Mada katika mistari ya kumi na moja na ya kumi na mbili ni kuinuka na kuanguka kwa mfalme wa kusini, kama ilivyo kwa kuinuka na kuanguka kwa mwisho kwa Marekani, kunakowakilishwa na rais wa mwisho katika mstari wa pili, na kama ilivyo kwa mwakilishi wa mwisho wa kidunia wa nguvu ya joka; kuinuka na kuanguka kwa mwisho kwa Umoja wa Mataifa kunakowakilishwa katika mistari ya tatu na ya nne. Mistari ya tano hadi ya tisa inawakilisha historia ya nguvu ya kipapa kuanzia 538 hadi 1798. Mwaka 538 unaashiria kutiwa nguvu kwa mamlaka ya kipapa, 1798 unaashiria jeraha la mauti la upapa, na kwa hiyo mistari ya tano hadi ya tisa inawakilisha kuinuka na kuanguka kwa mwisho kwa yule mnyama. Mstari wa kumi unaashiria 1989 kuwa anguko la mfalme wa kusini kama linavyowakilishwa katika Umoja wa Kisovieti wa zamani.
Kila taifa lililojitokeza katika uwanja wa historia limeruhusiwa kuchukua nafasi yake duniani, ili kubainika iwapo lingetimiza kusudi la ‘Mwangalizi na Mtakatifu.’ Unabii umefuatilia kuinuka na kuanguka kwa falme kuu za dunia—Babeli, Umedi na Uajemi, Ugiriki, na Roma. Katika kila mojawapo ya hizi, kama ilivyo kwa mataifa yenye nguvu ndogo, historia ilijirudia. Kila moja ilikuwa na kipindi chake cha majaribu, kila moja ilishindwa, utukufu wake ukafifia, nguvu yake ikaondoka, na nafasi yake ikachukuliwa na nyingine. . . .
Kutokana na kuibuka na kuanguka kwa mataifa kama kunavyoonyeshwa wazi katika kurasa za Maandiko Matakatifu, wanahitaji kujifunza jinsi utukufu wa nje tu wa kidunia ulivyo hauna thamani. Babeli, pamoja na nguvu zake zote na fahari yake, ambayo dunia yetu haijapata kuuona tena mfano wake,—nguvu na fahari ambazo kwa watu wa siku zile zilionekana imara na za kudumu,—imetoweka kabisa! Kama 'ua la majani,' imeangamia. Ndivyo huangamia vyote visivyomfanya Mungu kuwa msingi wake. Ni kile tu kilichoambatanishwa na kusudi Lake na kinachoonyesha tabia Yake ndicho kinaweza kudumu. Kanuni Zake ndizo vitu pekee thabiti ambavyo dunia yetu inayajua. Education, 177, 184.
Aya ya kumi na moja na ya kumi na mbili hutambua kuinuka kwa mwisho na kuanguka kwa mfalme wa kusini, kama anavyowakilishwa na Urusi. Aya ya kumi na tatu hadi ya kumi na tano hutambua kuinuka kwa mwisho na kuanguka kwa Marekani. Simulizi lote la kinabii la sura ya kumi na moja limejengwa juu ya muundo wa kuinuka na kuanguka kwa falme. Mwanafunzi wa unabii lazima azingatie jambo hili ili awe na uwezekano wowote wa kugawa kwa usahihi ujumbe wa kinabii wa sura ya kumi na moja.
Mtazamo wa msingi wa sura ya kumi na moja ya Danieli ni kwamba inajumuisha mifano inayojirudia ya kuinuka na kuanguka kwa falme. Wakati Dada White aliposema, "Hivyo ndivyo ulivyoangamia ufalme wa Umedi na Uajemi, na falme za Ugiriki na Roma," alikuwa akitambua "Ugiriki" kama joka, "Roma" kama mnyama na "Umedi na Uajemi" kama nabii wa uongo. Anabainisha kuinuka na kuanguka kwa mwisho kwa ufalme wa mwisho wa kidunia unaoundwa na joka, mnyama na nabii wa uongo, ambao wanaanza kuinuka wakati wa sheria ya Jumapili na kuipeleka dunia hadi Armagedoni, kwa utimilifu wa Ufunuo 16:12–21. Anawaelekeza watu wa Mungu kwenye "kuinuka na kuanguka kwa mataifa kama kunavyoonyeshwa wazi katika kurasa za Maandiko Matakatifu" kama mtazamo wa kutumia ili "kujifunza jinsi ambavyo utukufu wa juu juu wa kidunia hauna thamani."
Sababu tunahitaji "kujifunza jinsi utukufu wa nje na wa kidunia peke yake usivyo na thamani," ni ili tuelewe zaidi kwamba kila kitu "kisichokuwa na Mungu kama msingi wake" huangamia. Kwa hiyo, kuwa na Mungu au kutokuwa na Mungu kama msingi wako ni suala la uhai au mauti. Kuanzia hapo katika uendelezaji wa wazo hilo, Dada White anaeleza maana ya kuwa na Mungu kama msingi wako anaposema, "Ni kile tu kilichofungamana na kusudi Lake na kinachoonyesha tabia Yake ndicho kinachoweza kudumu." Ameeleza tu kwamba chochote kisicho kwenye msingi wa Mungu huangamia, na kwamba vigezo viwili vya kile kinachojengwa juu ya msingi huo ni iwapo kitu "kimefungamana na makusudi Yake" na iwapo "kinaonyesha tabia Yake." Tabia Yake ndiyo msingi Wake.
Kisha katika sentensi ya mwisho ya aya hiyo anasema kwamba "Kanuni Zake ndizo mambo pekee thabiti ambayo dunia yetu inayajua." Tabia ya Mungu ni kanuni Zake, na kanuni Zake zinaonyesha tabia Yake. Ni suala la uhai au mauti kuhusu jinsi wanadamu wanavyohusiana na Mungu kama msingi wa mambo yote. Nad ai kwamba muundo wa msingi wa Danieli sura ya kumi na moja umejengwa juu ya simulizi la kuinuka na kuanguka kwa falme. Kuna kifungu ambacho uvuvio unatufahamisha kuhusu aina sahihi ya kujifunza.
Kuna aina ya masomo ya historia ambayo hayapaswi kulaaniwa. Historia takatifu ilikuwa moja ya masomo katika shule za manabii. Katika kumbukumbu za jinsi Alivyoshughulika na mataifa, nyayo za Yehova ziliweza kufuatiliwa. Hivyo leo tunapaswa kuzingatia namna Mungu anavyoshughulika na mataifa ya ulimwengu. Tunapaswa kuona katika historia utimizaji wa unabii, kuchunguza utendaji wa uangalizi wa Mungu katika harakati kubwa za matengenezo, na kuelewa mwendo wa matukio katika kuwapanga mataifa kwa ajili ya pambano la mwisho la mzozo mkuu. Huduma ya Uponyaji, 441.
Uchunguzi uliotakaswa wa historia hutambulika kama kusoma jinsi Mungu anavyoshughulika na mataifa ya dunia, na pia kusoma uongozi wa kimajaliwa wa Mungu katika harakati zake za urekebishaji; hivyo historia iliyotakaswa inajumuisha mkondo wa utafiti wa nje na wa ndani. Madhumuni ya kutumia historia katika kuthibitisha Neno la kinabii la Mungu ni kutumia historia hiyo ya kinabii ili “kuelewa maendeleo ya matukio katika kupangwa kwa mataifa kwa ajili ya pambano la mwisho katika Pambano Kuu.” Aya iliyotangulia kutoka kwa Dada White ilichukuliwa kutoka katika ufafanuzi uliotiwa nuru sana wa ulazima wa kujenga kielelezo cha kinabii cha historia takatifu ambacho kimejengwa juu ya muundo wa msingi unaowakilishwa katika “kuinuka na kuanguka” kwa falme.
Kama maandalizi ya kazi ya Kikristo, wengi hudhani kuwa ni muhimu kupata maarifa mapana ya maandishi ya kihistoria na ya kitheolojia. Hudhani kwamba maarifa haya yatakuwa msaada kwao katika kufundisha injili. Lakini kusoma kwao kwa taabu kuhusu maoni ya wanadamu kunapelekea kudhoofika kwa huduma yao, badala ya kuimarika. Ninapoona maktaba zikiwa zimejaa juzuu nzito za maarifa ya kihistoria na ya kitheolojia, najiuliza, kwa nini kutumia fedha kwa kile kisicho mkate? Sura ya sita ya Yohana hutufundisha zaidi kuliko kinachoweza kupatikana katika kazi kama hizo. Kristo asema: 'Mimi ndimi mkate wa uzima; yeye ajaye kwangu hataona njaa kamwe; na yeye aniaminiye hataona kiu kamwe.' 'Mimi ndimi mkate ulio hai ulioshuka kutoka mbinguni; mtu yeyote akila mkate huu, ataishi milele.' 'Yeye aniaminiye ana uzima wa milele.' 'Maneno ninayowaambia ni roho, tena ni uzima.' Yohana 6:35, 51, 47, 63.
Kuna somo la historia ambalo halipaswi kulaaniwa. Historia takatifu ilikuwa miongoni mwa masomo katika shule za manabii. Katika kumbukumbu za jinsi Alivyoshughulika na mataifa, nyayo za Yehova zilifuatiliwa. Hivyo leo tunapaswa kutafakari jinsi Mungu anavyoshughulika na mataifa ya dunia. Tuone katika historia utimilifu wa unabii, tujifunze kazi za uongozi wa Mungu katika harakati kuu za urekebishaji, na tuelewe mwendo wa matukio katika kuandaliwa kwa mataifa kwa ajili ya pambano la mwisho katika pambano kuu.
Masomo ya aina hiyo yatatoa mitazamo mipana na ya kina kuhusu maisha. Yatatusaidia kuelewa baadhi ya mahusiano na mategemeano yake, jinsi kwa njia ya ajabu tunavyofungamanishwa pamoja katika udugu mkubwa wa jamii na mataifa, na jinsi kwa kiwango kikubwa ukandamizaji na udhalilishaji wa mwanajamii mmoja unavyomaanisha hasara kwa wote.
Lakini historia, kama inavyosomwa kwa kawaida, inahusu mafanikio ya mwanadamu, ushindi wake vitani, mafanikio yake katika kufikia mamlaka na ukuu. Ushiriki wa Mungu katika mambo ya wanadamu hauzingatiwi. Ni wachache wanaochunguza utekelezaji wa kusudi lake katika kuinuka na kuanguka kwa mataifa.
Na, kwa kiwango kikubwa, teolojia, kama inavyosomwa na kufundishwa, si chochote ila kumbukumbu ya dhana na mawazo ya kubahatisha ya kibinadamu, ikiishia tu ‘kuutia giza shauri kwa maneno yasiyo na maarifa.’ Mara nyingi sana, nia ya kukusanya vitabu hivi vingi si hasa shauku ya kupata lishe ya akili na roho, bali ni tamaa ya kuwafahamu wanafalsafa na wateolojia, hamu ya kuwasilisha Ukristo kwa watu kwa istilahi na hoja za kitaaluma.
Si vitabu vyote vilivyoandikwa vinaweza kutimiza kusudi la maisha ya utakatifu. 'Jifundeni kutoka Kwangu,' akasema Mwalimu Mkuu, 'chukueni nira Yangu juu yenu,' 'jifundeni upole Wangu na unyenyekevu Wangu.' Kiburi chako cha kiakili hakitakusaidia kuwasiliana na roho zinazoangamia kwa kukosa mkate wa uzima. Katika kusoma kwako vitabu hivi unaviruhusu kuchukua nafasi ya masomo ya vitendo unayopaswa kujifunza kutoka kwa Kristo. Kwa matokeo ya usomaji huu watu hawalishwi. Ni sehemu ndogo sana ya utafiti huu unaochosha akili inayotoa kile kitakachomsaidia mtu kuwa mfanyakazi mwenye mafanikio kwa ajili ya roho.
Mwokozi alikuja ‘kuwahubiria maskini habari njema.’ Luka 4:18. Katika mafundisho Yake alitumia maneno yaliyo rahisi kabisa na mifano iliyo wazi kabisa. Na imesemwa kwamba ‘watu wa kawaida walimsikiliza kwa furaha.’ Marko 12:37. Wale wanaotafuta kufanya kazi Yake kwa wakati huu wanahitaji uelewa wa kina zaidi wa mafunzo aliyoyatoa.
Maneno ya Mungu aliye hai ndiyo elimu ya juu kuliko yote. Wale wanaohudumia watu wanahitaji kula mkate wa uzima. Hii itawapa nguvu za kiroho; ndipo watakuwa tayari kuhudumia watu wa kila tabaka. Huduma ya Uponyaji, 441-443.
Dada White anafafanua zaidi kwamba kutambua utendaji wa nguvu za Mungu katika kuwaweka wafalme na kuwaondoa, kulingana na maamuzi ya mfalme, ndiyo falsafa ya kweli ya masomo ya historia.
Katika historia ya mataifa, mwanafunzi wa neno la Mungu anaweza kuona utimizaji halisi wa unabii wa kimungu. Babeli, iliyovunjika na kusambaratika hatimaye, ikatoweka kwa sababu katika ustawi wake watawala wake walijiona kuwa wasiomtegemea Mungu, na walihusisha utukufu wa ufalme wao na mafanikio ya kibinadamu. Ufalme wa Umedi na Uajemi ulitembelewa na ghadhabu ya Mbinguni kwa sababu ndani yake sheria ya Mungu ilikuwa imekanyagwa chini ya miguu. Hofu ya Bwana haikuwa imepata nafasi katika mioyo ya wengi mno wa watu. Uovu, kufuru, na ufisadi vilitawala. Falme zilizofuatia zilikuwa duni na zenye ufisadi zaidi; na hizi ziliendelea kuzama chini na chini zaidi katika kiwango cha thamani ya maadili.
Mamlaka inayotumiwa na kila mtawala duniani imetolewa na Mbingu; na mafanikio yake hutegemea jinsi anavyotumia mamlaka hayo aliyopewa. Kwa kila mmoja neno la Mwangalizi wa Kimungu ni, ‘Nilikufunga viuno, ijapokuwa hukumjua Mimi.’ Isaya 45:5. Nao kwa kila mmoja, maneno yaliyosemwa kwa Nebukadneza zamani ni somo la maisha: ‘Vunja dhambi zako kwa kufanya haki, na maovu yako kwa kuwaonyesha maskini rehema; huenda amani yako ikaongezwa.’ Danieli 4:27.
Kuelewa mambo haya—kuelewa kwamba ‘haki huinua taifa;’ kwamba ‘kiti cha enzi kimesimikwa kwa haki,’ na ‘kinaungwa mkono kwa rehema;’ kutambua jinsi kanuni hizi zinavyojitokeza katika dhihirisho la nguvu zake, Yeye ambaye ‘huondoa wafalme, na kuweka wafalme,’—huko ndiko kuelewa falsafa ya historia. Mithali 14:34; 16:12; 20:28; Danieli 2:21.
"Katika neno la Mungu tu jambo hili limewekwa wazi. Hapa inaonyeshwa kwamba nguvu ya mataifa, kama ilivyo kwa watu binafsi, haipatikani katika fursa au nyenzo zinazoonekana kuwafanya wasishindike; haipatikani katika ukuu wanaojivunia. Inapimwa kwa uaminifu wanaotekeleza kusudi la Mungu." Prophets and Kings, 501, 502.
Mada katika mistari ya kumi na moja na kumi na mbili ni kuinuka na kuanguka kwa mfalme wa kusini, lakini muhimu zaidi, mistari hiyo inaashiria kutiwa muhuri kwa wale elfu mia arobaini na nne, na jaribio la pili kati ya matatu yaliyoanza wakati wa mwisho mwaka 1989, kama inavyoonyeshwa katika mstari wa kumi.
Kutiwa muhuri huko kunawakilishwa na Danieli katika tundu la simba, wale watatu wenye heshima katika tanuru ya moto, Danieli na wale watatu wenye heshima wakiomba ili kuelewa ndoto ya Nebukadneza ya picha ya wanyama katika sura ya pili, Danieli akiomba sala ya Walawi ishirini na sita katika sura ya tisa, wenye hekima wanaofahamu ongezeko la maarifa, Yoshua akiondolewa dhambi yake katika Zekaria sura ya tatu, Zerubabel katika sura ya nne, Yusufu akiwa mtawala wa pili katika Misri, wanafunzi katika chumba cha juu kwa siku kumi kabla ya Pentekoste, Wamilleraiti katika mkutano wa kambi wa Exeter, Lazaro akiongoza maandamano wakati wa Kuingia kwa Ushindi, na wale elfu mia arobaini na nne katika Ufunuo sura ya saba.
Mstari wa kumi na moja uliwasili mwaka 2014 mwanzoni mwa vita vya Ukraina, na mwezi Julai 2023 jaribio la kuona, ambapo watu wa Mungu "wanafanywa weupe", lilianza. Mstari wa tano katika sura ya kumi na moja ni mistari ya kumi na tatu hadi kumi na tano.
Muhtasari wa Mstari wa Tano
Kwa maana mfalme wa kaskazini atarudi, na ataandaa jeshi kubwa kuliko lile la kwanza, na kwa hakika atakuja baada ya miaka kadhaa akiwa na jeshi kubwa na utajiri mwingi. Na katika nyakati hizo wengi watainuka dhidi ya mfalme wa kusini; tena waporaji wa watu wako watajiinua ili kuthibitisha maono; lakini wataanguka. Basi mfalme wa kaskazini atakuja, na atajenga boma la mzingiro, na atatwaa miji iliyo na ngome imara zaidi: na majeshi ya kusini hayataweza kusimama dhidi yake, wala watu wake wateule, wala hakutakuwa na nguvu zozote za kusimama. Danieli 11:13-15.
Mistari hii ilitimia mwaka 200 KK na inabainisha Vita vya Panium, vinavyojumuisha wafalme wapinzani na miungano yao, na pia ndiyo sehemu ya historia ambapo Roma ya kipagani ilijidhihirisha kwa mara ya kwanza katika historia ya Danieli sura ya kumi na moja. Mistari hii inajumuisha kuinuka kwa mwisho na anguko la ufalme wa sita wa unabii wa Biblia, lakini pia historia ya kibiblia ya Kristo kutembelea Kaisarea Filipo, ambapo Petro anabainisha kutiwa muhuri kwa wale elfu mia arobaini na nne. Historia hii ni kielelezo cha kutiwa muhuri kwa wale elfu mia arobaini na nne kwa kuwasili kwa jaribio la tatu kati ya yale matatu ya sura ya kumi na mbili lenye kujumuisha "kutakaswa, kufanywa weupe na kujaribiwa."
Mistari hii mitatu inaongoza hadi mstari wa kumi na sita ambako sheria ya Jumapili nchini Marekani inawakilishwa. Wakati mkutano wa kambi huko Exeter ulipomalizika tarehe 17 Agosti 1844, wanawali werevu walieneza ujumbe wa Mwito wa Usiku wa Manane kote katika mwambao wa mashariki wa Marekani ndani ya siku sitini na sita. Kuna kipindi ambapo wanawali wote wanaamka na kundi moja halina mafuta, na kila kitu ambacho hilo hutambulisha. Jina la Simoni Barjona lilipobadilishwa kuwa Petro, kutiwa muhuri kwa elfu mia moja arobaini na nne huwekwa alama. Kuanzia hapo na kuendelea, Yesu alianza kuwafundisha wanafunzi kuhusu matukio yanayohusiana na msalaba.
Msalaba ni ishara ya mwisho wa kipindi cha rehema, na William Miller, ambaye alikuwa amefananishwa na Yohana Mbatizaji, ambaye naye kwa upande wake alikuwa amefananishwa na Eliya, aliinuliwa ili kuwasilisha “matukio yanayohusiana na mwisho wa kipindi cha rehema” kama walivyofanya wote wawili, Yohana Mbatizaji na Eliya. Yohana alisema hivi.
Lakini alipoona Mafarisayo na Masadukayo wengi wakija kwenye ubatizo wake, akawaambia, Enyi kizazi cha nyoka, ni nani aliyewaonya kukimbia ghadhabu itakayokuja? Mathayo 3:7.
Elijah alisema hivi.
Naye Ahabu akaweka Ashera; na Ahabu akafanya zaidi ya kumghadhibisha Bwana, Mungu wa Israeli, kuliko wafalme wote wa Israeli waliomtangulia. Katika siku zake Hieli, Mbetheli, akaujenga Yeriko; akatia msingi wake kwa gharama ya Abiramu mzaliwa wake wa kwanza, na milango yake akaisimamisha kwa gharama ya Segubu mwanawe wa kitinda mimba, sawasawa na neno la Bwana alilolinena kwa kinywa cha Yoshua mwana wa Nuni. Ndipo Eliya Mtishbi, aliyekuwa miongoni mwa wakaaji wa Gileadi, akamwambia Ahabu, Aishivyo Bwana, Mungu wa Israeli, ambaye nimesimama mbele zake, hakutakuwa na umande wala mvua katika miaka hii, ila kwa neno langu. 1 Wafalme 16:33-17:1.
Akizungumzia kazi ya William Miller kama mwanamageuzi wa kisasa, Dada White alisema:
Ilipasa watu waamshwe kuhusu hatari yao; wachochewe kujiandaa kwa matukio ya adhimu yanayohusiana na mwisho wa wakati wa rehema. Pambano Kuu, 310.
Mistari sita ya mwisho ya Danieli sura ya kumi na moja yanawakilisha “matukio yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema.” Matukio hayo yalifunguliwa wakati wa mwisho mwaka 1989, na yalidhihirishwa waziwazi.
Kabla ya kusulubiwa Kwake, Mwokozi aliwaeleza wanafunzi Wake kwamba angeuawa na kufufuka tena kutoka kaburini, na malaika walikuwepo ili kuyatia maneno Yake akilini na moyoni. Lakini wanafunzi walikuwa wakitarajia ukombozi wa muda kutoka nira ya Warumi, nao hawakuweza kuvumilia wazo kwamba Yeye ambaye matumaini yao yote yaliegemea Kwake apitie kifo cha aibu. Maneno waliyopaswa kuyakumbuka yakafutika akilini mwao; na wakati wa majaribu ulipokuja, uliwakuta hawajajiandaa. Kifo cha Yesu kiliharibu kikamilifu matumaini yao kana kwamba hakuwa amewatangulia kuwaonya. Vivyo hivyo, katika unabii, wakati ujao umefunguliwa mbele yetu kwa uwazi uleule kama ulivyofunuliwa kwa wanafunzi kwa maneno ya Kristo. Matukio yanayohusiana na mwisho wa muda wa rehema na kazi ya maandalizi kwa wakati wa taabu yamewasilishwa kwa uwazi. Lakini makutano wengi hawana uelewa wa kweli hizi muhimu zaidi ya kana kwamba hazijawahi kufunuliwa. Shetani anakesha ili kunyakua kila athari ambayo ingewafanya wawe na hekima ya wokovu, na wakati wa taabu utawakuta hawako tayari. Pambano Kuu, 595.
Ilikuwa huko Caesarea Philippi, ambayo ni Panium, yaani mistari kumi na tatu hadi kumi na tano, ndipo Kristo alianza kuwafundisha wanafunzi Wake kuhusu msalaba, hivyo akiashiria historia ya mkutano wa kambi wa Exeter hadi tarehe 22 Oktoba 1844. Mwanzoni mwa harakati ya urekebisho ya laki moja na arobaini na nne elfu, "matukio yanayohusiana na kufungwa kwa wakati wa rehema" yalifunuliwa, na mwishoni mwa harakati ya laki moja na arobaini na nne elfu, "matukio yanayohusiana na kufungwa kwa wakati wa rehema" yanafunuliwa ndani ya historia iliyofichika ya mstari wa arobaini.
"Leo, katika roho na nguvu za Eliya na Yohana Mbatizaji, wajumbe walioteuliwa na Mungu wanauelekeza umakini wa ulimwengu unaokabiliwa na hukumu kwenye matukio mazito yanayokaribia kutokea yanayohusiana na saa za mwisho za muda wa rehema na kuonekana kwa Kristo Yesu kama Mfalme wa wafalme na Bwana wa mabwana." Manabii na Wafalme, 715, 716.
Matukio “yanayohusiana na kufungwa kwa mlango wa rehema” ndiyo matukio yanayofunuliwa katika historia iliyofichika ya aya ya arobaini. Katika Zakaria sura ya tatu, taswira za mwisho za hukumu ya uchunguzi zinaonyeshwa. Uvuvio unaunganisha ushuhuda wa Zakaria na wale waliotiwa muhuri katika Ezekieli sura ya tisa.
Watu wa Mungu wanaugua na kulia kwa ajili ya machukizo yanayotendeka nchini. Kwa machozi, wanawaonya waovu juu ya hatari ya kukanyaga sheria ya Mungu, na kwa huzuni isiyoweza kuelezeka wanajinyenyekeza mbele za Bwana kwa sababu ya maasi yao wenyewe. Waovu wanadhihaki huzuni yao, wanabeza maonyo yao ya dhati, na wanakejeli kile wanachokiita udhaifu wao. Lakini maumivu na unyenyekevu wa watu wa Mungu ni ushahidi usiokosea kwamba wanarejeshewa nguvu na ukuu wa tabia uliopotea kutokana na dhambi. Ni kwa sababu wanamkaribia Kristo, na macho yao yameelekezwa juu ya usafi wake mkamilifu, ndipo wanaona kwa uwazi uovu uliokithiri wa dhambi. Toba yao na kujishusha kwao kunakubalika kwa kiasi kisicho na kifani machoni pa Mungu kuliko roho ya kujitosheleza na kiburi ya wale wasioona sababu ya kuomboleza, wanaodharau unyenyekevu wa Kristo, na wanaodai ukamilifu ilhali wanavunja sheria takatifu ya Mungu. Upole na unyenyekevu wa moyo ni masharti ya nguvu na ushindi. Taji la utukufu linawasubiri wale wanaoinama chini ya msalaba. Heri waombolezao hawa, kwa maana watafarijiwa.
Waaminifu, wanaoomba, ni kana kwamba wamefungiwa ndani pamoja na Mungu. Wenyewe hawajui jinsi walivyolindwa kwa usalama mkubwa. Wakisukumwa na Shetani, watawala wa dunia hii wanatafuta kuwaangamiza; lakini lau macho yao yangefunguliwa, kama yalivyofunguliwa macho ya mtumishi wa Elisha huko Dothani, wangeona malaika wa Mungu wamepiga kambi kuwazunguka, kwa uangavu na utukufu wao wakidhibiti majeshi ya giza.
Watu wa Mungu wanapozitesa nafsi zao mbele zake, wakiomba usafi wa moyo, hutolewa amri, ‘Ondoeni mavazi machafu kutoka kwao,’ na maneno ya kutia moyo hunenwa, ‘Tazama, nimekuondolea uovu wako, nami nitakuvika mavazi mazuri.’ Vazi lisilo na doa la haki ya Kristo huvalishwa juu ya watoto wa Mungu waliopimwa na kujaribiwa, ilhali waaminifu. Mabaki waliodharauliwa huvikwa mavazi ya utukufu, yasiyotiwa tena unajisi na ufisadi wa dunia. Majina yao yanahifadhiwa katika kitabu cha uzima cha Mwana-Kondoo, yameandikwa miongoni mwa waaminifu wa nyakati zote. Wamezishinda hila za mdanganyifu; hawakugeuzwa kutoka kwa uaminifu wao na ngurumo ya joka. Sasa wako salama milele dhidi ya hila za mwajaribu. Dhambi zao zinahamishiwa kwa mwanzilishi wa dhambi. Nao mabaki hawajasamehewa na kukubaliwa tu, bali pia wameheshimiwa. ‘Kilemba safi’ kinawekwa juu ya vichwa vyao. Watakuwa kama wafalme na makuhani kwa Mungu. Wakati Shetani alipokuwa akisisitiza mashtaka yake na kutaka kuangamiza kundi hili, malaika watakatifu, wasioonekana, walikuwa wakipita huku na huko, wakiweka juu yao muhuri wa Mungu aliye hai. Hawa ndio wasimamao juu ya Mlima Sayuni pamoja na Mwana-Kondoo, wakiwa na Jina la Baba limeandikwa katika vipaji vya nyuso zao. Wanaimba wimbo mpya mbele ya kile kiti cha enzi, ule wimbo ambao hakuna mtu awezaye kuujifunza isipokuwa wale mia moja arobaini na nne elfu, waliokombolewa kutoka duniani. ‘Hawa ndio wamfuatao Mwana-Kondoo po pote aendako. Hawa wamenunuliwa kutoka kwa wanadamu, wawe malimbuko kwa Mungu na kwa Mwana-Kondoo. Wala katika vinywa vyao haikuonekana hila; kwa maana hawana hatia mbele ya kiti cha enzi cha Mungu.’
Sasa umefikiwa utimilifu kamili wa maneno yale ya Malaika: ‘Sikieni sasa, Ee Yoshua, kuhani mkuu, wewe pamoja na wenzako mnaokaa mbele yako; kwa maana hao ni watu wa kushangaza; kwa kuwa, tazama, nitaleta mtumishi wangu, Chipukizi.’ Kristo amefunuliwa kama Mkombozi na Mkomboaji wa watu wake. Sasa kweli waliosalia ni ‘watu wa kushangaza,’ kwa kuwa machozi na udhalili wa hija yao vinapisha furaha na heshima mbele za Mungu na Mwanakondoo. ‘Siku ile chipukizi la Bwana litakuwa zuri na tukufu, na tunda la nchi litakuwa bora na lapendeza kwa walionusurika wa Israeli. Na itakuwa kwamba yeye aliyesalia Sayuni, na yeye anayebaki Yerusalemu, ataitwa mtakatifu, naam, kila mmoja aliyeandikwa miongoni mwa walio hai katika Yerusalemu.’ Testimonies, juzuu ya 5, 474-476.
Elfu mia moja na arobaini na nne katika kitabu cha Ufunuo ni lile kundi la Ezekieli la “wanaotiwa muhuri” wanapokuwa “wakiugua na kulia” kwa ajili ya machukizo yaliyoko katika nchi. Wanatiwa muhuri wanapopewa vazi la haki ya Kristo na kilemba safi kinachowakilisha “wafalme na makuhani” wa Petro, ambao hapo mwanzo hawakuwa watu wa Mungu, bali sasa wamekuwa watu wa Mungu.
Lakini ninyi ni kizazi kilichochaguliwa, ukuhani wa kifalme, taifa takatifu, watu wa pekee; ili mtangaze sifa zake yeye aliyewaita kutoka gizani kuingia katika nuru yake ya ajabu. Ninyi ambao zamani mlikuwa si watu, bali sasa ni watu wa Mungu; hamkuwahi kupata rehema, bali sasa mmeipata. Wapenzi, nawasihi kama wageni na wasafiri, jiepusheni na tamaa za mwili, ambazo hupigana na nafsi; mwenendo wenu uwe mwema miongoni mwa Mataifa, ili, wanapowasemea kama watenda maovu, kwa kuyaona matendo yenu mema, wamtukuze Mungu siku ya kutembelewa. 1 Petro 2:9-12.
Basi sasa, mkitii sauti yangu kwa kweli, na kulishika agano langu, ndipo mtakuwa mali ya thamani kwangu kuliko mataifa yote; kwa maana dunia yote pia ni mali yangu; nanyi mtakuwa kwangu ufalme wa makuhani, na taifa takatifu. Haya ndiyo maneno utakayowaambia wana wa Israeli. Kutoka 19:5, 6.
Katika siku za mwisho za historia ya dunia hii, agano la Mungu na watu wake wanaoshika amri zake litafanywa upya. ‘Katika siku hiyo nitafanya agano kwa ajili yao pamoja na wanyama wa kondeni, na ndege wa angani, na vitambaavyo vya nchi; nami nitavunja upinde na upanga na vita kutoka katika nchi, nami nitawafanya walale salama. Nami nitakuposa nawe milele; naam, nitakuposa nawe katika haki, na katika hukumu, na katika fadhili, na katika rehema. Nami nitakuposa nawe kwa uaminifu; nawe utamjua Bwana.’
Na itakuwa katika siku hiyo, nitaitikia, asema Bwana; nitazitikia mbingu, na mbingu zitaitikia nchi; nayo nchi itaitikia nafaka, na divai, na mafuta; navyo vitamwitikia Yezreeli. Nami nitampanda yeye kwa ajili yangu katika nchi; nami nitamhurumia yeye asiyehurumiwa; nami nitawaambia wale wasio watu wangu, Ninyi ni watu wangu; nao watasema, Wewe ndiwe Mungu wangu. Hosea 2:14-23.
'Katika siku ile, . . . salio la Israeli, na hao walionusurika wa nyumba ya Yakobo, . . . watamtegemea Bwana, Mtakatifu wa Israeli, katika kweli.' Isaya 10:20. Kutoka 'kila taifa, na kabila, na lugha, na watu' watakuwepo watakaoitikia kwa furaha ujumbe, 'Mcheni Mungu, na mpeni utukufu; kwa maana saa ya hukumu yake imekuja.' Wataacha kila sanamu inayowafunga na dunia hii, nao 'watamwabudu yeye aliyezifanya mbingu, na nchi, na bahari, na chemchemi za maji.' Watajitoa huru kutoka kwa kila pingu, na watasimama mbele ya ulimwengu kama vielelezo vya rehema za Mungu. Wakitii masharti yote ya Kiungu, watatambuliwa na malaika na wanadamu kuwa wale 'waishikao amri za Mungu, na imani ya Yesu.' Ufunuo 14:6-7, 12.
'Tazama, siku zinakuja, asema Bwana, ambazo mwenye kulima atamkuta mvunaji, na mwenye kukanyaga zabibu atamkuta apandaye mbegu; na milima itatoa divai tamu, na vilima vyote vitayeyuka. Nami nitawarudisha watu wangu wa Israeli waliotekwa, nao watajenga miji iliyoharibika, na kuikalia; nao watapanda mashamba ya mizabibu, na kunywa divai yake; pia watafanya bustani, na kula matunda yake. Nami nitawapanda katika nchi yao, wala hawatang'olewa tena kutoka katika nchi yao niliyowapa, asema Bwana Mungu wako. Amosi 9:13-15.' Review and Herald, Februari 26, 1914.
Ni dhahiri kwamba tangu wakati ambapo kizazi cha mwisho kilichoteuliwa cha wale elfu mia arobaini na nne kinapotiwa muhuri, bado kuna Wamataifa wanaoweza kuathiriwa na mtindo wa maisha (maongezi) wa wale elfu mia arobaini na nne katika siku ya kujiliwa kwa Wamataifa.
Nguvu na uwezo wa kibinadamu hazikuanzisha kanisa la Mungu, wala haziwezi kuliharibu. Si juu ya mwamba wa nguvu za kibinadamu, bali juu ya Kristo Yesu, Mwamba wa Milele, ndipo kanisa liliasisiwa, 'na milango ya kuzimu haitalishinda.' Mathayo 16:18. Uwepo wa Mungu huipa uthabiti kazi Yake. 'Msiweke tumaini lenu kwa wakuu, wala kwa mwana wa mtu,' ndilo neno linalotujia. Zaburi 146:3. 'Katika kutulia na kutumaini ndipo ilipo nguvu yenu.' Isaya 30:15. Kazi tukufu ya Mungu, iliyoanzishwa juu ya kanuni za milele za haki, haitaishia patupu. Itaendelea kutoka nguvu hadi nguvu, 'si kwa uwezo, wala si kwa nguvu, bali kwa Roho Yangu, asema Bwana wa majeshi.' Zekaria 4:6.
"Ahadi, 'Mikono ya Zerubabel imeweka msingi wa nyumba hii; mikono yake pia itaihitimisha,' ilitimizwa kwa maana halisi. Aya ya 9. 'Wazee wa Wayahudi walijenga, wakafanikiwa kwa sababu ya unabii wa nabii Hagai na Zekaria mwana wa Ido. Nao wakajenga, wakakamilisha, kwa amri ya Mungu wa Israeli, na kwa amri ya Koreshi, na Dario, na Artashasta mfalme wa Uajemi. Na nyumba hii ilikamilika siku ya tatu ya mwezi Adari [mwezi wa kumi na mbili], uliokuwa katika mwaka wa sita wa kutawala kwa mfalme Dario.' Ezra 6:14, 15." Manabii na Wafalme, 595, 596.
Mistari kumi na tatu hadi kumi na tano yanawakilisha matukio ya kinabii yanayoongoza hadi kufungwa kwa mlango wa rehema kwa washika Sabato wakati wa sheria ya Jumapili. Pia yanawakilisha hatua ya tatu kati ya hatua tatu katika mstari wa kumi wa Danieli kumi na mbili. Mstari wa kumi ni “kutakaswa,” mistari kumi na moja na kumi na mbili yanawakilisha “kufanywa weupe” na mistari kumi na tatu hadi kumi na tano yanawakilisha kipimo tosha ambapo wanawali wanaoshika Sabato “wanajaribiwa.”
Ujumbe wa ndani katika kitabu cha Danieli unawakilishwa na maono ya Mto Ulai ya sura ya saba hadi ya tisa, na ujumbe wa nje unawakilishwa na maono ya Mto Hidekeli ya sura ya kumi hadi ya kumi na mbili. Sura ya kumi na mbili ndiyo kilele cha maono ya ndani na ya nje, na inaonyesha mbinu ambayo Kristo anawainua na kuwatakasa wale 144,000. Aya ya kumi hadi ya kumi na sita zinawakilisha historia iliyofichika ya aya ya arobaini kuanzia 1989 hadi sheria ya Jumapili ya aya ya arobaini na moja na kumi na sita. Aya zinazolingana na historia iliyofichika zinawakilisha utimilifu kamili wa aya ya kumi ya sura ya kumi na mbili.
Wengi watatakaswa, na kufanywa weupe, na kujaribiwa; lakini waovu watafanya uovu; wala hakuna miongoni mwa waovu atakayeelewa; bali wenye hekima wataelewa. Na tangu wakati ambao dhabihu ya kila siku itakapoondolewa, na chukizo la uharibifu litakapowekwa, kutakuwa na siku elfu moja mia mbili na tisini. Heri yeye anayengoja na kufikia siku elfu moja mia tatu thelathini na tano. Danieli 12:10-12.
“Wenye hekima” wanaoelewa mistari kumi hadi kumi na sita na ambao wametiwa muhuri “kiakili” na “kiroho” ndio wanaoelewa ujumbe wa kinabii wa nje unaowakilishwa katika historia iliyo fichika ya mstari wa arobaini, na wameimarishwa “kiakili” katika uelewa huo kabla ya sheria ya Jumapili. “Wenye hekima” ni wale ambao wamebadilishwa na ujumbe wa ndani unaowakilishwa na Ufunuo sura ya kumi na moja na mstari wa kumi na moja, nao wameimarishwa katika uzoefu huo kabla ya sheria ya Jumapili.
"Wenye hekima" ni wale waliopokea "baraka" inayohusishwa na "kungojea", na hivyo kuwatambulisha elfu mia arobaini na nne kuwa wale wanaotekeleza utimilifu mkamilifu na wa mwisho wa wanawali kumi. Ufunuo kumi na moja, aya ya kumi na moja, uliwasili Julai 2023, hivyo ukaashiria "wakati wa mwisho," ambapo Danieli na Ufunuo, wakiwa mashahidi wawili, wanaashiria kwamba ongezeko la maarifa lililofunguliwa Julai 2023 linatambulisha mchakato wa kutiwa muhuri wa elfu mia arobaini na nne. Kumi na moja pamoja na kumi na moja ni sawa na ishirini na mbili, ambayo ni ishara ya muunganiko wa uungu na ubinadamu, na wale wanaopitia mchakato wa utakaso wa hatua tatu unaozalisha elfu mia arobaini na nne wanatambuliwa katika Danieli kumi na mbili, aya ya kumi na mbili, jambo linalotoa sahihi nyingine ya Palmoni, kwa kuwa kumi na mbili mara kumi na mbili ni sawa na elfu mia arobaini na nne.
Tutaendelea na utafiti huu katika makala ijayo.