaad iyo dagaalkii ugu horreeyey ee uu dadka ku keenay beertii Ceeden, inuu adeegsaday “hypnotism” si uu ugu gudbiyo fariimihiisa fasahaadsan, si uu ugu fuliyo dagaalkiisa.
“Shayddaanku wuxuu ku jirrabay Aadan kii ugu horreeyey Ceeden dhexdeeda, Aaddanna wuxuu la dooday cadowga, sidaas darteedna wuxuu siiyey isaga faa’iidada. Shayddaanku wuxuu ku adeegsaday awooddiisa suuxdinta maskaxda Aadan iyo Xaawo, awooddaasna wuxuu ku dadaalay inuu ku adeegsado Masiixa. Laakiin markii Erayga Qorniinka la soo xigtay, Shayddaanku wuu ogaaday inuusan haysan wax fursad ah oo uu ku guulaysto.
“Ragga iyo dumarku ma aha inay bartaan cilmiga sida maskaxda kuwa la macaamila loo qafaalan karo. Kanu waa cilmiga Shaydaanku baro. Waa inaynu ka hortagnaa wax kasta oo noocaas ah. Ma aha inaynu ku ciyaarno mesmerism iyo hypnotism—cilmiga kii lumiyey meeshiisii hore oo laga eryay maxkamadaha jannada.” Mind, Character and Personality, 713.
“Cilmiga Shaydaanku baro” waxa kaammil ka dhigay baayacmushtariyiinta caalamiga ah, waxaana lagu fuliyaa “jidka weyn ee xogta” xilliyada “maalmaha ugu dambeeya.” Shaydaanku waa aabbaha beenta, hay’adaha waaweyn ee warbaahintuna ma aha oo keliya inay faafiyaan been, balse waxay sidoo kale shaandheeyaan runta; waxay raadraacaan kuwa ay u arkaan bidcooleyaal; waxayna adeegsadaan nooca ugu xeeldheer ee suuxdin-maskaxeed ee abid lagu dhaqmo taariikhda meeraha dhulka. Dagaalkii ka bilaabmay samada saddexaad wuxuu adkaynayaa sifadan dagaalka Shaydaanka, si kuwa aaminka ah ee nool marka uu dagaalka samada koowaad bilaabmo loogu sii digo aqoon-hore. Marka aynu garanno in xarunta xakamaynta shabakadda caalamiga ah iyo “jidka weyn ee xogta” laga maamulo lagana taliyo Maraykanka, waxaynu helaynaa aragti ku saabsan waxa loola jeedo in Maraykanku samada dab uga soo dejiyo oo uu dunida oo dhan khiyaaneeyo. “Dab” ee kitaabka Muujintii wuxuu ka dhigan yahay farriin.
Astaanta Muujintii cutubka saddex iyo tobnaad, iyo aayadda saddex iyo tobnaad, waxaa laga soo qaatay dagaalkii Buur Karmel, halkaas oo nebiyadii Bacal iyo nebiyadii geedaha Asheeraah ay kari waayeen inay dab samada ka soo dejiyaan si ay u xaqiijiyaan in Bacal iyo Cashtoreed ay yihiin ilaahyo run ah. Bacal, isagoo ah ilaah lab ah, iyo Cashtoreed oo ah ilaahad dhedig ah, waxay matalaan sawirka bahalka, oo ah isku-darka aan quduuska ahayn ee kaniisadda iyo dawladda. Waxay ahaayeen nebiyadii Yesebeel, oo ku jirtay xiriir aan quduus ahayn la lahayd Axaab. Labadaas markhaati ee nebiyadeed ee sawirka bahalka ee ku jira qisada Buur Karmel, waxay tilmaamayaan doorka Maraykanka ee marka hore ku samaynta sawir ka mid ah nidaamka baabawnimada gudaha Maraykanka, dabadeedna dunida. “Dabkii” Karmel wuxuu ahaa caddaynta lagu muujinayo cidda Ilaaha runta ah dhab ahaan yahay. Wuxuu matalayay waxyiga samada ka yimid ee lagu aqoonsanayo Ilaaha runta ah, isla arrintaasna way jirtaa marka Maraykanku dab samada ka soo dejiyo.
Kitaabka Ishacyaah, Ilaaha bilowga ka garta dhammaadka, wuxuu si toos ah ula hadlayaa goobtii Buur Karmel ee hore, iyo weliba deegaanka nebiyadeed ee la matalo marka Maraykanku samada dab uga soo dejiyo.
Dacwaddiinna keena, ayuu Rabbigu leeyahay; daliilladiinna xoogga badan keena, ayuu Boqorka Yacquub leeyahay. Ha soo bixiyeen, oo ha na tusaan waxa dhici doona; waxyaalihii hore ha muujiyeen, waxay ahaayeen maxay, si aannu uga fiirsanno oo aannu u ogaanno dhammaadkooda dambe; ama waxyaalaha iman doona noo sheega. Muujiya waxyaalaha tan dabadeed iman doona, si aannu u ogaanno inaad ilaahyo tihiin; haah, wanaag sameeya ama shar sameeya, si aannu u argagno oo aannu wada aragno. Bal eega, idinku waxba ma tihin, oo shuqulkiinnuna waa eber; kii idin doortaa waa karaahiyo. Mid woqooyi ka imanaya ayaan kiciyey, wuuna iman doonaa; qorrax ka soo baxana magacayga ayuu ku baryi doonaa; amiirrada ayuu ugu iman doonaa sida dhoobo la qaso, oo sida dheryasameeyuhu dhoobada u tunto ayuu u tuman doonaa. Yaa tan bilowgii ka sheegay si aannu u ogaanno? Oo waagii horena yaa u sii sheegay si aannu u nidhaahno, Isagu waa xaq? Haah, ma jiro mid muujiya; haah, ma jiro mid sheega; haah, ma jiro mid hadalladiinna maqla. Kan ugu horreeya wuxuu Siyoon ku odhan doonaa, Bal eeg, bal eeg iyaga; oo Yeruusaalemna waxaan siin doonaa mid bishaaro wanaagsan keena. Ishacyaah 41:21–27.
Dagaalka samada koowaad oo bilaabmaya marka sharciga Axadda ee dhowaan imanaya dhaqan galo, Maraykanka, iyo weliba Shayddaanka qudhiisu, waxaa loo oggolaan doonaa inay “keenaan” “dacwaddooda,” oo waxay dab samada ka soo dejin doonaan iyagoo isku dayaya inay caddeeyaan in ilaaha Yesebeel yahay Ilaaha runta ah. Dunida waxaa lagu qasbi doonaa inay aqbasho calaamadda maalinta cibaadada ee ilaahaas. Dabka samada laga soo dejiyo, iyada oo loo marayo “jidka weyn ee macluumaadka” oo gaadha aadanaha oo dhan, waa shuqul “wax aan waxba ahayn,” oo kii doorta farriinta lagu soo gudbiyo habkaas waa “karaahiyo.”
Dagaalkaas gudaheeda boqol iyo afar iyo afartan kun, ka dibna dadkii badnaa oo weynaa, waxay ahaan doonaan markhaatiyaasha Ilaah ee doodda ku saabsan kan ah Ilaaha runta ah. Farriimaha laga gudbinayo labada dhinac ee dagaalka waxa lagu matalayaa “dab.” Quruumaha oo dhan waa la soo ururin doonaa si loo go’aamiyo kan ah Ilaaha runta ah, waxaana jiri doona laba nooc oo markhaatiyaal ah si loo adkeeyo “runta.”
Quruumaha oo dhan ha la isu soo ururiyo, dadyowguna ha la isu keeno; bal yaa iyaga ka mid ahi waxan sheegi kara oo waxyaalihii hore noo muujin kara? Markhaatiyaashooda ha soo bixiyeen, si loo xaqiijiyo; ama ha maqleen, oo ha yidhaahdeen, Waa run. Idinku waxaad tihiin markhaatiyaashayda, ayaa Rabbigu leeyahay, iyo addoonkaygii aan doortay; si aad ii garataan oo ii rumaysataan, oo aad u fahamtaan inaan anigu isagu ahay; iga hor Ilaah laguma samayn, iga dambena jiri maayo. Aniga, aniga qudhaydu, waxaan ahay Rabbiga; aniga mooyaane badbaadiye kale ma jiro. Anigu waan sheegay, waanan badbaadiyey, waanan muujiyey, markii aan ilaah qalaad idinku dhex jirin; sidaas daraaddeed idinku waxaad tihiin markhaatiyaashayda, ayaa Rabbigu leeyahay, inaan anigu Ilaah ahay. Ishacyaah 43:9–12.
Muujinta ugu dambaysa ee Buur Karmel waxay leedahay markhaatiyo u taagan Shayddaanka iyo markhaatiyo u taagan Ilaah. Muujintaasi waxay tahay in lagu caddeeyo kan ah Ilaaha runta ah, laakiin maxay markhaatiyada aaminka ah ee Ilaah tahay inay ka marag furaan?
Rabbigu wuxuu leeyahay, Boqorka reer binu Israa'iil iyo Bixiyahooda, Rabbiga ciidammada ahu: Anigu waxaan ahay kii ugu horreeyey, oo anigu waxaan ahay kii ugu dambeeyey; aniga mooyaane Ilaah kale ma jiro. Oo bal yaa sida aniga ah wax u yeedhi kara, oo sheegi kara, oo hortayda ugu hagaajin kara, tan iyo markii aan qoondeeyey dadkii hore? Oo waxyaalaha imanaya iyo kuwa dhici doona, ha u muujiyeen iyaga. Ha cabsanina, hana baqina; sow waagaas idiinmaan sheegin, oo idiinmaan caddayn? Idinku xataa waxaad tihiin markhaatiyaashayda. Ma jiraa Ilaah aniga iga sokow? Hubaal, Ilaah kale ma jiro; anigu midna ma aqaan. Kuwii sanam xardhan sameeya kulligood waa wax aan waxba ahayn; oo waxyaalahooda ay jecel yihiinna faa'iido ma leh; oo iyaga qudhoodu waa markhaatiyaashoodii; ma arkaan, mana oga; si ay u ceeboobaan. Ishacyaah 44:6–9.
Kuwa aaminka ah ee iska horimaadka ugu dambeeya ee Buur Karmel waa inay ka markhaati furaan runta ah in Ilaah yahay kii hore iyo kii dambe. Isagu waa Ilaaha “u doortay dadkii hore,” si loo aqoonsado “waxyaalaha imanaya.” Markhaatiyaasha Ilaah waa inay soo bandhigaan Muujintii Ciise Masiix ee la furay wax yar ka hor dagaalka ugu dambeeya ee Buur Karmel.
Farriinta Buur Karmel ee Shayddaanku waxa lagu metelaa dab samada ka soo dega.
Oo wuxuu sameeyaa calaamooyin waaweyn, xataa dab buu samada ka soo dejinayaa dhulka iyadoo dadku arkayaan, Muujintii 13:13.
Aayaddu waxay sharraxaysaa mucjisooyinka uu Maraykanku ku sameeyo cilmiga casriga ah ee suuxdinta maskaxda oo loo gudbiyo aadanaha iyada oo loo marayo “jidka weyn ee macluumaadka.” Laakiin aayaddu sidoo kale waxay ka hadlaysaa muuqashada Shayddaanka qudhiisa marka uu isu ekaysiiyo Masiixa.
“Malaa’igta ku midoobaya ku dhawaaqidda farriinta malaa’igta saddexaad waa inuu dunida oo dhan ku iftiimiyaa ammaantiisa. Halkan waxaa lagu sii sheegayaa hawl baaxad caalami ah leh iyo xoog aan caadi ahayn. Dhaqdhaqaaqii imaatinka ee 1840–44 wuxuu ahaa muujin ammaanan oo awoodda Ilaah ah; farriintii malaa’igta kowaad waxaa la gaadhsiiyey saldhig kasta oo hawlgal mission ah oo dunida ku yaal, dalal qaarkoodna waxaa ka jiray xiisihii diineed ee ugu weynaa ee lagu arkay waddan kasta tan iyo Dib-u-habayntii qarnigii lix iyo tobnaad; hase yeeshee, kuwanu waxaa ka sii weynaan doona dhaqdhaqaaqa xoogga badan ee hoos yimaada digniinta ugu dambaysa ee malaa’igta saddexaad.”
“Shaqadu wuxuu la mid ahaan doonaa kii Maalinta Bentakostiga. Sida ‘roobkii hore’ loo bixiyey, marka Ruuxa Quduuska ah lagu shubay bilowgii injiilka, si uu u keeno soo bixidda abuurka qaaliga ah, sidaas oo kale ‘roobka dambe’ ayaa la bixin doonaa dhammaadkiisa si goosashadu u bislaato. ‘Markaas ayaannu garan doonnaa, haddaynu ku sii soconno inaan Rabbiga garanno; bixiddiisu waxay u diyaaraysan tahay sida waaberiga; oo wuxuu noogu iman doonaa sida roobka, sida roobka dambe iyo roobka hore ee dhulka ku da’a.’ Hoosheeca 6:3. ‘Haddaba farxa, carruurta Siyoon, oo Rabbiga Ilaahiinna ah ku reyreeya; waayo, wuxuu idin siiyey roobkii hore qiyaas ahaan, oo wuxuu idinku soo dejin doonaa roobka, kaas oo ah roobkii hore iyo roobkii dambe.’ Yoo’eel 2:23. ‘Maalmaha ugu dambeeya, ayaa Ilaah leeyahay, waxaan Ruuxayga ku shubi doonaa binu-aadmiga oo dhan dushooda.’ ‘Oo waxay noqon doontaa in ku alla kii magaca Rabbiga baryaa uu badbaadi doono.’ Falimaha Rasuullada 2:17, 21.
“Shaqada weyn ee injiilku kuma dhammaan doonto muujin ka yar oo xoogga Ilaah ah tan lagu gartay bilowgeedii. Waxsii sheegyadii rumoobay markii roobkii hore lagu shubay bilowgii injiilka, mar kale ayay ku rumoobi doonaan roobka dambe marka uu dhammaanayo. Kuwanu waa ‘waqtiyadii nasinta’ ee rasuul Butros sii eegayay markii uu yidhi: ‘Haddaba toobad keena oo soo noqda, si dembiyadiinna loo tirtiro, markii waqtiyadii nasintu ka iman doonaan Rabbiga hortiisa; oo isagu wuxuu soo diri doonaa Ciise.’ Falimaha Rasuullada 3:19, 20.”
“Addoommada Ilaah, iyagoo wejiyadoodu iftiiminayaan oo ka dhalaalayaan quduusnimada gooni isu taagga, waxay si degdeg ah uga kala gooshi doonaan meel ilaa meel si ay u naadiyaan farriinta samada ka timid. Kumannaan cod, dhulka oo dhan, ayaa digniinta lagu bixin doonaa. Mucjisooyin baa la samayn doonaa, kuwa buka waa la bogsiin doonaa, calaamooyin iyo yaababna waxay raaci doonaan rumaystayaasha. Shayddaankuna isaguna wuu shaqeeyaa, isagoo samaynaya yaabab been ah, xataa dab ayuu samada ka soo dejinayaa dadka hortooda. Muujintii 13:13. Sidaas ayaa dadka deggan dhulka loo keeni doonaa inay mowqifkooda qaataan.” The Great Controversy, 611, 612.
Marka aynu gaarno wakhtiga uu Shayddaan dab samada ka soo dejin doono, “kuwa dhulka deggani waxaa la keeni doonaa inay mawqifkooda qaataan.” Wakhtigaas, markhaatiga Ilaah “wuxuu ku degdegi doonaa meelba meel si uu u naadiyo farriinta samada ka timid. Kumannaan cod, oo dunida oo dhan ka yeedhaya, ayaa digniinta lagu bixin doonaa.” Shaqada ay markhaatiyaasha Ilaah qaban doonaan “waxay la mid ahaan doontaa tii Maalintii Bentekoste,” marka “malaa’igta ku biirta ku dhawaaqidda farriinta malaa’igta saddexaad ay tahay inay dunida oo dhan ku iftiimiso ammaanteeda.” Bentekoste, dabku wuxuu ahaa astaanta daadinta Ruuxa Quduuska ah, dabkuna sidoo kale waa astaanta daadinta ruuxa aan quduuska ahayn ee Shayddaanka.
Ka dib markii Yooxanaa uu Muujintii cutubka toddobaad ku soo bandhigay boqol iyo afar iyo afartan kun iyo dadkii badnaa ee tirada badnaa, wuxuu caddeeyaa furitaanka shaabadda toddobaad oo ah tii ugu dambaysay. Shaabadda ugu dambaysa ama toddobaad waxay ka dhigan tahay furfuridda Muujintii Ciise Masiix, waana wax sii sheegidda keliya ee ku jirta kitaabka Muujintii oo ahayd in la furo wax yar ka hor inta aanu xidhmin wakhtiga tijaabadu. Shaabadda toddobaad, toddobada onkod, iyo Muujintii Ciise Masiix dhammaantood waa calaamado muujinaya isla runtaas, taas oo la furo wax yar ka hor inta aanu xidhmin wakhtiga tijaabadu. Muujintii Ciise Masiix waxay xoogga saaraysaa dabeecadda Masiixa iyo awooddiisa wax-u-abuurid isagoo ah Alfa iyo Oomeega. Toddobada onkod waxay tilmaamayaan taariikhda ay ku shaabadaysmaan boqol iyo afar iyo afartan kun, shaabadda toddobaadna waxay tilmaamaysaa daadinta Ruuxa Quduuska ah inta lagu jiro taariikhda ay labada markhaati dib u soo noolaadaan oo ay helaan awoodda wax-u-abuurid ee “runta” Ilaah, taas oo laga soo gudbiyo Aabbaha, loona gudbiyo Wiilka, loona sii gudbiyo Jibriil, loona sii mariyo nebiga ilaa kuwa doorta inay akhriyaan, maqlaan, oo dhawraan awoodda ku jirta.
Oo markuu furay shaabaddii toddobaad, waxaa samada ka dhacay aamusanaan ku dhow nus saac. Oo waxaan arkay toddobada malaa’igood oo Ilaah hortiisa taagan; waxaana la siiyey toddoba buun. Malaa’ig kale ayaa timid oo meesha allabariga agteeda istaagtay, iyadoo haysata weel foox oo dahab ah; waxaana iyada la siiyey foox badan, si ay ugu bixiso baryadii quduusiinta oo dhan meesha allabariga dahabka ah ee carshiga hortiisa taal. Oo qiiqii fooxa, oo la socday baryadii quduusiinta, ayaa gacantii malaa’igta ka hor kacay Ilaah hortiisa. Malaa’igtii waxay qaadday weelkii fooxa, oo ka buuxisay dabkii meesha allabariga, oo dhulka ku tuurtay; markaasaa waxaa dhacay codad, iyo onkodad, iyo hillaacyo, iyo dhulgariir. Muujintii 8:1–5.
Aayadahaa, “malaa’ig toddoba” waxay “horta Ilaah istaageen” iyagoo haysta “buunno toddoba ah.” Toddobadaas malaa’igood ee buunnada wata si sax ah ayaa caadi ahaan loo fahmay inay matalaan xukummada Ilaah ee ka geesta ah Rooma sababo la xiriira ku khasbidda cibaadada Axadda. Roomaankii jaahilka ahaa, oo hoos joogay Constantine, wuxuu soo saaray sharcigii ugu horreeyey ee Axadda sannadkii 321, sannadkii 330 na boqortooyadiisii waxaa loo qaybiyey bari iyo galbeed. Laga bilaabo markaas afarta buun ee ugu horraysa ayaa bilaabay inay dhawaaqaan, waxayna matalayeen quwadihii taariikheed ee lagu soo kiciyey boqortooyadiisa, kuwaas oo sannadkii 476 ka tegay magaalada Rooma iyada oo aan mar dambe yeelan taliye Roomaan ah oo magaalada xukuma, taas oo ahayd astaantii xoogga iyo ammaanta Rooma. Markii wadaadnimada papal-ku ay sharcigii Axadda meel mariyeen Shirkii Orleans sannadkii 538, Maxamed ayaa la kiciyey si uu xukun ugu keeno kaniisadda Rooma, sida ay matalayaan buunnada shanaad iyo lixaad, kuwaas oo sidoo kale ahaa hooggii kowaad iyo kii labaad, isla markaana matalayey Islaamka. In kasta oo fahamka dhaqameed ee buunnadaas uu sax yahay, haddana marinka lagu soo bandhigayo Muujintii sagaalaad waxaa loogu qeexay “belaayooyin.”
Oo dadka intiisa kale ee aan belaayooyinkan lagu dilin, weli kamay toobadkeenin shuqulladii gacmahooda, si aanay u caabudin jinniyo iyo sanamyo dahab ah, iyo lacag ah, iyo naxaas ah, iyo dhagax ah, iyo qoryo ah; kuwaas oo aan waxba arki karin, mana maqli karaan, mana socon karaan; oo mana ayan ka toobadkeenin dilalkoodii, iyo sixradoodii, iyo sinohoodii, iyo xatooyooyinkoodii. Muujintii 9:20, 21.
Dhammaadka qumman oo ugu dambaysa ee toddobada buun waa toddobada belaayo ee ugu dambaysa ee Muujintii cutubka lix iyo tobnaad. Xataa eegid guud oo sahlan oo lagu sameeyo astaamaha nebiyadeed ee toddobada buun ee Muujintii cutubka sagaalaad waxay muujinaysaa inay leeyihiin astaamo isbarbar socda oo la mid ah toddobada belaayo ee ugu dambaysa. Furitaanka shaabadda toddobaad wuxuu ka dhacaa taariikhda xilliga ay nimcadu ku dhowdahay inay xidhanto oo cadhada Ilaah, sida ay u matalaan toddobada belaayo ee ugu dambaysa, ay qarka u saaran tahay in la daadsho.
Markii Masiixu, isagoo ah Libaaxa qabiilka Yahuudah, “furay shaabaddii toddobaad,” malaa’ig baa timid oo istaagtay meesha allabariga, iyadoo haysata weel fooxeed dahab ah; waxaana la siiyey foox badan, si ay ugu bixiso isaga oo la socda baryada quduusiinta oo dhan dusha meesha allabariga ee dahabka ah oo taallay carshiga hortiisa. Oo qiiqii fooxa, oo la socday baryadii quduusiinta, ayaa gacanta malaa’igta kaga kacay oo kor ugu baxay Ilaah hortiisa.” Daadintii Ruuxa Quduuska ah maalintii Bentekoste waxa ka horraysay tukashadii midaysnayd ee rumaystayaasha ku urursanaa Yeruusaalem.
“Soo nooleyn runta ah oo inagu dhex soo noolaata waa tan ugu weyn uguna degdegga badan dhammaan baahiyadeenna. Raadinteeda waa inay ahaataa hawshayada ugu horraysa. Waa inay jirtaa dadaal daacad ah oo lagu helo barakada Rabbiga, ma aha sababta oo ah Ilaah uusan doonaynin inuu barakadiisa ina siiyo, laakiin waa sababta oo ah innagu diyaar uma nihin inaan qaabilno. Aabbaheenna jannada ku jira ayaa ka sii doonis badan inuu Ruuxiisa Quduuska ah siiyo kuwa isaga weyddiista, sida ay waalidiinta dhulku uga doonis badan yihiin inay carruurtooda siiyaan hadiyado wanaagsan. Laakiin waa shaqadeenna inaanu, qirasho, is-hoosaysiin, toobadkeen, iyo tukasho daacad ah ku gudanno shuruudaha uu Ilaah ku ballanqaaday inuu inagu siiyo barakadiisa. Soo nooleyn waxaa la filan karaa oo keliya iyadoo jawaab looga helo tukasho.” Selected Messages, buugga 1, 121.
Furitaanka shaabaddii toddobaad waxa uu tilmaamayaa shaabadaynta boqol iyo afar iyo afartan kun. Shaabadayntu waxay ku bilaabataa salaad, hase yeeshee ma aha oo keliya hawsha salaadda guud ahaan, balse waa salaad gaar ah. Salaaddaas gaarka ah waxaa lagu aqoonsaday kitaabka Daanyeel, kaas oo dabcan ah sidoo kale kitaabka Muujintii.
Yooxanaa kitaabka Muujintii ku jira iyo Daanyeel kitaabkiisa ku jira waxay matalaan boqol iyo afartan iyo afar kun ee ku sugan “maalmaha ugu dambeeya.” “Maalmaha ugu dambeeya,” kuwa loo doortay inay markhaatiyaasha Ilaah noqdaan inta lagu jiro dagaalka samada koowaad waxay markhaati ka bixin doonaan wax sii sheegidda la furay wax yar ka hor intaan nimcadu xidhmin. Tan waxaa lagu matalayaa inay tahay shaabaddii toddobaad ee ku jirta aayadaha aynu hadda ka fiirsanayno. Ducada malaa’igta ula timaadda “weelka fooxa ee dahabka ah” waxaa lagu matalayaa ducadii Daanyeel ee cutubka sagaalaad ee kitaabkiisa. Ducadaasu waa duco gaar ah, oo Muuse uu qeexay iyadoo la xidhiidha wax sii sheegidda “todobada jeer.” Ducadaasu waa laba qaybood, Daanyeelna macnaha guud ee ducadiisa laba-geesoodka ah wuxuu ku dejinayaa erayada Muuse ee “habaarka” iyo “dhaarta.” Kitaabbada Daanyeel iyo Muujintuba waa isla kitaab, isla xariiqyada wax sii sheegidda ee ku jira kitaabka Daanyeelna waxaa dib loogu qaadaa kitaabka Muujintii.
Tukashada keenta daadashada dabka quduuska ah ee la socda dhaqdhaqaaqa malaa’igta xoogga badan ee Muujintii siddeed iyo tobnaad, waa tukashadii Daanyeel ee “toddobada jeer.” Waa tukashadii malaa’igta Jibriil samada ka soo dejisay si ay Daanyeel ugu sharraxdo waxsii sheegyada. Dhammaadkii tukashadiisa, oo ka kooban labaatanka aayadood ee ugu horreeya ee Daanyeel sagaal, Jibriil ayaa soo degay qiyaastii wakhtiga qurbaanka fiidkii. Tukashooyinka kor u kaca ee malaa’igta leh fooxa dahabka ah ay qaabbisho waa tukashooyin kor u kaca marka qorraxdu dhacayso, fiidnimada “maalmaha ugu dambeeya.”
Oo anigoo weli hadlaya, oo tukanaya, oo qiranaya dembigayga iyo dembiga dadkayga reer binu Israa’iil, oo baryadaydana ku hor keenaya Rabbiga Ilaahayga ah buurta quduuska ah ee Ilaahayga aawadeed; haa, anigoo weli hadlaya anigoo tukashada ku jira, ayaa ninkii Jibriil oo aan bilowgii riyada ku arkay, isagoo loo yeelay inuu si degdeg ah u duulo, i taabtay wakhtigii allabarigii fiidkii. Daanyeel 9:20, 21.
Ducadii Daanyeel waxay ahayd qirasho aan ku koobnayn oo keliya dembiyadiisa, balse sidoo kale dembiyadii dadka Ilaah. Ducadiisu waa naqshadda aasaasiga ah ee ducada toobadda ee la xidhiidha “toddobada goor” ee Laawiyiintii labaatan iyo lix.
Kuwa idinka hadhaana waxay ku baabbi'i doonaan xumaantooda iyagoo jooga dalalka cadaawayaashooda; oo weliba xumaatooyinkii awowayaashood ayay kula baabbi'i doonaan iyaga. Haddii ay qirtaan xumaantooda, iyo xumaatooyinkii awowayaashood, iyo xadgudubkoodii ay igu xadgudbeen, iyo weliba inay iga gees socdeen; iyo inaan aniguna iyaga ka gees socday, oo aan geeyey dalkii cadaawayaashooda; haddaba haddii qalbigooda aan gudnayn la hoosaysiiyo, oo ay markaas aqbalaan ciqaabta xumaantooda, markaasaan soo xusuusan doonaa axdigaygii Yacquub, oo weliba axdigaygii Isxaaq, oo weliba axdigaygii Ibraahim baan soo xusuusan doonaa; oo weliba dalka waan soo xusuusan doonaa. Laawiyiintii 26:39–42.
Ka dib markii Muuse soo bandhigay ciqaabta la xidhiidha “toddobada jeer,” oo uu ugu yeedhay “muranka” axdiga Ilaah, wuxuu qeexayaa waxa dadka Ilaah ay tahay inay sameeyaan haddii iyo marka ay ogaadaan inay addoomo ku yihiin dalka cadowga, sida Daanyeel ahaa. Waxay u baahnaayeen, sida Daanyeel matalayay, inay qirtaan dembiyadooda, iyo weliba dembiyadii awowayaashood.
Marka salaaddan gaarka ah ay bixiyaan kuwa loogu yeedhay inay noqdaan boqol iyo afartan iyo afar kun, malaa’igta leh fooxsigeeda dahabka ah waxay qaadi doontaa “fooxsiga, oo” waxay ka buuxin doontaa “dabkii allabariga, oo waxay ku tuuri doontaa dhulka: markaasna waxaa dhacay codad, iyo onkodad, iyo hillaacyo, iyo dhulgariir.” Dabka quduuska ah ee matala farriinta “runta” oo ka soo horjeedda farriinta been-abuurka ah ee “dab”, taas oo Maraykanka iyo Shaydaanku samada kaga soo dejiyaan, waxay dhacdaa saacadda “dhulgariirka” oo ah sharciga Axadda.
Kitaabka Sekaryaah waxaa naloo sheegay in Serubaabel uu dhigay labadaba aasaaska iyo dhagaxii madaxa ee macbudka, taariikhda dib-u-dhiska macbudka iyo Yeruusaalem ka dib soo noqoshadii addoonsigii Daanyeel qaybta ka ahaa.
Markaasuu ii jawaabay oo ila hadlay, isagoo leh, Kanu waa eraygii Rabbiga ee ku socday Serubaabel, oo leh, Ma aha xoog, mana aha itaal, laakiinse waa Ruuxayga, ayaa Rabbiga ciidammadu leeyahay. Buur weynay, yaad tahay? Serubaabel hortiisa waxaad ku noqon doontaa bannaan; oo isagu wuxuu soo bixin doonaa dhagaxa madaxa ah iyadoo lagu qaylinayo, Nimco, nimco ha ku ahaato. Oo haddana eraygii Rabbiga ayaa ii yimid, isagoo leh, Gacmihii Serubaabel ayaa aasaaska gurigan dhigay; gacmihiisuna way dhammayn doonaan; oo waxaad ogaan doontaan in Rabbiga ciidammadu uu idiin soo diray aniga. Waayo, bal yaa quudhsaday maalinta waxyaalaha yaryar? Waayo, iyagu way rayrayn doonaan, oo waxay arki doonaan xarigga miisaanka oo ku jira gacanta Serubaabel, iyagoo la jira toddobadaas; kuwaasu waa indhaha Rabbiga oo hor iyo dib ugu orda dunida oo dhan. Sekaryaah 4:6–10.
Zerubbabel micnihiisu waa “farcankii Baabuloon”, waana astaan farriinta malaa’igta labaad, taas oo markii lagu daray farriinta Oohintii Habeenbarka, dhigtay “aasaaska” dhaqdhaqaaqii bilowga ahaa ee Adventism-ka. Zerubbabel wuxuu kaloo matalaa ku-celcelinta farriinta malaa’igta labaad ee dhaqdhaqaaqa dhammaadka Adventism-ka, ee ku jirta dhaqdhaqaaqa Future for America, marka “dhagaxa madaxa” la dhigo.
Dunidu waxa ay ku farxeen labadii markhaati ee lagu laayay dooxada lafaha engegan, ee ku taal jidka loo yaqaan “information super highway.” Markii labadii markhaati dib loogu soo celiyey nolosha, dunidu way cabsatay, samaduna way rayraysay. Sekaryaah, sida nebiyadii oo dhan, waxa uu tilmaamayaa “maalmaha ugu dambeeya” marka ay dadka Ilaah ku farxaan. Sekaryaah waxa uu inoo sheegayaa in ay ku farxaan sarakicidda labadii markhaati, marka ay arkaan “kuwaas toddobada ah.” “Kuwaas toddobada ah” waa isla eraygii Cibraaniga ahaa ee ku turjuman “toddoba goor” ee ku jira Laawiyiintii labaatan iyo lix. Dhaqdhaqaaqii malaa’igtii kowaad ayaa dhigay dhagaxii aasaaska ee “toddobada goor” ee Muuse, “runtaasina” waa inay sidoo kale noqotaa dhagaxa gunaanadka ee dhaqdhaqaaqa malaa’igta saddexaad, in kasta oo la diiday 1863.
Marka la garto oo la oofiyo, laguna dhaqmo salaadda ku habboon ee laba-geesoodka ah, dabka runta ah ayaa dhulka lagu soo tuuri doonaa, sidii uu ahaa maalintii Bentekoste.
Waxaan sii wadi doonnaa ka hadalka furitaanka shaabaddii toddobaad maqaalka xiga.