Danyýel kitabynyň on birinji babynyň kyrkynjy aýaty ahyrzaman wagtyndan başlanýar, emma bu aýat iki ahyrzaman wagtyny görkezýär we şonuň üçin pygamberlikleri öwrenýän adama birinji ahyrzaman wagtyny ikinji ahyrzaman wagty bilen gabat getirmäge mümkinçilik berýär. Bu düşündiriş ulanylanda, millerçileriň 1798-nji ýylda başlanan taryhy çyzygy Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň 1989-njy ýyldaky taryhy bilen ugurdaş gidýär. Bu iki çyzyk Ylham kitabynyň on üçünji babyndaky ýerden çykan wagşy haýwanyň hakyky protestant şahynyň çyzygyny we respublikaçylyk şahynyň çyzygyny görkezýär. Iki çyzyk hem 1798-nji ýyldaky ahyrzaman wagtyndan başlanýar, 1989-njy ýyldaky ahyrzaman wagty bolsa şol aýatda möhri açylýan hakykatyň ýol belgileriniň diňe üstüni ýetirýär we olara ikinji şaýatlyk bolup hyzmat edýär.
Üçünji perişdäniň hereketi 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda gelip ýetdi, emma 1856-njy ýyldan 1863-nji ýyla çenli dowam eden ýedi ýyllyk pitne sebäpli yza süýşürildi. Üçünji perişdäniň gelşi 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda gaýtalandy. 1863-nji ýyl gadymy Ysraýylyň Kadeşdäki ilkinji düşelgesi we on içalynyň pitnesi arkaly öňünden nyşanlandyrylypdy, 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabry bolsa gadymy Ysraýylyň Kadeşdäki iň soňky düşelgesi we Musanyň pitnesi arkaly öňünden nyşanlandyrylypdy. 1863-nji ýyldaky pitne Kadeşdäki ilkinji pitnäni aňladýardy, ol pitne bolsa çölde ölmek baradaky hökümiň çykarylmagyna sebäp bolupdy. 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabryndaky pitne Kadeşdäki iň soňky pitnäni aňladýardy, ol pitne bolsa Laodikiýa adwentizminiň ýolbaşçylygynyň ölümine sebäp bolupdy.
1840-njy ýylyň 11-nji awgustynda perişdäniň inişi, ýagny 1840-dan 1844-e çenli bolan hereketi başlatan, White uýa tarapyndan Hudaýyň gudratynyň şöhratly ýüze çykmasy diýlip atlandyrylan bu waka, 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynyň bir nusgasydy we Hudaýyň gudratynyň şöhratly ýüze çykmasyny görkezdi.
“Üçünji perişdäniň habarynyň yglan edilmegine goşulýan perişde bütin ýeri öz şöhraty bilen ýagtyltmalydyr. Bu ýerde bütindünýä möçberindäki gerimli we öň görlüp-eşidilmedik güýje eýe bir iş öňünden aýan edilýär. 1840–44-nji ýyllaryň advent hereketi Hudaýyň güýjüniň şöhratly bir ýüze çykmasy boldy; birinji perişdäniň habary dünýäniň her bir missionerlik menziline ýetirildi, we käbir ýurtlarda XVI asyryň Reformasiýasyndan bäri haýsydyr bir ýurtda görlen iň beýik dini gyzyklanma ýüze çykdy; emma bularyň ählisi üçünji perişdäniň soňky duýduryşy astyndaky gudratly hereket tarapyndan geçiler.” The Great Controversy, 611.
1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda üçünji perişdäniň ilkinji gelişi (birinji Kadeş) işi tamamlajakdy, emma Hudaýyň halky täze bir ýolbaşçy saýlap, Müsüre dolanmagy seçdi. 1863-nji ýyla çenli olar, Ýeriho diwarlaryny ýykmakda Hudaýyň işine gatnaşmagyň ýerine, “Ýerihony täzeden gurdular”. Şol sebäpli hem olar çölde ölüm bilen näletlendiler.
Şol wagt Ýeşuwa olardan kasam aldyryp diýdi: «Rebbiň huzurynda Ýeriho şäherini täzeden gurmaga girişen adam näletli bolsun; onuň binýadyny ilkinji ogly bilen goýsun, derwezelerini hem iň kiçi ogly bilen diksin». Ýeşuwa 6:26.
Gadymy Ysraýylyň birinji Kadeşde Ýeşuwanyň we Kalebiň habaryny ret edişi ýaly, häzirki Ysraýylyň birinji Kadeşdäki (1863) gozgalaňy hem olaryň üstüne Ýeşuwanyň näletini getirdi. Üçünji perişde 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda (soňky Kadeş) dolanyp gelende, Hudaýyň Ýerihony we onuň diwarlaryny ýykyşyndan öňki jemleýji iş başlandy.
1844-nji ýylyň 22-nji oktýabry üçünji perişdäniň gelmegini, şeýlelikde bolsa, soňky günlerde tiz wagtdan giriziljek ýekşenbe kanunynyň gelmegini aňladýar. 1863-nji ýyl 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda başlanan üçünji perişdäniň synag döwrüniň tamamlanmagyny aňladýar. Şonuň üçin 1863-nji ýyl tiz wagtdan giriziljek ýekşenbe kanunynyň nyşanydyr, çünki Isa hemişe ahyry başlangyç arkaly görkezýär. 1863-nji ýylda millet iki topara bölündi, şonuň ýaly-da, ýekşenbe kanuny wagtynda iki topar aýan bolar.
Millerçiler hereketiniň taryhynda üçünji perişdäniň synag döwri 1844-nji ýylda başlanyp, 1863-nji ýylda tamamlandy; bu döwrüň başlangyjy-da, ahyry-da soňky günlerdäki ýekşenbe güni baradaky kanuny alamatlandyrýardy. Başlangyç (1844) bilen ahyryň (1863) arasyndaky taryhy döwürde Millerçiler hereketiniň pitnesi (1856) bolup geçdi. Şeýlelikde, bu döwür “Hakykatyň” özboluşly nyşanyny özünde göterýär. 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Kadeşe ikinji gezek gaýdyp gelinmegi üçünji perişdäniň synag prosesiniň başlanandygyny alamatlandyrýar; bu proses, 1863-nji ýylyň mysalynda öňünden görkezilişi ýaly, tiz ýetip gelýän ýekşenbe güni baradaky kanun bilen tamamlanar.
Şol Ýekşenbe kanunyndan başlap, adamzat üçin synag möhleti ýapylýança, şol taryhda Wawilonyň jelebine garşy ýerine ýetiriji höküm bilen utgaşyklykda, Ýeriko we onuň diwarlary ýykylar. Kyrkynjy aýat 1798-nji ýylda başlanýar we kyrk birinji aýatda tizden geljek Ýekşenbe kanuny bilen jemlenýär. 1798-nji ýyldaky ahyrzamanyň wagty ilkinji perişdäniň hereketiniň Milleritlerinden başlap, üçünji perişdäniň hereketine we ýüz kyrk dört müňe çenli dowam edýän Hudaýyň ýygnagynyň içki çyzygyny aňladýar. Bularyň hemmesi bir aýatda.
1798-nji ýylda günorta patyşasynyň agalyk gazanmagy bilen başlanan demirgazyk patyşasy bilen günorta patyşasynyň arasyndaky uruş 1989-njy ýylda, günorta patyşasy Mukaddes Kitabyň pygamberligindäki bäşinji we altynjy patyşalyklaryň bileleşigi tarapyndan ýeňlişe sezewar edilende, tamamlandy. Millerçiler 1798-nji ýylda başlanan demirgazyk patyşasy bilen günorta patyşasynyň urşuny Rime garşy alnyp barylýan uruş hökmünde kabul edýärdiler, Rimi bolsa diňe butparazlyk we papalyk atly iki weýran ediji güýçden ybarat hasaplaýardylar. 1989-njy ýylda uruş tamamlananda, weýran ediji güýçleriň üçüsi-de oňa gatnaşýardy we bu şol üç güýjüň dünýäni Armageddona alyp barmagynyň pygamberlik taýdan suratlandyrylyşynyň başlangyjyny alamatlandyrdy; Armageddon bolsa Danyýel kitabynyň on birinji babynyň kyrk bäşinji aýadynda geografik taýdan şekillendirilýär.
Kyrkynjy aýatdan kyrk bäşinji aýata çenli bolan aýatlar Rim papasynyň deňizler bilen şöhratly mukaddes dagyň arasynda soňuna çykýan üç güýjüň pygamberlikdäki hereket edişini açyp görkezýär. Dogry düşünilende, kyrk birinji aýatda beýan edilen pygamberlik taryhy kyrk birinji aýatdan kyrk dördünji aýata çenli bolan aýatlary öz içine alýar.
Şeýlelikde, 1989-njy ýyldaky ahyrky döwürden başlap, 1798-nji ýyly hem ikinji şaýat hökmünde göz öňünde tutup, günorta patyşasy bilen demirgazyk patyşasynyň arasyndaky urşuň başlangyjyny we ahyryny kesgitlänimizde, kyrk birinji aýatdan kyrk dördünji aýada çenli bolan aýatlar ölüm howply ýarasy sagalan papalygyň üç taraplaýyn bileleşigini görkezýär, kyrk bäşinji aýatda bolsa onuň soňy gelýär. Şu nukdaýnazardan seredilende, bu aýatlar Hudaýyň ýygnagynyň daşynda bolup geçýän taryhy beýan edýär, bu bolsa Ylham kitabyndaky ýedi möhür bilen ýedi ýygnagyň arasyndaky gatnaşykda hem öz beýanyny tapýar.
1798-nji ýyl arkaly görkezilen pygamberlik taryhynyň çyzygy esasan derňew hökümine wekilçilik edýär, şol bir nokatdan 1989-njy ýylda başlanýan çyzyk bolsa esasan ýerine ýetiriji hökümine wekilçilik edýär. 1798 esasan Ähtiň Habarçysy üçin ýoly taýýarlaýan habarçynyň işini nygtaýar, 1989 bolsa esasan Ylýas habarçysynyň işini nygtaýar.
Danyýel kitabynyň möhüri açylan 1798-nji ýyldan başlap, pygamberlik taryhy baradaky bilimleriň artýandygyny görýäris; bu taryhda Mesih Öz halkyny ylahy tebigat bilen ynsan tebigatynyň hemişelik birleşmegini amala aşyrýan äht gatnaşygyna alyp barýar. Ahyrky günlere degişli şol äht Mukaddes Ýazgylarda gaýta-gaýta görkezilýär.
Ine, günler gelýär, diýýär Reb, Men Ysraýyl öýi bilen we Ýahuda öýi bilen täze äht baglaşaryn; bu olaryň atalary bilen, olary Müsür ýurdunyň içinden çykarmak üçin olaryň elinden tutan günümde baglaşan ähtime görä bolmaz; çünki olar Meniň ähtimi bozdular, Men bolsa olara är boldum, diýýär Reb. Emma Meniň Ysraýyl öýi bilen baglaşjak ähtim şudur: şol günlerden soň, diýýär Reb, Öz kanunymy olaryň içki barlygyna ýerleşdirerin we ony olaryň ýüreklerine ýazaryn; Men olaryň Hudaýy bolaryn, olar hem Meniň halkym bolarlar. Indi olar her kim öz goňşusyna we her kim öz doganyna: «Rebbi tana» diýip öwretmez; çünki olaryň hemmesi, iň kiçisinden iň ulusyna çenli, Meni tanarlar, diýýär Reb; sebäbi Men olaryň bikanunlyklaryny bagyşlaryn we olaryň günäsini indi hiç wagt ýatlamaryn. Ýermeýa 31:31–34.
Ähli pygamberleriň hemmesi soňky günleri görkezýärler, we pygamberlikde “soňky günler” diýen aňlatma höküm döwrüni aňladýar. Birinji perişde 1798-nji ýylda, ahyrzamanyň wagtynda gelip, 1844-nji ýylda höküm işiniň açylýandygyny yglan etdi; bu hem şol bir wagtda soňky günleriň gelip ýetmegidir. Soňky günler — Ýeremiýanyň “geljek günleri”dir; şol günlerde Hudaý Öz halkynyň “günäsini” “bagyşlar” we olaryň günälerini “indi gaýdyp ýatlamaz.” Bu iş “soňky günleriň” dowamynda, hakykatdaky Ýaraşyk gününde Baş Ruhany hökmünde Mesih tarapyndan ýerine ýetirilýär.
Eger Millerit Adventizmi 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda gelen üçünji perişdäniň ösüp barýan nurunda iman arkaly ýöremegini dowam etdiren bolsady, olar eýýäm Isa bilen ebedi öýlerinde bolardylar. Ýeremiýa “şol günlerden soň” diýende, muny nazarda tutýar. “Şol günler” 1844-nji ýyla alyp gelen we şol ýylda tamamlanyp gutaran pygamberlik döwürleridir. Olar Danyýel kitabynyň on ikinji babynda ýatlanylýan “günlerdir.”
Emma sen seniň ýoluň bilen ahyra çenli git; çünki sen dynç alarsyň, we günleriň ahyrynda öz paýyňda durarsyň. Daniel 12:13.
“Günleriň ahyrynda,” ýa-da Ýeremiýanyň aýdyşy ýaly, “şol günlerden soň,” Mesih Öz halkynyň içki barlygyna Öz kanunyny goýmagy we Öz kanunyny olaryň ýüreklerine ýazmagy niýet etdi. Içki bölekler pes tebigatdyr, ýa-da Pawlusyň atlandyryşy ýaly, ten; ýürek bolsa ýokary tebigatdyr. Äht Öz halkyna imana gelende täze akyl, Ikinji Gelişde bolsa täze beden bermegi wada edýär. Adam Hudaýyň keşbinde ýaradylyp, ýokary tebigat we pes tebigat bilen ýaradylan Adam arkaly ýykyldy. Mesihiň ähti ynsan neslini olaryň goşa tebigaty bilen birlikde günäniň näletinden halas etmekdir.
Bu dünýä taryhynyň soňky günlerinde, Hudaýyň Öz buýruklaryny ýerine ýetirýän halky bilen baglaşan ähti täzelenmelidir. “Şol günde Men olar üçin meýdanyň ýabany haýwanlary, asmanyň guşlary we ýeriň süýrenijileri bilen äht baglaşaryn; ýaýy-da, gylyjy-da, urşy-da ýer ýüzünden ýok ederin; we olary howpsuzlykda ýatyraryn. Seni Özüm üçin ebedilik adaglaýyn; hawa, seni adalatda, hökümde, söýgi-mähribanlykda we rehim-şepagatda Özüm üçin adaglaýyn. Hawa, seni wepadarlykda Özüm üçin adaglaýyn; we sen Rebbi tanarsyň.”
“‘Şol günde şeýle bolar: Reb diýýär, Men eşiderin; asmanlary eşiderin, olar hem ýeri eşiderler; ýer hem gallany, şeraby we ýagy eşider; olar hem Ýezreeli eşiderler. Men ony Özüm üçin ýerde ekerin; rehime gowuşmadyga rehim ederin; halkym bolmadyklara: “Sen Meniň halkymsyň” diýerin; olar hem: “Sen meniň Hudaýymsyň” diýerler.’ Hoşeýa 2:14-23.”
“‘Şol günde,... Ysraýylyň galyndysy we Ýakubyň öýünden gutulanlar,... hakykatda Rebbe, Ysraýylyň Mukaddesine daýanarlar.’ Işaýa 10:20. ‘Her milletden, tireden, dilden we halkdan’ Hudaýyň habaryna şatlyk bilen ses berjekler bolar: ‘Hudaýdan gorkuň we Oňa şöhrat beriň; çünki Onuň höküm sagady gelip ýetdi.’ Olar özlerini bu ýere baglaýan her bir butdan ýüz öwrerler we ‘gögi, ýeri, deňzi we suw çeşmelerini Ýaradana tagzym ederler.’ Olar her bir dolaşygyndan azat bolarlar we dünýäniň öňünde Hudaýyň merhemetiniň ýadygärlikleri bolup durarlar. Ylahy talabyň her birine boýun bolup, olar perişdeler we adamlar tarapyndan ‘Hudaýyň buýruklaryny we Isanyň imanyny saklaýanlar’ hökmünde tanalarlar. Ylham 14:6–7, 12.”
“‘Ine, günler gelýär, diýýär Reb, ýer sürýän orakçyga ýetişer, üzüm sykýan bolsa tohum sepýäne ýetişer; daglar süýji şerap damdyrar, ähli depeler bolsa eräp gider. Men Öz halkym Ysraýylyň ýesirligini yzyna gaýtaryp bererin; olar weýran edilen şäherleri gurarlar we olarda ýaşarlar; üzüm baglaryny ekip, olaryň şerabyny içerler; baglar hem salarlar we olaryň miwesini iýerler. Men olary öz ýurtlarynda oturdaryn, Özleriniňki edip beren ýurtlaryndan indi hiç haçan köki bilen sogrulyp aýrylmazlar, diýýär seniň Hudaýyň Reb. Amos 9:13–15.’” Review and Herald, 1914-nji ýylyň 26-njy fewraly.
Ýeremiýa “şol günlerden soň” diýende, Mesihiň Öz ybadathanasyna ony tämizlemek üçin duýdansyz gelmegi bilen aňladylýan işden öňki “günler” 1798-nji we 1844-nji ýyllarda tamamlanan pygamberlik döwürlerdi. Şol pygamberlik günleriniň (döwürleriniň) tamamlanmagy Mesihiň millerçileriň ybadathanasyny bina eden kyrk alty ýyllyk döwrüni alamatlandyrdy we Ol 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda duýdansyz gelende, Malaky kitabynyň üçünji babynda aýdylanlary ýerine ýetirýärdi; Ol muny Öz gullugynyň başynda we ahyrynda ybadathanany tämizlände-de ýerine ýetiripdi.
“Ybadathanany satyjylar bilen alyjylardan arassalamak bilen, Isa ýüregi günäniň haramlygyndan, — kalby bozýan dünýewi höweslerden, nebisparaz höweslerden, erbet endiklerden arassalamak baradaky Öz wezipesini yglan etdi. Malaky 3:1–3 sitata getirildi.” The Desire of Ages, 161.
We Mesih «şol günlerden soň» Özüniň bina eden ybadathanasyny päklemegi niýet edipdi; bu bolsa Onuň Öz halkynyň ýüreklerini günäniň murdarlygyndan päklemek işini ýa-da Ýeremiýanyň aýdyşy ýaly, Öz kanunyny olaryň ýüreklerine we içki dünýäsine ýazmagyny aňladýardy.
Çünki O, olarda kemçilik tapyp, şeýle diýýär: “Ine, günler gelýär, Reb şeýle diýýär, Men Ysraýyl öýi bilen hem-de Ýahuda öýi bilen täze äht baglaşaryn. Bu, olaryň atalary bilen, olary Müsür ýurdundan çykarmak üçin ellerinden tutan günümde baglaşan ähtime görä bolmaz; çünki olar Meniň ähtimde durmadylar, Men hem olara ýüz bermedim, diýip Reb aýdýar. Çünki şol günlerden soň Men Ysraýyl öýi bilen şeýle äht baglaşaryn, diýip Reb aýdýar: kanunlarymy olaryň aňyna ýerleşdirerin we ýüreklerine ýazaryn; Men olara Hudaý bolaryn, olar hem Maňa halk bolarlar.” Ýewreýlere 8:8–10.
“Şol günler” diýen sözler Danieliň 1798-nji we 1844-nji ýyllarda tamamlanan “günleriň ahyry”dy. Daniel on birinji bap, kyrkynjy aýatda 1798-nji ýylda başlanýan protestant şahy setiri, ýüz kyrk dört müň bilen berkidilýän äht gatnaşyklaryna ünsi çekýär. “Püşk” diýen ýewreý sözi adamyň ykbalyny kesgitlemek üçin ulanylýan kiçijik daşdyr. Daniýele 1844-nji ýylda höküm başlananda we onuň ykbaly kesgitlenende, “günleriň ahyryna” çenli gidip, dynç almagy (ölümde) buýruldy.
Emma sen sen ýoluň bilen ahyryna çenli git; çünki sen dynç alarsyň we günleriň ahyrynda öz paýyňda durarsyň. Daniel 12:13.
“Günleriň ahyry” diýen aňlatmadaky “günler” 1844-nji ýylda tamamlanan wagt baradaky pygamberlikleri aňladýar, çünki şondan soň pygamberlik wagty indi bolmazdy. Mesihiň Öz mukaddes mekanynda duýdansyz peýda bolmagyny aňladýan mareh görnüşi bolan iki müň üç ýüz ýyl şol wagt tamamlandy we ilkinji gazabyň günleriniň 1798-nji ýylda ahyryň wagtynda tamam bolşy ýaly, soňky gazabyň iki müň bäş ýüz ýigrimi ýyly hem tamamlandy. Ýeremiýanyň agzan “şol günlerden soň” diýen sözleriniň üstünde soňra Pawlus durup geçdi. Pawlus Ýeremiýanyň “şol günlerden soň” diýen sözlerine iki gezek salgylanýar, çünki Pawlus diňe “şol günlerden soň” berkarar edilmeli bolan äht barada söz açmak bilen çäklenmän, eýsem, has möhümi, Mesihiň Baş Ruhany hökmünde ýerine ýetirýän işiniň nämedigini görkezýär.
Çünki Ol bir hödür bilen mukaddes edilýänleri baky kämilleşdirdi. Muňa Mukaddes Ruh hem bize şaýatlyk edýär; çünki öň şeýle diýdi: «Şol günlerden soň olar bilen baglaşjak ähtim şudur, diýýär Reb; kanunlarymy olaryň ýüreklerine goýaryn, olary akyllaryna ýazaryn»; hem-de: «Olaryň günälerini we bikanun işlerini indi hiç wagt ýatlamaryn». Indi bularyň bagyşlanýan ýerinde günä üçin başga hödür ýokdur. Şeýlelikde, eý doganlar, Isanyň gany arkaly iň mukaddes ýere girmäge batyrgaýlygymyz bardyr; Ol bize perde arkaly, ýagny Öz teni arkaly, täze we ýaşaýyşly bir ýol açdy; hem-de Hudaýyň öýüniň üstünden Beýik Ruhanymyz bardyr. Ýewreýlere 10:14–21.
Mesihiň görünmegi baradaky mareh görnüşiniň pygamberligini pygamberlik taryhy baradaky chazon görnüşiniň iki müň bäş ýüz ýigrimi ýyllyk pygamberligi bilen baglanyşdyrýan iki ýüz ýigrimi ýyl şol iki pygamberlik döwrüniň başlangyçlaryny ynsanlygyň ylahylyk bilen birleşmegini aňladýan nyşanlaýyn baglanyşyk arkaly birleşdirýär, ýagny baglanyşdyrýar; bu birleşme bolsa üçünji perişdäniň hereketiniň dowamynda bolup geçýän päklenişde Mesihiň amala aşyrýan işi bolup, Onuň ýüz kyrk dört müň bilen baglaşýan ähti bilen netijelenýär.
Ybadathananyň aýak astyna salynmagyny görkezýän chazon görnüşi Adam atanyň Erem bagyndaky gozgalaňyndan bäri günäniň aýak astyna salan adamzadynyň görnüşidir; bu görnüş hem, Mesihiň ybadathanany dikeltmek we arassalamak işini görkezýän marah görnüşi hem 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda ýerine ýetdi. Goşunyň we mukaddes mekanyň aýak astyna salynmagyny aňladýan, Hudaýyň gazaby baradaky hersi iki müň bäş ýüz ýigrimi ýyllyk iki pygamberlik bar.
Şol iki pygamberlik hem adamzadyň aýak astyna salynmagyny aňladýar; ol bolsa marah baradaky görnüş arkaly dikeldilmelidir. Hudaýyň Öz halkyna garşy bolan şol iki gahary, günä sebäpli ýykylan adamzada garşy bolan gahary aňladýar; ol adamzat bolsa diňe Mesihiň ýykylan ybadathanany gaýtadan gurmak we päklemek işiniň üsti bilen halas edilip, dikeldilip bilner.
Bu iki gazap adamzadyň ýokary tebigatyny we pes tebigatyny aňladýar. Adam ata günä batanda, pes tebigat ýokary tebigatyň üstünden agalyk edip başlady, Mesihiň adamlar babatdaky niýeti bolsa ýokary tebigatyň pes tebigatyň üstünden höküm sürmegidi. Adam ata günä batanda, ýokary tebigat pes tebigatyň şehwetlerine boýun boldy we Hudaýyň göz öňünde tutan tertibi tersine öwrüldi. Mukaddes Kitapdaky «öwrülmek» düşünjesiniň manysy şudur. Öwrülmek ýokary tebigatyň pes tebigatyň üstünden höküm sürýän ornuna gaýtadan getirilmegini aňladýar. Öwürmek bolsa tersine öwürmek ýa-da başaşak etmek diýmekdir.
Demirgazyk patyşalygyna garşy ilkinji gazap günä batylan mahaly ýokary tebigaty özüne tabyn eden pes tebigata garşy gazapdy. Şol gazap ilki ýüze çykdy, çünki Mesih halas ediş işine hut onuň ilki başlanan ýerinden girişdi, ol bolsa pes tebigatyň höwesinden, ýagny işdä höwesinden başlanypdy. Mesih Öz işine kyrk günläp agyz beklemek bilen başlady.
“Mesih gutulyş meýilnamasyny üstünlikli dowam etdirmek üçin, adamy halas etmek işine heläkçilik nirede başlanan bolsa, hut şol ýerden başlamalydygyny bilýärdi. Adam işdäsine boýun bolmagy arkaly ýykyldy. Hudaýyň kanunyna boýun egmek borjuny adama çuňňur duýdurmak üçin, Mesih Öz gutulyş işine adamyň beden endiklerini özgertmekden başlady. Ahlak taýdan pese gaçyş we adamzadyň zaýalanmagy esasan azgynlaşan işdäniň höwesine uýmak bilen baglanyşyklydyr.” Testimonies, 3-nji tom, 486.
Ikinji gazap Hudaýyň Öz adyny goýmak üçin saýlan şäheri bolan Iýerusalimiň ýerleşýän günorta patyşalygy arkaly aňladylýan ýokary tebigata garşy gönükdirilipdi. Mesihiň 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda etmegi niýetlän işi hem-de Onuň häzir amala aşyrýan işi Ezekiýeliň iki taýagy arkaly aňladylýar.
Hezekieliň iki taýagy hemişelik bir taýaga birleşdirilende, bu Mesihiň Öz halkynyň günäsini hemişelik aýyrýan ähtini görkezýär; şonda ýokary we pes tebigatlar degişli iýerarhiki gurluşyna gaýtarylýar, we adamlar ýene-de birkemsiz bolýar. Imana gelmedik ýagdaýda adamyň pes tebigaty, ilkinji gaharlanma bilen görkezilip, soňky gaharlanma bilen görkezilen adamyň ýokary tebigatynyň üstünden höküm sürýärdi. Şonuň üçin ilkinji gaharlanma geografik taýdan günorta patyşalygyndan “ýokarda” ýerleşen demirgazyk patyşalyga garşy bolupdy.
Marah we chazon atly iki görnüşi ylahylyk we ynsanlyk bilen olaryň özara başlangyçlarynda baglanyşdyrýan iki ýüz ýigrimi ýyllyk döwürleriň ikisi-de, Mesih ýüz kyrk dört müň adam bilen üçünji perişdäniň işini tamamlanda, bir taýak bolup birleşýär. 1844-nji ýyldaky peýda boluş baradaky pygamberlik bilen birleşýän pygamberlik hut günorta patyşalyga garşy soňky gazap baradaky pygamberlikdir, çünki äht imana gelnende täze aň berýär, emma täze beden (demirgazyk patyşalyk) diňe Ikinji Gelişde göz açyp-ýumasy salymda dikeldilýär.
Danyýel kitabynyň on birinji babynyň kyrkynjy aýady ahyrzamanyň iki döwrüni-de kesgitleýär we şeýle etmek bilen, Ylham kitabynyň on üçünji babyndaky ýerden çykan haýwanyň taryhynyň dowamynda pygamberlik taryhynyň içerki hem-de daşky ugruny nygtaýar. Şol aýatda möhüri açylýan hakykatlar Mesihiň Öz halkynyň içinde kesgitlemek we amala aşyrmak üçin gelen içerki hem-de daşky hakykat ugurlarynyň ikisini-de aňladýar. Ylahy tebigat bilen birleşen ynsan tebigatynyň günä etmeýändigi baradaky hakykat bilimiň möhüriniň açylmagynyň täsiri bilen baglanyşykly nurda görkezilýär we Hudaýyň halkynyň soňky günlerdäki içerki hakykatyny aňladýar. Dünýäni Armageddona alyp barýan güýçleriň arasyndaky uruş arkaly aňladylýan nur Hudaýyň halkynyň soňky günlerdäki daşky hakykatydyr.
Bu barlagy indiki makalada dowam etdireris.
Rebbiň sözi maňa ýene gelip şeýle diýdi: «Eý, ynsan ogly, sen özüňe bir taýak al-da, onuň üstüne: “Ýahuda we onuň ýoldaşlary bolan Ysraýyl ogullary üçin” diýip ýaz; soňra başga bir taýak al-da, onuň üstüne: “Ýusup üçin, ýagny Efraýymyň taýagy we onuň ýoldaşlary bolan ähli Ysraýyl öýi üçin” diýip ýaz. Soňra olary biri-birine bir taýak edip birikdir; şeýlelikde olar seniň eliňde bir bolarlar. Seniň halkyňyň ogullary saňa: “Bunlaryň manysyny bize görkezmejekmi?” diýip ýüzlenenlerinde, olara aýt: “Perwerdigär Reb şeýle diýýär: Ine, Men Efraýymyň elindäki Ýusubyň taýagyny we onuň ýoldaşlary bolan Ysraýyl tirelerini alaryn-da, olary onuň bilen, ýagny Ýahudanyň taýagy bilen birikdirerin we olary bir taýak ederin; olar Meniň elimde bir bolarlar”. Üstüne ýazýan taýaklaryň olaryň gözleriniň öňünde seniň eliňde bolsun. Olara aýt: “Perwerdigär Reb şeýle diýýär: Ine, Men Ysraýyl ogullaryny giden ýerleri bolan milletleriň arasyndan alyp çykaryn, olary her tarapdan ýygnaryn we öz ýurtlaryna getirin. Men olary Ysraýylyň daglarynda, şol ýurtda bir millet ederin; olaryň hemmesine bir patyşa patyşa bolar. Indi olar hiç haçan iki millet bolmazlar, mundan beýläk hiç haçan iki patyşalyga bölünmezler. Olar indi özlerini ne bütleri bilen, ne nejislikleri bilen, ne-de haýsydyr bir bikanunlyklary bilen murdar ederler; emma Men olary günä eden ähli ýaşaýan ýerlerinden halas ederin we olary päkläerin. Şeýlelikde olar Meniň halkym bolar, Men hem olaryň Hudaýy bolaryn. Meniň hyzmatkärim Dawut olaryň üstünden patyşa bolar; olaryň hemmesiniň bir çopany bolar. Olar hem Meniň hökümlerimde ýöreýş ederler, Meniň parzlarymy berjaý edip, olary ýerine ýetirerler. Olar Men tarapyndan hyzmatkärim Ýakuba berlen, atalaryňyzyň ýaşan ýurdunda mesgen tutarlar; olar, olaryň çagalary we çagalarynyň çagalary şol ýerde baky ýaşarlar; Meniň hyzmatkärim Dawut bolsa olaryň şazadasy bolup, baky höküm sürer. Mundan başga-da Men olar bilen parahatlyk ähtini baglaşaryn; ol, olar üçin ebedi äht bolar. Men olary ýerleşdirerin, köpelderin we Öz mukaddes ýerimi olaryň arasynda baky goýaryn. Meniň mesgenim hem olaryň arasynda bolar; hawa, Men olaryň Hudaýy bolaryn, olar hem Meniň halkym bolarlar. Milletler hem Meniň, Rebbiň, Ysraýyly mukaddes edýändigimi bilerler, haçan-da Meniň mukaddes ýerim olaryň arasynda baky bolanda”». Hezekiýel 37:15–28.