Ukweli ni nini? - Nambari Moja

Kabla hatujashughulikia mada ya ukweli ni nini, tunabainisha kwamba tumelianza somo hili kwa mistari mitatu ya kwanza ya Ufunuo sura ya kwanza, na baadaye tukaongeza makala kuhusu Eliya. Baadhi ya madhumuni ya masomo haya ni kutambua nafasi ya Marekani katika unabii, kufungua ujumbe wa Ufunuo wa Yesu Kristo, kutambua nafasi ya manabii kama alama za watu wa Mungu, na kuzingatia athari za kile kinachomaanisha kwamba Yesu ni Alfa. Tulionyesha kwamba mistari mitatu ya kwanza ya Ufunuo inawiana na mistari ya mwisho ya kitabu hicho, na katika hali zote mbili, mwanzoni na mwishoni, Yesu anajitambulisha kuwa Alfa na Omega, mwanzo na mwisho, wa kwanza na wa mwisho.

Tulitumia mjadala mfupi kuhusu Eliya katika somo la pili ili kuonyesha kwamba aya za ufunguzi za Biblia zinapatana na aya za mwisho za Agano la Kale na Agano Jipya, na zaidi kwamba aya za ufunguzi za Agano Jipya pia zinapatana na mwanzo au mwisho wa Biblia, kwa vyovyote unavyotaka kuichukulia, iwe kama kitabu kizima au kama maagano mawili.

Hoja nyingine tunayotaka kuendeleza ni ufahamu kwamba Uungu umefanya kazi kufunua taratibu asili ya Kimungu katika historia. Hii ndiyo sababu tumeona kwamba kadiri wakati unavyoendelea katika mada ya kibiblia ya historia ya agano, Mungu hatua kwa hatua alifunua zaidi na zaidi tabia yake kupitia ishara zilizomo katika majina yake mbalimbali. Mungu Mwenyezi alimnenea Abrahamu, na Mungu yuleyule alimnenea Musa, lakini akamjulisha Musa kwamba kuanzia wakati huo jina lake lingejulikana kama Yehova. Kisha Kristo alipokuja, alijitambulisha kwa jina ambalo halikujulikana katika Agano la Kale, isipokuwa usemi mmoja wa jina hilo na Mbabiloni mmoja katika sura ya tatu ya Danieli. Siyo tu kwamba Yesu alionyesha kwamba yeye alikuwa Mwana pekee aliyezaliwa wa Baba, bali pia katika historia hiyo mahsusi ya agano alijitambulisha kama Mwana wa Adamu. Mungu pia alitoa jina kwa Uadventisti wa Milleraiti alipoingia katika agano mwanzoni mwa Uadventisti.

Jina lililopewa Waadventista wa Sabato lilipewa na Bwana, na Dada White mara nyingi huwataja Waadventista kama watu wa Mungu waliopewa jina. "Denominated" humaanisha kupewa jina. Makanisa mawili tu ambayo Dada White anayabainisha kuwa ni watu wa Mungu waliopewa jina ni Israeli wa kale na Israeli wa sasa.

Hivyo basi, tunapoendelea katika somo letu la Kitabu cha Ufunuo, napendekeza kwamba "jina jipya" linalofunuliwa kwa Wafiladelfia, ambao pia wanawakilishwa kama elfu mia na arobaini na nne, ni sehemu kubwa ya siri ya kinabii inayofunuliwa muda mfupi kabla ya muda wa rehema kufungwa.

Ujumbe wa mwisho wa onyo ni ule wa Ufunuo wa Yesu Kristo, na ni ufunuo wa tabia Yake.

Tunayo mengi zaidi ya kuweka katika kumbukumbu kuhusu Yesu kama Neno, lakini sasa tutalishughulikia neno 'kweli.' Kuelewa "kweli", pamoja na neno "kweli", na hata herufi zinazotumiwa kuunda "neno la kweli", ni kuelewa tabia ya Kristo.

Neno la Kigiriki lililotafsiriwa kama "kweli" katika mstari huo limetokana na neno la Kiebrania, ambalo pia ni herufi na hata nambari. Herufi ya kwanza ya alfabeti ya Kiebrania ni "aleph." Kwa kweli, herufi mbili za kwanza za alfabeti ya Kiebrania ni "aleph" na "beth," na zinafanana sana na herufi mbili za kwanza za Kigiriki ambazo ni alpha na beta. Kwa pamoja zinaunda asili ya neno "alfabeti." Neno "alpha" (kutoka herufi ya Kiebrania aleph) kwa hiyo linatumika kama herufi, neno, nambari na pia mojawapo ya majina mengi ya Yesu.

Wakati Pilato alipouliza swali, "Kweli ni nini?" Yesu tayari alikuwa amemwambia kwamba sababu ya "kuja kwake ulimwenguni," na pia kwamba sababu ya "kuzaliwa kwake" ilikuwa kuishuhudia "kweli." Akaongeza kwamba "kila aliye wa kweli huisikia" sauti yake.

UKWELI: G225-Kutoka G227; ukweli: - kweli, X kwa kweli, ukweli, hakika. G227-Kutoka G1 (kama chembe ya kukanusha) na G2990; kweli (kwa maana ya kutoficha): - kweli, kwa kweli, ukweli. G1; Α. Ya asili ya Kiebrania; herufi ya kwanza ya alfabeti: kwa maana ya mfano tu (kutokana na matumizi yake kama tarakimu) ya kwanza. Alfa.

Aliposema Yesu, "Mimi ndimi... kweli." Alikuwa akisema kwamba Yeye ni herufi, nambari na neno; kwamba herufi alfa, neno alfa, na nambari alfa vyote ni "kweli." Katika kitabu cha Danieli, Kristo alijidhihirisha kama mhesabu wa ajabu; hiyo ndiyo maana ya neno la Kiebrania "Palmoni," ambalo limetafsiriwa kama "yule mtakatifu fulani aliyenena," katika Danieli sura ya nane.

Yule "mtakatifu fulani" katika aya ya kumi na tatu ni "Palmoni" - mhesabu wa ajabu, au mhesabu wa siri. Aya hizi mbili ndiko kunapoainishwa unabii wa miaka 2300 na unabii miwili wa miaka 2520. Miaka 2300 inahusu "patakatifu" na ule unabii miwili wa miaka 2520 unahusu "jeshi," kwa kuwa patakatifu na jeshi vyote viwili vingekanyagwa chini na Roma. Unabii wa miaka 2520 unawakilisha kukanyagwa chini kwa patakatifu la Mungu na watu wake. Unabii watatu wenye kina uliofungamana, unaotegemea wakati, mahali pale pale katika Biblia ambapo Yesu anajitambulisha kama mhesabu wa ajabu wa siri. Si tu kwamba alichagua aya hizi mbili kujitambulisha kama Bwana wa wakati, bali aya hizo mbili ambamo anajifunua zinabainisha wakati ambao angeingia agano na Israeli wa kiroho wa kisasa, na aya hizo mbili pia ndizo msingi na nguzo kuu ya Uadventista.

Katika wakati wa mwisho mnamo mwaka 1798, kitabu cha Danieli kilifunguliwa na ujumbe wa kwanza wa malaika ukatokea katika historia, ukiashiria ongezeko la maarifa ya kinabii lililotokea katika kipindi cha harakati za Wamileraiti, ambazo zilikuwa mwanzo wa Uadventista wa Sabato. Kitabu cha Danieli kilipofunguliwa kwa Wamileraiti, ujumbe kutoka kwa Palmoni, ujumbe wa wakati, ulieleweka. Neno la Mungu halishindwi kamwe, na daima huutambulisha mwisho kwa kuuhusianisha na mwanzo. Hivyo, mwishoni mwa Uadventista wa Sabato bila shaka kutakuwa na ufunuo wa tabia Yake, kama ilivyokuwa katika historia ya Wamileraiti. Jambo hili linategemea mwanzo na mwisho wa Uadventista wa Sabato, lakini pia linategemea uhusiano uliotajwa kati ya kitabu cha Danieli na kitabu cha Ufunuo. Danieli na Ufunuo vinawakilisha kitabu kimoja, na katika uwakilisho huo, ni mashahidi wawili, wa kwanza akiwa Danieli na wa mwisho akiwa Ufunuo.

Danieli na Ufunuo ni vitabu viwili ambavyo ni kitabu kimoja, kama vile Biblia ni kitabu kimoja kilichogawanywa katika Agano la Kale na Agano Jipya, au mwanzo na mwisho. Katika Ufunuo sura ya kumi na moja, mashahidi wawili wanaowasilishwa kama Musa na Eliya ni Agano la Kale na Agano Jipya.

Danieli na Yohana ni mashahidi wawili ambao wote waliteswa, wote walichukuliwa mateka, wote walipewa mfululizo uleule wa historia ya kinabii wa kuandika, wote wakiwakilisha elfu mia arobaini na nne, wote wakiishi katika kipindi cha baada ya maangamizi ya Yerusalemu, wote wakiwa alama za mauti na ufufuo, (Yohana kutoka kwenye mafuta yanayochemka na Danieli kutoka tundu la simba).

Danieli anatambua ufunuo maalum wa tabia ya Kristo, na anafanya hivyo katika mistari miwili ambayo uvuvio huiita “nguzo kuu na msingi” wa Kanisa la Waadventista Wasabato. Mistari hiyo miwili ilikuwa “jiwe la mwisho,” jiwe la mwisho lililowekwa katika misingi iliyowakilishwa na kazi za William Miller. Jiwe hilo la mwisho lilileta pamoja nalo uelewa wa patakatifu pa mbinguni, sheria ya Mungu, Sabato, hukumu ya uchunguzi, na malaika watatu wa Ufunuo kumi na nne. Danieli ni mwanzo wa kitabu, Yohana ndiye mwisho.

Maandiko ya Yohana yatabainisha ufunuo wa tabia ya Kristo mwishoni mwa Uadventista. Mwanzoni mwa Israeli ya kisasa, Alijidhihirisha kama Mwenye kuhesabu wa ajabu, Muumba wa kila kitu cha kihisabati; na mwishoni mwa Israeli ya kisasa Anajidhihirisha kama mwanaisimu wa ajabu. Yeye ni Muumba wa kila kitu kinachohusiana na lugha, iwe ni muundo wa lugha, kanuni za sarufi, maneno na hata herufi za alfabeti. Yeye aliumba mawasiliano yanayotekelezwa kwa maneno, yanayoongozwa na kanuni za sarufi, yawe yameandikwa au yamesemwa, yaliyoandikwa kwa alfabeti aliyobuni Yeye mwenyewe, na zaidi ya hayo, Yeye ndiye Neno. Kwa Neno hilo huwageuza Walaodikia wasioona na wasio tayari kuwa Wafiladelfia waliotakaswa.

Neno linalotafsiriwa kama "kutakasa" linamaanisha kufanya kuwa takatifu. Elfu mia moja arobaini na nne watakuwa watakatifu, na watakuwa wameipata hali hiyo ya tabia kwa "kweli" au unaweza kusema, kwa "neno" lake, kwa maana Yesu ni Neno naye ndiye kweli.

Tambua kwamba hili ndilo jambo la kwanza ambalo Yohana anaandika katika Injili yake. Bila shaka linashabihiana na jambo la kwanza lililoandikwa katika Mwanzo. Nalo linaongeza katika ushuhuda, likibainisha kwa uwazi zaidi kile kilichoelezwa katika Mwanzo sura ya kwanza.

Neno lililotafsiriwa kama "Mungu" katika mstari wa kwanza liko katika wingi, hivyo kuonyesha tangu "mwanzo" kwamba Mungu si mmoja tu. "Hapo mwanzo" katika Injili ya Yohana Neno lilikuwa pamoja na Mungu na Neno alikuwa Mungu. Na Neno ndilo Muumba.

Yesu ni Neno, naye aliileta Biblia kwa kuunganisha uungu na ubinadamu, uungu ukiwakilishwa na Roho Mtakatifu na ubinadamu ukidhihirishwa kupitia wale walioandika maneno katika vitabu vilivyokusudiwa kutumwa kwa makanisa. Hivyo, Biblia ni mchanganyiko wa ubinadamu na uungu kama alivyo Yesu. Biblia, licha ya ushiriki wa wanadamu wa kimwili walioanguka, ni takatifu, na hivyo wanaume waliotunga maandishi yake walikuwa watakatifu pia.

Ingawa manabii walikuwa watu watakatifu, bado walikuwa wanadamu walioanguka, kwa maana wote wamefanya dhambi na kupungukiwa na utukufu wa Mungu. Hata hivyo, Biblia ni muungano wa uungu na ubinadamu, na ni takatifu, kwa kuwa Neno la Mungu alikuja kuonyesha katika maisha Yake na katika Neno Lake lililoandikwa kwamba ubinadamu uliounganishwa na uungu hautendi dhambi. Kilicho kweli kuhusu Biblia ni kweli kuhusu Kristo, kwa maana Yeye ndiye Biblia.

Yesu alichukua juu yake mwili wenye dhambi wala hakutenda dhambi kamwe, hivyo akitoa mfano kwamba ubinadamu ukiunganishwa na uungu hautendi dhambi.

Yesu ni Neno, na Yesu pamoja na Biblia ni muungano wa ubinadamu na uungu. Yesu alipoileta Biblia kupitia karne nyingi, aliweka kanuni ndani ya Biblia ili kuwaruhusu wale watakaosikia wasikie. Kanuni zinazoongoza Biblia pia ni sifa za tabia Yake.

Neno “complement” linamaanisha kuleta hadi ukamilifu. Ushuhuda wa Danieli hufikia kikomo katika Ufunuo, hivyo kufanya ushuhuda wa Danieli kuwa mwanzo na Ufunuo kuwa mwisho. Mwanzo wa Ufunuo hurudiwa mwishoni mwa Ufunuo, na katika mstari wa kwanza wa sura ya kwanza ya Danieli kuna vita kati ya Israeli wa kimwili na Babeli ya kimwili ambapo Babeli inashinda, lakini mwishoni mwa historia ya kipindi cha rehema katika Danieli 11:45, 12:1; Babeli ya rohoni iko vitani na Israeli wa rohoni, na mwishoni, Babeli inashindwa na Israeli inashinda. Kama ilivyo kwa Yohana katika Ufunuo, mwanzo wa ushuhuda wa Danieli unakubaliana na mwisho wa ushuhuda wake. Basi, ukweli ni nini?

Fundisho ni neno linalotambulisha kile ambacho kundi la waumini wanaelewa kuwa sahihi. Madhumuni yake au matumizi yake hayajazuiliwa kwa Biblia au Ukristo pekee. Katika kile kinachoitwa Ukristo, huenda kuna “mafundisho” ya uongo mengi kuliko ya kweli, kwa kuwa Babeli ya kiroho, upapa, ni kizimba cha kila ndege mchafu na mwenye kuchukiwa, na hao ndege wanawakilisha uovu, ambao unaendelezwa na kufunikwa na makanisa kupitia mafundisho ya uongo, kama vile sheria imebatilishwa. Lakini kuna fundisho la kweli.

Kuna "mafundisho" ambayo ni "kweli za injili" na yanahitaji kuchunguzwa. Baadhi yake, (ikiwa si yote), ni "kweli za jaribio." Sabato ni kweli ya jaribio iliyo rahisi kuelewa. Kuna mafundisho ya kweli na ya uongo. Baadhi ya mafundisho ya kweli huleta jaribio kwa wale wanaoyasikia. Kuna pia aina ya kweli iliyokusudiwa kwa kipindi fulani cha wakati. Kweli hizi huitwa "kweli za wakati huu."

Waadventista mara nyingi hutumia kifungu hiki ili kuepuka kile kinachosema kwa hakika. Wanadai kwamba yote yanayopaswa kusisitizwa katika ujumbe wetu wa ‘kweli ya sasa’ ni patakatifu, siku 2300, amri, na imani ya Yesu. Wanadai hivyo ili kuepuka kile kilichobainishwa kuhusu mada hizi nne.

Kusudi la hizi kweli kuu nne ni kwamba zimekuwa "zimepangwa kikamilifu ili kueleza harakati ya Waadventista ya wakati uliopita na kuonyesha msimamo wetu wa sasa ni upi, kuimarisha imani ya wenye shaka, na kutoa uhakika wa mustakabali mtukufu." Mafundisho haya manne ya kweli ya wakati huu yamekusudiwa kuonyesha kwamba mwanzo wa Uadventista (harakati ya Waadventista ya wakati uliopita) unaonyesha mwisho wa Uadventista (msimamo wetu wa sasa). Mafundisho yale manne ya msingi yame "pangwa kikamilifu" kueleza kanuni kwamba mwisho unaonyeshwa na mwanzo. Kulingana na kifungu hiki cha uvuvio, hii ndiyo "kweli ya wakati huu" ambayo "kundi linahitaji sasa."

Israeli ya kale ni mwanzo wa Israeli na Israeli ya kisasa ni mwisho. Israeli halisi ya kale ilikuwa kielelezo cha watu wa Waadventista Wasabato kuanzia wakati wa mwisho mnamo 1798 hadi sheria ya Jumapili. Kabla ya kuja kwa kwanza kwa Kristo, "kweli ya sasa" haikuonekana na Wayahudi, kwa maana walikuwa vipofu (wa Laodikia) kwa sababu ya kutegemea kwao desturi na mapokeo.

Kwa mujibu wa rejea yetu inayofuata, Wayahudi walikuwa hawauoni tena "ukweli wa asili wa Mungu," na ukweli huo wa asili kwa Wayahudi ulikuwa historia ya ukombozi kutoka Misri. Historia ya ukombozi huo ilikuwa ukweli wao wa asili; ulikuwa ukweli waliagizwa kuwafundisha watoto wao katika vizazi vyao vyote. Walishindwa, kama ilivyoshindwa Uadventista. Ili kuwasilisha ukweli kwa Wayahudi waliopofushwa, Yesu aliweka ukweli katika mfumo.

Katika kuja kwake kwa kwanza, Yesu “alirejesha kweli za zamani, akiziweka katika mfumo wa ukweli. Aliziwianisha na kuziunganisha pamoja, akiunda mfumo kamili na ulio sawia wa ukweli.” Yesu alitumia historia ya mwanzoni mwa Israeli ya kale ili kurejesha kweli za zamani, naye alifanya hivyo kwa kuziwianisha hizo kweli (kwa mada) na kuziunganisha pamoja (sambamba, mstari juu ya mstari). Alifanya hivyo kwa kusudi la kuwaweka Wayahudi huru kutoka kwa desturi na mapokeo yaliyokuwa yamewapofusha. Historia hiyo ilikuwa historia ya mwisho ya Israeli halisi.

Uadventista unarudia historia ya mwisho wa Israeli ya kale, na mfumo wa kuweka ukweli ndani yake ili kuondoa upofu wa Laodikia wa mapokeo na desturi unatekelezwa sasa kama ilivyokuwa wakati Kristo aliposhughulika na Wayahudi. "Kweli za zamani" zinapaswa kuwekwa ndani ya "mfumo" wa ukweli, ili kuleta mistari ya kinabii pamoja na mistari mingine ya kinabii, "mstari juu ya mstari," sambamba, ili, ikiwezekana, kumweka huru Mlaodikia kutoka katika upofu wake. Kristo ni mfano wetu, katika mambo yote.

Kuna kweli katika Biblia zinazotambuliwa kama mafundisho, na "kuna kweli nyingi za ajabu," lakini pia kuna "ukweli wa sasa" ambao ni "jaribio kwa watu wa" "kizazi" kinachoishi wakati ukweli huo unafunuliwa. Kinabii hili hutokea katika kizazi cha nne cha Uadventista, na "ukweli wa sasa" "ambao ni jaribio kwa kizazi hiki" haukuwa jaribio kwa vizazi vya awali vya Uadventista.

Kwa wale wanaoweza kutaka kukanusha kwamba kuna vizazi vinne katika historia ya Uadventista, ningewaelekeza kwenye Vibao vya Habakuki. Njia rahisi sana ya kuelewa ukweli huu ni kwamba jina Laodicea linamaanisha watu waliohukumiwa. Mwanzo wa Uadventista ulitangaza ufunguzi wa hukumu na mwisho wa Uadventista unatangaza kufungwa kwa hukumu. Kufungwa kwa hukumu kunatokea katika vizazi vya tatu na vya nne.

Mwishoni mwa hukumu, kizazi cha mwisho cha Waadventista wa Walaodikia (watu waliohukumiwa) kitahukumiwa na kutapikwa kutoka katika kinywa cha Bwana, kama ilivyotokea kwa Israeli ya kale wakati wa uharibifu wa Yerusalemu. Mafundisho ya Kibiblia ni kweli, na pia kuna kweli za jaribio, na kisha kuna kweli za wakati huu. Kweli ya wakati huu daima ni kweli ya jaribio, lakini hutambulisha kweli ya jaribio iliyoundwa mahsusi kwa kizazi kinachoishi sasa. Hata hivyo, ilivyo zaidi ni kwamba kweli yoyote ya neno la Mungu tunayoamua kuikataa imekuwa tu kweli ya jaribio tuliyoshindwa.

Yesu ni Neno la Mungu, naye ni kweli. Alimjulisha Pilato kwamba sababu ya Yeye "kuja" "ulimwenguni" ilikuwa "kushuhudia kweli", na kwamba kila mtu aliyesikia sauti Yake, "ni wa kweli". Neno "kweli" ambalo Pilato na Yesu walilitaja linatokana na neno la Kiebrania linalotafsiriwa kama "kweli" na linapatikana mara mia moja ishirini na saba katika Agano la Kale. Neno hilo la Kiebrania (H571) hutafsiriwa kwa maneno mbalimbali ya Kiingereza, lakini limetafsiriwa mara tisini na mbili kama "kweli" katika Agano la Kale. Ni mojawapo ya maneno yenye nguvu kubwa sana, katika ngazi nyingi.

Neno linalotafsiriwa kama "kweli" katika Agano la Kale lina herufi tatu za Kiebrania, na katika herufi za Kiebrania, kila herufi ina maana yake yenyewe, hivyo neno linaloundwa kutokana na herufi hizo huchanganya maana za kila herufi ili kutoa maana kamili ya neno hilo. Neno "kweli" linaundwa na herufi tatu za Kiebrania: herufi ya kwanza ya alfabeti ya Kiebrania, herufi moja ya katikati, na herufi ya mwisho ya alfabeti ya Kiebrania. "Kweli" katika Agano la Kale inawakilishwa na herufi ya kwanza na ya mwisho ya alfabeti, pamoja na herufi moja katikati!

Huu ndio ufafanuzi wa “kanuni ya kibiblia ya kutajwa kwa mara ya kwanza.” Mara ya kwanza somo linapowasilishwa ndilo rejeleo muhimu zaidi kwa neno, ambalo ni mbegu, nalo linabeba DNA yote inayohitajika kuzaa simulizi nzima. Rejeleo la pili kwa umuhimu katika “kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza” ni rejeleo la mwisho, kwa maana hapo ndipo simulizi zote zinazotokea kati ya mwanzo na mwisho hufungwa pamoja. “Katika Ufunuo vitabu vyote vya Biblia hukutana na kuhitimishwa,” na Ufunuo ndicho kitabu cha mwisho cha Biblia.

Neno la Kiebrania la “ukweli” tunalolichunguza linaanza na herufi “Aleph”, herufi ya kumi na tatu ni “Mem”, na herufi ya ishirini na mbili na ya mwisho ni “Tav”. Bila shaka, kuna vivuli mbalimbali vya maana katika ufafanuzi wa herufi hizi, kutegemea ni mwanaisimu yupi unayemrejea kwa ufafanuzi, lakini ufafanuzi wa jumla ni wa kuelimisha sana.

א (Aleph): Herufi ya kwanza ya alfabeti ya Kiebrania, ambayo mara nyingi inahusishwa na umoja, na inawakilisha Uungu na umilele, ikisimbolisha uhusiano kati ya Mungu na uumbaji.

מ (Mem): Herufi ya kumi na tatu ya alfabeti ya Kiebrania na mara nyingi inahusishwa na maji.

ת (Tav): Herufi ya mwisho ya alfabeti ya Kiebrania, na hubeba maana ya "alama" au "ishara." Mara nyingi inahusishwa na dhana ya ukamilifu au "muhuri" wa uumbaji. Katika Kiebrania cha kale, herufi Tav ilikuwa na umbo la msalaba.

Neno la Kiebrania linalotafsiriwa kama "kweli" tunalolizingatia linaundwa na herufi tatu, ambazo kwa pamoja zinawakilisha injili ya milele. Vipi? Hili hutambulika kwa urahisi ukielewa kwamba ujumbe wa malaika watatu ndio injili ya milele. Hutambulika kwa sababu maana za herufi hizi tatu zinawakilisha ujumbe wa malaika watatu.

Malaika wa kwanza wa Ufunuo kumi na nne anatambulisha injili ya milele kisha anaambia ulimwengu wote "mcheni Mungu" na kumtukuza Yeye kwa kumwabudu Muumba. Ufafanuzi wa (Aleph), ya kwanza kati ya zile herufi tatu, ni "Mungu wa Kimungu, wa Milele, na kama Muumba wa wanadamu, Mungu ambaye wanadamu wanapaswa kumcha kwa heshima na kumwabudu."

Aleph inawakilisha ujumbe wa malaika wa kwanza.

Ujumbe wa malaika wa pili huwaita watu watoke Babeli, huashiria wakati ambapo Roho Mtakatifu anamiminwa na hutambulisha uasi wa Babeli. Maana ya (Mem) inahusishwa na maji (ishara ya kumiminwa kwa Roho) na ni nambari ya kumi na tatu katika alfabeti, nambari kumi na tatu ikiwa ishara ya uasi, hivyo kuitambua Babeli. Mem inawakilisha ujumbe wa malaika wa pili.

Malaika wa tatu anawaonya watu dhidi ya kupokea alama ya mnyama, anabainisha makundi mawili ya waabudu na ghadhabu ya Mungu. Ufafanuzi wa (Tav) ni kwamba inawakilisha “alama” (alama ya mnyama), inawakilisha pia muhuri wa uumbaji (muhuri wa Mungu). Herufi yenyewe ina umbo la msalaba. Tav inawakilisha ujumbe wa malaika wa tatu.

Neno la Kiebrania linalotafsiriwa kama "kweli" linaundwa na herufi tatu ambazo kila moja ina maana yake. Maana hizo tatu pia ndizo maana za ujumbe wa malaika watatu. Pia ndizo maana za ujumbe wa malaika wa kwanza, kwa kuwa ujumbe wa malaika wa kwanza ulikuwa ujumbe mwanzoni mwa Uadventista na ujumbe wa malaika wa tatu ni ujumbe mwishoni mwa Uadventista. Kwa sababu Yesu huonyesha mwisho kwa mwanzo, malaika wa kwanza ana alama zote za njia za kinabii za ujumbe wa malaika wa tatu. Kwa kufanya hivyo, maana za zile herufi tatu za Kiebrania zinakuwa alama si tu za ujumbe wa malaika wa tatu, bali pia alama za ujumbe wa malaika wa kwanza.

Yohana katika Ufunuo aliambiwa aandike mambo yaliyokuwapo wakati huo, na kwa kufanya hivyo angekuwa wakati huohuo akiandika mambo yatakayokuwa katika wakati ujao. Aliandika mwanzo ili kuonyesha mwisho. Kwa uwazi usioacha shaka, Waadventista Wasabato wameambiwa wajifunze na watangaze ujumbe wa Wamilleraiti, ambao ni ujumbe wa malaika wa kwanza. Katika kujifunza na kutangaza kweli hizo na historia hiyo, tutakuwa tukitangaza ujumbe wa malaika wa tatu na kurudia historia ya malaika wa kwanza.

Ujumbe wa malaika wa kwanza, na historia ambamo ujumbe huo uliwasilishwa, vinafanana na kufafanua historia yetu ya sasa—pamoja na baadhi ya tanbihi za kinabii. Historia hizo zote mbili pia zinawakilishwa na herufi tatu zilizotumiwa na mwanaisimu wa Mungu kuunda neno “kweli.” Na neno hilo “kweli” linawakilisha injili ya milele.

Historia ya wafuasi wa Miller mwanzoni mwa Uadventista, inayowakilisha malaika wa kwanza, na historia mwishoni mwa Uadventista inayowakilishwa na malaika wa tatu ni historia zilizo sambamba, lakini zina tofauti fulani.

Malaika wa kwanza hutangaza ufunguzi wa hukumu na malaika wa tatu hutangaza kufungwa kwa hukumu. Muundo wa kinabii ambao historia ya Uadventista ilijengeka juu yake ni sawa katika mwanzo wake na katika mwisho wake. Mwisho wowote unaweza kuonyeshwa kufuata hatua tatu za wale malaika watatu wanapoingia katika historia. Na malaika hao watatu pia ni zile herufi tatu. Kwa hiyo, mfululizo wa kinabii wa matukio katika pande zote mbili za Uadventista unategemea hatua tatu za wale malaika watatu, ambazo ni alama za njia ambazo pia zinawakilishwa na zile herufi tatu za Kiebrania zinazounda neno "kweli".

Alfa ni mwanzo wa Uadventista, Omega ni mwisho wa Uadventista, na herufi ya katikati, ambayo ni herufi ya kumi na tatu, hivyo inaonyesha uasi wa Uadventista tangu mwanzo wake hadi mwisho wake.

Tunaelekezwa kuhusu mahali ilipo njia ya Mungu:

Katika patakatifu tunagundua kwamba njia ya Mungu ni zile zile hatua tatu kama zilivyo katika ujumbe wa malaika watatu. Katika ua wa nje, kumcha Mungu humwelekeza mtu kutoa dhabihu na kupata kuhesabiwa haki. Katika Patakatifu, utakaso unawakilishwa na maisha ya maombi yanayowakilishwa na madhabahu ya uvumba, maisha ya kujifunza yanayowakilishwa na meza ya mikate ya uwepo, na maisha ya huduma yanayowakilishwa na vinara vya taa. Patakatifu pa Patakatifu huwakilisha hukumu. Tunapokuwa na kumcha Mungu kama kunavyowakilishwa katika ujumbe wa malaika wa kwanza, tunatafuta kuhesabiwa haki miguuni pa msalaba, katika ua wa nje. Tunapohesabiwa haki (kufanywa wenye haki) tunatembea katika upya wa maisha yaliyotakaswa (kukua katika utakatifu) kama kunavyowakilishwa na Patakatifu. Patakatifu linaashiria kazi ya Mkristo kama ilivyotekelezwa na Wamileraiti wakati wa ujumbe wa malaika wa pili uliokuwa ukiandamana na Kilio cha Usiku wa Manane. Tukiwa tumehesabiwa haki na kutakaswa, tunaandaliwa kwa hukumu inayowakilishwa na Patakatifu pa Patakatifu. Hatua tatu za patakatifu, zinazowakilisha, miongoni mwa mambo mengine, istilahi tatu za kitheolojia: kuhesabiwa haki, utakaso na kutukuzwa, na pia zikiwakilisha ujumbe wa malaika watatu, na bila shaka pia zikiwakilisha ujumbe wa malaika wa kwanza, na bila shaka pia zikiwakilisha herufi tatu zinazotumiwa kuunda neno "truth".

Katika ua wa patakatifu, tunapata hatua zote tatu pia. Hatua ya kwanza ya kuingia patakatifuni lazima ionyeshe hatua ya mwisho ya patakatifu, kama vile malaika wa kwanza analingana na malaika wa tatu. Hatua ya kwanza katika ua ni kuchinjwa kwa dhabihu, jambo linalowakilisha kuhesabiwa haki. Hatua ya pili ni birika la kunawia ambako mafuta (dhambi) yanaondolewa na dhabihu husafishwa kabla ya hatua za mwisho. Maji ya birika la kunawia ni sifa bainifu ya hatua ya pili. Hatua ya tatu ni dhabihu ya kuteketezwa yenyewe, iliyokuwa mfano wa Kristo msalabani ambako hukumu ilitimizwa. Hatua zile zile tatu zimo katika hatua ya kwanza ya patakatifu, kama vile hatua zile zile tatu zimo katika ujumbe wa malaika wa kwanza. Kanuni ya Alfa na Omega imo ndani ya patakatifu, kama ilivyo katika ujumbe wa malaika watatu, kama ilivyo katika herufi zinazounda neno "kweli".

Unabii wa miaka 2300 una muundo uleule. Unabii huo ulianza kwa amri tatu na ukaishia kwa kuwasili kwa ujumbe wa malaika wa tatu tarehe 22 Oktoba 1844. Unabii huo unaweka mbele mistari mitano ya kinabii, na historia ya mwanzoni mwa unabii wa miaka 2300 inawakilisha historia ya mwisho ya kila mojawapo ya ile mistari mitano ya kinabii. Mwanzoni mwa unabii kamili wa miaka 2300 kuna amri tatu, nao unahitimishwa kwa ujumbe tatu.

Mwanzo wa unabii mwaka 457 KK ulitokea katika nyakati za taabu na uliwaruhusu Wayahudi kurejea na kujenga upya hekalu na mji. Kwa mujibu wa unabii huo, miaka 49 baada ya kazi iliyoanzishwa mwaka 457 KK, kazi hiyo ilikamilika katika nyakati za taabu. Mwanzo wa miaka 49 unaakisi mwisho wa miaka 49.

Mwaka 457 KK unaashiria mwanzo wa unabii unaotambulisha upako wa Kristo wakati wa ubatizo wake. Upako wake uliashiria mwanzo wa kazi yake ya kuwakusanya watu wawe raia wa Yerusalemu Mpya, si wa Yerusalemu wa Kale, kama vile Israeli ya kale ilivyokusanywa ili kujenga upya Yerusalemu halisi mnamo mwaka 457 KK.

457 KK pia inaashiria mwanzo wa unabii unaotaja ni lini Kristo angesulubiwa. Dada White anaweka historia ya msalaba sambamba na Kukatishwa Tamaa Kuu la Oktoba 22, 1844, na pia anaweka historia ya uvukaji wa Bahari ya Shamu sambamba na Kukatishwa Tamaa Kuu. Mnamo 457 KK kulikuwa na kukatishwa tamaa kulikokuwa mfano wa kukatishwa tamaa kwa Waebrania kwenye Bahari ya Shamu, Kukatishwa Tamaa Kuu kwa Waadventista, kukatishwa tamaa kwa wanafunzi msalabani, na kwa Ezra mnamo 457 KK.

Mwaka 457 K.K. pia unaashiria mwanzo wa unabii unaobainisha ni lini Israeli ya kale ingeachwa na Mungu na injili kupelekwa kwa Mataifa, ukiashiria mwisho wa kipindi maalum cha rehema cha miaka 490 hasa kwa Israeli ya kale. Kwa hiyo, mwaka 457 K.K. unaashiria mwanzo wa kipindi chao cha rehema na mwaka 34 B.K. unaashiria mwisho wa kipindi chao cha rehema, kikionyesha kwa mfano kwamba kipindi cha rehema cha Uadventista kilianza mwaka 1844 na kitaisha wakati wa sheria ya Jumapili.

Kuna unabii wengine wachache wa wakati wa ndani katika unabii wa miaka 2300, lakini wote wana saini ya Alfa na Omega. Mianzo yao inaonyesha miisho yao.

Ni muhimu kutambua kwamba Waisraeli wa kale walifanywa kuwa wahifadhi wa sheria ya Mungu, na kwamba Waisraeli wa kisasa walifanywa si tu wahifadhi wa sheria Yake, bali pia wahifadhi wa unabii Wake. Bwana alipoingia agano na Waisraeli wa kale, aliwafanya kuwa wahifadhi wa Amri Kumi kama zilivyoandikwa juu ya vibao viwili vya mawe. Alipoingia agano na Waisraeli wa kisasa katika historia ya Wamileraiti, aliwafanya kuwa wahifadhi wa neno Lake la kinabii kama linavyowakilishwa juu ya vibao viwili vya Habakuki vinavyoonyeshwa na chati za waanzilishi za 1843 na 1850. Mwanzo wa Waisraeli wa kale unaonyesha mwanzo wa Waisraeli wa kisasa.

Utengenezaji wa vibao viwili, kwa kutimiza sura ya pili ya Habakuki, ulikuwa kutimia kwa unabii kadhaa.

Kutengenezwa kwa chati za watangulizi za 1843 na 1850 kulikuwa utimizaji wa unabii. Uchunguzi wa Vibao vya Habakuki hutoa ushahidi wa kutosha wa hili. Lakini kifungu kilichoko katika kitabu cha Habakuki hutoa mchango muhimu kwa hoja hii katika mjadala wetu.

Baada ya mwaka 1843 Bwana alielekeza kutengenezwa chati nyingine, lakini chati ya kwanza (ya 1843) isibadilishwe, isipokuwa kwa uvuvio.

Alipokuwa akiishi na Ndugu Nichols (aliyechora chati ya 1850), katika kipindi alichokuwa akiitengeneza chati hiyo, Dada White alisema aliona chati ya 1850 katika Biblia.

Habakuki alikuwa ameamuru, "Andika maono, uyafanye wazi juu ya vibao." Vibao viwili vya Habakuki vilikuwa ishara ya agano ambalo Mungu alifanya na Waadventista alipowafanya kuwa wahifadhi wa unabii wake, kama alivyofanya alipoingia katika agano na Israeli ya kale na akatoa vibao viwili vya sheria pamoja na jukumu la kuwa wahifadhi wa sheria. Lakini Habakuki anabainisha makundi mawili ya waabudu kuhusiana na vibao hivyo vilivyotakiwa kufanya maono yawe wazi. Kundi moja ambalo "nafsi yake imejivuna" na "si mnyoofu," na kundi lingine linalotambulika kama "wenye haki" ambao "wataishi kwa imani yake."

Muktadha wa Habakuki unabainisha kwamba wale wanaohesabiwa haki wanaishi kwa imani inayotegemea Neno la kinabii, kama inavyowakilishwa na mabao mawili, na kwa hiyo wale wasiohesabiwa haki wameukataa mwanzo wa Uadventista. Hoja ninayotaka kuwasilisha inategemea kifungu tulichokizingatia muda fulani uliopita. Kinasoma hivi:

Tumepitia tu hizi kweli nne; patakatifu, siku 2300, amri za Mungu na imani ya Yesu. Tuliweka hizi kweli zote nne katika mfumo wa kweli ambao “umepangwa kikamilifu ili kufafanua Harakati ya Adventi iliyopita na kuonyesha msimamo wetu wa sasa.” Mfumo huo ni “kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza,” ni saini ya Alfa na Omega, nao ni mfumo wa kweli, kwa maana neno “kweli” linabeba saini ile ile kama zile kweli nne zote zinazotambulika kuwa “kweli ya wakati huu” iliyokusudiwa kufafanua mwanzo wa Uadventista.

Iwapo hakuna kingine chochote, hili linamaanisha kwamba neno lililotafsiriwa kama "kweli" ambalo tunalizingatia ndilo muundo wa injili ya milele, na ndilo muundo wa ujumbe wa onyo la mwisho, na ndilo muundo wa ujumbe wa malaika wa tatu, na ni sehemu kubwa ya Ufunuo wa Yesu Kristo.

Ujumbe wa onyo la mwisho unaowakilishwa kama Ufunuo wa Yesu Kristo katika mistari mitatu ya kwanza ya sura ya kwanza ya Ufunuo unashuhudiwa kwa mara ya pili mwishoni mwa Ufunuo. Mwisho wa Ufunuo unashuhudia kuhusu mistari ya kwanza ya Agano la Kale, na pia mistari ya mwisho ya Agano la Kale. Kwa marejeo hayo manne, inaweza kuhitimishwa, kwa kutumia kanuni ya kimungu ya kuweka mstari wa kinabii juu ya mstari wa kinabii, kwamba ujumbe wa onyo la mwisho unahusiana na uhusiano wa Muumba na viumbe Vyake. Unahusu nguvu Zake za uumbaji. Unahusu jinsi nguvu Zake za uumbaji zinavyofikishwa kwa kanisa Lake. Unahusu sifa ya Uungu inayounganisha mwisho na mwanzo. Ni ujumbe unaowasili kabla tu ya kufungwa kwa mlango wa rehema, na zaidi. Yakiwa yamezingatiwa pamoja, ni kuhusu nguvu za uumbaji za Mungu! Na kumbukumbu ya kwanza ya nguvu Zake za uumbaji iko mwanzoni mwa Mwanzo sura ya kwanza, kuanzia mstari wa kwanza hadi sura ya pili, mstari wa tatu.

Aya zilizotangulia zinawakilisha ushuhuda mzima wa uumbaji, zikisisitiza kwamba neno la Mungu lina uwezo wa kuumba.

Nguvu ile ile ya uumbaji iliyoumba ulimwengu hutumiwa na Kristo kubadilisha wanadamu.

Ufunuo wa Yesu Kristo unasisitiza jinsi Neno la Mungu linavyowasilishwa kwa wanadamu. Hutoka kwa Baba, kwa Mwana, kwa malaika, kisha kwa nabii anayeliandika na kulituma kwa makanisa. Mchakato wa mawasiliano uliotajwa mwanzoni na mwishoni mwa kitabu cha Ufunuo pia unaonyeshwa kwa mfano wa ngazi ya Yakobo, ambayo malaika hupanda na kushuka juu yake. Unaonyeshwa pia kwa mabomba mawili ya dhahabu ya Zakaria yanayoleta mafuta katika mahali patakatifu. Mchakato wa mawasiliano kati ya Mungu na mwanadamu ni mada ya unabii wa Biblia, na ujumbe unaotumwa una nguvu ya uumbaji iliyoumba ulimwengu. Katika mchakato wa mawasiliano katika sura ya kwanza ya Ufunuo, yapasa kueleweka kwamba ujumbe uliokabidhiwa kwa makanisa una uwezo wa kumgeuza mtu wa Laodikia kuwa mtu wa Filadelfia.

Iwapo tukiangalia mwanzo au mwisho wa Agano la Kale au Agano Jipya, ujumbe ni ule ule. Mungu anawasilisha ujumbe wa onyo la mwisho, nao unabeba nguvu ya uumbaji ya Mungu ikiwa unasikiwa na kutunzwa na wale wanaousikia. Ujumbe unaotekeleza hili umewekwa ndani ya mfumo wa kimungu wa Alfa na Omega. Mwanzo, katikati na mwisho. Herufi tatu za Kiebrania zinazoungana kuunda neno “kweli” ndizo injili ya milele, na herufi hizo na maana zao, na neno ambalo huzalishwa na herufi hizo zinapounganishwa pamoja, vinawakilisha kanuni hiyo na pia Yule aliye Alfa na Omega. Hilo linasisitiza nguvu Yake ya uumbaji. Maneno matatu ya mwisho ya simulizi ya uumbaji, kila moja huanza na zile herufi tatu, kwa mpangilio unaounda neno “kweli.”

Maneno matatu yanayohitimisha simulizi la uumbaji yanaanza na herufi tatu ambazo kwa pamoja huunda neno "ukweli." Maneno matatu ya mwisho ya aya yanaanza kwa mpangilio na herufi א (Aleph), מ (Mem), na ת (Tav). Maneno hayo matatu hutafsiriwa kama "Mungu," "aliumba" na "alifanya." Maneno haya matatu, kila moja likianza na herufi א (Aleph), מ (Mem), na ת (Tav) kwa mpangilio huo, yanasisitiza zaidi ukamilifu na mpangilio wa simulizi la uumbaji. Mtindo huu umetambuliwa na wafafanuzi Wayahudi kama kipengele cha kuvutia cha kiisimu katika maandishi ya Kiebrania.

Hadithi ya uumbaji huanza kwa maneno "hapo mwanzo" na inaishia kwa maneno matatu yanayowakilisha Alfa na Omega, mwanzo na mwisho, wa kwanza na wa mwisho. Nguvu ya kuumba iliyoonyeshwa katika ushuhuda wa Mwanzo huanza na kuhitimishwa kwa saini ya mwanalugha wa ajabu.

Nabii Yohana alisisitiza kwamba mwanzo wa jambo huonyesha mwisho wa jambo, alipokuwa akiandika yaliyokuwapo wakati huo, wakati huohuo alikuwa akiandika yatakayokuwapo.

Ujumbe wa onyo la mwisho wa Eliya uliowakilishwa mwishoni mwa Agano la Kale unabainisha kanuni ileile ya kinabii, katika muktadha wa mzozo wa sheria ya Jumapili na mapigo saba ya mwisho yanayokaribia.

"Kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza" pamoja na vyote inavyowakilisha ndio "mfumo" ambamo "ukweli wa sasa" unapaswa kuwekwa. Mfumo huo ni "kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza" ambayo pia ni mojawapo ya sifa za Mungu.

Katika kitabu cha Danieli kinachowakilisha mwanzo wa Uadventista na kitabu cha Ufunuo kinachowakilisha mwisho wa Uadventista, tunapata mifanano ya ajabu tunapokiangalia kwa kanuni kwamba la kwanza linaonyesha la mwisho. Kitabu cha Danieli kinaweka wazi sifa ya Yesu kinapotumia jina Palmoni, lenye maana ya mhesabu wa ajabu wa siri. Danieli pia anamwonyesha Yesu kama Mikaeli malaika mkuu. Yohana anatumiwa kufanya kile kile alichofanya Danieli, naye hatambulishi bingwa wa hisabati, wala kiongozi wa malaika, bali bingwa wa lugha. Tunapomtazama Yesu kama bingwa wa alfabeti, tunapaswa kuzingatia Zaburi 119, sura ndefu zaidi katika Biblia.

Zaburi 119 ni akrostiki ya alfabeti, ikimaanisha kwamba herufi za kwanza za kila kundi la aya nane huanza kwa herufi ileile. Alfabeti ya Kiebrania ina herufi ishirini na mbili, kwa hiyo kuna sehemu ishirini na mbili za aya nane. Kila sehemu huanza na herufi ya alfabeti kwa mpangilio wa alfabeti, na kisha kila moja ya aya nane zilizohusishwa na herufi hiyo huanza na herufi hiyo. Kuna aya nane kwa kila herufi, hivyo aya nane mara herufi ishirini na mbili za alfabeti ya Kiebrania ni sawa na mistari mia moja na sabini na sita. Zaburi hii inasisitiza utii kwa Mungu ambaye ni Mungu wa utaratibu (ndiyo maana ya muundo wa akrostiki), si wa machafuko.

Mada kuu nyingine katika Zaburi 119 ni ukweli wa kina kwamba Neno la Mungu linajitosheleza kikamilifu. Kote katika Zaburi hiyo kuna maneno manane tofauti yanayorejelea Neno la Mungu: sheria, ushuhuda, maagizo, masharti, amri, hukumu, neno, na taratibu. Katika karibu kila mstari, Neno la Mungu linatajwa. Zaburi 119 inathibitisha si tu tabia ya Maandiko, bali pia kwamba Neno la Mungu linaakisi tabia ya Mungu Mwenyewe. Angalia sifa hizi za Mungu zilizowekwa bayana katika Zaburi 119:

Zaburi hii inaanza na heri mbili. “Heri” ni wale ambao njia zao hazina lawama, wanaoishi kulingana na sheria ya Mungu, waishikao masharti yake na wanaomtafuta kwa moyo wao wote. Haya ndiyo mafunzo kwetu katika Zaburi hii kuu. Neno la Mungu linatosha kutufanya tuwe wenye hekima, kutufundisha katika haki, na kututayarisha kwa kila kazi njema (2 Timotheo 3:15-17).

Bila shaka, Zaburi 119 ni sehemu ya mada ambayo kwa kiasi kikubwa haijatuliwa katika ulimwengu wa dini. Inahusu ni aya ipi ndiyo aya ya katikati ya Biblia na ni sura ipi ndiyo sura ya katikati ya Biblia. Ukitafuta kwenye mtandao, utapata hoja mbalimbali zinazozunguka swali la ni Biblia gani unayotumia na kadhalika. Tatizo la kila msimamo katika hoja hiyo ni kwamba ufafanuzi wa katikati ya Biblia, iwe ni aya au sura, unapaswa kufafanuliwa na mwandishi wa Biblia, si mwanafunzi au mkosoaji wa kibinadamu wa Biblia.

Biblia inafundisha kwamba kila kitu kina mwanzo na mwisho. Kwa kila jambo kuna majira yake.

Kuna wakati wa kuzaliwa na wakati wa kufa, lakini pia kuna maisha yanayotokea katikati ya mwanzo na mwisho wa maisha yetu. Kuzaliwa ni tukio la muda mfupi, kama ilivyo kifo. Maisha ndiyo katikati, na kwa kawaida yana historia ndefu zaidi inayohusishwa nayo kuliko kipindi tunapozaliwa na kipindi tunapokufa.

Katikati katika "kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza" kwa kawaida huwa na ushuhuda mwingi zaidi kuliko mwanzo na mwisho. Kutafuta aya moja au sura moja katika Biblia na kuifafanua kama katikati ni kupuuza ushahidi wa kibiblia, hata kama mwanzo na mwisho kimsingi ni nukta za wakati; katikati kwa kawaida ni kipindi cha muda. Bila shaka, mwanzo, mwisho na katikati vitaafikiana, ingawa mara nyingi alama ileile ya njia iliyopo mwishoni huwa kinyume cha mwanzo.

Yesu alimtambua Yohana Mbatizaji kuwa ni Eliya, na wote wawili wanaonyesha mfuatano uleule wa matukio ya kinabii, lakini Eliya aliteswa na mwanamke mwovu (Yezebeli) aliyekuwa akitaka kumfunga na kumuua, lakini hakuwahi kufanikiwa. Yohana, ambaye alikuwa ishara ya Eliya, alitafutwa na mwanamke mwovu (Herodia) ili amfunge na kumuua, naye akafanya hivyo. Eliya na Yohana ni ishara zinazoweza kubadilishana, lakini wana baadhi ya sifa za kinabii ambazo ni za kinyume, ilhali bado zinakwenda sambamba. Eliya hakuwahi kufa, Yohana alikufa. Kuelewa kwamba vielekezi vya kinabii vinavyolingana mara nyingi huwa vya kinyume kunawawezesha wale wanaotaka kuona kwamba katikati ya Biblia ni Zaburi 118.

Tunapotumia kanuni ya kutajwa kwa mara ya kwanza kama tumekuwa tukiifafanua, tunagundua kwamba mwanzo wa katikati ya Biblia ni Zaburi 117, sura fupi zaidi katika Biblia, yenye aya mbili. Inafuatiwa na sura ya 118, ambayo ndiyo katikati ya Biblia, na sura ya 118 inafuatiwa na 119 ambayo ndiyo sura ndefu zaidi katika Biblia na ambayo pia ndiyo mwisho wa sehemu ya katikati ya Biblia. Mtaalamu mahiri wa lugha anaweka alama ya mwanzo kwa sura fupi zaidi, kisha anaweka alama ya mwisho kwa sura ndefu zaidi. Ni sura mbili zilizo kinyume. Mwanzo ni mbegu, na mwisho ni mahali ambapo mmea umepevuka kikamilifu, ambamo ushuhuda wote ulioko katikati umefungamanishwa pamoja. Zingatia Zaburi 117.

Neno tunalolizingatia, ambalo linaundwa na herufi tatu, limetafsiriwa kuwa “kweli” katika aya ya pili, na linawakilisha mwanzo wa katikati ya Biblia (katikati ya Biblia ikiwa ni Zaburi 117–119). Mwisho wa katikati ni Zaburi 119. Zaburi 118 ndiyo katikati ya katikati. Zaburi 118 iko kati ya sura fupi zaidi na ndefu zaidi katika Biblia, na ile fupi, ambayo ndiyo mwanzo, inaweka wazi neno “kweli” linaloundwa na herufi tatu zinazowakilisha hatua tatu za injili ya milele, na ndizo msingi wa kuelewa kweli. Msingi huo ni kanuni inayowakilisha tabia ya Kristo kama Alfa na Omega.

Mwisho wa sehemu ya katikati, yaani sura ya 119, ni akrostiki ya alfabeti iliyowekwa katikati ya Biblia, ikisisitiza mtaalamu wa lugha wa ajabu. Mara nne katika sura ya 119 neno hilo hilo limetafsiriwa kama ukweli.

Kweli katika mistari hii ni kanuni ya unabii wa Biblia inayotambua mwisho tangu mwanzo, na kweli katika mistari hiyo ni kwamba Alfa na Omega ameweka saini Yake katikati ya Biblia, kama alivyofanya kwa mwanzo na mwisho. Saini ya Yule wa kwanza na wa mwisho ndiyo "muundo" wa kuwasilisha ujumbe wa onyo la mwisho wa malaika wa tatu. Mwisho wa sehemu ya katikati unajumuisha mistari minne inayotumia neno linalotafsiriwa kuwa "ukweli," ingawa rejeo la nne limetafsiriwa tu kama "wa kweli." Wa mwisho kati ya mistari hiyo minne unabainisha kwamba "tangu mwanzo," neno ni "la kweli."

Mwanzoni, katika simulizi la uumbaji la Mwanzo sura ya kwanza na ya pili, neno “truth”, ingawa halijaandikwa moja kwa moja, linawakilishwa katika maneno matatu ya mwisho ya simulizi la uumbaji, kwani kila neno huanza na herufi, kwa mpangilio, zinazounda neno “truth”. Mwanzoni palikuwapo Neno, na kwa Yeye vitu vyote vikaumbwa, na ushuhuda wa uumbaji katika Mwanzo huanza na maneno “Hapo mwanzo” na kuishia na maneno matatu yanayowakilisha kweli zinazohusishwa na sifa ya Kristo ambayo katika Isaya inafafanuliwa kuwa ushahidi kwamba Yeye ndiye Mungu wa pekee.

Katikati ya Biblia (Zaburi 117-119) huanza katika sura ya 117 kwa kurejelea ukweli kwamba mwanzo unawakilisha mwisho kupitia matumizi ya neno "kweli". Neno hilo limeundwa kwa herufi tatu zinazowakilisha injili ya milele na ujumbe wa malaika watatu, na hutambulisha mwisho wa simulizi la uumbaji. Sehemu ya mwisho ya katikati ya Biblia ni uwasilishaji wa alfabeti, ambao mwanaisimu wa ajabu aliutoa ili kuthibitisha uelewa kwamba kinachofunuliwa sasa kuhusu tabia Yake kinapatana na maana ya neno "ufunuo", kwa kuwa Ufunuo wa Yesu Kristo ni ujumbe uliokusudiwa kuwasilisha sehemu ya tabia ya Kristo ambayo hadi sasa haijatambuliwa kikamilifu, kama umewahi kutambuliwa hata kidogo. Ufunuo huo unalingana na mfululizo wa historia ya agano, kwa maana historia ya agano inajumuisha ushahidi wa juhudi za Mungu za kujifunua kupitia majina kadiri Historia Yake ilivyoendelea kufunguka.

Bila shaka kuna mengi zaidi ya kujadili kuhusu ukweli huu, lakini tutaishia hapa.