Sura ya pili ya Danieli inamwakilisha malaika wa pili wa Ufunuo sura ya kumi na nne. Kwa hiyo, inawakilisha jaribio la pili kati ya majaribio matatu, yanayowakilishwa kama jaribio la chakula, likifuatiwa na jaribio la kuona, na hatimaye jaribio la litmasi. Majaribio hayo yote matatu, ambayo pia ni alama za kinabii za njia, yamo katika ujumbe wa malaika wa kwanza wa Ufunuo sura ya kumi na nne. Kama ilivyo kwa malaika wa kwanza wa Ufunuo sura ya kumi na nne, sura ya kwanza ya Danieli pia ina kila mojawapo ya majaribio hayo matatu.
Jaribio la pili, au ujumbe wa malaika wa pili, linaanza mwishoni mwa jaribio la kwanza. Sura ya pili hufuata sura ya kwanza. Mwisho wa jaribio la pili unaanzisha jaribio la tatu mfululizo bila kukatizwa. Kipindi cha wakati kilichowakilishwa na jaribio la pili kiliashiriwa na miaka sabini ya utekwa wa Danieli, iliyoanza kwa kushindwa kwa Yehoyakimu na kukamilika kwa amri ya Koreshi. Kadiri mwisho wa miaka hiyo sabini ulipokaribia, Danieli alitambua kupitia Neno la kinabii la Mungu kwamba mwisho ulikuwa karibu kufika.
Katika mwaka wa kwanza wa Dario, mwana wa Ahasuero, wa uzao wa Wamedi, aliyewekwa kuwa mfalme juu ya ufalme wa Wakaldayo; katika mwaka wa kwanza wa kutawala kwake, mimi Danieli, nilielewa kwa vitabu hesabu ya miaka, ambayo neno la Bwana lilimjia Yeremia nabii, ya kwamba atatimiza miaka sabini katika ukiwa wa Yerusalemu. Danieli 9:1, 2.
Danieli anawakilisha watu wa Mungu katika siku za mwisho wanaotambua maana ya kiishara ya miaka sabini ya utekwa, na utambuzi huo hutokea muda mfupi kabla ya miaka hiyo sabini ya kiishara kuisha. Watu wa Mungu wameielewa kwa usahihi miaka sabini ya utekwa, lakini kile ambacho Danieli anawakilisha ni uelewa kwamba miaka hiyo sabini inawakilisha kipindi cha kinabii kuanzia Septemba 11, 2001, hadi sheria ya Jumapili. Kwa Danieli, miaka hiyo iliisha kwa amri ya Cyrus, ambayo katika siku za mwisho inawakilisha sheria ya Jumapili nchini Marekani.
Muda mfupi kabla ya sheria ya Jumapili, watu wa Mungu wanaamshwa wapate ufahamu wa kinabii unaowakilishwa na miaka sabini ya mfano. Miaka hiyo ya mfano ilianza na Yehoyakimu, anayewakilisha tarehe 11 Septemba 2001, wakati ambapo, pamoja na kuwasili kwa Uislamu wa Ole ya tatu, malaika mwenye nguvu wa Ufunuo kumi na nane alishuka na kutangaza kuanguka kwa Babeli. Kuanguka kwa Babeli kunawakilisha ujumbe wa malaika wa pili, na tarehe 11 Septemba 2001, kipindi cha pili cha kujaribiwa kilianza kwa wale waliokula kitabu kilichofichwa kilichokuwa mkononi mwa malaika. Kipindi hicho, kinachowakilishwa na miaka sabini ya mfano, kinaendelea hadi kufikia sheria ya Jumapili.
Kadiri mwisho unavyokaribia, kama inavyoonyeshwa kiishara na Danieli katika mwaka wa kwanza wa Dario, watu wa Mungu wanaamshwa kuutambua mtihani wa sanamu ya mnyama. Tayari wameelewa baadhi ya kweli zinazohusiana na mtihani wa sanamu ya mnyama, lakini sehemu wanayokuja kuielewa kabla tu ya mwisho wa kipindi cha kinabii cha malaika wa pili imekuwa imefichwa gizani. Danieli alipolichunguza Neno la Mungu la kinabii na kisha kutambua umuhimu wa ile miaka sabini, aliongozwa kuomba, kama vile alivyokuwa ameongozwa kuomba alipotambua tishio la Nebukadneza kuhusu ndoto yake ya sanamu, ambalo lilikuwa suala la uhai au kifo. Katika Danieli sura ya tisa, kama ilivyokuwa katika Danieli sura ya pili, Danieli alipokuwa akiomba, alipokea nuru ya kinabii.
Naam, nilipokuwa nikinena katika maombi, hata yule mtu Gabrieli, niliyemwona katika maono hapo mwanzo, akiruka kwa haraka, akanigusa karibu na wakati wa sadaka ya jioni. Akanifahamisha, akanena nami, akasema, Ee Danieli, sasa nimetoka ili kukupa ujuzi na ufahamu. Danieli 9:21, 22.
"Ustadi na ufahamu" aliopewa Danieli alipokuwa akiomba vinaendana na sala yake katika sura ya pili.
Ndipo Danieli akaenda nyumbani kwake, akawajulisha jambo hilo Hanania, Mishaeli, na Azaria, wenzake: ya kwamba waombe rehema kwa Mungu wa mbinguni kwa habari ya siri hii; ili Danieli na wenzake wasiangamie pamoja na wenye hekima wengine wa Babeli. Ndipo siri hiyo ikafunuliwa kwa Danieli katika maono ya usiku. Ndipo Danieli akamsifu Mungu wa mbinguni. Danieli 2:17-19.
Mstari juu ya mstari, sala mbili za Danieli ni sala ileile. Zote mbili zilitolewa katika kipindi cha historia kinachowakilisha kwa njia ya ishara mtihani wa kuona wa malaika wa pili, unaotokea kati ya tarehe 11 Septemba 2001 na sheria ya Jumapili inayokaribia. Pamoja na tishio la kifo lililokaribia kutekelezwa lililotolewa na Nebukadneza, na maarifa ya kinabii kuhusu miaka sabini ya Yeremia na kiapo cha mara saba cha Musa, Danieli anaomba sala ya Walawi ishirini na sita, huku akiomba Mungu amfunulie siri ya mwisho ya kinabii katika unabii wa Biblia. Siri ambayo Yohana anaitambua kama Ufunuo wa Yesu Kristo.
Katika sura ya tisa, Danieli yuko katika kipindi cha mpito kati ya falme mbili. Babeli imeanguka hivi punde mikononi mwa Wamedi na Waajemi, kwa kuwa ni mwaka wa kwanza wa Dario, hivyo kuwaweka watu wa Mungu katika siku za mwisho kwenye sehemu ya mpito iliyoashiriwa katika harakati ya malaika wa kwanza na pia harakati ya malaika wa tatu.
Vuguvugu la Filadelfia la wafuasi wa Miller lilibadilika na kuwa la Laodikia mwaka wa 1856, na vuguvugu la Laodikia la Future for America linabadilika na kuwa vuguvugu la Filadelfia mwishoni mwa siku tatu na nusu za kuwa limekufa katika barabara inayotajwa katika Ufunuo sura ya kumi na moja. Mtihani ambao vuguvugu la Filadelfia la wafuasi wa Miller lilishindwa kuufaulu kuanzia mwaka wa 1856 hadi mwaka wa 1863 ulihusiana na fundisho la “nyakati saba.”
Jaribio kwa harakati ya Walaodikia ya Future for America lina uhusiano na ulazima wa kutambua hali yao ya kutawanyika, na kisha kuingia katika maombi na uzoefu wa Mambo ya Walawi ishirini na sita. Danieli alikuwa wakati wa mpito kati ya Babeli na falme za Umedi na Uajemi, na kabla tu ya mwisho wa kipindi cha miaka sabini kilichoashiriwa na amri ya Koreshi. Miaka sabini ndiyo muktadha wa maombi ya Danieli, nao miaka sabini inawakilisha “mara saba” za Musa. Maombi yote mawili ya Danieli yanaendana na wakati wa mpito ulioashiriwa na “mara saba” katika harakati ya malaika wa kwanza, na pia katika harakati ya malaika wa tatu.
“Siri” inayofunuliwa kwa Danieli ni ufunuo wa sanamu ya Nebukadreza. “Siri” ya sanamu ya Nebukadreza katika siku za mwisho ni kwamba inawakilisha falme nane, si nne. Katika makala zilizotangulia zilizo katika kategoria ya “Wa Nane Ni Mmoja wa Wale Saba,” ukweli huu tayari umewasilishwa. Ndani ya siri hiyo kuna ufunuo wa wakati wa mpito ambapo ufalme wa nane, ambao ni mmoja wa zile saba, unawasili. “Siri” ya sanamu ya Nebukadreza ni uthibitisho wa ufufuo wa pembe ya Uprotestanti wa kweli na wa pembe ya Ujamhuri. Kufufuka huko kuwili kunabainisha kwamba kila pembe ni ya nane, lakini ni mojawapo ya zile saba; na mpito wa kila moja ya pembe hizo mbili kutoka ya sita hadi ya nane hutokea katika muktadha wa kinabii wa mtihani unaohusiana na “mara saba” za Musa. Mpito huo hutokea, kama unavyowakilishwa na Danieli, muda mfupi tu kabla ya amri ya Koreshi, ambayo inawakilisha amri ya sheria ya Jumapili nchini Marekani. Kisha, wakati wa sheria ya Jumapili, kwa hatua za haraka, jeraha la mauti la upapa linaponywa huku upapa ukigeuka kuwa kichwa cha nane ambacho ni kimojawapo cha vile saba, wakati nao pia unapitia mpito wa kinabii, kama inavyowakilishwa na sanamu ya Nebukadreza katika sura ya pili ya Danieli.
Basi Danieli akaenda kwa Arioch, ambaye mfalme alikuwa amemweka ili kuwaangamiza wenye hekima wa Babeli; akamwambia hivi: Usiwaangamize wenye hekima wa Babeli; nipeleke mbele ya mfalme, nami nitamwonyesha mfalme tafsiri. Ndipo Arioch akamleta Danieli mbele ya mfalme kwa haraka, akamwambia hivi: Nimepata mtu mmoja miongoni mwa mateka wa Yuda atakayemjulisha mfalme tafsiri. Mfalme akajibu akamwambia Danieli, ambaye jina lake ni Belteshazzar, Je, waweza kunijulisha ndoto niliyoiona, na tafsiri yake? Danieli 2:24-26.
Baada ya Danieli kufunuliwa siri hiyo, majina yake yote mawili yanatajwa, jambo linaloonyesha kwamba anawawakilisha watu wa agano, ambao katika siku za mwisho wamehamia hivi punde katika vuguvugu la Filadelfia la wale elfu mia moja arobaini na nne. Anaidhihirisha tabia ya mtumishi wa Mungu kwa kuomba kwamba mtu yeyote asiuawe kwa sababu ya kutoweza kwake kuielewa “siri” hiyo. Tabia yake inatofautishwa na ile ya Arioko, mtumishi wa Nebukadreza anayetafuta kujipatia sifa mbele ya mfalme kwa kumpata Danieli. Kisha Danieli anaonyesha tofauti kati ya udhihirisho wa kweli wa kinabii na ule wa wenye hekima wa Babeli, anapojibu swali la Nebukadreza kwa swali, halafu, tofauti na Arioko, hatumii ufahamu wake wa “siri” hiyo kujikweza, bali anamtukuza Mungu wa mbinguni.
Danieli akajibu mbele ya mfalme, akasema, Siri ile ambayo mfalme ameitaka, wenye hekima, wanajimu, wachawi, wala waaguzi hawawezi kumfunulia mfalme; lakini yuko Mungu mbinguni afunuaye siri, naye amemjulisha mfalme Nebukadneza yatakayokuwa katika siku za mwisho. Ndoto yako, na maono ya kichwa chako ulalapo kitandani, ndiyo haya. Danieli 2:27, 28.
Danieli anaanza kuwasilisha “siri” kwa kuitambulisha kuwa “siri” inayoeleza yatakayotokea katika siku za mwisho. Siri ya historia iliyofichika ya ngurumo saba inabainisha yatakayotokea katika siku za mwisho. Sanamu ya Nebukadneza ni kipengele cha siri ya siku za mwisho ambayo muhuri wake hufunguliwa muda mfupi kabla ya muda wa rehema kuisha. Inafunuliwa muda mfupi kabla ya muda wa rehema kuisha, katika kipindi cha mpito ambapo pembe zote mbili za mnyama wa nchi zinakuwa yule wa nane ambaye ni mmoja wa wale saba, kama inavyowakilishwa na Danieli katika mwaka wa kwanza wa Dario.
Kuhusu wewe, ee mfalme, ulipokuwa kitandani mawazo yako yaliingia akilini mwako kuhusu yatakayotukia baadaye; naye afichuae siri amekujulisha yatakayotukia. Lakini mimi, siri hii haikufunuliwa kwangu kwa sababu ya hekima yoyote niliyo nayo kuliko yeyote aishiyaye, bali kwa ajili yao, ya wale watakaomjulisha mfalme tafsiri, na ili ujue mawazo ya moyo wako. Danieli 2:29, 30.
Danieli anathibitisha ukweli kwa ushahidi wa pili unaoonyesha kwamba ndoto ya Nebukadneza inahusu siku za mwisho, anaposema, “yeye afunuaye siri anakujulisha yatakayotokea,” “baadaye.” Kisha Danieli anaeleza kwamba siri hiyo haikutolewa kwa ajili yake, wala kwa sababu alikuwa na hekima kubwa kuliko mwanadamu mwingine yeyote, bali kwamba Nebukadneza alipewa “siri” hiyo “kwa ajili ya wale watakaoijulisha tafsiri.” “Siri” hiyo ilitolewa kwa ajili ya wale ambao wangewasilisha “tafsiri” ya ndoto hiyo kwa mfalme wa kiroho wa Babeli katika siku za mwisho. Siri hiyo ilitolewa mahususi kwa ajili ya wale elfu mia moja arobaini na nne, kwa maana “siri” hiyo ni kwa ajili ya wale ambao katika siku za mwisho wanatangaza anguko la mwisho la Babeli. Kisha Danieli anaifunua ndoto ya sanamu iliyokuwa imefichwa gizani, na iliyosababisha mtihani wa uzima au mauti.
Wewe, ee mfalme, uliona, na tazama, sanamu kubwa. Sanamu hii kubwa, ambayo uangavu wake ulikuwa wa ajabu mno, ilisimama mbele yako; na umbo lake lilikuwa la kutisha. Kichwa cha sanamu hii kilikuwa cha dhahabu safi, kifua chake na mikono yake ya fedha, tumbo lake na mapaja yake ya shaba, miguu yake ya chuma, na nyayo zake sehemu ya chuma na sehemu ya udongo. Ukaona hata jiwe likakatwa bila mikono, likapiga ile sanamu katika miguu yake zilizokuwa za chuma na za udongo, na kuzivunja vipande vipande. Ndipo chuma, udongo, shaba, fedha, na dhahabu vikavunjika pamoja vipande vipande, vikawa kama makapi ya sakafu za kupepetea wakati wa kiangazi; na upepo ukavipeperusha, hata mahali pao hapakuonekana tena; na lile jiwe lililopiga ile sanamu likawa mlima mkubwa, likaijaza dunia yote. Hii ndiyo ndoto; nasi tutaieleza tafsiri yake mbele ya mfalme. Danieli 2:31-36.
Ndoto ya Nebukadneza ilibainisha falme za unabii wa Biblia tangu wakati wake hadi siku za mwisho, wakati wale laki moja na arobaini na nne elfu—wanaowakilishwa na Danieli katika uwasilisho wake kwa Nebukadneza, na pia na jiwe lililokatwa bila mikono—ambalo linaangamiza falme za duniani zilizowakilishwa katika ile sanamu, kisha linakuwa mlima unaojaza dunia yote. Ndoto hiyo ilikuwa kuhusu siku za mwisho, katika hatua ya mpito ya kinabii ambapo kwao siri ya mwisho ya kinabii imefunuliwa.
Wakiwa bendera ya pembe ya kweli ya Kiprotestanti, ndipo wanapoupeleka ujumbe wa malaika wa tatu kwa ulimwengu unaoangamia. Ujumbe huo unazidi kukua hadi kuwa kilio kikuu sheria ya Jumapili inapowekwa nchini Marekani, wakati alama ya mnyama inapolazimishwa. Kabla ya amri hiyo, wale wanaowakilishwa na Danieli katika siku za mwisho watakabiliwa na mtihani wa sanamu ya mnyama. Mtihani huo ni wa kuona, nao unahitaji kwamba wale wanaowakilishwa na Danieli wazione harakati zinazotokeza amri ya sheria ya Jumapili. Wanajaribiwa ili kubaini ikiwa wamechagua mbinu ya Mungu inayowawezesha kuuona mtihani wa sanamu uliofichwa gizani. Mtihani wao unahusisha kujinyenyekeza binafsi na kuungama. Unahusisha kukiri kwamba Danieli alipewa ufahamu katika ndoto na maono, kwa maana wakikataa kuisikia sauti ya Danieli aliaye nyikani, wao ni kama wale ambao katika siku za Kristo waliukataa ujumbe wa Yohana Mbatizaji.
Dada White anatujulisha kwamba vitabu vya Danieli na Ufunuo vinakamilishana, na neno ‘complement’ analolitumia linamaanisha kuleta katika ukamilifu. Mwishoni mwa Julai 2023, Simba wa kabila la Yuda alianza kufungua mihuri ya Ufunuo wa Yesu Kristo kama alivyokuwa ameahidi kufanya muda mfupi kabla ya mlango wa rehema kufungwa. Kwa kufanya hivyo, alibainisha kweli za kibiblia ambazo hapo awali zilikuwa zimeeleweka kwa usahihi, lakini sasa zilipaswa kueleweka katika muktadha wa siku za mwisho.
Moja ya kweli hizo ni mashahidi wawili wa Ufunuo kumi na moja. Nyingine ni historia ambayo ni utimizaji mkamilifu wa "ngurumo saba" za Ufunuo kumi. Ameleta ukweli kutoka katika mistari takatifu ya mageuzi inayozungumzia tukio la kukatishwa tamaa la tarehe 18 Julai 2020. Ametumia alama nne za njia zilizomo katika kila mojawapo ya mistari takatifu ya mageuzi, zinazoonyesha historia ya kutiwa nguvu kwa ujumbe wa kwanza hadi hukumu, kwa namna ambayo hapo awali haikuwahi kutambuliwa. Danieli sura ya pili huleta dhana nyingi kati ya hizi katika ukamilifu, ingawa ukweli huu wa kina umefichwa gizani kwa wale wanaokataa kula mbinu inayotambuliwa kama Alfa na Omega.
Tunapohitimisha utafiti huu wa Danieli sura ya pili, tutatoa muhtasari na kuunganisha baadhi ya kweli na alama za njia zinazokamilishwa kupitia Danieli sura ya pili. Kwa kufanya hivyo, tunatambua kwamba siri iliyofunuliwa kwa Danieli katika maono ya usiku inawakilisha kweli hizi zenyewe.
Tutawasilisha muhtasari na hitimisho katika makala ijayo.
“Bwana anao mawakala aliowateua ili kuwakabili watu katika makosa yao na kurudi nyuma kwao. Wajumbe wake hutumwa kutoa ushuhuda ulio wazi ili kuwaamsha kutoka hali yao ya usingizi na kuwafungulia kwa ufahamu wao maneno ya thamani ya uzima, Maandiko Matakatifu. Watu hawa wasiwe wahubiri tu, bali wahudumu, wabeba nuru, walinzi waaminifu, watakaoona hatari inayotishia na kuwaonya watu. Ni lazima wafanane na Kristo katika shauku yao ya dhati, katika busara yao makini, katika jitihada zao binafsi; kwa kifupi, katika huduma yao yote. Wanapaswa kuwa na uunganisho ulio hai na Mungu, na wawe wamezoea mno unabii na masomo ya kivitendo ya Agano la Kale na Agano Jipya hata waweze kutoa katika hazina ya neno la Mungu mambo mapya na ya kale.” Ushuhuda, juzuu ya 5, 251.