Kitabu cha Danieli - Nambari Kumi na Mbili

Kurudiwa maradufu kwa neno au kauli katika neno lililovuviwa ni ishara ya ujumbe wa malaika wa pili.

Katika "giza" la usiku, Nebukadneza aliota sanamu, lakini hakuweza kuikumbuka ndoto hiyo. Katika ndoto ya usiku, aliota sanamu, lakini ndoto ya ile sanamu ilikuwa gizani kwa ufahamu wake kama ulivyokuwa usiku alipoota ndoto hiyo.

Jaribio la ndoto ya sanamu ya Nebukadneza lilikuwa jaribio lililoundwa kubainisha ni nani anayeweza kutoa maelezo sahihi ya kinabii ya sanamu iliyofunikwa na giza, pamoja na tafsiri ya maudhui ya ndoto hiyo. Ujumbe wa malaika wa pili, uliounganishwa na ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane katika historia ya Wamileraiti, ulifananishwa na Eliya katika pambano kwenye Mlima Karmeli. Nalo pia lilikuwa jaribio ambalo lingeonyesha, si tu ni nani alikuwa Mungu wa kweli, bali pia ni nani alikuwa nabii wa kweli. William Miller, ambaye Dada White anasema moja kwa moja kwamba alifananishwa na Eliya, alimwakilisha Eliya katika pambano la Mlima Karmeli. Hata hivyo, haikuwa William Miller aliyekuwa akiwakilishwa, bali zaidi kanuni za ufasiri wa unabii alizoongozwa kuzielewa. Kwenye Mlima Karmeli, manabii wa mungu wa kiume Baal na manabii wa mungu wa kike Ashtaroth walionyeshwa kuwa manabii wa uongo. Katika historia ya Wamileraiti, makanisa ya Kiprotestanti yalionyeshwa kuwa manabii wa uongo kama ilivyofananishwa na Mlima Karmeli.

Wakati makanisa ya Kiprotestanti yalipodhihirisha kukataa kwao kanuni za tafsiri ya unabii za William Miller, yakawa mabinti wa Roma. Kinabii, binti ni picha ya mama yake. Jaribio ambalo Waprotestanti walilishindwa katika historia ya Wamileraiti lilikuwa jaribio lililofichua na kuzalisha picha (binti) ya mnyama. Hapo ndipo pembe ya Uprotestanti wa kweli ilidhihirishwa ikipingana na pembe ya Uprotestanti ulioasi. Nebukadneza alikuwa akidai tafsiri, na kwa kufanya hivyo, kwa maongozi ya Mungu alihusika katika kuleta udhihirisho wa manabii wa uongo na wa kweli.

Mwisho wa vipindi vya majaribu, utofauti uliokuwa umeonyeshwa katika Mlima Karmeli, na tarehe 22 Oktoba 1844, pia ulionyeshwa katika Danieli sura ya pili. Katika maonyesho matatu ya kinabii ya Mlima Karmeli, historia ya Wamillerite na ndoto ya Nebukadneza kuhusu sanamu, msisitizo upo juu ya tafsiri sahihi ya unabii kama inavyoakisiwa na Eliya, Miller na Danieli. Tafsiri ya ndoto hiyo ndiyo ujumbe unaofunuliwa katika historia ambamo makundi mawili ya manabii yanadhihirika.

Kwenye Mlima Karmeli, Eliya alipendekeza jaribio, na jaribio alilopendekeza halikuwa tu kuonyesha ni nani alikuwa Mungu wa kweli, bali pia ni nani alikuwa nabii wa kweli. Katika sura ya pili ya Danieli, ni Wakaldayo waliobainisha jaribio lililodhihirisha tofauti kati ya kweli na ya uongo. Walieleza kwamba tafsiri ambayo Nebukadneza anatafuta inaweza kufunuliwa na Mungu tu, na si na wanadamu. Walilalamika pia kwamba uhusiano kati ya Nebukadneza na wenye hekima wa kidini wake ulikuwa usio sahihi waliposema kwamba "ni jambo adimu analolitaka mfalme." Wanatamani kwamba mfalme, akiuwakilisha Serikali, aache kuingilia eneo la kidini ambalo kwa kawaida limeeleweka kuwa liko chini ya mamlaka yao. Hawapingi kanuni za muunganiko wa kanisa na serikali; wanapinga kwamba Nebukadneza, akiuwakilisha Serikali, anadai kuwa na udhibiti juu ya kanisa. Wangekuwa radhi na uhusiano kati ya kanisa na serikali, iwapo viongozi wa dini ndio wangetawala serikali. Jaribio la picha ya mnyama ndilo mahali tunapoamua hatima yetu ya milele (kama ndoto ya sanamu ya Nebukadneza); ni jaribio la maisha au mauti.

Wakati Daniel anapopewa nuru kuhusu uelewa wa hali za uhai na mauti za ndoto ya picha isiyojulikana bado, anawakilisha kuangaziwa kwa elfu mia moja na arobaini na nne kuhusu ukweli kwamba wako katika historia ya jaribio la pili la kuona katika mchakato wa majaribio wa hatua tatu. Lakini Daniel si tu anawakilisha wale waliouchagua kula lishe sahihi, na hivyo wakapita jaribio la kwanza, bali pia anawakilisha mwakilishi wa kibinadamu ambaye Mungu alikuwa amempa ufahamu maalum katika unabii wa Kibiblia.

Ingawa Waebrania wanne waaminifu wote walifaulu jaribio la chakula, Danieli alichaguliwa kuwa mjumbe wa maono na ndoto. Danieli anamwakilisha mjumbe wa kinabii, kama ambavyo mjumbe huyo amewakilishwa na Eliya, Yohana Mbatizaji, Yohana Mwandishi wa Ufunuo, William Miller na Future for America. Mjumbe wa kinabii kamwe hatenganishwi na jaribio la kinabii.

Wakati wa Kristo, wale walioukataa ushuhuda wa Yohana hawakuweza kufaidika na Yesu. Katika historia ya Wamileraiti, wale walioukataa ujumbe wa kwanza (uliowakilishwa na William Miller) hawakuweza kufaidika na ujumbe wa pili. Katika historia zote mbili waaminifu hawakutambua mchakato wa kujaribiwa ulikokuwa ukiwaelekea. Wanafunzi walikataa kuona msalaba, ingawa waliambiwa wazi kuwa ungekuja kutokea. Wamileraiti hawakuweza kuona kukatishwa tamaa kuu. Danieli, alipoarifiwa na Arioki kuhusu hali ya maisha na mauti iliyohusishwa na ndoto ya sanamu ya Nebukadneza, hakujua kilichokuwa katika ndoto hiyo wala jaribio la sanamu hiyo lilikuwa linaelekea wapi. Alichokijua tu ni kwamba ilikuwa hali ya maisha na mauti. Hivyo Danieli alihitaji muda kuelewa tafsiri.

Danieli alikuwa amedhihirisha imani katika chakula (mbinu) alichoamua kula katika jaribio la kwanza. Kwa hiyo alipewa muda, kama walivyopewa wanafunzi wakati wa Kristo. Muda uliotolewa kwa wanafunzi ulikuwa kipindi cha kifo cha Kristo, maziko, ufufuo na kupaa kwake kwa mara ya kwanza, kabla hajakutana na wanafunzi njiani kuelekea Emmaus, na kisha tena katika chumba cha juu. Kisha mwishoni mwa ule muda aliwapulizia Roho Mtakatifu.

Ezekieli akanena unabii, na mifupa mikavu ikakusanyika pamoja. Kisha Ezekieli akanena unabii tena, na Roho Mtakatifu akapulizwa juu ya miili iliyoumbwa upya, nao wakasimama kama jeshi lenye nguvu. Kristo alipowapulizia wanafunzi, alifungua akili zao.

Manabii wote wanazungumzia mwisho wa dunia, na Danieli siyo tofauti. Muda aliouomba ulikuwa ni kipindi ili apate mwangaza. Muda wa kusubiri wa Wamileraiti ulikuwa kuanzia tukio la kwanza la kukatishwa tamaa hadi walipotambua kwamba walikuwa katika kipindi cha kusubiri, kwa uhusiano na unabii wa Mathayo sura ya ishirini na tano na wa Habakuki sura ya pili. Historia ya kipindi cha kusubiri katika historia ya Wamileraiti ilitimia katika wakati wa ujumbe wa malaika wa pili. Danieli sura ya pili inawakilisha historia hiyo hiyo, hivyo ombi lake la muda kinabii linalingana na kipindi cha kusubiri cha Wamileraiti. Kwa hiyo, ombi la muda la Danieli na kipindi cha kusubiri cha Wamileraiti vinawakilisha kipindi cha kusubiri cha wale 144,000, kilichoanza tarehe 18 Julai 2020.

Ombi la Danieli la muda ili kuelewa ndoto ya sanamu ya Nebukadneza linawakilishwa katika Ufunuo sura ya kumi na moja kama siku tatu na nusu ambazo mashahidi wawili wamelala wafu barabarani. Katika historia ya zile siku tatu na nusu za Ufunuo sura ya kumi na moja, siku tatu na nusu ambazo kwa njia ya ishara zinawakilisha jangwa la kinabii, kuna sauti inayolia. Sauti ya kibinadamu inayotumiwa na Mfariji ili kuamsha na kuleta mifupa mikavu iliyokufa katika uzima inawakilishwa na Danieli, ambaye amepewa ufunuo wa kinabii kuhusu ndoto hiyo na kile ilichowakilisha. Sauti inayolia nyikani imepewa ufahamu wa kinabii wa ndoto na maono, kama inavyowakilishwa na Danieli. Sauti hiyo inalia, hivyo ikionyesha kwamba amepewa ujumbe wa Kilio cha Usiku wa Manane, na kilio hicho hutolewa usiku wa manane, ambao unaashiria giza.

Katika giza totoro la usiku wa manane, sauti (Danieli) alipewa ufahamu wa ujumbe uliokuwa umefunikwa na giza. Amri iliyotolewa kwa sauti (Ezekieli) ni kutoa unabii kwa mifupa mikavu ya wafu. Anapofanya hivyo, Mfariji anapulizwa juu ya wafu walioko mitaani nao “wanahuishwa.” Lakini uamsho huo unakamilishwa tu kwa maombi. Maombi ni alama ya njia katika historia ya uamsho wa mifupa mikavu ya waliouawa mitaani. Danieli anawakilisha kinabii alama hiyo ya njia, pale panapofaa kabisa ambapo alama hiyo inatambuliwa.

Kwa msingi wa imani katika lishe ambayo Danieli alikuwa amechagua kula, akaingizwa katika jaribio la kuonekana lililomtaka atumie mbinu iliyowakilishwa na lishe yake: kwanza aahidi kwamba Mungu wake angebainisha na kufafanua ndoto, na kisha atimize uwasilishaji wa ndoto hiyo kwa mfalme. Alikuwa na lishe sahihi, yaani mbinu sahihi, na hivyo alipaswa kudhihirisha imani yake kwa namna inayoonekana kwa kuwasilisha ujumbe wa ndoto ya sanamu ya Nebukadreza iliyokuwa katika giza totoro. Hatua yake iliyofuata ilikuwa udhihirisho wa wazi wa imani, kwa kuwa hapo alitumia kanuni ya kimungu kwa ajili ya watu wa Mungu wanapojikuta katika giza.

Kwa sababu ya giza la maudhui ya ndoto ya usiku ya Nebukadneza, Danieli akaungana pamoja na wenzake watatu wakaomba.

Kisha Danieli alizawadiwa na Yeye ambaye "ajuae yaliyo gizani." Harakati za kutunga sheria ya Jumapili zinaendelea katika giza, na wale waliokiri kula mlo wa kiungu wanahitajika kutambua kuundwa kwa sanamu ya mnyama kunakoandaa jukwaa la kidini na kisiasa kwa kulazimisha alama ya mamlaka ya kipapa.

Danieli sura ya pili haibainishi tu historia ya malaika wa pili katika historia ya Wamileraiti, bali kwa moja kwa moja inaonyesha historia ya malaika wa pili katika harakati ya malaika wa tatu. Katika jaribio linalohusu ndoto ya sanamu aliyoota Nebukadneza, jaribio la sanamu ya mnyama linawakilishwa. Hatua za kinabii za watu wa Mungu kuamka na kutambua mazingira ya uhai na mauti ya sheria ya Jumapili inayokaribia zinabainishwa kwa namna mahsusi sana katika vitabu vya Danieli na Ufunuo.

Danieli anawakilisha mjumbe katika historia ambayo ujumbe wa maisha-au-kifo wa ndoto ya sanamu unatangazwa. Anasimama thabiti katika lishe aliyokuja kuielewa, na kwa imani anasema kwamba Mungu anaweza kufunua maono, lakini anaomba muda. Muda huo ni wakati wa kusubiri. Mwishoni mwa wakati wa kusubiri, anapewa maarifa ya yaliyokuwa katika ndoto ya giza ya Nebukadneza, lakini si hilo tu. Hapokei tu uelewa wa ndoto ya sanamu, ambayo inaashiria sanamu ya mnyama na jaribu linalohusiana nayo, bali pia anamsifu Mungu mwisho wa wakati wa kusubiri kwa kuwa Mungu “huwapa wenye hekima hekima, na maarifa kwa wale walio na ufahamu; hufunua mambo ya kina na ya siri; anajua yaliyomo gizani, na nuru hukaa pamoja naye.”

Hapa Danieli anaweka sifa zake katika muktadha wa kwamba kumekuwa na “kuongezeka kwa maarifa”, maana ndiye anayebainisha katika sura ya kumi na mbili kwamba “wenye hekima” wataelewa “kuongezeka kwa maarifa”, na pia anamshukuru Mungu kwa kuwa amewapa “wenye hekima” “hekima” na “maarifa.” Anarejelea moja kwa moja wanawali wenye busara, na anauunganisha wakati wake na kipindi cha kuchelewa. Anaweka mfano uliopatikana katika sura ya pili moja kwa moja katika utimilifu kamili wa kipindi cha kuchelewa cha Mathayo ishirini na tano katika harakati ya malaika wa tatu. La muhimu zaidi ni kwamba kitabu cha Ufunuo kinabainisha kwamba muda mfupi kabla ya kufungwa kwa mlango wa rehema, Yohana aliambiwa asiyaweke muhuri maneno ya unabii ya vitabu vya Danieli na Ufunuo, kwa kuwa ni kitabu kimoja.

Wakati ambapo unabii wa Danieli na Ufunuo unafunuliwa ni katika wakati wa kukawia wa mfano wa wanawali kumi, na wakati huo unawakilishwa na ombi la Danieli la kupewa muda. Ombi lake la kupewa muda lilifuatiwa na maombi, ambayo lazima yatangulie ufufuo wa mifupa mikavu. Katika kipindi ambacho ongezeko la maarifa na ufahamu wa sanamu ya ndoto iliyofunikwa na giza vilifunuliwa, Mungu alimfanyia Danieli jambo jingine. “Yeye hufunua mambo ya kilindi na ya siri.” Jambo la siri katika historia ya Mwito wa Usiku wa Manane ni unabii ulio katika Ufunuo unaofunguliwa muda mfupi kabla ya mlango wa rehema kufungwa. Jambo hilo “la kina na la siri” ni “ukweli.”

Kweli inakuwa ufunguo wa kinabii unaofunguliwa kwa mjumbe anayewakilishwa na Danieli, unaoruhusu historia iliyofichwa ya "ngurumo saba" kutambuliwa. Historia iliyofichwa ni historia ya alama tatu za njiani. Ya kwanza ni tukio la kuvunjika moyo na ya mwisho ni tukio la kuvunjika moyo, kama inavyoonyeshwa katika historia ya Wamileraiti. Neno la Kiebrania linalotafsiriwa kuwa "kweli" liliumbwa na "Mwanaisimu wa Ajabu", kupitia muunganiko wa herufi ya kwanza, ya kumi na tatu, na ya mwisho ya alfabeti ya Kiebrania. Yesu ni wa kwanza na wa mwisho, naye ndiye "kweli." Muundo wa neno hilo lililoumbwa na "Mwanaisimu wa Ajabu" unatambulisha alama tatu za njiani za kinabii ambazo ndizo historia iliyofichwa ya "ngurumo saba", ambazo zilipaswa kutiwa muhuri hadi Danieli alipoomba "wakati" na akaenda kuomba.

Masikitiko ya tarehe 18 Julai 2020 yalikuwa alama ya kwanza ya njia, na yanaonyesha masikitiko yanayohusiana na ile ya mwisho miongoni mwa alama tatu za njia, ambayo ni sheria ya Jumapili. Herufi ya kati, herufi ya kumi na tatu, ni ishara ya uasi, na pia ni ishara ya alama ya kati ya historia iliyofichwa ya ngurumo saba. Uasi unawakilishwa na wanawali wapumbavu katika Kilio cha Usiku wa Manane, kwa kuwa Kilio cha Usiku wa Manane ndicho alama ya kati ya historia ya hatua tatu ya tarehe 18 Julai 2020, Kilio cha Usiku wa Manane, na sheria ya Jumapili inayokuja hivi karibuni. Mara tu inapokuwa usiku wa manane, muda unaingia katika saa ya kumi na tatu, ambapo dhihirisho dhahiri la wanawali wapumbavu linaonyeshwa na utambuzi wao kwamba hawana mafuta ya dhahabu.

Katika "jangwa" la kiishara la "siku tatu na nusu" za Ufunuo sura ya kumi na moja, watu wa Mungu wanaakilishwa kuwa katika historia ya kiishara ya laana ya "mara saba." Mwisho wa kipindi hicho, wanapaswa kutambua kwamba wametawanywa, kwamba wametenda dhambi, kwamba baba zao wametenda dhambi, kwamba wamekuwa wakitembea kinyume na Mungu na kwamba Mungu amekuwa akitembea kinyume nao. Utambuzi huo uwapeleke kuomba sala ya Mambo ya Walawi ishirini na sita. Utambuzi huo kwamba wanapaswa kuomba sala ya Mambo ya Walawi ishirini na sita unalingana kinabii na sala ya Danieli katika sura ya pili, na unaonyeshwa na sala ya Danieli katika sura ya tisa. Sababu iliyomfanya Danieli aombe sala ya Mambo ya Walawi ishirini na sita katika sura ya tisa ilitokana na kutambua kwake kwamba kipindi cha miaka sabini cha unabii wa Yeremia kuhusu utekwa wa watu wa Mungu kilikuwa kimefikia mwisho.

Miaka hiyo hiyo sabini inawakilisha historia ya kutiwa muhuri kwa watu wa Mungu. Miaka hiyo sabini inawakilisha utakaso wa sura ya tatu ya Malaki na usafishaji wa hekalu mara mbili uliofanywa na Kristo. Zinawakilisha historia ya mtihani wa sanamu ya mnyama. Historia hiyo ilianza Septemba 11, 2001, na inamalizika katika sheria ya Jumapili inayokuja hivi karibuni. Mwishoni mwa kipindi hicho cha mfano cha miaka sabini, Danieli anatafuta "wakati wa kukawia" ili aombe. Maombi yake yalijibiwa wakati siri ya mwisho ya unabii ilipofunuliwa kwake. Ufunuo huo ulikuja wakati watu wa Mungu wa Kiprotestanti wa kweli walipokuwa bado katika kipindi cha "jangwani" cha kutawanyika baada ya Julai 18, 2020. Wakati huo "kweli" ilifunuliwa kwa "sauti ya mtu aliaye nyikani".

Tutaendelea na sura ya pili ya Danieli katika makala inayofuata.