Китоби Юъил ва Калисои Лудикиягии Адвентистони Рӯзи Ҳафтум — Рақами ҳабдаҳ

Мо мақолаи гузашта бо баррасии нотамоми пешгӯиҳои Абром ва Павлус ба анҷом расондем, ки хат бар хат як давраи 430-соларо ба вуҷуд меоранд, ки аз 30 сол ва пас аз он аз 400 сол иборат аст. Ба гумонам, дар миёни аҳли илоҳиёт касоне ҳастанд, ки шояд ин 30 солро ҳамчун даврае бинанд, ки пас аз 400 сол меояд, аммо ҳангоми баррасии умумӣ ин сӣ сол ба оғози давра нисбат дода мешавад. Оё 400 ва пас аз он 30 аст, ё 30 ва пас аз он 400? Ин сӣ ва пас аз он чорсад аст, зеро шоҳидони бисёре ҳастанд, ки барои исботи як давраи сисола, ки бо он пайваст аст ва баъди он давраи дуюми пешгӯёна меояд.

Юсуф сӣсола буд, вақте ки ба хизмати Фиръавн оғоз намуд, дар Ҳастӣ 41:46. Сипас ҳафт соли фаровонӣ оғоз ёфт, ки аз паси он ҳафт соли қаҳтӣ омад. Юсуф, ҳамчун намунаи Масеҳ, дар синни сӣсолагӣ бо ду давраи 2520 рӯз пайравӣ шуд. Вақте ки Масеҳ сӣсола буд, аз паси он ду давраи 1260 омад, ки якҷоя 2520-ро ташкил медиҳанд; ва ин, дар навбати худ, ба ҳафт замон бар ду подшоҳӣ иртибот меёбад.

Довуд сӣсола буд, ҳангоме ки подшоҳ шуд, ва чинон ки дар 2 Шемуил 5:4 зикр шудааст, ӯ чиҳил сол подшоҳӣ кард. Довуд намунаи Масеҳ аст, ва вақте ки Масеҳ сӣсола буд, Ӯ таъмид гирифт ва сипас барои чиҳил рӯз ба биёбон бурда шуд; ва баъд аз эҳёи Худ, ки таъмиди Ӯ намунаи он буд, Ӯ чиҳил рӯз боқӣ монд ва ба шогирдон шахсан таълим дод. Дар салиб, вайронии Ерусалим бо марҳамат барои чиҳил сол ба таъхир андохта шуд, ки ин ба чиҳил соли мурдан дар биёбон дар оғози таърихи аҳди онҳо мувофиқат мекард.

Ҳизқиёл сисола буд, вақте ки ӯ дар Ҳизқиёл 1:1 ба пайғамбарӣ даъват карда шуд. Ман ҳоло барои баррасии даврае, ки пас аз соли сисолагии Ҳизқиёл фаро расид, вақт намегирам, аммо хулосаи кӯтоҳи AI-ро аз воқеиятҳои муқарраршуда дар бораи он ки хизмати ӯ чӣ қадар давом кард, меоварам. «Пешгӯиҳои Ҳизқиёл аз дақиқтарин таърихгузоришудаҳо дар Аҳди Қадим мебошанд, зеро дар саросари ин китоб 13 санаи мушаххас оварда шудааст. Ҳамаи инҳо аз соли асорати Еҳӯёкин ҳисоб карда мешаванд (597 то милод ҳамчун соли 1), ва чорчӯби равшани замоншиносиро фароҳам меоранд, ки тақрибан 22 солро дар бар мегирад.»

Исо сӣсола буд, ҳангоме ки таъмид гирифт, ва баъд Ӯ аҳдро бо бисёре барои як ҳафта устувор гардонид.

Антихрист ба тарҳи Масеҳ, ба таври нубувватӣ, идора мешавад; ва ҳамон тавре ки Масеҳ сӣ сол дар омодагӣ буд, то хизмати Худро ҳамчун Саркоҳини Осмонӣ ба уҳда гирад, давраи нубувватии сӣ соли омодагӣ, ки барои антихрист муайян гардидааст, аз бардошта шудани «қурбонии доимӣ» дар соли 508 то соли 538 идома дошт. Дар он вақт папагӣ ҳамчун саркоҳини қалбакӣ ба қудрат расонида шуд, ҳамон гуна ки Масеҳ ҳангоми таъмиди Худ бо қувват тадҳин гардид; зеро 1260 соли торикии папагӣ бо 1260 рӯзи нури поки Масеҳ аз таъмиди Ӯ то салиб мувозӣ мебошад, ки ин бо захми марговари папагӣ дар соли 1798 мутобиқат мекунад.

Ҳеҷ яке аз ин давраҳои пешини дуқабата, ки бо як давраи сисолаи оғоз меёбанд, аз қадами аввали Ибром дар раванди аҳди сесатҳии ӯ пештар нестанд. Пас, маҳз аҳди Ибром аввалинест, ки зикр мешавад, ҳарчанд ин танҳо баъд аз он метавонист чунин бошад, ки бо шаҳодати дуввуми Павлус тасдиқ гардид. Вақте ки Павлус ин суханонро навишт, пешгӯии 400-сола ба пешгӯии 430-сола табдил ёфт, ки дар он 30 соли аввал аз давраи охирини вақт ҷудо карда шудаанд.

Ман бар асоси хислати Масеҳ, ки ҳамчун Алфа ва Омега муаррифӣ шудааст, исбот менамоям, ки дар ҷараёни аҳди яксаду чилу чаҳор ҳазор, ки онҳо омегаи пешгӯии дучандаи сисолаи Ибром ва Павлус мебошанд — ки пас аз он чорсад сол меояд, бояд намунаи мутобиқи худро дар омегаи таърихи аҳд дошта бошад, ки он таърихи мӯҳргузории яксаду чилу чаҳор ҳазор аст. Давраи сисола, ки пас аз он давраи дигари ҷудогона меояд, бояд ба тарзе иҷро гардад, ки вақтро татбиқ намекунад, аммо пешгӯии бунёдии 430-солаи Ибромро ба ҷо меоварад. Хуб мешуд, агар шумо он изҳороти пешинаро бори дигар бихонед ва сипас ба ин нукта баргашта, идома диҳед.

Исо, Юсуф, Довуд ва Ҳизқиёл ҳама сӣ сол дар омодагӣ барои коре буданд, ки қавми Худоро дар рӯзҳои охир намунавӣ нишон медод. Ҳизқиёли набӣ, Юсуф ҳамчун намунаи Масеҳи коҳин, ва Довуд подшоҳ. Чаҳор рамз, аммо яке аз ин рамзҳо, ки Саркоҳини Осмониро намояндагӣ мекунад, намояндаи инсонӣ ва Илоҳӣ дорад. Он чаҳор шоҳид ҳама бо сӣ соли Ибром, ки пас аз он як давраи нубувватӣ омад, мувофиқат мекунанд.

Антихрист сӣ сол дар омодагӣ буд, сипас барои 1260 сол қудрат ёфт, то он даме ки дар соли 1798 аввалин марги худро пазируфт. Ӯ рамзи марги дуюм аст, зеро вақте муҳлати имтиёз ба поён мерасад, боз мемирад. Марги дуюм марги абадист. Мо ба Наҷотдиҳандаи эҳёшуда хизмат мекунем, зеро Масеҳ барои абад намурд, Ӯ марги дуюмро намурд. Вақте ки ҷароҳати марговари папагӣ шифо меёбад, Ваҳй боби сездаҳ муайян мекунад, ки ӯ боз барои 42 моҳ салтанат хоҳад кард, ки ин як давраи нубувватиро ифода мекунад, бе унсури вақт.

Вақте ки ӯ ҳангоми қонуни якшанбе эҳё карда мешавад, лашкаре, ки ба кори ӯ муқобилат мекунад, ҳамонҳоянд, ки дар поёни сеюним рӯзи Ваҳй боби ёздаҳ эҳё гардида буданд. Ду қудрати эҳёшуда, ки ҳар ду нишонаанд,—яке аз шанбеи рӯзи ҳафтум ва дигаре аз офтоб,—барои тамоми ҷаҳон ба нуқтаи истинод табдил меёбанд, дар ҳоле ки инсоният интихоби ниҳоии худро барои ҳаёт ё мамот ба амал меоварад.

Ҳангоми қонуни якшанбе, зиддимасеҳ, ки ҳамон ваҳшӣ низ ҳаст, иттиҳоди сеҷонибаи аждаҳо, худаш (ваҳшӣ) ва набии козибро намояндагӣ хоҳад кард. Он се қудрат бар зидди калисои Худо, ки бояд болотар аз ҳамаи кӯҳҳо бардошта шавад, муттаҳид хоҳанд шуд. Калисои зафарманди Худо сӣ сол дар тайёрӣ қарор дорад, на сӣ соли айнӣ, балки як давраи муқарраршудаи нубувватӣ, ки адади сӣ ба он вобаста аст, ва пас аз амр дар соли 1844 ҳанӯз ҳам ҳамчун нубувват қувваи худро нигоҳ медорад, зеро он муайян кард, ки татбиқи вақти нубувватӣ дигар эътибор надошт. Ба осонӣ метавон дид, ки он сӣ сол давраи омодагии набӣ, коҳин ва подшоҳро намояндагӣ мекунад, ки онҳо, ҳамчун калисои зафарманд, подшоҳии ҷалолро намояндагӣ хоҳанд кард. Чор шоҳиди Ҳизқиёл, Масеҳ, Юсуф ва Довуд ҳокимияти подшоҳии Худоро дар ҳамон давраи замоне намояндагӣ мекунанд, ки дар он папагӣ ва иттиҳоди сеҷониба ҷаҳонро ба сӯи Армагеддон мебаранд.

Калисои ғолиб дар вақти қонуни якшанбе дар Иёлоти Муттаҳида боло бардошта мешавад, ва мувофиқи шаҳодати Аҳди Қадим ва Аҳди Ҷадид, қавми аҳд, ки яксаду чилу чор ҳазор мебошанд, бояд ба салтанати коҳинон табдил ёбанд.

Коҳинон бояд сисола мебуданд, вақте ки хизматро дар маъбад оғоз мекарданд; бинобар ин, пеш аз қонуни якшанбе як давраи вақт вуҷуд дорад, ки дар он коҳинон омода карда мешаванд, то ҳамчун қурбонии мавҷии навбариҳо хизмат намоянд. Коҳинон, ки ҳамон як саду чилу чор ҳазор мебошанд, дар раванди поксозие, ки аз ҷониби Паёмбари Аҳд ба анҷом мерасад, ҳамчун левизодагон муаррифӣ шудаанд. Давраи нубувватие вуҷуд дорад, ки ба қонуни якшанбе мебарад ва дар он раванди поксозӣ хизматеро, ки тақдис ёфтааст, барои давраи борони охир омода месозад. Ин омодагӣ дар қонуни якшанбе ба поён мерасад; аз ин рӯ, рақами сӣ омодасозии коҳинонро ифода мекунад ва ба ҳамин тарз ба синни талабшуда барои коҳин мувофиқат менамояд. Масеҳ, ҳамчун Коҳини Аъзам, хизмати Худро дар синни 30 оғоз намуд, ва чун Юсуф намунаи рамзии Масеҳ аст, ӯ низ хизмати худро дар сисолагӣ оғоз кард. Масеҳи қалбакӣ 30 сол дар омодагӣ буд; пас, мо се шоҳид дорем, ки як давраи 30-сола омодагии як коҳинонро ифода мекунад.

Хоҳар Уайт ба таври мустақим таълим медиҳад, ки ҳар гоҳ калисо пок бошад, Рӯҳи Нубувват фаъол аст. Вақте ки масъалаи бузург коҳро аз гандум ҷудо мекунад, шумо хизмати муқаддасшудаеро хоҳед дошт, ки аз Исо ва Юсуфи коҳин, ки ҳам Илоҳӣ ва ҳам инсонӣ аст, Исо ва Ҳизқиёли набӣ, Исо ва Довуди подшоҳ иборат мебошад. Онҳое ки дар тӯли даврае, ки бо сӣ сол рамзгузорӣ шудааст, омода мегарданд, бояд аз ҷумлаи яксаду чилу чор ҳазор бошанд ва ҳамчун анбиё, коҳинон ва подшоҳон муаррифӣ шудаанд. Ҳар сеи ин инсонҳо рамзҳои Китоби Муқаддас аз кори Масеҳ ҳамчун набӣ, коҳин ва подшоҳ мебошанд; бинобар ин, шумораи сӣ ба мо имкон медиҳад хулоса барорем, ки дар ҳар яке аз ин се гурӯҳ, ки тавассути рамзҳои Китоби Муқаддас ба вуҷуд оварда шудаанд ва сӣ сол омода гардидаанд, ҳангоми якҷо шудан бо Масеҳ, иттиҳоди Илоҳият бо инсониятро ифода мекунанд. Пас, он коҳиноне ки дар тӯли давраи рамзии сӣсола омода гардидаанд, ҳамчун нишони Илоҳият, ки бо инсоният муттаҳид шудааст, муаррифӣ мешаванд.

42 моҳи хунрезии ниҳоии папавӣ дар ҳоле ба вуқӯъ мепайвандад, ки Масеҳ ба муддати 42 моҳ дар миёни одамон дар шахси шогирдони Худ роҳ меравад. 42 моҳи бандагӣ ва ситам, ки бо раҳоӣ анҷом меёбад, чунон ки дар 430 соли пешгӯии дучандаи Ибром муаррифӣ шудааст. Чорсад соли Ибром дар раҳоӣ назди Баҳри Сурх ба поён мерасад, ки ин намунаи классикии Китоби Муқаддас аз анҷоми муҳлати озмоиш аст, дар поёни 42 моҳи рамзии папа.

Чилу ду моҳ замони озмоишро аз қонуни якшанбе дар Иёлоти Муттаҳида то баста шудани муҳлати имтиҳони инсонӣ ифода мекунад. Аммо дар он 42 моҳ, баъд аз як давраи сисолаи омодагӣ, Масеҳ аҳдро дар шахсияти бақия устувор мегардонад. Коҳини қалбакии зиддимасеҳ ба анҷоми ниҳоии худ мерасад, маҳз дар ҳамон ҷое ки Масеҳ дар хати худ мурд, ки он ҳамон ҷоест, ки фиръавн, подшоҳи Миср, дар хати худ мурд. Дар кӯҳи Кармил анбиёи Баал кушта шуданд, ва ҳамин тавр марги пайғамбари дурӯғинро дар қонуни якшанбе муайян месозад. Дар қонуни якшанбе шумо пайғамбари дурӯғинеро мебинед, ки баъд кушта мешавад, аждаҳоро, ки бо фиръавн намояндагӣ шудааст, ва ҳайвонеро, ки бо папагӣ намояндагӣ шудааст. Ҳамаи инҳо дар қонуни якшанбе дар муқобили коҳинон, подшоҳон ва анбиёи Худо намояндагӣ мешаванд. Калисо андаке пеш аз қонуни якшанбе пок гардонида мешавад ва атои нубувват барқарор мегардад — маҳз дар ҳамон ҷое ки пайғамбари дурӯғин мемирад. Аз он пас, ҷанг бар сари паёми ҳақиқӣ ё дурӯғини нубувват аст.

Давраи рамзии сисоларо даврае ифода мекунад, ки пеш аз қонуни якшанбе меояд. Ин давра, давраи омодагӣ барои коҳинон аст, зеро Масеҳ дар ҳама чиз намунаи онҳо мебошад, зеро инҳоянд касоне ки Барраро пайравӣ мекунанд. Дар дохили сӣ соли аввали нубуввати Ибром, аҳд барқарор карда шуд; бинобар ин муайян мегардад, ки ҳар он чи давраи омодагӣ барои коҳинон ифода мекунад, ҳамон давраест, ки дар он Худованд аҳди Худро бо яксаду чилу чор ҳазор, чунон ки дар таърихи алфавии Ибром намунавор нишон дода шудааст, таҷдид менамояд. Он давра вақти омодагӣ барои коҳинонест, ки дар қонуни якшанбе, дар синни сӣ, ба хизмат оғоз мекунанд, ҳангоме ки онҳо бо Рӯҳулқудс тадҳин карда мешаванд, чунон ки Масеҳ ҳангоми таъмиди Худ тадҳин шуда буд. Як ҳақиқати дигари бармеомада аз таърихи алфавии Ибром ин аст, ки ҳар он чи ин давраи пешбаранда ба сӯи қонуни якшанбе ифода кунад, бояд бисёр муҳим ва азим бошад, зеро омега ҳамеша аз алфа пуриқтидортар аст. Қонуни якшанбе ҳамон омегаест, ки бо 22 октябри 1844, салиб, Фисҳ дар Миср ва ҳамин тавр пай дар пай ифода шудааст.

Қонуни рӯзи якшанбе анҷоми давраеро ифода мекунад, ки бо давраи сисолаи мазкур рамзгузорӣ шудааст. Он амалан аз ҷониби қариб ҳар як достони бузурги наҷот пешакӣ тасвир гардидааст, ва он ҳамчунин анҷоми таърихи аҳди қавми баргузидаест, ки бо Абром оғоз ёфт. Бо чунин навъи вазни далелҳои нубувватӣ оид ба анҷоми ин давра, ва бо назардошти мақсади ҷиддии худи ин давра, нуқтаи оғози он чӣ хоҳад буд?

Дар пешгӯӣ як даврае вуҷуд дорад, ки бо сӣ сол ифода меёбад ва бар шаҳодати анбӯҳи шоҳидон ба қонуни якшанбе анҷом меёбад. Дар он нуқта давраи дигаре фаро мерасад, ки бо арзишҳои гуногуни ададӣ ифода шудааст, ва ҳар яке аз он давраҳо шаҳодати як хатти таърихи пешгӯиро баён мекунад, ки пас аз қонуни якшанбе идома меёбад. Баъзе аз он давраҳо хатти дохилии таърихи калисоро намояндагӣ мекунанд, ва баъзеи дигар хатти берунии ҷаҳонеро, ки ба сӯи Армагеддон пеш меравад.

Шояд дар ин марҳила хуб бошад, ки ба худ хотиррасон кунем, ки мо татбиқи ҳар гуна нубувватҳои замонӣ дар айёми охирро ба маънои ифода кардани ҳар гуна таърихҳои муайяншаванда рад мекунем, то он рӯзе ки рӯз ва соат дар поёни балоҳо эълон карда шавад. Ман барои равшан сохтани нуқтаи назари худ, ки замони нубувватӣ дигар татбиқ намегардад, аз боби дувоздаҳуми китоби Дониёл истифода хоҳам бурд. Дар боби дувоздаҳ се оят вуҷуд дорад, ки замони нубувватиро муайян мекунанд.

Миллеритҳо ҳар яке аз ин се оятро дуруст фаҳмида буданд. Ин се нубувват қисми он ҳақиқатҳоянд, ки асосҳоро намояндагӣ мекунанд. Бо вуҷуди ин, фаҳмиши миллеритӣ нисбат ба ин оятҳо бар татбиқи усули «як рӯз ба ивази як сол» асос ёфта буд. Азбаски «дигар вақт нахоҳад буд», ин оятҳо бояд татбиқи дигаре дошта бошанд, зеро ҳамаи ин нубувватҳо дар бораи давраи замонии борони охирин сухан мегӯянд. Ин оятҳо бояд фаҳмише барои борони охирин дошта бошанд, ки дар он аз вақт барои ба вуҷуд овардани паём истифода нашавад ва бо фаҳмиши миллеритӣ дар бораи ин оятҳо мухолифат накунад. Назари дурусти миллеритӣ дар бораи ояти миёнаи ин се оят, (ояти ёздаҳум), ин аст, ки он давраи дучандро намояндагӣ мекунад, ки бо як давраи сисолаи оғоз ёфта, баъдан аз 1260 сол иборат мегардад. Ояти ёздаҳум он давраи сисоларо муайян мекунад, ки пеш аз қонуни якшанбе меояд, чунон ки бо барпо шудани зиштии вайронӣ намояндагӣ шудааст.

Дониёл боби дувоздаҳум он бобест дар Каломи Худо, ки ҷараёни поксозии қавми Худоро, ки дар рӯзҳои охир, дар вақти поён, ҳангоми кушода шудани муҳри як нубувват аз китоби Дониёл ба вуқуъ меояд, баён мекунад. Дар ояти ёздаҳум мо нубувватеро меёбем, ки пешқадамон онро дуруст ҳамчун як давраи сисолаи роҳбаранда ба як давраи 1260-сола дарк карда буданд. Дар боби дувоздаҳум, ҳар се нубуввати оятҳои ҳафтум, ёздаҳум ва дувоздаҳум ҳамаашон то вақти поён мӯҳр шудаанд. Дар вақти поён ин се нубувват бояд кушода шаванд, зеро Каломи Худо ҳаргиз ноком намешавад. Маҳз дар ҳамон боб равшантарин тасвири анҷоми муҳлати имтиёзии инсоният дар тамоми Китоби Муқаддас баён шудааст; бинобар ин, боби дувоздаҳум, бешубҳа ва ба таври мушаххастар, поёни адвентизмро муайян мекунад, на оғози адвентизмро.

Се пешгӯӣ дар боби дувоздаҳуми Дониёл маҳз дар ҳамон порчаи Навиштаҷот мӯҳр зада шуданд, ки дар он ҷо мӯҳр задан ва кушода шудани мӯҳр таърифи асосии пешгӯёнаи худро меёбад. Он се пешгӯӣ дар таърихи яксаду чилу чаҳор ҳазор кушода мешаванд, зеро Алфа ва Омега ҳамеша анҷоми як чизро ҳамроҳ бо ибтидои он ба тасвир мекашад. Он чи дар се давраи пешгӯёнаи боби дувоздаҳум кушода мешавад, кушода шудани ниҳоии Каломи пешгӯёнаи Худоро ифода мекунад. Ин кушода шудан дар боби якуми Ваҳй баён гардидааст, вақте ки Ваҳйи Исои Масеҳ, андаке пеш аз анҷоми муҳлати файз, кушода мешавад. Ояти ёздаҳуми Дониёл 12 ҳамтои нахустин баёни Ибром ва Павлус дар бораи пешгӯии дуқабатаест, ки бо як давраи сисола оғоз ёфт.

Се пешгӯии дар боби дувоздаҳуми Дониёл давраҳои рамзиянд, ки дар замони ниҳоии охир кушода мешаванд, ва ин кушода шудан ба поксозии ниҳоии қавми Худо меоварад. Аввалини он се пешгӯӣ аз ҷониби худи Масеҳ дода шудааст, ва ҳангоме ки Ӯ ин пешгӯиро баён мекунад, Ӯ бар об истодааст ва либоси катонӣ дар бар дорад, ки анҷоми як давраи пешгӯиро, ки ҳамчун 1260 сол муаррифӣ шудааст, нишон медиҳад ва анҷоми он давраро ҳамчун анҷоми парокандашавии қудрати қавми Худо муайян месозад. Қавми Худо дар рӯзҳои охир он яксаду чилу чор ҳазор ҳастанд, ва онҳо пароканда шуда буданд.

На танҳо Масеҳ бар рӯи об истода, ба як савол ҷавоб медиҳад, балки худи он савол бо суханони «То кай?» оғоз меёбад. «То кай?» рамзи нубувватист, ки ҳамчунин аз Исо пурсида мешавад, вақте ки дар ояти сездаҳуми боби ҳаштуми Дониёл савол матраҳ мегардад: «То кай?»

Саволе, ки ба Исо, ки дар рӯъёи дарёи Ҳиддекел ҳамчун он марди либоси катонӣ муаррифӣ шудааст, пешниҳод мегардад, ин аст: «То ба анҷоми ин аҷоибот чанд вақт хоҳад буд?»; ва дар рӯъёи дарёи Ӯлой аз Исо, ки ҳамчун Палмонӣ (он муқаддаси муайян) муаррифӣ шудааст, пурсида мешавад: «Рӯъё дар бораи қурбонии ҳамешагӣ ва гуноҳи вайронгар, ки ҳам мақдис ва ҳам лашкарро барои поймол шудан таслим мекунад, то кай хоҳад буд?»

Хоҳар Вайт баён медорад, ки рӯъёҳое, ки ба Дониёл дар соҳилҳои дарёҳои бузурги Шинор дода шуданд, акнун дар ҷараёни иҷро шудан қарор доранд; ва дар иртибот бо ҳар ду рӯъёи дарёӣ, аз Исо он «саволи» нубувватӣ пурсида мешавад, ки ҳамеша қонуни якшанберо ҳамчун «ҷавоб» ба миён меорад. Бо вуҷуди ин, ҳар ду ҷавоб дар доираи замони нубувватӣ пешниҳод шудаанд, ки он дар соли 1844 ба поён расид. Пешқадамон ҷавоби саволи боби ҳаштум ва рӯъёи дарёи Ӯлойро дуруст муайян карданд, ва онҳо дарк намуданд, ки соли 1798 замоне буд, ки парокандагии қудрати халқи Худо ба анҷом расид. Аммо пас аз соли 1844, вақте ки «татбиқи замонӣ»-и Каломи нубувватии Худо ба анҷом расид, саволи нубувватии «То кай?» фаҳмиши пешқадамонро чунин бозбаён мекунад: «то ду ҳазору сесад рӯз, он гоҳ муқаддасгоҳ дар ҳангоми қонуни якшанбеи ба зудӣ фарорасанда пок хоҳад шуд» ва «ҳамаи» «аҷоибот» дар рӯъёи ниҳоии Дониёл ба анҷом хоҳанд расид, вақте ки парокандагии қавми муқаддас барои сеюним рӯзи рамзӣ ба поён мерасад.

Рӯъёи назди дарёи Ҳиддақил, ки се боби охирини Дониёлро фаро мегирад, ва рӯъёи назди дарёи Улай, ки дар бобҳои ҳафтум то нӯҳум омадааст, аз ҷониби хоҳар Уайт ҳамчун «дарёҳои бузурги Шинар» муайян шудаанд. Ҳамаи муҳаққиқони таърихӣ ва Китоби Муқаддас муайян менамоянд, ки танҳо ду дарё вуҷуд доранд, ва ҳар дуи онҳо дарёҳои бузурганд, ки бо Шинар алоқаманд мебошанд. Он ду дарё Даҷла (Ҳиддақил) ва Фурот мебошанд. Дарёи Улай Фуроти Шинар нест; он як маҷрои хурди сунъии об дар Форс аст, на дар Шинар. Дарёи Улай дар он рӯъёе, ки таҳкурсӣ ва сутуни марказии адвентизмро дар бар дорад, дар Шинар ҷойгир нест, вале набия онро ҳамчун Фурот, яке аз дарёҳои бузурги Шинар, муайян мекунад.

Рӯъёи Ҳиддуқел таърихи зоҳирии аждаҳо, ҳайвон ва паёмбари дурӯғинро, ки ҷаҳонро ба Ҳармиҷиддӯн мебаранд, нишон медиҳад, ва рӯъёи Ӯлой кори Масеҳро дар пайвастани Илоҳияти Ӯ бо инсонияти инсон муаррифӣ мекунад. Илҳоми нубувватӣ дарёчаи Ӯлойро ҳамчун шоҳиди дувум ҳамроҳ бо дарёи Фурот ба кор мебарад, то он кореро, ки Масеҳ дар пайвастани Илоҳияти Худ бо инсоният анҷом медиҳад, муайян созад.

Фурот ва Даҷла ҳар ду аз Адан оғоз ёфта, дар тамоми тӯли таърихи аҳд ҷорӣ мешаванд. Вақте ки онҳо 22 октябри соли 1844 ба сутуни марказии адвентизм ворид мегарданд, Фурот бо наҳри сунъии Улай якҷо карда мешавад, то иттиҳоди Илоҳият бо инсониятро ифода намояд, яъне он чи ба василаи амали имон дар касоне, ки ҳамчун яксаду чилу чаҳор ҳазор муаррифӣ шудаанд, ба амал меояд. Улай озмоише нисбат ба ҳокимияти Каломи нубувватии Худо мебошад, зеро он ҳокимияти Эллен Уайтро, ки дарёи форсии Улайро ҳамчун яке аз дарёҳои бузурги Шинор муайян мекунад, дар муқобили назари коршиносони ҷаҳон қарор медиҳад.

Рамзи дарёи Ӯлой озмоишеро дар бораи каломи инсон ё Каломи Худо ифода мекунад. Оё инсонҳо ҳақанд, ё суханоне ки аз ҷониби хоҳар Уайт баён шудаанд, ҳақанд? Оё дарёи Ӯлой як дарёи ягона дар Форсро ифода мекунад, ё он дарёи нубувватиро ифода мекунад, ки аз обҳои Адан, ки бо обҳои инсонҳо омехта шудаанд, таркиб ёфтааст?

Шояд барои ин муаммое, ки ман ба миён гузоштам, роҳҳои зиёди ҳал вуҷуд дошта бошанд, вале ман баъзе андешаҳоро баён хоҳам кард, то нуқтаи назари маро бубинед. Оё таърихнигорон ва илоҳиётшиносони дунявӣ дурустанду Хоҳар Уайт хато мекунад? Ҳеҷ кас баҳс намекунад, ки «дарёҳои бузурги Шинор» Даҷла ва Фурот мебошанд. Пас, вақте ки Хоҳар Уайт дарёи Улоиро дар Форс ҳамчун яке аз дарёҳои бузурги Шинор муайян мекунад, оё вай пайғамбари козиб аст? Ё вай пайғамбари ҳақиқист, ки иштибоҳ кардааст? Пайғамбари ҳақиқӣ чанд иштибоҳ карда метавонад, пеш аз он ки аз ҳад бигзарад ва ба пайғамбари козиб табдил ёбад? Ё таърихнигорон хато мекунанд? Ё вай дар асл дуруст аст? Ё таърихнигорон ва Хоҳар Уайт ҳар ду дурустанд? Ман ин муамморо ба хотири он ба миён гузоштам, ки шарҳи ин муаммо ҳамчун нуктаи иловагӣ нисбат ба он марди либоси катонӣ, ки бар болои дарё истодааст ва дар ҳар ду рӯъёи дарёҳои Ҳиддақил ва Улой аз ӯ мепурсанд: «То кай?» истифода шавад.

Дар боби ҳаштуми Дониёл, Дониёл дар Шушан, дар Форс аст, ва Шушан бар дарёи Ӯлой ҷойгир аст, ки бинобар саноати кишоварзӣ, ҳам дарёи табииро ва ҳам як силсила обгузарҳои сунъиро дар бар мегирад. Вақте ки Ӯлой тақрибан боз як саду панҷоҳ мил ё бештар ҷорӣ мешавад, он ба маҳалли ҳамоиши дарёҳои Даҷла ва Фурот мепайвандад. Даҷла ва Фуроте, ки аз Адан оғоз ёфта буданд, дар ниҳоят ба ҳам мепайванданд, ва ҳангоме ки онҳо ба ҳам меоянд, дарёи Ӯлой аз Форс низ дар ҳамон нуқта мепайвандад. Вақте ки дарёи Ӯлой дар маҳалли ҳамоиши Даҷла ва Фурот ба низоми ботлоқзори Даҷла мерасад, Ӯлой ҷузъе аз обе мегардад, ки дарёҳои бузурги Шинорро ташкил медиҳад. Таърихнигорон дурустанд, ва хоҳар Уайт низ ҳамчунин дуруст аст.

Вақте ки хоҳар Уайт рӯъёи Улайро дар боби ҳаштум муайян мекунад, вай рӯдеро муайян менамояд, ки бо низоми сунъии обгузарҳои худ машҳур аст, низоме ки дарёҳои Даҷла ва Фуротро ба ҳам мепайвандад; ва ин дарёҳо намояндаи ду давраи 2520-сола мебошанд, ки дар солҳои 1798 ва 1844 ба анҷом расиданд.

Номи қадимаи Даҷла Ҳиддекел аст, ва дар робита ба Фурот ҳар ду дарё ба таври махсус дар набувват ҳамчун марбут ба Ашшур ва Бобил муайян гардидаанд, ки онҳо ҳамчунин ҳамчун ду шер шинохта мешаванд, ки мебоист гӯсфандони Худоро ҷазо диҳанд. Он ду қудрати вайронгар пешакӣ намунаи он ду қудрати вайронгари Руми бутпараст ва Руми папавӣ буданд, ки рамзҳои як мард ва як зан, ё як калисо ва як давлат мебошанд. Руми бутпараст он мард буд, ки давлатдориро намояндагӣ мекард, ва Руми папавӣ он зани нопокест, ки калисосолориро ифода менамояд. Ашшур дар муносибати набувватии худ мард буд ва Бобил зан; бинобар ин Даҷла ҳамчун мард ва Фурот ҳамчун зан шинохта мешавад.

Дарёи Даҷла дарёи давлатдорӣ аст, ки то соли 1798 расид, ва Фуротِ калисосолорӣ то соли 1844 расид. Фурот бояд то соли 1844 мерасид, зеро паёми соли 1844 дар бораи Бобил буд (яъне Фурот), ки дар соли 1844 боз суқут кард. Чунон ки Фурот дар соли 1844 шаршараеро ба вуҷуд овард, дарёи Ӯлой, ки он низ ҳамчун рамзи аъмоли инсонӣ ба маҳалли ҳамрезиш пайваста буд, бо оби дарёи дигар омехта гардид. Дарёи давлатдорӣ дар соли 1798 баста шуд, вақте ки ҳокимияти шаҳрвандӣ аз қудрати папагӣ гирифта шуд. Дар ҳамон сол Иёлоти Муттаҳида ҳамчун ҳайвони замин ва шоҳигарии шашуми пешгӯии Китоби Муқаддас ба ҳукмронӣ оғоз мекунад. Дарёи Даҷла дар соли 1798 баста мешавад, маҳз дар ҳамон ҷое ки давлат дар ниҳоят тамоми ҷаҳонро маҷбур хоҳад кард, ки он саддро бишканад, ки ҳоло тӯфонҳои таъқиби папагиро, ки наздик аст чун сели фарогир бар ҷаҳон бирезад, бозмедорад. Он девор, ё садд, девори ҷудоии калисо ва давлат аст.

Дар соли 1844 ҳам Фурот ва ҳам Ӯлой паёми соли 1844-ро ҳамчун суқути Бобил муайян мекунанд, ва ҳамчунин ҳамчун худи он коре, ки Масеҳ дар соли 1844 оғоз намуд, вақте ки, ҳамчун Фариштаи Аҳд, Ӯ обҳои Бобил ва аъмоли инсониро аз миёни қавме пок сохт, ки бояд ба муқаддасгоҳи Ӯ дохил мешуданд — қавме, ки пеш аз дохил шудан ба Қудси Ақдас ниёз ба пок шудан доштанд. Поксозии ниҳоии он қавм бо бороне ба анҷом расид, ки зери паёми Нидои Нимашаб рехта шуд; ва он қатраҳои борони паёми Нидои Нимашаб аз обҳои Даҷла тақтир шуда буданд, ҳамон тавре ки миллериён Руми папавиро ва соли 1798 муайян карданд, ва ҳамон тавре ки онҳо суқути Бобилро муайян намуда, пеш аз дари баста тавассути ин паём пок карда шуданд, ё метавон гуфт — бо он бороне пок карда шуданд, ки аз обҳои тақтиршудаи дарёҳои Ӯлой, Даҷла ва Фурот омада буд, ҳангоме ки онҳо паёми Дониёл 8:14-ро пешниҳод мекарданд ва паёми Нидои Нимашабро пеш аз кушода шудани Рӯзи Каффораи намунавӣ иҷро менамуданд.

Вақте ки Масеҳ дар ояти ҳафтуми боби дувоздаҳуми Дониёл бар обҳои Ҳиддеқел меистад, Ӯ бар обҳои Даҷла меистад, бар обҳои давлатдорӣ дар рӯъёе, ки ҳаракатҳои ниҳоии давлатдории инсониро, ки ба анҷоми муҳлати озмоиш мебаранд, муайян месозад. Ӯ дар он ҷо истода, ба саволи ояти пешина ҷавоб медиҳад, ҳамон тавре ки дар рӯъёи дарёи Ӯлой, он Марди катонпӯш, ки дар он ҷо Палмонӣ, Шуморандаи Аҷиб аст, ба саволи ояти пешина ҷавоб медиҳад. Дар ҳар ду маврид ин гуфтугӯ гуфтугӯи осмонӣ миёни фариштагон ва Масеҳ аст, ва дар ҳар ду маврид савол ин аст: «То кай?»

Ҷавоб ин аст: то 2300 рӯз; дар боби ҳаштум ва боби дувоздаҳум бошад, он «як замон, замонҳо ва нисфи замон» аст. Ҷавоб ҳамчун 2300 сол ва 1260 сол фаҳмида мешавад, аммо дар соли 1844 Худо бар татбиқи вақт дар дохили паёми нубувватӣ манъ гузошт, зеро дигар вақт нест. Ҷавоби Палмони, он Марди либоси катонӣ дар бар, барои насли охирини Ӯ чист? Саволи «То кай?» бар шоҳидони бисёр нишон дода шудааст, то қонуни якшанберо ҳамчун ҷавоби ин савол муайян намояд; пас, оё муқаддасгоҳ дар қонуни якшанбе пок мегардад, ва оё «ҳамаи ин аҷоибот» дар қонуни якшанбе ба анҷом мерасанд? Он «аҷоиботе» ки дар қонуни якшанбе ба анҷом мерасанд, кадомҳоянд, ва он «аҷоибот» кай оғоз ёфтанд?

Саволи рамзии «То ба кай?» ба қонуни якшанбе ишора мекунад, ва фаришта напурсид, ки қонуни якшанбе кай буд, балки пурсид, ки анҷоми аҷоибот кай буд. «Аҷоибот» дар қонуни якшанбе ба поён мерасанд; пас, аҷоиботе, ки ба қонуни якшанбе мебаранд, кадомҳоянд? Ё, дақиқтар бигӯем, «аҷоибот»-е ки дар рӯъёи назди Ҳиддақил нишон дода шудаанд ва дар бобҳои даҳум то дувоздаҳум ба тасвир омадаанд, кадомҳоянд? Агар мо муайян карда тавонем, ки «аҷоибот» чистанд, шояд бифаҳмем, ки «аҷоибот» кай оғоз меёбанд. Дар Дониёл 10 Ҷабраил махсусан муайян мекунад, ки мақсади ӯ дар муошираташ бо Дониёл ҳангоми он рӯъё чӣ буд.

Ҷабраил омад, то қавми Худоро бифаҳмонад, ки дар айёми охир ба онҳо чӣ воқеъ хоҳад шуд. Пиндоштан он ки пешгӯиҳои дар Дониёл боби дувоздаҳ, ки миллеритҳо онҳоро дуруст фаҳмида буданд, ва сипас аз ҳамин эътироф истифода бурдан, то татбиқи ин бобро ба айёми охир инкор намоянд, маънои барҳам додани мақсади изҳоршудаи Ҷабраилро дорад. Вақте ки Ҷабраил ривояти пешгӯёнаро аз ояти якуми боби ёздаҳум оғоз мекунад ва онро то ояти сеюми боби дувоздаҳум идома медиҳад, таърихи тасвиршуда ҷузъиёти берунии пешгӯёнаест, ки нишон медиҳад чӣ гуна аждаҳо, ҳайвон ва набии козиб ҷаҳонро ба Армагеддон мебаранд. Дар дохили ин боб порчаҳое ҳастанд, ки таъқиб шудани қавми Худоро тасвир мекунанд, аммо таърихи боби ёздаҳум пеш аз ҳама ваҳйи берунӣ мебошад. Ин маънои онро дорад, ки боби даҳум ва боби дувоздаҳум дар дохили рӯъёи охирини Дониёл як алфа ва як омегаро ифода мекунанд, зеро, бар хилофи боби ёздаҳум, ҳар ду паёми дохилиеро тасвир менамоянд, ки муҳр задани яксаду чилу чор ҳазорро муайян мекунад. Боби миёна — исёни инсоният аст, чунон ки дар шахси подшоҳи шимол, папаи Рум, ифода ёфтааст; ва алфа, яъне боби даҳум, ҳамроҳ бо омега, яъне боби дувоздаҳум, таҷрибаи дохилии яксаду чилу чор ҳазорро дар айёми охир муайян мекунанд. Ҳар се боб ба анҷоми муҳлати имтиёз мебаранд; боби алфа бо тарси Худо оғоз мешавад, ки ду табақаи парастандагонро аз ҳам ҷудо мекунад, ва дар анҷоми боб ба Дониёл дучандшавии қудрат дода мешавад, ва ба ин васила паёмҳои фариштаи аввал ва дуюм муайян мегарданд. Боби дувоздаҳум боби омега аст ва он паёми доварии фариштаи сеюмро муайян мекунад.

Боби ёздаҳум тафсилоти исёни инсониятро аз вайроншавии Ерусалим то анҷоми муҳлати имтиёз баён мекунад, ки мувофиқи гуфтаи Систер Уайт намунае аз анҷоми муҳлати имтиёз дар охири ҷаҳон аст. Дониёл ёздаҳ аз вайроншавии Ерусалим оғоз меёбад, зеро Дониёл яке аз онҳое буд, ки дар вайроншавии секаратаи Ерусалим ба Бобил бурда шуданд; он вайроншавӣ рамзи вайроншавии ҳамон шаҳр дар соли 70 милодӣ буд, ва сипас боз дар айёми охир, чунон ки ҷаҳон онро муаррифӣ мекунад.

Ду харобии воқеии Ерусалим, ки дар як рӯзи ҳамон соли сол, бо фосилаи шашсаду шасту панҷ сол, рух доданд. Он ду харобӣ бар он шаҳре ворид омаданд, ки мебоист Сандуқ дар он ҷойгир бошад. Шилӯ дорои ҳамон хусусиятҳои нубувватӣ буд ва харобии нахустини шаҳреро намояндагӣ мекунад, ки ҳузури Худо дар он ҷойгир буд, ё мебоист ҷойгир бошад. Ҳангоме ки Хоҳар Уайт харобии Ерусалимро ҳамчун рамзи харобии айёми охир ба кор мебарад, ӯ бар мавъизаи Масеҳ дар бораи харобии Ерусалим тавзеҳ медиҳад.

Шило, вайроншавии Ерусалим зери дасти Набукаднесар ва Титус се шоҳиди рӯзҳои охир мебошанд, чунончи бо вайроншавии шаҳри Худо намояндагӣ шудаанд. Шило паёми фариштаи якум аст, ки таълим медиҳад аз Худо тарсиданро, чизе ки Элӣ накард, ва Ӯро ҷалол доданро, чизе ки Элӣ накард, зеро соати доварии Ӯ фаро расидааст. Паёми фариштаи дуюм он ҷое аст, ки мо дучандшавиро мебинем, чунонки бо Набукаднесар ва Титус намояндагӣ шудааст. Сеюмин вайроншавии Ерусалим, дар рӯзҳои охир, дар поёни муҳлати имтиёз аст, ки ҳамон поёни доварӣ мебошад.

Боби ёздаҳум таърихи зоҳирии паёмҳои се фаришта мебошад. Он дар миёни рӯъёи ҷудошавии боби даҳум ва се ламси қувватбахш, ки дар рӯзи бисту дуюми рӯъёи Дониёл ба вуқӯъ меоянд, ҷой гирифтааст. Ин маънои онро дорад, ки боби дувоздаҳум низ дар бораи қиссаи ботинии он чи бар қавми Худо дар айёми охир воқеъ мешавад, хоҳад буд. Ин ҳамчунин маънои онро дорад, ки нуре, ки дар дохили боби дувоздаҳум аст, аз нуре, ки дар боби даҳум аст, бисту ду маротиба дурахшонтар мебошад.

Дар рӯъёи Улай низ аз Масеҳ пурсиданд: «То ба кай?» Дувоздаҳ ояти пешин, ки ба ин савол дар ояти сездаҳум меоваранд, таърихи зоҳирии нубувватиро муайян мекарданд, ки ҷузъиёти муҳими марбут ба қудратҳои нубуввати Китоби Муқаддасро намояндагӣ менамуд. Он дувоздаҳ оят фақат таърихеро такрор мекарданд ва тавсеа медоданд, ки дар боби ҳафтум намояндагӣ шудааст. Таърихи нубувватие, ки дар он оятҳо баён гардидааст, дар боби ёздаҳум низ такрор ва тавсеа дода мешавад, аз замони мадиён ва порсиён оғоз ёфта. Нимаи охири боби ҳаштум ва тамоми боби нуҳум намояндагии қавми охирзамонии Худо аз ҷониби пайғамбар Дониёл мебошад. Рӯъёи таърихи нубувватӣ, ки дар рӯъёи дарёҳои Улай дар се боб омадааст, ҳамроҳ бо намояндагии қавми Худо дар он бобҳо тавассути муомилаи Дониёл бо Ҷабраил, алфа то омегаи бобҳои даҳ то дувоздаҳ мебошад.

Азбаски Ҳиддакал омега ва Улай алфа мебошад, қудрате ки ба воситаи нуре, ки дар боби дувоздаҳум ҳангоми расидани замони охир муҳркушоӣ мешавад, ифода меёбад, аз рӯъёе ки сутуни марказӣ ва таҳкурсии Адвентизм аст, бисту ду маротиба равшантар мебошад. Чунон ки ин тавр аст, нури рӯъёи охирини Дониёл бевосита ҳамчун нуре муайян мешавад, ки бо қавми Худо дар айёми охир вобаста аст. Вақте ки фаришта аз марди либоси катонӣ дар бар карда мепурсад: «То кай?» то анҷоми ин аҷоибот, аҷоибот ҳамонҳоянд, ки мисли ситорагон то абадулобод медурахшанд, чунон ки таърихи аҳди Ибром акси садои амре мебошад, ки ба Ибром дода шуд, то ба ситорагон назар кунад. Аҷоибот дар Дониёли дувоздаҳум табдили инсонҳо ба аломати саду чилу чор ҳазор аст.

Дар нуктаи пешин мо муайян кардем, ки ояти ёздаҳуми боби дувоздаҳуми Дониёл як давраи нубувватиро муайян менамояд, ки аз ду давра иборат аст ва аввали онҳо сӣ сол мебошад. Барои он ки таъкиди дурустро бар ояти ёздаҳум гузорам, ман ба ояти ҳафтум муроҷиат кардам, то иштироки бевоситаи Масеҳро дар аҷоибе, ки Ӯ дар миёни қавми Худ дар рӯзҳои охир ба амал меоварад, нишон диҳам.

Ҳангоми бозгашт ба ояти ёздаҳ, мехоҳам ба шумо хотиррасон намоям, ки боби дувоздаҳум аз ҷониби Ҷабраил бевосита «рӯзҳои охир» номида шудааст. Дар айёми яксаду чилу чаҳор ҳазор, дар айёме ки онҳо муҳр карда мешаванд ва бо Худо ба аҳд медароянд, мувофиқи китоби Дониёл, паёме хоҳад буд, ки мӯҳраш кушода мешавад ва то ба нидои баланд хоҳад афзуд. Ин паём дар боби дувоздаҳум бо се давраи ҷудогонаи нубувватӣ тасвир шудааст, ки аллакай аз ҷониби миллеритҳо муайян гардида, ва баъдан аз ҷониби Рӯҳи Нубувват тасдиқ шудааст. Ин се давра вақтро ифода намекунанд, зеро ҳамон фариштае ки дар боби дувоздаҳум ҳар ду дасти худро сӯи осмон мебардорад, дар Ваҳй боби даҳум як дасташро сӯи осмон бардошта буд ва қасам хӯрд, ки дигар вақт нахоҳад буд. Он эълон дар соли 1844 маънои онро дорад, ки он се давраи нубувватӣ дар Дониёл 12 давраҳои рамзие мебошанд, ки барои ифода кардани вақт пешбинӣ нашудаанд.

Бинобар ин, вақте ки давраи миёнаи рамзии нубувватӣ дар Дониёл боби дувоздаҳум давраи дучандаест, ки аз сӣ сол оғоз меёбад, дар айни ҳамон бобе ки Микоил бармехезад, пас медонед, ки он давраи дучандае, ки аз сӣ сол оғоз меёбад, иҷрои комили нубуввати алфои Абром аст. Омегаи нубуввати замонӣ, ки таърихи аҳдро аз нигоҳи қавми баргузида оғоз мекунад, ба иҷрои комили худ дар ҳамон боб мерасад, ки авҷи шаҳодати Дониёл дар бораи он чизест, ки дар айёми охир бар сари қавми Худо хоҳад омад.

Дар замони интиҳо китоби Дониёл мӯҳркушо мешавад, ва нуре, ки падид меояд, қавми Худоро мӯҳр мезанад. Дар замони интиҳо китоби Дониёл мӯҳркушо мешавад, ва нуре, ки падид меояд, бо се давраи нубувватӣ дар дохили боби охирини Дониёл муаррифӣ мегардад. Он боб омегаи се бобест, ки рӯъёи Ҳиддекелро ташкил медиҳанд, ва рӯъёи Ҳиддекел омегаест нисбат ба он се бобе, ки алфаи рӯъёҳои дарёҳои Дониёлро ифода мекунанд. Дарёҳое, ки дар Адан оғоз ёфта буданд, дар ниҳоят ба назди Дониёл расиданд, ва сипас Каломи нубувватии Худо онҳоро ба ҳаракати миллерии фариштаи аввал ва дуюм овард, яъне ҳаракати алфавии ду ҳаракати се фаришта. 1290 соли ояти ёздаҳум омегаест нисбат ба нубуввати 430-солаи Ибром ва Павлус.

Пеш аз он ки мо дар Дониёл боби дувоздаҳум ва иртиботи он бо нубуввати Абром идома диҳем, хуб аст, ки ба ёд орем, ки Павлус кист буд. Павлус на танҳо расули халқҳо буд, балки, ба ҳамон андоза муҳим, паёми худро ба воситаи Каломи нубувватии Худо пешниҳод мекард. Аз ин ҳам муҳимтар он аст, ки Павлус пайғамбари даврабандӣ буд. Пайғамбари даврабандӣ пайғамбарест, ки бархезонида мешавад, то қавми Худоро аз як давраи илоҳӣ ба давраи дигар роҳнамоӣ кунад, монанди Мусо — аз ибодати қурбонгоҳӣ ба ибодати муқаддасгоҳӣ; Яҳёи Таъмиддиҳанда — аз муқаддасгоҳи заминӣ ба Муқаддасгоҳи Осмонӣ. Павлус дар бораи татбиқи маънои айнӣ ба маънои рӯҳонӣ, беш аз ҳамаи дигар муаллифони Китоби Муқаддас якҷо, ба маротиб бештар маълумот ва қоидаҳо сабт кардааст! Ӯ бархезонида шуда буд, то гузариш аз айнӣ ба рӯҳониро дар заминаи қавми аҳдии Худо шарҳ диҳад.

Павлус ҳалқаи пайванддиҳандаест миёни ваъдаҳои аҳди қавми баргузидаи Иброҳим, дар он ҳангоме ки он қавми баргузида аз маънои зоҳирӣ ба маънои рӯҳонӣ гузашт. Агар шумо дар бораи нақше, ки Павлус дар таърихи аҳд дошт, устувор набошед, шояд набинед, ки то чӣ андоза аз ҷониби Илоҳӣ муносиб аст, ки пешгӯии нахустини қавми аҳди Худо пешгӯии дугонаи замон бошад, ки бо як давраи 30-сола оғоз меёбад. Як пешгӯие, ки аз ҷониби падари қавми баргузида барқарор карда шуд; ва вақте ки онҳо ба қавми баргузидаи рӯҳонӣ мегузаранд, пайғамбари даврабандӣ барангехта шуд, то он гузаришро муайян ва шарҳ диҳад, ва ҳамчунин пешгӯии замонии Абромро бо шоҳиди дуюме аз Аҳди Ҷадид, ки бо шоҳиди аввал аз Аҳди Қадим ҳамоҳанг аст, тасдиқ намояд. Абром дар оғоз, сипас Павлус дар анҷом, аҳамияти 1290-и айёми охирро намунавор нишон медиҳанд.

Мо дар мақолаи оянда идома хоҳем дод.