Kitabu cha Danieli - Nambari Moja

"Uchunguzi wa Ufunuo" huyaelekeza mawazo kwenye unabii wa Danieli. Baadhi ya watu huona tu unabii ndani ya kitabu cha Danieli. Lakini Danieli anawasilisha mistari miwili ya ukweli, na ukweli unaowakilisha unabii wake umeonyeshwa katika sura sita za mwisho za kitabu chake. Sura sita za kwanza zinaonyesha unabii wa mfano ambao, kwa kiasi kikubwa, bado hautambuliwa. Kabla hatujaangalia sura sita za kwanza za Danieli, tutaeleza kwa nini, kwa hakika, kuna mafunuo mawili tu ya kinabii yanayowakilishwa katika sura sita za mwisho za Danieli. Dada White anaonyesha mafunuo hayo mawili ya kinabii kwa kurejelea mito miwili mikuu ya Shinari. Tukikubali ishara za kifumbo anazowasilisha, tunapata ufunguo wa kuona mafunuo mawili, na mawili tu, ya kinabii katika sura sita za mwisho za Danieli.

Maono ya sura ya nane yalitolewa kando ya mto Ulai.

Tulipochukua aya kutoka katika Testimonies to Ministers, ambapo Dada White alirejelea "Ulai na Hiddekel" na akaeleza kwamba ni "mito mikuu ya Shinar," tulikuwa tukichambua aya hiyo kutoka katika moja ya ufafanuzi muhimu zaidi juu ya utafiti wa vitabu vya Danieli na Ufunuo katika maandishi ya Dada White. Katika kifungu hicho anasema, "Kuna haja ya kujifunza kwa karibu zaidi neno la Mungu; hasa Danieli na Ufunuo vipewe uangalizi kama haujawahi kutolewa hapo awali katika historia ya kazi yetu."

Ikiwa tutachunguza kwa makini aya mbili za kwanza tulizonukuu hivi punde kutoka sura ya nane ya Danieli, zinatoa mashahidi wawili wa ndani wa ukweli ambao mara nyingi hupuuzwa. Danieli asema "Katika mwaka wa tatu wa" Belshaza "maono yalinitokea." Kisha anaongeza, "baada ya yale yaliyonitokea kwangu hapo mwanzo." Aya hii inaweza kueleweka kwa njia mbili, na njia yoyote ile hutoa hitimisho lilelile.

Malaika Gabrieli ndiye aliyemletea Danieli nuru ya kinabii, kama alivyofanya kwa manabii wote, kwa kuwa alikuwa amemchukua nafasi ya Shetani kama mbeba nuru wa mbinguni. Hii inamaanisha kwamba kila kanuni ya kinabii iliyo katika Maandiko iliongozwa na Gabrieli. Iwe Danieli alielewa au la, katika mstari wa kwanza wa sura ya nane, si tu kwamba anatambua jambo muhimu la kinabii, bali pia anatoa mashahidi wawili wa jambo hilo muhimu la kinabii katika mstari huo. Kile Danieli alichorekodi katika mstari wa kwanza ni kwamba alikuwa amepokea maono kabla ya maono aliyopokea kando ya mto Ulai. Maono ya kando ya mto Ulai yalikuja katika mwaka wa tatu wa Belshazzar. Maono, kabla ya maono ya kando ya mto Ulai, yalikuja katika mwaka wa kwanza wa Belshazzar.

Katika aya ya kwanza ya sura ya nane, Danieli anabainisha kwamba naye pia alipata maono katika mwaka wa kwanza wa Belshaza, kwa kuwa anasema, “baada ya yale yaliyonitokea hapo mwanzo.” Je, maono ya Ulai yalitokea baada ya maono ya mwaka wa kwanza wa Belshaza, au maono hayo yalitokea baada ya la kwanza kati ya maono mawili sambamba? Jibu lolote kati ya hayo ni sahihi. Maono ya mto Ulai ni maono yale yale kama ya sura ya saba. Gabrieli anatumia kanuni ya kinabii ya “kurudia na kupanua,” na wakati huohuo kanuni kwamba kwa ushuhuda wa wawili jambo huthibitishwa. Maono yote mawili yanahusu falme za unabii wa Biblia.

Maono ya sura ya saba yanaonyesha falme hizo kama wanyama wakali wanaowinda, hivyo yakisisitiza na kuzionyesha katika muktadha wa mamlaka yao ya kiraia. Maono ya sura ya nane yanaonyesha falme hizo hizo kwa kutumia alama kutoka katika huduma ya patakatifu pa Mungu, ingawa kila mojawapo ya alama za huduma ya patakatifu imepotoshwa kwa makusudi, ili kuwakilisha ibada bandia. Danieli sura ya nane inaonyesha falme zilezile kama maono ya sura ya saba, lakini inaweka falme hizo katika muktadha wao wa kidini.

Maono ya Ulayi ya sura ya nane ya Danieli yanarudia na kupanua maono ya sura ya saba. Sura ya saba inatambua kipengele cha kiraia katika falme za unabii wa Biblia, na sura ya nane inatambua kipengele cha kidini katika falme za unabii wa Biblia. Hili linapotambuliwa, inaeleweka kwamba sura ya saba na ya nane ni maono yale yale. Sura ya tisa ndiko Gabrieli anapokuja kutoa ufafanuzi wa kipengele cha wakati katika maono ya sura ya nane. Kwa hiyo, maono ya Ulayi yanawakilisha sura ya saba, ya nane na ya tisa za kitabu cha Danieli. Kisha mto Hidekeli unatambulishwa katika sura ya kumi.

Maono ya mto Hidekeli yanatambulisha historia ya kinabii ya mfalme wa kaskazini. Yaanza na kusambaratika kwa ufalme wa Aleksanda Mkuu, na yanabainisha kupanda na kushuka kwa historia iliyofuata ambapo, hatimaye, wapinzani wawili tu waliobaki kutokana na kusambaratika kwa ufalme wa zamani wa Aleksanda Mkuu ni mfalme halisi wa kusini dhidi ya mfalme halisi wa kaskazini. Hatimaye inafikia historia ya Upapa, na Upapa unakuwa mfalme wa kaskazini wa kiroho; mwishoni mwa sura ya kumi na moja mfalme huyo wa kaskazini anafikia mwisho wake, Mikaeli anasimama, na kipindi cha majaribio kwa wanadamu kinafungwa. Muhtasari rahisi ni kwamba maono ya mto Ulayi ni maono ya ndani ya patakatifu pa Mungu na jeshi lake, na mto Hidekeli ni maono ya nje ya adui wa Mungu na watu wake katika historia hiyo hiyo. Hii inatumia kanuni ile ile inayopatikana katika makanisa saba na mihuri saba ya Ufunuo.

Historia ile ile ya ndani na ya nje inayowakilishwa katika kitabu cha Danieli inaendelezwa katika kitabu cha Ufunuo. Mbali na nuru ya kinabii inayotokana na maono haya mawili, pia kuna uthibitisho wa mbinu ya ufafanuzi wa kibiblia iliyopitishwa na William Miller, na baadaye na Future for America. Kwa kuzingatia ipasavyo, kitabu cha Danieli, pamoja na kitabu cha Ufunuo, ni migodi ya dhahabu halisi ya kuthibitisha kanuni za ufafanuzi wa kinabii ambazo Biblia yenyewe inazitambua ndani yake.

Ulai ukiwa mada ya ndani na Hiddekel ukiwa mada ya nje, pia vinawakilisha unabii miwili uliopaswa kufunuliwa katika "wakati wa mwisho." Ulai ulifunuliwa katika "wakati wa mwisho" mwaka 1798, na Hiddekel ulifunuliwa katika "wakati wa mwisho" mwaka 1989, wakati ambapo, kama ilivyoelezwa katika Danieli sura ya kumi na moja, aya ya arobaini, nchi zilizowakilisha Muungano wa Kisovyeti wa zamani zilifagiliwa mbali na Upapa na Marekani.

Mambo haya yakitambuliwa, basi pia hutambuliwa kwamba maono hayo mawili kwa kweli ni maono yale yale, kama vile historia ya kinabii ya makanisa saba na mihuri saba inavyowakilisha historia ile ile ya kinabii. Maono hayo mawili kisha yanakuwa njia ambayo Bwana alitumia katika harakati ya awali ya malaika wa kwanza, na ambayo Bwana atatumia katika harakati ya sasa na ya wakati ujao ya malaika wa tatu, ili kuleta mchakato wa kupima kama ilivyoainishwa katika Danieli sura ya kumi na mbili, aya ya tisa na ya kumi.

Kama mfano wa kufunguliwa kwa Hiddekel mwaka 1989, zingatia kile ambacho uvuvio umesema.

Vyote viwili, Ulai na Hiddekel, vinahusiana na siku za mwisho, lakini Uadventista umekuwa tayari tu kutambua kwamba mwaka 1798 ulikuwa “wakati wa mwisho” wa Danieli, wakati kitabu chake kilipaswa kufunuliwa. Hata hivyo, sehemu ya unabii “inayohusiana na siku za mwisho” kwa usahihi zaidi ni mistari sita ya mwisho ya sura ya kumi na moja ya Danieli, kwa kuwa mistari hiyo inahitimishwa na Mikaeli kusimama wakati nafasi ya rehema kwa wanadamu inapofungwa.

Maono ya hukumu, kama yanavyotambuliwa katika sura ya saba, ya nane na ya tisa za Danieli, yalikuwa yamefungwa kwa muhuri hadi “wakati wa mwisho” mwaka 1798. Mwanga (ambao ulitokana na maono ya Ulai yaliyoondolewa muhuri) ulikuwa ni tangazo la kufunguliwa kwa hukumu ya uchunguzi, si la kufungwa kwa hukumu. Mwanga ulioondolewa muhuri pamoja na maono ya Hiddekel unatambua kufungwa kwa hukumu ya uchunguzi, na pia ndicho kifungu katika Danieli chenye “sehemu ya unabii inayohusu siku za mwisho.”

Kuondolewa kwa muhuri mnamo 1798 kulitangaza ufunguzi wa hukumu ya uchunguzi. Kuondolewa kwa muhuri mnamo 1989 kulitangaza kwamba mwisho wa hukumu ya uchunguzi ulikuwa umekaribia sana. Sahihi ya Alfa na Omega inaonekana kwa urahisi katika kitabu cha Danieli, lakini tu ikiwa unajua ni nini, na uko tayari kuikitafuta.

Wakati mlango wa rehema unafungwa katika Danieli sura ya kumi na moja, aya ya arobaini na tano, saini ya Alfa na Omega imeandikwa. Mwanzo wa Danieli unaonyesha hasa kinapoishia. Kinaanza na vita halisi kati ya Babeli halisi na Israeli halisi, na Babeli halisi inashinda.

Katika Danieli sura ya kumi na moja, aya ya arobaini na tano, vita vya kiroho kati ya Babeli ya kiroho, inayoakisiwa kama 'mfalme wa kaskazini', na Israeli ya kiroho, ikiwakilishwa na 'mlima mtakatifu mtukufu', vinahitimika, na Israeli ya kiroho inapata ushindi juu ya Babeli ya kiroho.

Vitabu vya Danieli na Ufunuo ni kitabu kimoja:

Vitabu viwili, ambavyo ni kitabu kimoja, ni kazi bora ya mafundisho ya kinabii ya malaika Gabrieli. Naandika haya nikijua vyema kwamba kile ambacho Gabrieli alimfikishia Danieli na Yohana kilitoka kwa Yesu, aliyekipokea kutoka kwa Baba. Lengo langu si kumtukuza Gabrieli, bali kusisitiza ufunuo wa kina wa ushahidi uliomo katika vitabu vyote viwili, wa jinsi Alfa na Omega alivyobuni kanuni za kinabii za utaf­siri wa kibiblia ambazo zilipaswa kuwakilishwa ndani ya vitabu hivyo viwili, ikiwa tuko tayari kuona.

Nikukumbushe kwamba, kwa wakati huu, kusudi na nia yangu si kuwasilisha tafsiri ya maneno mawili ya unabii kuhusu mito ya Ulai na Hidekeli. Kusudi na nia yangu ni kushughulikia maneno ya unabii yaliyomo katika sura sita za kwanza za kitabu cha Danieli. Ninaweka tu hoja kwamba vitabu vya Danieli na Ufunuo, huenda, ndivyo vitabu vilivyojengwa kwa kina sana kuliko vingine vyote katika Neno la Mungu. Vinawasilisha ujumbe wa kinabii, na wakati huohuo vinabainisha tabia ya Mungu, na pia vinabainisha kanuni zenyewe zinazohitajika kutumiwa ili mtu ayajue maneno ya unabii, na pia amjue Yeye aliyoyatoa maneno hayo ya unabii.

Mfano mwingine wa kina cha vitabu ni jinsi Danieli anavyowasilisha “nyakati saba” za Walawi ishirini na sita. Unabii wa “nyakati saba” ulikuwa, na bado umekusudiwa kuwa, “jiwe la kujikwaza” kwa watu wa Mungu, katika Israeli ya kale, katika harakati ya Wamileriti ya malaika wa kwanza, na pia katika harakati ya sasa na ijayo ya malaika wa tatu. “Jiwe la kujikwaza”, kwa ufafanuzi rahisi, ni kitu ambacho hukioni, ijapokuwa kiko hapo waziwazi. Kwa hiyo, mara unapozitambua “nyakati saba” katika kitabu cha Danieli, unaona kwamba zipo hapo waziwazi, lakini pia unaona kwamba zimefichwa kwa wale wanaochagua kutoziona.

Kuficha jambo ilhali kipo wazi kisarufi ni mafanikio ya kina; ni jambo ambalo halingeweza kuingizwa katika riwaya yoyote ya fumbo iliyoandikwa na binadamu. Ni kazi bora, kwa maana lipo hapo, dhahiri kwa yeyote asiyetaka kujikwaa, lakini haiwezekani kuliona kwa wale wanaochagua kujikwaa. Ni "kujificha waziwazi", kwa kusema hivyo. Hufanikishwa na mchanganyiko wa ubinadamu na uungu.

Ninasema hivyo, kwa kuwa nataka kutukumbusha wakati huu kwamba kuna fundisho la Kikatoliki ndani ya Uadventista, angalau tangu kuchapishwa kwa "Questions on Doctrine" mwaka 1957, na ambalo pia limeinua kichwa chake kisicho cha haki ndani ya harakati ya kweli ya sasa ya Future for America. Wazo ni kwamba Kristo, alipofanyika mwili, hakuchukua mwili aliourithi kutoka kwa Mariamu. Bila shaka, wanaoshikilia fundisho hili hawalielezi hivyo, lakini ndivyo wanavyofundisha. Naiita fundisho la Kikatoliki, kwa kuwa dhana kwamba mwili wa Kristo ulikuwa safi kama mwili wa Adamu kabla hajaanguka katika dhambi, ndiyo mantiki ile ile ya kishetani itumiwayo na Kanisa Katoliki katika fundisho lao la wanachokiita "immaculate conception." Na ikiwa haufahamu fundisho la kipagani la "immaculate conception," linafundisha kwamba mwili wa Kristo ulitengenezwa kwa njia ya kiujiza kama vile asili ya chini ya Adamu ilivyokuwa kabla yeye na Hawa kutenda dhambi; au, kama inavyodaiwa, kwamba Kristo alikuwa na asili ya Adamu kabla ya kuanguka, isiyo na dhambi. Linafundisha kwamba Mariamu mwenyewe alipewa kwa njia ya muujiza asili ya kimwili ya Adamu kabla ya kuanguka katika dhambi, ili awe chombo kamilifu kwa Roho Mtakatifu kumfanya mtoto Yesu apate mwili ndani ya mwili wake mkamilifu.

Kwa kweli, wale miongoni mwa Waadventista wanaoshikilia hitimisho lile lile kuhusu mwili wa Yesu, hawataja miujiza yoyote inayomhusu Maria, bali wanapindisha vifungu vya Dada White na Biblia ili kufundisha dhana ile ile ya Kikatoliki. Kwa nini sasa nimetoka nje ya mada na kuondoka kwenye mjadala wa kitabu cha Danieli? Nitalijibu hilo.

Muundo wa kimiujiza na mpangilio wa Danieli na Ufunuo ulitimizwa kwa mchanganyiko wa ubinadamu na uungu. Yesu ni Neno la Mungu, na Biblia ni Neno la Mungu. Asili ya Kimungu na ya Kibinadamu ya Yesu imewakilishwa kikamilifu katika Biblia. Maneno yaliyomo humo ni ya Kimungu na yana nguvu ya uumbaji ya kubadilisha mioyo na akili. Maneno hayo ndiyo ile ile nguvu iliyoleta vitu vyote kuwepo. Lakini watu wale ambao Mungu aliwachagua kuwa vyombo vyake katika kuiandika Biblia, wote walikuwa wenye dhambi. Sehemu ya kibinadamu ya mlinganyo huu inawakilishwa na wanadamu walioanguka. Biblia ni mchanganyiko wa kibinadamu na wa Kimungu, na manabii walikuwa wenye dhambi, kama ilivyo kwa kila mtoto wa Adamu. Kristo hakuwahi kutenda dhambi katika wazo, neno au tendo. Lakini Alichukua mwili wa Mariamu baada ya miaka elfu nne ya kudhoofika. Kama kweli alikuwa amechukua asili ya chini ya kimwili ya Adamu kabla Adamu kutenda dhambi, ingehitaji kwamba kila mwandishi wa Biblia pia angekuwa asiye na dhambi.

"Kujificha waziwazi" kwa "mara saba" katika kitabu cha Danieli kulifanikishwa, si tu kwa maneno ambayo Danieli aliandika, bali pia na wanadamu walioanguka waliotafsiri Biblia ya King James. Wanadamu walioanguka walikigusa kitabu cha Danieli mara mbili, na kile kilichotekelezwa kingekuwa haiwezekani kufanywa na mwanadamu yeyote bila uangalizi wa kiungu wa maongozi ya Mungu.

Katika makala yetu ijayo tutaanza kuonyesha jinsi uungu na ubinadamu walivyoficha "nyakati saba" za Mambo ya Walawi ishirini na sita waziwazi katika kitabu cha Danieli, kwa maana Mungu alijua tangu awali, na hata aliipanga, ili liwe "jiwe la kujikwaa" la kuwajaribu wote walio katika harakati ya malaika wa kwanza, na pia wale walio katika harakati ya malaika wa tatu.