Katika makala iliyotangulia tulimtambua Eliya kama ishara. Kwa mujibu wa kanuni za William Miller, “ishara” zinaweza kuwa na maana zaidi ya moja. Kwa hiyo, Eliya kama ishara anaweza pia kuwakilisha sehemu moja ya ishara yenye vipengele viwili ya Eliya na Musa. Ishara hiyo yenye vipengele viwili ya Eliya na Musa inajitokeza katika kitabu chote cha Ufunuo, na kutokuwa na uhakika kuhusu ishara hiyo yenye vipengele viwili inawakilisha nini ni sawa na kutokuwa na uhakika kuhusu ujumbe katika kitabu cha Ufunuo unaofunuliwa kabla tu ya mlango wa rehema kufungwa. Kwa sababu hii, sasa tutashughulikia mahsusi baadhi ya sifa za kinabii zinazohusishwa na ishara ya Eliya.
Tunao mashahidi wa msingi watatu wa kuthibitisha sifa hizo za kinabii. Mashahidi hao ni nabii Eliya, Yohana Mbatizaji na William Miller, ambao uvuvio unawatambua kama alama zinazoweza kubadilishana.
Maelfu waliongozwa kuukumbatia ukweli ulihubiriwa na William Miller, na watumishi wa Mungu waliinuliwa katika roho na nguvu za Eliya kutangaza ujumbe. Kama Yohana, mtangulizi wa Yesu, wale waliouhubiri ujumbe huu mzito walihisi kulazimika kuliweka shoka penye mzizi wa mti, na kuwaita watu wazae matunda yapasayo toba. Ushuhuda wao ulikusudiwa kuamsha na kuathiri kwa nguvu makanisa na kudhihirisha tabia zao halisi. Na onyo hili zito la kukimbia ghadhabu ijayo lilipotolewa, wengi walioungana na makanisa walipokea ujumbe wa uponyaji; waliona kurudi nyuma kwao, nao kwa machozi ya uchungu ya toba na maumivu makuu ya nafsi, wakajinyenyekeza mbele za Mungu. Na Roho wa Mungu alipowatulia juu yao, wakasaidia kupaza mwito, 'Mcheni Mungu, na mpeni utukufu; kwa maana saa ya hukumu yake imekuja.' Maandishi ya Mapema, 233.
Eliya, Yohana Mbatizaji na Miller walipewa roho maalum iliyowaongoza na kufafanua kazi yao. Ushuhuda wao ulikuwa “umekusudiwa kuamsha na kuathiri kwa nguvu makanisa na kudhihirisha” “tabia halisi” ya makanisa hayo. Iwe ilikuwa katika wakati wa Ahabu, wa Yohana Mbatizaji, au wa William Miller, makanisa waliyokuwa wakiyahutubia yote yalikuwa na upofu wa Laodikia uliokuwa wa kina na wa giza sana hivi kwamba ujumbe ulipaswa kuwa wa moja kwa moja kama “kuweka shoka kwenye mzizi wa mti.” Ujumbe huo ulijumuisha tangazo la kufungwa kwa muda wa rehema, ambalo, kwa Yohana Mbatizaji, lilikuwa onyo la “ghadhabu” iliyokuwa “karibu kuja.” Ujumbe wa Miller wa kutangaza, “Mcheni Mungu, na mtukuzeni; kwa maana saa ya hukumu yake imekuja,” pia ulikuwa onyo la ghadhabu itakayokuja.
Sauti ya Yohana iliinuliwa kama baragumu. Wito wake ulikuwa, 'Uonyeshe watu wangu kosa lao, na nyumba ya Yakobo dhambi zao' (Isaya 58:1). Hakuwa amepata elimu yoyote ya kibinadamu. Mungu na maumbile walikuwa walimu wake. Lakini alihitajika mtu mmoja wa kuutayarisha njia mbele za Kristo, aliye na ujasiri wa kufanya sauti yake isikike kama ya manabii wa zamani, akiliita taifa lililopotoka kutubu. Ujumbe Uliochaguliwa, kitabu cha 2, 148.
Eliya aliamuru kwamba kizazi chake kichague siku hiyo kama watamtumikia Mungu au Baali, na kizazi hicho hakikujibu hata neno, jambo ambalo ni sawa na kuchagua Baali.
Hakujawahi kuwapo haja kubwa kuliko sasa ya maonyo na makaripio ya uaminifu, na ya kushughulika kwa karibu, kwa uwazi na kwa unyofu. Shetani ameshuka akiwa na nguvu kuu, akijua kwamba muda wake ni mfupi. Anaizamisha dunia kwa ngano zinazopendeza, na watu wa Mungu wanapenda kuambiwa maneno laini. Dhambi na uovu havichukiwi. Nilionyeshwa kwamba watu wa Mungu lazima wafanye juhudi thabiti, zenye azimio zaidi, kuisukuma nyuma giza linaloingia. Kazi ya karibu ya Roho wa Mungu inahitajika sasa kuliko wakati mwingine wowote. Lazima tuondokane na upumbavu. Lazima tuamke kutoka katika ulegevu ambao utatuangamiza tusipoupinga. Shetani ana ushawishi wenye nguvu, unaotawala, juu ya akili za watu. Wahubiri na watu wako katika hatari ya kuonekana wakiwa upande wa nguvu za giza. Hakuna tena jambo linaloitwa msimamo wa upande wowote. Sote tupo kwa uamuzi thabiti ama upande wa haki au upande wa uovu. Kristo alisema: 'Asiye pamoja nami yu kinyume nami; na asiyekusanya pamoja nami hutawanya.' Shuhuda, juzuu ya 3, 327.
Yohana aliita "taifa lililopotoka" la historia yake "kizazi cha nyoka." Wafuasi wa Miller hatimaye walitambua taifa lililopotoka la historia yao kuwa mabinti wa Babeli. Iwe ni Eliya, Yohana au Miller, hakuna hata mmoja kati ya watatu aliyekuwa mwanateolojia. Wote waliitwa kutoka katika maisha ya kawaida.
Kweli iliyo katika Yesu, kama alivyoiitangaza Yeye alipokuwa amefunikwa na wingu laini, ni hakika na kweli katika siku yetu hii, na vivyo hivyo bila shaka itafanya upya akili ya mpokeaji kama ilivyofanya upya akili katika siku za nyuma. Kristo ametangaza, ‘Wasipowasikia Musa na Manabii, hawatashawishwa, hata mmoja akifufuka kutoka kwa wafu.’ (Luka 16:31).
Kama watu, ni lazima tuandaye njia ya Bwana, chini ya uongozi mkuu wa Roho Mtakatifu, kwa ajili ya uenezaji wa injili katika usafi wake. Mto wa maji ya uzima uzidi kupata kina na upana katika mkondo wake. Katika maeneo yote, ya karibu na ya mbali, watu wataitwa kutoka kwenye jembe, na kutoka katika taaluma za kawaida za biashara zinazochukua mawazo kwa kiasi kikubwa, na wataelimishwa kwa kushirikiana na watu waliopata uzoefu—watu wanaoelewa ukweli. Kupitia matendo ya ajabu sana ya Mungu, milima ya matatizo itaondolewa na kutupwa baharini. Tufanye kazi kama wale waliopitia nguvu ya ukweli ulivyo katika Yesu.
Kutatokea, katika kipindi hiki, mfululizo wa matukio yatakayodhihirisha kwamba Mungu ndiye mtawala wa hali hii. Ukweli utatangazwa kwa lugha iliyo wazi na isiyobabaisha. Wale wanaohubiri ukweli watajitahidi kuudhihirisha ukweli kwa maisha yenye mpangilio mzuri na mazungumzo yenye uchaji wa Mungu. Na wanapofanya hivi, watakuwa wenye nguvu katika kuutetea ukweli, na katika kuupa utekelezaji thabiti alioupa Mungu.
Wakati watu ambao wameijua na kuifundisha kweli wanapogeukia uelewa wa kibinadamu, na kugawia akili zilizodanganywa mlo wao wa hadithi za uongo, imewadia saa kwa wale ambao wakati mmoja walikuwa watenda kazi katika uinjilisti, lakini ambao wamevutwa kuingia katika usimamizi wa mikahawa, maduka ya chakula, na shughuli nyingine za kibiashara, warejee kwenye mstari, wasome Biblia zao kwa bidii, na, wakiwa na neno la Mungu mikononi, watoe kweli ya Biblia, chakula cha kiroho, kwa kushirikiana na malaika wa mbinguni. Kazi hii sasa inaita kwa sauti kuu watenda kazi walioteuliwa na Mungu. Ndipo Uweza wa Mungu utasema kwa milima ya matatizo, "Uondolewe na utupwe baharini." Paulson Collection, 73, 74.
Eliya, Yohana na Miller walikuwa, na hivyo wanawakilisha, wanaume wanaoitwa kutoka kwa "kazi" "zilizo za kawaida zaidi," kwa kuwa "wanaume" ambao hapo awali walikuwa wamefundisha ukweli hatimaye "hugeukia ufahamu wa kibinadamu, na kuwagawia akili zilizodanganyika sahani yao wenyewe ya hadithi za uongo." Wanaume wa kawaida wanaoitwa watatoa "matumizi ya uhakika" ya unabii wa kibiblia kama "Mungu alivyoutoa." Mara mbili, katika kifungu hicho Dada White alitambulisha "milima" kama "milima ya matatizo." Kazi ya watu hawa ilijumuisha kuushusha "kila mlima." Kazi inayotekelezwa na wanaume wa kawaida waliyoitwa kutoka kwenye jembe, wakiwa katika mazingira ya unyenyekevu, inawakilisha kazi ya kutambua mbinu sahihi ya kibiblia, kinyume na sahani za hadithi za uongo za kibinadamu zinazogawiwa na wanateolojia wa wakati huo.
Kazi ya Yohana Mbatizaji, na kazi ya wale ambao katika siku za mwisho watatokea katika roho na nguvu za Eliya ili kuwaamsha watu kutoka katika kutojali kwao, zinafanana kwa njia nyingi. Kazi yake ni kielelezo cha kazi ambayo lazima ifanywe katika enzi hii. Kristo atakuja mara ya pili kuuhukumu ulimwengu kwa haki. Wajumbe wa Mungu wanaobeba ujumbe wa onyo wa mwisho wa kutolewa kwa ulimwengu, wanapaswa kutayarisha njia kwa ajili ya ujio wa pili wa Kristo, kama vile Yohana alivyotayarisha njia kwa ujio wake wa kwanza. Katika kazi hii ya maandalizi, 'kila bonde litainuliwa, na kila mlima utashushwa; na palipopinda patanyoshwa, na palipoparuza patasawazishwa' kwa kuwa historia itajirudia, na tena, 'utukufu wa Bwana utafunuliwa, na wote wenye mwili watauona pamoja; kwa kuwa kinywa cha Bwana kimenena.' Southern Watchman, Machi 21, 1905.
Sifa za warekebishaji watatu ambazo zilitambuliwa na Isaya ni kwamba kila bonde litainuliwa, kila mlima utashushwa, palipopinda patanyooshwa, na maeneo magumu yatafanywa tambarare. Njia ya Bwana inayotayarishwa kwa kuinua mabonde, kushusha milima, na kunyoosha palipopinda na kufanya maeneo magumu kuwa tambarare ni njia za kale.
Sauti ya mtu aliaye nyikani, Itengenezeni njia ya Bwana, nyosheni jangwani njia kuu kwa Mungu wetu. Kila bonde litainuliwa, na kila mlima na kilima vitashushwa; na palipopotoka patanyoshwa, na palipokuwa pagumu patakuwa palaini; Na utukufu wa Bwana utafunuliwa, na wote wenye mwili watauona pamoja; kwa maana kinywa cha Bwana kimenena. Isaya 40:3-5.
Wayahudi wabishi walipomuuliza Yohana Mbatizaji kama yeye ndiye Eliya atakayekuja, alijibu kwamba si yeye, lakini kisha akajitambulisha kama yule aliyetajwa katika kifungu kutoka kitabu cha Isaya.
Na huu ndio ushuhuda wa Yohana, Wayahudi walipotuma makuhani na Walawi kutoka Yerusalemu wamwulize, Wewe ni nani? Naye akaungama, wala hakukana; bali akaungama, Mimi si Kristo. Wakamwuliza, Basi, je, wewe ni Eliya? Akasema, Mimi si. Je, wewe ni yule nabii? Akajibu, La. Basi wakamwambia, Wewe ni nani? ili tuwape jibu wale waliotutuma. Wasema nini kwa habari yako mwenyewe? Akasema, Mimi ni sauti ya mtu anayelia nyikani, Itengenezeni njia ya Bwana, kama alivyosema nabii Isaya. Yohana 1:19-23.
Maandalizi ya “njia ya Bwana” yanabainisha mbinu ambayo malaika walimwongoza Miller aielewe na kuitumia ili kuandaa uelewa wa kibiblia wa “njia” ambayo watu walipaswa kuitembea. Kila “mlima” ulipaswa kushushwa, kwa kuwa milima ya unabii wa kibiblia inawakilisha ukweli ambao kwa mtazamo wa kwanza huonekana kuwa mgumu sana kuelewa. Uelewa wa mlima mtakatifu mtukufu wa Danieli sura ya kumi na moja mstari wa arobaini na tano, ambao mfalme wa kaskazini anajaribu kuuteka, hupatikana kwanza kwa kutambua mlima mtakatifu mtukufu halisi ulioko Yerusalemu, ambao kinabii unafafanua mlima mtakatifu mtukufu wa kiroho. Kuufafanua mlima unaotambuliwa kama Armagedoni, ambao maana yake ni mlima wa Megido, mtu ni lazima aende katika Megido halisi. Matatizo ya kinabii yanayoonekana kuwa magumu huondolewa wakati kanuni kwamba mwanzo wa jambo huonyesha mwisho wa jambo inapotumiwa.
Mbinu iliyowakilishwa na Isaya na kurejelewa na Yohana na kuwekwa wazi na Miller huinua kila bonde. Iwe ni “bonde la maono” katika Isaya ishirini na mbili, “bonde la mifupa mikavu” katika Ezekieli au “bonde la Yehoshafati” katika kitabu cha Yoeli, mbinu inayotegemea uelewa sahihi wa tabia ya Kristo kama anavyowakilishwa kama Palmoni, Mpiga Hesabu wa Ajabu, katika historia ya Wamillerite, au kama Alfa na Omega, mtaalamu wa lugha wa ajabu katika historia yetu, ndiyo huinua kweli za kinabii zinazowakilishwa katika “mabonde” ya Neno la Mungu.
Vitu vilivyopindika vinavyotakiwa kunyooshwa, na maeneo magumu yanayofanywa kuwa tambarare, vinawakilisha kazi ya kusahihisha desturi na mila zinazotumiwa na ukuhani wa Laodikia kudumisha sahani zake zenye sumu za hadithi za uongo. Kazi ya Eliya inatambuliwa mahsusi kuwa inawakilisha mbinu sahihi ya kibiblia kinyume na hadithi za uongo za wanateolojia na makuhani. Kazi hiyo inatekelezwa na "watu wa kawaida," si na makuhani na wanateolojia waliosoma. Ndani ya sifa za kinabii za mashahidi hawa watatu pia kuna ukweli rahisi kwamba Eliya atakayekuja atakuwa mwanamume.
Hoja hiyo inaweza kuonekana si muhimu, lakini kadiri wanatheolojia wa Uadventista wanavyotaka kutetea hadithi zao, wamechukua kifungu kutoka kwa Dada White ambamo anazungumza kwa wakati ujao kuhusu mwanamume ambaye angekuja katika roho na nguvu za Eliya, na wanatungia maelezo yao ya kubuni na kusisitiza kwamba Dada White alikuwa akijizungumzia yeye mwenyewe.
Unabii ni lazima utimie. Bwana anasema: 'Tazama, nitamtuma nabii Eliya kwenu kabla ya kuja kwa siku ile kuu na ya kutisha ya Bwana.' Mtu fulani atakuja katika roho na nguvu za Eliya, [Tazama kiambatisho.] na atakapotokea, watu wanaweza kusema: 'Wewe una ari kupita kiasi, hutafsiri Maandiko kwa njia iliyo sahihi. Hebu nikuambie jinsi ya kufundisha ujumbe wako.'
Kuna wengi wasioweza kutofautisha kati ya kazi ya Mungu na ile ya mwanadamu. Nitasema ukweli kama Mungu anavyonipa, na sasa nasema, mkiendelea kutafuta kasoro, kuwa na roho ya mfarakano, hamtajua kamwe ukweli. Yesu aliwaambia wanafunzi wake, ‘Bado ninayo mengi ya kuwaambia, lakini hamwezi kuyastahimili sasa.’ Hawakuwa katika hali ya kuthamini mambo matakatifu na ya milele; lakini Yesu aliahidi kumtuma Mfariji, atakayewafundisha yote, na kuwakumbusha yote aliyokuwa amewaambia.
Ndugu zangu, hatupaswi kuweka tegemeo letu kwa mwanadamu. ‘Mwacheni mwanadamu, ambaye pumzi yake ipo puani pake; kwa maana anahesabiwa nini?’ Lazima mzitegemeze kikamilifu roho zenu zisizojiweza kwa Yesu. Si vyema kwetu kunywa kutoka chemchemi ya bondeni wakati kuna chemchemi mlimani. Tuyaache vijito vya chini; tuje kwenye chemchemi za juu. Ikiwa kuna hoja ya ukweli msiyoielewa, ambayo hamkubaliani nayo, chunguzeni, linganisheni andiko kwa andiko, shusheni shimoni la mgodi la ukweli chini kabisa ndani ya mgodi wa neno la Mungu. Ni lazima mjitoe ninyi wenyewe na maoni yenu juu ya madhabahu ya Mungu, muweke mbali mawazo yenu ya awali, na muache Roho wa mbinguni awaongoze katika ukweli wote.” Ushuhuda kwa Wahudumu, 475, 476.
Mtu fulani atakuja katika roho na nguvu za Eliya: Maneno haya yametumiwa kimakosa na baadhi ya watu kumhusu mtu fulani ambaye ilidhaniwa angejitokeza na ujumbe wa kinabii baada ya maisha na kazi za Bi. White. Aya tatu zinazounda makala hii iliyopewa kichwa ‘Acha Mbingu Iongoze’ ni sehemu ndogo tu ya hotuba iliyotolewa na Ellen White huko Battle Creek, Michigan, asubuhi ya tarehe 29 Januari 1890. Kwa kuwa hii ilichapishwa katika Review and Herald ya Februari 18, 1890, ilibeba kichwa ‘Jinsi ya kukabili suala la mafundisho linalobishaniwa.’ Dondoo zingine zilizotolewa kutoka makala hii na zilizotumiwa kwa kiasi kikubwa kujaza baadhi ya kurasa za juzuu hii, zinaweza kupatikana katika kurasa 23, 104, 111, 119, 158, 278, na 386. Makala hiyo imechapishwa upya kwa ukamilifu wake katika Selected Messages 1:406-416, na sehemu inayounda dondoo iliyopewa kichwa ‘Acha Mbingu Iongoze’ ikionekana katika kurasa 412 na 413. Inaposomwa kwa ukamilifu, inadhihirika kwamba Ellen White, katika tamko hili alilolitoa zaidi kidogo ya mwaka mmoja baada ya Mkutano wa Minneapolis kwa kundi huko Battle Creek, alikuwa akizungumzia huduma yake mwenyewe. Baadhi walikuwa wameanza kuikosoa kazi yake. Kumbuka kwamba katika aya inayotangulia ile inayoonekana katika juzuu hii ukurasa wa 475, Ellen White anasema:
'Tufikie mahali ambapo kila tofauti itatoweka. Nikidhani nina nuru, nitatimiza wajibu wangu kwa kuiwasilisha. Tuseme ninge shauriana na wengine kuhusu ujumbe ambao Bwana angetaka niwape watu, mlango ungeweza kufungwa kiasi kwamba nuru isiwafikie wale ambao Mungu aliituma kwao. Yesu alipoingia Yerusalemu akiwa amepanda, `mkutano wote wa wanafunzi walianza kufurahi na kumsifu Mungu kwa sauti kuu kwa ajili ya matendo yote makuu waliyoyaona; wakisema, Amebarikiwa Mfalme ajaye kwa jina la Bwana: amani mbinguni, na utukufu juu mbinguni. Nao baadhi ya Mafarisayo waliokuwamo katika lile kundi wakamwambia, Mwalimu, wakemee wanafunzi wako. Naye akajibu akawaambia, Nawaambia kwamba, wakinyamaza hawa, mawe yatapaza sauti mara moja' (Luka 19:37-40).
Wayahudi walijaribu kuzuia kutangazwa kwa ujumbe uliotabiriwa katika neno la Mungu.
Kisha anarejelea tena uzoefu wake mwenyewe:
'Unabii lazima utimie. Bwana asema, "Tazama, nitamtuma Eliya nabii kwenu kabla ya kuja kwa siku ile kuu na ya kutisha ya Bwana" (Malaki 4:5). Mtu fulani atakuja katika roho na nguvu za Eliya, na atakapotokea, watu wanaweza kusema, "Wewe una bidii kupita kiasi, hutafsiri Maandiko kwa njia ipasayo."-Selected Messages, juzuu ya 1, 412.
Kwamba alikuwa akirejelea uzoefu wake binafsi kunabainika wazi kutokana na aya inayofuata, ambamo anatangaza:
'Nitasema ukweli jinsi Mungu anavyonipa....' Kiambatisho cha Ushuhuda kwa Wahudumu.
Ukweli kwamba Ellen White ililazimu kushughulikia hadithi za uongo za wanatheolojia na viongozi wa kipindi chake hautoi ushahidi wowote kwamba alikuwa akijitambulisha kama “mwanamume” ambaye angekuja siku za usoni katika roho na nguvu za Eliya. Uko wapi ushahidi wowote wa wapinzani wake wengi miongoni mwa Waadventista wanaoshambulia mbinu ya matumizi ya Maandiko aliyotumia? Aliambiwa wapi wakati wowote, “hutafsiri Maandiko kwa njia inayofaa”? Anaonyesha wazi kwamba kutakuwa na harakati ya watu mwisho wa ulimwengu itakayotiwa nguvu na roho na nguvu za Eliya, wala hakuna njia halali ya kupendekeza kwamba alifikiri harakati hiyo ya mwito wa sauti kuu wa malaika wa tatu ilikuwa ikiendelea wakati alipokuwa anatabiri kuhusu udhihirisho wa baadaye wa nguvu za Eliya. Wanatheolojia Waadventista wa Laodikia wangewafanya kundi lao liamini kwamba Dada White alikuwa “akirejelea” “uzoefu wake mwenyewe” kama utimilifu wa nabii Eliya atakayetumwa kabla ya siku ile kuu na ya kutisha ya Bwana.
Tazama, nitamtuma kwenu nabii Eliya kabla haijaja siku ile kuu na ya kutisha ya Bwana. Malaki 4:5.
Sifa moja ya kinabii ya Eliya kama ishara ni kwamba anawasilisha mbinu ya kibiblia inayopinga hadithi za uongo za ukuhani unaosambaza hekaya za desturi na mapokeo. Kazi yake ya kuandaa njia (hii ndiyo njia, enendeni ndani yake) inatimizwa kwa mbinu ya kibiblia inayopinga mafundisho ya ukuhani uliopotoka. Na kulingana na mashahidi watatu—Eliya, Yohana Mbatizaji na Miller—pamoja na ushuhuda wa Dada White kuhusu kuonekana kwa Eliya katika siku zijazo wakati huo, atakuwa mwanamume, si mwanamke. Wakati mbinu ya Palmoni na Alfa na Omega inapoeleweka ipasavyo, inatambuliwa si tu kama mkusanyo wa kanuni za kibiblia za kufasiri Maandiko, bali kama nakala ya tabia ya Kristo, ambayo ndiyo utukufu wake.
Na utukufu wa Bwana utafunuliwa, na wote wenye mwili watauona pamoja; kwa kuwa kinywa cha Bwana kimenena. Isaya 40:5.
Tabia yenyewe ya Kristo inaonyeshwa katika mbinu itakayotumika katika kulielewa Neno Lake, kwa kuwa Yeye ndiye Neno.
Sheria ya Mungu iliyo katika patakatifu pa mbinguni ndiyo asili kuu, ambayo amri zilizoandikwa juu ya sahani za mawe pamoja na zile alizoziandika Musa katika Torati zilikuwa nakala isiyokosea. Wale waliofikia uelewa wa hoja hii muhimu hivyo waliongozwa kuona tabia takatifu isiyobadilika ya sheria ya Mungu. Wakaona, kuliko wakati wowote kabla, uzito wa maneno ya Mwokozi: 'Mpaka mbingu na nchi zitakapopita, yodi moja wala nukta moja haitapita kutoka katika sheria.' Mathayo 5:18. Sheria ya Mungu, kwa kuwa ni ufunuo wa mapenzi yake, nakala ya tabia yake, lazima idumu milele, 'kama shahidi mwaminifu mbinguni.' Hakuna amri hata moja imebatilishwa; hakuna yodi wala nukta iliyobadilishwa. Asema mtunga-zaburi: 'Milele, Ee Bwana, neno lako limesimama imara mbinguni.' 'Amri zake zote ni za hakika; zimesimama imara milele na milele.' Zaburi 119:89; 111:7, 8. Pambano Kuu, 434.
Kama vile Amri Kumi ni nakala isiyobadilika ya tabia ya Kristo, vivyo hivyo kanuni za tafsiri ya unabii ni nakala ya tabia Yake.
Tunapaswa kujua sisi wenyewe nini kinaunda Ukristo, ukweli ni nini, ni ipi imani tuliyoipokea, ni zipi kanuni za Biblia—kanuni tulizopewa kutoka kwa mamlaka ya juu zaidi. Kuna wengi wanaoamini bila sababu ya kuwekea msingi imani yao, bila ushahidi wa kutosha kuhusu ukweli wa jambo hilo. Ikiwa wazo linalowasilishwa linaloafikiana na maoni yao ya awali, wako tayari kulipokea. Hawahoji kutoka kwa sababu hadi matokeo, imani yao haina msingi wa kweli, na wakati wa jaribu watagundua kwamba wamejenga juu ya mchanga.
Yeye anayepumzika ameridhika na ujuzi wake wa sasa usio mkamilifu wa Maandiko, akidhani kuwa huu unatosha kwa wokovu wake, anapumzika katika udanganyifu wa kufisha. Kuna wengi ambao hawajaandaliwa kikamilifu kwa hoja za Kimandiko, ili waweze kutambua kosa na kuhukumu mapokeo yote na ushirikina uliojipenyezwa kama kweli. Shetani ameanzisha mawazo yake mwenyewe katika ibada ya Mungu, ili apotoshe urahisi wa injili ya Kristo. Wengi wanaodai kuamini kweli ya sasa, hawajui nini kinachounda ile imani iliyokabidhiwa mara moja kwa watakatifu—Kristo ndani yenu, tumaini la utukufu. Wanafikiri wanatetea mipaka ya kale, lakini wao ni vuguvugu na wasiojali. Hawajui nini maana ya kuisuka katika uzoefu wao na kumiliki fadhila ya kweli ya upendo na imani. Hawa si wasomi makini wa Biblia, bali ni wavivu na wasio makini. Panapozuka tofauti za maoni juu ya vifungu vya Maandiko, hawa ambao hawajasoma kwa kusudi, wala hawajaamua wanachoamini, huanguka mbali na kweli. Inatupasa kutilia mkazo kwa wote haja ya kuchunguza kwa bidii kweli ya kimungu, ili wajue kwamba kwa hakika wanajua nini kilicho kweli. Wengine hudai maarifa mengi, na huridhika na hali yao, ilhali hawana bidii zaidi kwa kazi, wala upendo wa moto kwa Mungu na kwa roho ambazo Kristo alikufa kwa ajili yao, kana kwamba hawajawahi kumjua Mungu. Hawaisomi Biblia [ili] kujipatia uboho na unono kwa nafsi zao wenyewe. Hawahisi kwamba ni sauti ya Mungu inayonena nao. Lakini, ikiwa tungependa kuelewa njia ya wokovu, ikiwa tungetaka kuona miale ya Jua la haki, ni lazima tusome Maandiko kwa kusudi, kwa kuwa ahadi na unabii wa Biblia humimina miale iliyo wazi ya utukufu juu ya mpango wa kimungu wa ukombozi, na kweli hizi kuu hazieleweka kwa uwazi. Nyenzo za 1888, 403.
Kwa kweli kuwa Mkristo kunamaanisha kuwa kama Kristo. Aya inabainisha kwamba tunapaswa kujua sisi wenyewe nini kinachounda Ukristo. Inasema "tunapaswa kujua" "ni nini ukweli." "Tunapaswa kujua" "imani tuliyoipokea ni ipi." Tunapaswa kujua "ni zipi kanuni za Biblia - kanuni tulizopewa kutoka kwa mamlaka ya juu kabisa." Kuwa kama Kristo kunahitaji kujua ni zipi kanuni za Biblia tulizopewa kutoka kwa mamlaka ya juu kabisa. Bila kanuni hizo hatuwezi kuwa kama Kristo, kwa kuwa kanuni zilizotolewa na mamlaka ya juu kabisa ni nakala ya tabia Yake.
Sifa nyingine ya Eliya ni kazi ya kuandaa njia kwa mjumbe wa agano. Eliya anawakilisha kazi inayotekelezwa katika kipindi cha historia ambapo watu waliokuwa wateule wa zamani wanaachwa kando, na wakati huohuo watu wateule wapya wanachaguliwa. Historia hiyo inaashiria mchakato wa utakaso unaozalisha watu wanaowakilishwa kama sadaka safi, kinyume na wale waliokuwa wateule wa zamani wasio safi.
Tazama, nitamtuma mjumbe wangu, naye ataitengeneza njia mbele yangu; na Bwana mnayemtafuta atakuja ghafula katika hekalu lake, naam, yule mjumbe wa agano, mnayemfurahia; tazama, anakuja, asema Bwana wa majeshi. Lakini ni nani atakayestahimili siku ya kuja kwake? Na ni nani atakayesimama atakapoonekana? Maana yeye ni kama moto wa msafishaji, na kama sabuni ya mfua nguo; naye ataketi kama msafishaji na mtakasaji wa fedha; naye atawatakasa wana wa Lawi, na kuwasafisha kama dhahabu na fedha, ili wamtolee Bwana sadaka kwa haki. Ndipo sadaka ya Yuda na Yerusalemu itampendeza Bwana, kama katika siku za kale, na kama katika miaka ya zamani. Malaki 3:1-4.
Yohana Mbatizaji aliandaa njia ili Kristo aje ghafla na kutakasa hekalu lake. Kutakasa hekalu mwanzoni na mwishoni mwa huduma ya Kristo kulikuwa utimilifu wa Malaki sura ya tatu. Yohana alikuwa mjumbe aliyeandaa njia kwa mjumbe wa agano ili kuwatakasa wana wa Lawi.
Katika kulisafisha hekalu, Yesu alikuwa akitangaza utume Wake kama Masihi, na kuanza kazi Yake. Hekalu hilo, lililojengwa kwa ajili ya makao ya Uwepo wa Kimungu, lilibuniwa kuwa somo la mfano kwa Israeli na kwa ulimwengu. Tangu enzi za milele, kusudi la Mungu lilikuwa kwamba kila kiumbe, kuanzia serafi angavu na mtakatifu hadi mwanadamu, awe hekalu la kukaa ndani kwa Muumba. Kwa sababu ya dhambi, ubinadamu ukaacha kuwa hekalu la Mungu. Ukiwa umegizwa na kunajisiwa na uovu, moyo wa mwanadamu haukuonyesha tena utukufu wa Mungu. Lakini kwa kupata mwili kwa Mwana wa Mungu, kusudi la Mbingu linatimizwa. Mungu anakaa ndani ya wanadamu, na kwa neema ya wokovu moyo wa mwanadamu unakuwa tena hekalu Lake. Mungu alikusudia kwamba hekalu la Yerusalemu liwe ushuhuda wa kudumu wa hatima ya juu iliyo wazi kwa kila nafsi. Lakini Wayahudi hawakuwa wameelewa umuhimu wa jengo walilolijivunia sana. Hawakujitoa wenyewe kuwa mahekalu matakatifu kwa Roho Mtakatifu. Nyua za hekalu la Yerusalemu, zilizojaa ghasia za biashara isiyo takatifu, ziliwakilisha kwa usahihi mno hekalu la moyo, lililonajisiwa na uwepo wa tamaa za mwili na mawazo machafu. Kwa kulisafisha hekalu kutokana na wanunuzi na wauzaji wa dunia, Yesu alitangaza utume Wake wa kuusafisha moyo na unajisi wa dhambi, yaani, kutoka kwa tamaa za kidunia, matamanio ya ubinafsi, na mazoea maovu yanayoiharibu nafsi. ‘Bwana mnayemtafuta atakuja ghafula katika hekalu Lake; naam, Mjumbe wa agano mnayemfurahia; tazama, atakuja, asema Bwana wa majeshi. Lakini ni nani atakayestahimili siku ya kuja Kwake? Naye ni nani atakayesimama atakapojionyesha? Kwa maana Yeye ni kama moto wa msafishaji, na kama sabuni ya wafua nguo; naye ataketi kama msafishaji na mtakasaji wa fedha; naye atawatakasa wana wa Lawi, na kuwasafisha kama dhahabu na fedha.’ Malaki 3:1-3.” Tamaa ya Vizazi Vyote, 161.
Yohana Mbatizaji alikuwa mjumbe aliyeandaa njia kwa ajili ya Kristo kuja ghafla na kulitakasa Hekalu Lake, na William Miller alitimiza kazi ileile ya maandalizi kwa Kristo kuja ghafla katika Patakatifu pa Patakatifu tarehe 22 Oktoba 1844.
Kuja kwa Kristo kama Kuhani Mkuu wetu hadi Patakatifu pa Patakatifu, kwa ajili ya utakaso wa patakatifu, kama ilivyoletwa wazi katika Danieli 8:14; kuja kwa Mwana wa Adamu kwa yule Mzee wa Siku, kama ilivyoonyeshwa katika Danieli 7:13; na kuja kwa Bwana katika hekalu lake, kulikotabiriwa na Malaki, ni maelezo ya tukio lile lile; na hili pia limewakilishwa na kuja kwa bwana-arusi kwenye arusi, kama lilivyoelezwa na Kristo katika mfano wa wanawali kumi, wa Mathayo 25.
Yohana na Miller walikuwa kielelezo cha utakaso uliowakilishwa na Malaki, na huo sasa unaotimizwa katika historia yetu.
Nabii anasema, ‘Niliona malaika mwingine akishuka kutoka mbinguni, mwenye mamlaka kuu; nayo nchi ikang’aa kwa utukufu wake. Akalia kwa sauti kuu, akisema, Babeli ule mkuu umeanguka, umeanguka, nao umekuwa maskani ya mashetani’ (Ufunuo 18:1, 2). Huu ndio ujumbe ule ule uliotolewa na malaika wa pili. Babeli imeanguka, ‘kwa sababu amewanywesha mataifa yote divai ya ghadhabu ya uasherati wake’ (Ufunuo 14:8). Divai hiyo ni nini? Mafundisho yake ya uongo. Amewapa dunia Sabato ya uongo badala ya Sabato ya amri ya nne, naye amerudia uongo ambao Shetani alimwambia Hawa kwa mara ya kwanza huko Edeni, kutokufa kwa asili kwa nafsi. Makosa mengine mengi yanayofanana ameyaeneza kwa upana na mbali, ‘akifundisha mafundisho yaliyo maagizo ya wanadamu’ (Mathayo 15:9).
Alipoanza Yesu huduma Yake ya hadharani, Alikisafisha Hekalu kutokana na unajisi wa kukufuru. Miongoni mwa matendo ya mwisho ya huduma Yake, moja lilikuwa kusafisha Hekalu kwa mara ya pili. Vivyo hivyo, katika kazi ya mwisho ya kutoa onyo kwa ulimwengu, miito miwili tofauti hutolewa kwa makanisa. Ujumbe wa malaika wa pili ni, ‘Babeli imeanguka, imeanguka, mji ule mkuu, kwa sababu amewafanya mataifa yote kunywa mvinyo wa ghadhabu ya uasherati wake’ (Ufunuo 14:8). Na katika kilio kikuu cha ujumbe wa malaika wa tatu sauti inasikika kutoka mbinguni ikisema, ‘Tokeni ndani yake, watu wangu, msishiriki dhambi zake, wala msipokee mapigo yake. Kwa maana dhambi zake zimefika hata mbinguni, na Mungu amekumbuka maovu yake’ (Ufunuo 18:4, 5). Ujumbe Teule, kitabu cha 2, 118.
Kusafishwa kwa hekalu mara mbili katika huduma ya Kristo, na kusafishwa kwa hekalu mara mbili katika historia ya Wamilleraiti, vilikuwa utimilifu wa Malaki sura ya tatu na vinaelekeza mbele kwa kusafishwa kwa hekalu mara mbili vilivyoanza tarehe 11 Septemba 2001 wakati majengo makuu ya Jiji la New York yaliangushwa kwa mguso wa Mungu, na malaika mwenye nguvu wa Ufunuo kumi na nane alishuka kuangaza dunia kwa utukufu wake. Miongoni mwa mambo mengine, hili hubatilisha sahani ya hadithi za uongo inayotolewa na wanatheolojia wa Laodikia wa Uadventista wanaodai kwamba Ellen White alikuwa nabii Eliya ambaye angalikuja kabla ya siku kuu na ya kutisha ya Bwana. Kusafishwa kwa hekalu kunakotokea malaika wa Ufunuo kumi na nane anaposhuka kulianza miaka themanini na sita baada ya Ellen White kuwekwa kaburini.
Yohana Mbatizaji na wanafunzi wake, Miller na Wamilleriti, na Future for America wanawakilisha wajumbe wanaoandaa njia kwa mjumbe wa agano ili aje ghafla katika hekalu lake na kulisafisha kutoka kwa unajisi wake wa kukufuru.
Eliya kama ishara anamwakilisha mtu. Anamwakilisha mtu aliyeitwa kutoka maisha ya kawaida, wala si mwanatheolojia wa kikuhani. Huduma yake inawasilisha mbinu sahihi ya kibiblia, yaani kanuni zilizotolewa na mamlaka ya juu kabisa. Huduma yake inakabiliana na mbinu za upadre wa sasa wa Laodikia za hadithi, desturi na mapokeo. Anaandaa njia kwa mchakato wa utakaso unaoinua watu wateule wapya kutoka mabaki ya watu wateule waliopitwa kando. Mchakato wa utakaso umewekwa katika muktadha wa kutokea ghafla.
Eliya pia anawakilisha huduma na kazi ambayo Mungu anaianzisha mahususi na kuitambulisha kama huduma ya Mungu peke yake.
Tutaonyesha hili katika historia ya Wamilleraiti kwenye makala ijayo.
Ikawa wakati wa kutolewa kwa dhabihu ya jioni, Eliya nabii akakaribia, akasema, Bwana, Mungu wa Ibrahimu, wa Isaka, na wa Israeli, na ijulikane leo kwamba wewe ndiwe Mungu katika Israeli, na ya kuwa mimi ni mtumishi wako, na ya kuwa nimefanya mambo haya yote kwa neno lako. 1 Wafalme 18:36.