Bwana alipoingia katika agano na Israeli ya kale, alitoa vibao viwili kama msingi na ishara ya uhusiano wa agano. Vibao hivyo viwili pia vilibainisha wajibu wa Israeli ya kale wa kuwasilisha ushuhuda hai wa vibao hivyo viwili kwa ulimwengu. Bwana alipoingia katika agano na Israeli ya kisasa, alitoa vibao viwili kama msingi na ishara ya uhusiano wa agano. Vibao hivyo viwili pia vilibainisha wajibu wao wa kuwasilisha ushuhuda hai wa vibao vyote vinne kwa ulimwengu.
Vibao viwili vilitolewa kwa Waisraeli wa kale halisi mara tu baada ya Mungu kuwakomboa kutoka katika utumwa halisi wa Wamisri, na kuwavusha katika kuvunjika moyo kwao kulikosababishwa na kuvuka Bahari ya Shamu. Kipindi ambacho Waisraeli wa kale halisi walikuwa utumwani kilikuwa kimeainishwa mahsusi katika unabii kuwa ni miaka mia nne na thelathini, na walipokuwa utumwani Waisraeli wa kale halisi walisahau, na wakaacha kushika, Sabato ya siku ya saba.
Mabao mawili yalitolewa kwa Israeli wa kisasa wa kiroho mara tu baada ya Mungu kuwakomboa kutoka katika utumwa wa kiroho wa kifungo cha Kikatoliki, na kuwapitisha kupitia masikitiko makubwa ya mwaka 1844. Kipindi ambacho Israeli wa kisasa wa kiroho walikuwa utumwani kilikuwa kimebainishwa mahsusi katika unabii kuwa ni miaka elfu moja mia mbili na sitini, na wakati wakiwa utumwani Israeli wa kisasa wa kiroho walisahau, na wakaacha kuishika, Sabato ya siku ya saba.
Katika simulizi hiyo hiyo ya wakati ambapo Mungu alimkabidhi Musa sahani mbili za mawe za kuzipeleka kwa Israeli wa kale, ndugu yake Aroni alikuwa akitengeneza sanamu ya ndama ya dhahabu. Sahani hizo mbili za Amri Kumi zinaonyesha kwamba Mungu ni Mungu mwenye wivu, na wivu wake hujidhihirisha hasa dhidi ya ibada ya sanamu, na Musa aliposhuka mlimani, Israeli wa kale walikuwa wakicheza wakiwa uchi kuizunguka sanamu ya dhahabu iliyokuwa imetengenezwa na yule aliyekuwa amechaguliwa kuwa msemaji wa Mungu.
Musa akamwambia Haruni maneno yote ya Bwana aliyemtuma, na ishara zote ambazo Bwana alimwamuru kuzifanya. Ndipo Musa na Haruni wakaenda, wakawakusanya pamoja wazee wote wa wana wa Israeli; naye Haruni akanena maneno yote ambayo Bwana alikuwa amemwambia Musa, akazifanya zile ishara machoni pa watu. Kutoka 4:28-30.
Ndugu wa nabii ambaye aliiongoza Israeli ya kale wakati wa historia ya agano wakati meza mbili za agano zilipotolewa ndiye aliyekuwa kiongozi wa uasi wa sanamu ya wivu. Mume wa nabii mwanamke ambaye aliiongoza Israeli ya kisasa wakati wa historia ya agano wakati meza mbili za agano zilipotolewa ndiye aliyekuwa kiongozi wa uasi wa mwaka 1863, na mwaka 1863 unaashiria kizazi cha kwanza cha Uadventista kama kilichowakilishwa na sanamu ya wivu iliyowekwa katika ingilio la lango la madhabahu.
Kisha akaniambia, Mwana wa mwanadamu, inua sasa macho yako upande wa kaskazini. Basi nikainua macho yangu upande wa kaskazini, na tazama, upande wa kaskazini penye lango la madhabahu palikuwa na ile sanamu ya wivu katika ingilio. Ezekieli 8:5.
"madhabahu" ni ishara ya Kristo.
Tuko katika hatari ya kuchanganya vitu vitakatifu na vya kawaida. Moto mtakatifu kutoka kwa Mungu unapaswa kutumiwa katika juhudi zetu. Madhabahu ya kweli ni Kristo; moto wa kweli ni Roho Mtakatifu. Hii ndiyo uvuvio wetu. Ni pale tu Roho Mtakatifu anapomwongoza na kumwelekeza mtu ndipo anapokuwa mshauri wa kuaminika. Tukigeuka mbali na Mungu na wateule wake ili kutafuta mashauri katika madhabahu za kigeni, tutajibiwa kulingana na matendo yetu. Ujumbe Teule, kitabu cha 3, 300.
"Lango" ni kanisa.
"Kwa nafsi iliyo mnyenyekevu na yenye imani, nyumba ya Mungu duniani ni lango la mbinguni. Wimbo wa sifa, sala, maneno yanayosemwa na wawakilishi wa Kristo, ni vyombo vilivyoteuliwa na Mungu kuwaandaa watu kwa kanisa la mbinguni, kwa ile ibada iliyotukuka zaidi, ambayo ndani yake hakuna chochote kinachotia unajisi kinachoweza kuingia." Shuhuda, juzuu ya 5, 491.
Mnamo mwaka 1863, Uadventista wa Laodikia ukawa kanisa lililosajiliwa kisheria na ukaacha kuwa harakati. Waliingia katika historia ya kanisa wakati huo. Mwaka 1863, kanisa la Kristo liliingia katika ushirika wa kisheria na serikali ya Marekani. Katika mwaka huo pia walitambulisha chati bandia ili kuchukua nafasi ya meza mbili takatifu za Habakuki. Mara tu meza ya pili ilipoandaliwa, kwa mujibu wa historia ya kinabii, wale waliowakilishwa kwa mfano na Haruni walikuwa wakiandaa sanamu bandia.
Amri ya pili ni onyo mahsusi zaidi dhidi ya ibada ya sanamu na kuabudu picha. Hapo pia ndiko Mungu anapobainisha tabia Yake kuwa Yeye ni Mungu mwenye wivu. Hapo pia ndiko anapoweka kanuni kwamba anahifadhi hukumu juu ya waovu hadi kizazi cha tatu na cha nne. Amri Kumi ni nakala ya tabia ya Kristo.
Kwa kukataliwa kwa Kristo, pamoja na matokeo yaliyofuatia, wao ndio waliowajibika. Dhambi ya taifa na maangamizi ya taifa yalitokana na viongozi wa kidini.
Katika nyakati zetu, je, si mivuto ile ile ikiendelea kufanya kazi? Miongoni mwa wakulima wa shamba la mizabibu la Bwana, je, si wengi wanafuata nyayo za viongozi wa Wayahudi? Je, waalimu wa dini hawawageuzi watu mbali na masharti yaliyo wazi ya Neno la Mungu? Badala ya kuwafundisha utii kwa sheria ya Mungu, je, si wanawafundisha uasi? Kutoka kwenye mimbari nyingi za makanisa, watu wanafundishwa kwamba sheria ya Mungu haiwafungi. Mapokeo ya kibinadamu, maagizo, na desturi zinakwezwa. Kiburi na kujiridhisha kwa sababu ya karama za Mungu kunakuzwa, ilhali madai ya Mungu yanapuuzwa.
"Kwa kuiweka kando sheria ya Mungu, wanadamu hawajui wanachofanya. Sheria ya Mungu ni nakala ya Tabia Yake. Inadhihirisha kanuni za Ufalme Wake. Yeyote anayekataa kukubali kanuni hizi anajiweka nje ya mkondo ambamo baraka za Mungu hutiririka." Christ's Object Lessons, 305.
Tabia ya Kristo ni mfano Wake, nayo inajumuisha kwamba Yeye ni Mungu mwenye wivu. Wivu wa Mungu ulidhihirishwa katika Kristo aliposafisha hekalu mara mbili. Katika usafishaji wa kwanza wa hekalu, wanafunzi waliouona kazi hiyo walikumbushwa kwamba Maandiko yalirejelea wivu wa Mungu.
Na Pasaka ya Wayahudi ilikuwa karibu, naye Yesu akapanda kwenda Yerusalemu, akakuta hekaluni wale waliokuwa wakiuza ng’ombe na kondoo na njiwa, na wabadili fedha wameketi; naye, alipokwisha kutengeneza mjeledi wa kamba ndogo, akawafukuza wote hekaluni, pamoja na kondoo na ng’ombe; akamwaga fedha za wabadili fedha, akazipindua meza; akawaambia wauzao njiwa, Ondoeni vitu hivi hapa; msiifanye nyumba ya Baba yangu kuwa nyumba ya biashara. Nao wanafunzi wake wakakumbuka ya kwamba imeandikwa, Wivu wa nyumba yako umenila. Yohana 2:13-17.
Katika Maandiko, katika Kiebrania na Kigiriki, neno “ari” pia ndilo neno “wivu.” Ni neno lilelile. Kristo alipolisafisha hekalu, alikuwa akidhihirisha wivu wa Mungu, ambao ni sifa ya tabia ya Mungu iliyotajwa katika amri ya pili, na hasa hudhihirishwa dhidi ya ibada ya sanamu. Musa aliposhuka mlimani akiwa na vibao viwili vya mawe na akatambua kile Haruni alikuwa amefanya na kile watu walichokuwa wakifanya, alivivunja vile vibao viwili. Vile vibao viwili vilikuwa taswira ya kweli ya wivu, kwa kuwa vilikuwa uwakilishi wa kimwili uliomtambulisha Mungu kuwa Mungu mwenye wivu. Musa alipovivunja vile vibao viwili, alikuwa akidhihirisha ule wivu wenyewe unaoainishwa katika amri ya pili.
Musa akageuka, akatelemka kutoka mlimani, na vibao viwili vya ushuhuda vilikuwa mkononi mwake; vile vibao vilikuwa vimeandikwa pande zao zote mbili; upande huu na upande ule vimeandikwa. Na vile vibao vilikuwa kazi ya Mungu, na maandishi yalikuwa maandishi ya Mungu, yaliyochongwa juu ya vile vibao. Na Yoshua aliposikia kelele za watu wakipaza sauti, akamwambia Musa, Kuna sauti ya vita kambini. Naye akasema, Si sauti ya wale wapigao kelele kwa ushindi, wala si sauti ya wale waliao kwa kushindwa; bali sauti ya waimbiayo ndiyo nasikia. Ikawa, mara tu alipokaribia kambi, akaona ndama, na kucheza; hasira ya Musa ikawaka sana, akavitupa vile vibao kutoka mikononi mwake, akavivunja chini ya mlima. Kutoka 32:15-19.
Vibao viwili vilikuwa ushuhuda wa tabia ya Mungu. Tabia ya Mungu ndiyo sura inayopaswa kuumbwa ndani ya wanadamu kupitia haki ya Kristo. Vibao viwili ndivyo picha ya kweli ya wivu, na Haruni alikuwa ametengeneza picha bandia ya wivu wakati huohuo ambapo picha ya kweli ya wivu ilikuwa inakabidhiwa kwa Israeli wa kale. Wale ambao Kristo amefinyangwa ndani yao wana sura yake, na vazi la haki yake, lakini waliokuwa wakisherehekea pamoja na Haruni walikuwa wakicheza uchi, kwa kuwa walikuwa Walaodikia. Walaodikia ni "wanyonge, wa kuhurumiwa, maskini, vipofu, na uchi."
Na Musa alipoona ya kwamba watu walikuwa uchi; (maana Haruni alikuwa amewafanya kuwa uchi kwa aibu yao miongoni mwa adui zao). Kutoka 32:25.
Mnamo 1856, miaka saba kabla ya chati bandia kutolewa, wote wawili, James na Ellen White, walitambua kwamba harakati hiyo ilikuwa imeingia katika hali ya Walaodikia. Mnamo 1863, Uadventista ulikuwa "uchi" kiroho kama vile Waisraeli wa kale walivyokuwa "uchi" kimwili walipokuwa wakicheza kuizunguka sanamu bandia ya wivu. Ile bandia ambayo Haruni alikuwa ametengeneza ilikuwa sanamu iliyotengenezwa kwa dhahabu, lakini ilikuwa mfano wa ndama, yaani mnyama. Ilikuwa sanamu ya mnyama, na pia sanamu kwa yule mnyama. Ndama wa dhahabu ulikuwa sanamu ya mnyama, lakini pia ulikuwa umewekwa wakfu kwa miungu ambayo Haruni kwa upotovu alitangaza kuwa ilikuwa imewatoa Waisraeli kutoka katika utumwa wa Misri.
Akazipokea kutoka mikononi mwao, akasubu ndama wa dhahabu, kisha akachonga ndama huyo kwa chombo cha kuchonga; nao wakasema, Hii ndiyo miungu yako, Ee Israeli, iliyokutoa katika nchi ya Misri. Aroni alipoiona, akajenga madhabahu mbele yake; Aroni akatangaza, akasema, Kesho kutakuwa sikukuu kwa Bwana. Wakaamka mapema asubuhi ya kesho yake, wakatoa sadaka za kuteketezwa, wakaleta sadaka za amani; watu wakaketi kula na kunywa, kisha wakasimama kucheza. Kutoka 32:4-6.
Ndama wa dhahabu ulikuwa sanamu ya mnyama, lakini uliwekwa wakfu kwa miungu ya uongo, na hivyo pia ulikuwa sanamu (sadaka) kwa mnyama. Sanamu hiyo ilitengenezwa kwa dhahabu, ambayo ni ishara ya Babeli, na ilikuwa ndama, ambayo ni aina ya juu kabisa ya sadaka katika huduma ya patakatifu. Iliwekwa wakfu kwa miungu ya Misri. Babeli ya Siri (maana ushuhuda wote wa kinabii hutambua mwisho wa dunia) inaundwa na mwanamke amempanda mnyama. Mnyama ambaye yule mwanamke amempanda ni Umoja wa Mataifa (wafalme kumi), naye ni ishara ya joka, ukanamungu na Misri. Yule mwanamke mwenyewe ni nakala bandia ya kanisa la kweli la Mungu. Ndama wa dhahabu aliouweka Haruni wakfu kwa miungu ya Misri ulikuwa mfano wa yule kahaba mkuu wa Ufunuo kumi na saba, ambaye ni Babeli (dhahabu), amempanda mnyama (Misri) na kanisa bandia (ndama).
Wakati huohuo Haruni alijenga madhabahu, ambayo, kama ilivyobainishwa hivi punde, inamwakilisha Kristo, madhabahu ya kweli. Kisha akaanzisha mfumo bandia wa ibada, kwa kuwa alitangaza sikukuu kwa Bwana siku iliyofuata. Ndama wa dhahabu wa Haruni ilikuwa sanamu "ya" yule mnyama na "kwa" yule mnyama, nayo ikawekwa "mbele ya" Kristo bandia, na siku ikawekwa kando ili kusherehekea mfumo wake wa uongo wa ibada.
Marekani ndiyo nguvu inayosimamisha sanamu kwa ajili ya yule mnyama kisha kuulazimisha ulimwengu ufuate mfano wake. Marekani ina nguvu ya kuulazimisha ulimwengu uufuate mfumo huo wa ibada, na hufanya hivyo mbele ya yule mnyama, machoni pake.
Na nikaona mnyama mwingine akitoka katika nchi; naye alikuwa na pembe mbili kama mwana-kondoo, naye akanena kama joka. Naye hutumia mamlaka yote ya yule mnyama wa kwanza mbele yake, na husababisha nchi na wale wakaao ndani yake kumwabudu yule mnyama wa kwanza, jeraha lake la mauti lilipona. Ufunuo 13:11, 12.
Mtu wa dhambi, ambaye ni Upapa, ndiye mnyama wa bahari wa Ufunuo kumi na tatu. Marekani itakaposema kama joka, wakati wa sheria ya Jumapili inayokuja karibuni, ndipo huanza kulazimisha ulimwengu kusimamisha sanamu kwa yule mnyama aliye “kabla” yake. Mnyama aliye kabla ya Marekani (mnyama wa nchi), ni Upapa (mnyama wa bahari). Upapa ni Kristo bandia, na Haruni alikuwa ameweka sanamu yake ya dhahabu mbele ya Kristo bandia, maana Kristo ndiye madhabahu ya kweli. Kisha Haruni akaanzisha mfumo wa ibada wa uongo kama ulivyowakilishwa na tangazo la siku ya sikukuu iliyokuwa ifanyike siku iliyofuata. Marekani pia hulazimisha mfumo wa ibada wa uongo, nao pia unahusishwa na siku bandia ya ibada.
Musa aliposhuka kutoka mlimani, mgogoro ulikuwa kati ya picha ya wivu ya kweli na ile ya uongo—picha ya Kristo au picha ya Shetani. Ughushi huo ulihusisha Kristo bandia (madhabahu), uzoefu bandia (wa Laodikia), na siku bandia ya ibada ("kesho ni sikukuu ya Bwana"). Uasi wa ndama wa dhahabu unaashiria uasi wa sheria ya Jumapili inayokuja karibuni, lakini pia unaashiria uasi wa Uadventista wa Laodikia mwaka 1863.
Mwaka 1863, meza bandia ililetwa ili kufunika vito vya thamani vya ndoto ya Miller kama vilivyoonyeshwa juu ya meza mbili za Habakuki. Meza hizo mbili zilikuwa zimefananishwa na meza mbili ambazo Musa alipokea mlimani. Mwaka 1863, uhusiano wa kisheria uliundwa na serikali ya Marekani, hivyo kumaliza harakati ya Wamillerite na kusajili kisheria harakati ya Laodikia kama Kanisa la Waadventista Wasabato. Uhusiano huo uliwakilishwa na sanamu ya mnyama ya Haruni, ambayo, kinabii, hufafanuliwa kama muungano wa Kanisa na Dola, hivyo ikiwafananisha Wamillerite kuanzisha uhusiano wa Kanisa-Dola mwaka 1863, na pia ikifananisha Marekani wakati wa sheria ya Jumapili inayokuja hivi karibuni.
Wapumbavu wa Haruni waliocheza uchi, wanaowakilisha uzoefu bandia wa Laodikia, ni sawa na jinsi harakati ya Wamileraiti ilivyokuwa mnamo 1856. Uzoefu wa kiroho uliowakilishwa na wapumbavu hao wa Haruni wanaocheza ulipinganishwa na uzoefu wa Musa, ambaye alikuwa akidhihirisha wivu wa tabia ya Mungu dhidi ya ibada ya sanamu. “Kucheza” katika unabii ni ishara ya udanganyifu, na wale wapumbavu wa Haruni wanaocheza pia waliwakilisha udanganyifu unaoletwa na Marekani inapolazimisha dunia “kucheza” kwa muziki wa bendi ya Nebukadneza, wakati kahaba wa Tiro akiimba nyimbo zake.
Mwaka 1863, Harakati ya Wamillerite ya Laodikia ilibadilika na kuwa Kanisa la Waadventista Wasabato la Laodikia lililosajiliwa kisheria. Kama ilivyobainishwa katika makala zilizotangulia, mwaka 1863, Yeriko ilijengwa upya, kwa kuwa Yeriko ni ishara ya utajiri wa Laodikia na hutumika kama kielelezo bandia cha mji wa Yerusalemu. Mwaka 1863, kuanzishwa kwa mchoro wa kinabii bandia kulikuwa marudio ya historia ya Aroni, ndama wa dhahabu, na wale waliocheza kwa upumbavu. Historia ya ukombozi katika Bahari ya Shamu imetumiwa mara kwa mara na Dada White kuonyesha historia ya Uadventista wa awali, na matumizi haya yanalingana kikamilifu na historia ya Musa na Aroni katika mzozo kuhusu sanamu ya wivu.
Mnamo mwaka 1863, kizazi cha kwanza cha Uadventista wa Laodikia kilianza wakati sanamu ya wivu iliwekwa katika lango (kanisa), ambalo lilikuwa mbele ya madhabahu (Kristo). Kisha kizazi hicho cha kwanza “kiliingia” katika historia ya machukizo iliyozidi kuongezeka.
Kisha akaniambia, Mwana wa mwanadamu, inua sasa macho yako upande wa kaskazini. Basi nikainua macho yangu upande wa kaskazini, na tazama, upande wa kaskazini penye lango la madhabahu palikuwa na ile sanamu ya wivu katika ingilio. Ezekieli 8:5.
Tutaendelea na mazingatio haya katika makala ijayo.
Hali yetu ni ipi katika wakati huu wa kutisha na wa taadhima? Ole! Ni kiburi gani kinatawala kanisani, unafiki gani, udanganyifu gani, upendo wa mavazi, ubatili na burudani, tamaa gani ya ukuu! Dhambi hizi zote zimegubika akili, hata mambo ya milele hayajatambuliwa. Je, tusiyachunguze Maandiko, ili tujue tuko wapi katika historia ya dunia hii? Je, tusipate ufahamu kuhusu kazi inayotekelezwa kwa ajili yetu wakati huu, na nafasi ambayo sisi kama wenye dhambi tunapaswa kuchukua wakati kazi hii ya upatanisho ikiendelea? Ikiwa tunaujali kwa vyovyote wokovu wa roho zetu, lazima tufanye mabadiliko thabiti. Lazima tumtafute Bwana kwa toba ya kweli; lazima, kwa majonzi ya kina ya roho, tuungame dhambi zetu, ili zifutwe.
Hatupaswi tena kubaki juu ya ardhi iliyologwa. Tunakikaribia kwa haraka mwisho wa wakati wa rehema yetu. Kila nafsi na ijiulize, Nasimama vipi mbele za Mungu? Hatujui ni kwa upesi gani majina yetu yanaweza kutajwa na Kristo, na kesi zetu kuamuliwa kabisa. Maamuzi haya, ee, yatakuwaje! Je, tutahesabiwa pamoja na wenye haki, au tutahesabiwa pamoja na waovu?
Kanisa na liinuke, na litubu mbele za Mungu kwa kurudi nyuma kwake. Walinzi na waamke, na wape baragumu sauti ya hakika. Ni onyo dhahiri ambalo tunapaswa kulitangaza. Mungu anaamuru watumishi wake, ‘Piga kelele, usiache; paza sauti yako kama baragumu; uwahubiri watu wangu maasi yao, na nyumba ya Yakobo dhambi zao’ (Isaya 58:1). Usikivu wa watu lazima upatikane; isipofanyika hivyo, juhudi zote ni bure; hata kama malaika kutoka mbinguni angeshuka na kuzungumza nao, maneno yake hayangekuwa na faida zaidi kuliko kama angekuwa akinena katika sikio baridi la mauti.
"Kanisa lazima liamke kuchukua hatua. Roho ya Mungu hawezi kamwe kuingia hadi kanisa liwe limeandaa njia. Pawe na uchunguzi wa dhati wa moyo. Pawe na maombi ya pamoja yenye uvumilivu, na kwa imani kudai ahadi za Mungu. Kinachohitajika si kuvaa gunia mwilini, kama ilivyokuwa zamani, bali unyenyekevu wa kina wa nafsi. Hatuna hata sababu ndogo ya kujipongeza na kujitukuza. Tujinyenyekeze chini ya mkono wenye uweza wa Mungu. Atajitokeza kuwafariji na kuwabariki wanaotafuta kwa kweli." Ujumbe Teule, kitabu cha kwanza, 125, 126.