Sebäpden netije çykarmak, eger netije nädogry kesgitlenen bolsa, hiç bir gymmata eýe däldir; edil Minneapolisde geçirilen 1888-nji ýylyň Baş Maslahatyna degişli ýagdaýlar we şahsyýetler barada öwüt-ündewli sözler aýdýan Laodikýa Adventist taryhçylarynyň edişi ýaly. Ylhamlanan düşündiriş bu wakany Kora, Datan we Abiramyň gozgalaňynyň gaýtalanmasy hökmünde kesgitleýär; ol gozgalaň bolsa, olaryň ölýänçä kyrk ýyllap çölde aýlanyp gezmäge bellenilendigi baradaky höküm sebäpli ýüze çykypdy. Şol bir höküm Laodikýa Adventizmine hem yglan edilipdi.
Gozgalaň, pitneçileri şeýle bir çendenaşa Laodikýa körlügine duçar eden gizlin maslahatlaşmalary öz içine alýardy welin, bu ýagdaý olaryň ýapyk gapylaryň aňyrsynda eden meýilnamalaryndan we pitnelerinden Hudaýyň habarlydygyna düşünmekleriniň öňüni aldy. Nädip Kora, Datan we Abiram çadyrlarynda gizlenip, meýilnamalaryny düzüp, Musa garşy gozgalaňlaryny ýaýradan bolsalar, edil şonuň ýaly-da, 1888-nji ýylyň gadymy adamlary hem öýleriniň ýapyk gapylarynyň aňyrsynda gizlenip, Dogan Waýta, onuň ogluna we saýlanan habarçylara garşy dildüwşük gurnadylar. Şol pursatdan başlap, Dogan Waýt, Jons we Waggoner hüjüme sezewar edilmelidiler.
Adwentizmiň dört nesli, Hezekiýeliň sekizinji babynda görkezilişi ýaly, pitnesinde kem-kemden ösdi. Göze ilýän keşpleriň öýjükleri, hem göze görünýän ybadathananyň içinde, hem-de ynsan ybadathanasynyň içinde, erbet hyýallar bilen berk ornaşypdy; halky goramaga bellenen garrylaryň üstüne bolsa ruhparazlyk ornaşypdy. 1888-nji ýyla çenli bolan döwürde şol garrylar ilki Mukaddes Kitabyň ygtyýaryna, soňra bolsa Pygamberlik Ruhuna töhmet ýaýratdylar, hem-de 1884-nji ýylda açyk görnüşler bes edildi. Kelloggyň panteistik ruhparazlygy 1888-den öňki taryhyň dowamynda öz ýoluny tapyp başlady, we 1888 ikinji nesliň gelşini alamatlandyrýar. Adwentist taryhçylary şol ýygnakda ýüze çykan pitnäniň hakyky taryhy şaýatlygyny ýazga geçirmedik hem bolup bilerler, emma ylham boýunça asmandaky Gözegçiler “her sözi eşidip, ýazga geçirdiler” we şol “sözleri asmanyň kitaplarynda” hasaba aldylar.
Ezekieliň “suratlaryň gizlin otaglary” arkaly beýan edilen pitne, hakyky esaslara garşy edilen hüjümi aňladýardy. Ol pygambere hem-de saýlanan habarçylara garşy edilen hüjümi aňladýardy we spiritizmiň gelip ýetendigini görkezýärdi. Şol nesilde indiki esasy hüjüm Şeýtan tarapyndan hut William Milleriň esaslarynyň özenine garşy amala aşyryljakdy.
Miller özüniň ähli pygamberlik ulanyşlarynyň çägini Daniel kitabynyň sekizinji bap, on üçünji aýatdaky iki haraba ediji güýjüň butparazlygy, onuň yzyndan hem papalygy aňladýandygy baradaky düşünjä esaslandyrdy. 1901-nji ýylda Germaniýadaky Laodikeýa Adventizminiň ýolbaşçysy Lewis Konradi ýykylyp giden protestant garaýşyny gaýtadan girizdi; ol garaýşa görä, Daniel kitabyndaky “gündelik” Mesihiň mukaddes ýer hyzmatyny aňladýardy.
1888-nji ýylda Minneapolisde geçirilen ýygnakdan soňraky taryhy döwürde saglyk işiniň ýolbaşçysynyň spiritizmi güýçlenip gitdi; Jones bilen Waggoneriň habarynyň ret edilmeginiň netijeleri öz täsirini görkezmegini dowam etdirýärkä, ýolbaşçylaryň arasyndaky daşlaşma hem dowam etdi. Täze asyryň başynda, azgyn protestantizmiň mekdeplerinden teologik ygtyýarnama alan Laodikeýaly Adventist ýolbaşçysy W. W. Prescott, Conradiniň “gündelik” baradaky garaýşyny öňe sürmek üçin şeýtanyň paltosyny geýdi; we hemişe bolşy ýaly, “taryhy ýeňijiler ýazýar.”
Mukaddes perişdeler hakykatyň hakyky taryhyny ýazga geçirdiler, emma Laodikýanyň Adventizmi “gündelik” baradaky Millerit düşünjesiniň ret edilmegi bilen bagly jedeliň taryhy taýdan şeýle bir garaýyşyny döretdi welin, Laodikýanyň Adventizmindäki “okamadyk” adamlaryň haýsydyr birine-de, Waýtyň uýasy tarapyndan “gökden kowlan perişdelerden” gelýär diýip kesgitlenen “gündeligiň” düşündirişi hakykatda dogry bir taglymatdyr diýip ynanmagyna ýol açýar. Ýigriminji asyryň ilkinji ýyllarynda W. W. Preskott “The Protestant” atly neşiri döretmekde öňbaşy boldy. Şol neşiriň bütin esasy maksady Milleriň “gündelik” baradaky düşünjesiniň nädogrudygyny, we onuň teologik derejelerini alan ýeri bolan imandan dänmiş protestantçylygyň Mesihe şeýtany alamaty degişli etmekde dogrudygyny öwretmekdi. Şol taryhda A. G. Daniells (Baş Konferensiýanyň Prezidenti), Waýtyň uýasy Milleriň “gündelik” baradaky garaýşyny dogry diýip göni goldandygyna garamazdan, hakykata garşy şeýtany hüjümde Preskott bilen güýjüni birleşdirdi.
Reb maňa 1843-nji ýylyň çyzgysynyň Öz eli bilen gönükdirilendigini, onuň hiç bir böleginiň üýtgedilmeli däldigini görkezdi; sanlaryň Öz isleýşi ýaly bolandygyny hem görkezdi. Onuň eliniň şol sanlaryň käbirindäki bir ýalňyşy örtüp, gizläp durandygyny, şonuň üçin hem Öz eli aýrylýança hiç kimsäniň ony görüp bilmändigini görkezdi.
“Soň men ‘Gündelik’ bilen baglanyşyklylykda gördüm: ‘gurbanlyk’ sözi ynsan akyly tarapyndan goşulypdyr we ol asyl tekste degişli däldir; Reb bolsa onuň dogry düşünilişini höküm sagadynyň çagyryşyny berenlere berdi. 1844-den öň, agzybirlik bar wagty, tas hemmesi ‘Gündelik’ barada dogry garaýşy kabul edip, onda birleşipdiler; emma 1844-den bäri, bulaşyklygyň içinde, başga garaýyşlar kabul edilipdir, munuň yzysüre-de garaňkylyk we bulaşyklyk gelipdir.” Review and Herald, November 1, 1850.
“Gündelik” hakykata garşy Preskott bilen Daniellsiň hüjüminiň bolan döwründe, Preskott bilen Daniells bu meselede azlygyň garaýşyny wekilçilik edýärdiler, we dawa-jenjel mahalynda iki adama berlen Uýam Uaytyň maslahaty, muny has diplomatik sözler bilen, mysal üçin, “dymmaklykda siziň paýhasyňyz bardyr” diýmek arkaly beýan etse-de, olaryň dymmalydygy barada boldy. Ol olaryň ýalňyş garaýşy üçin ýazgaranda, şol bir wagtyň özünde “gündelik” meselesiniň synag soragy edilip goýulmaly däldigini hem nygtady. Taryhy rewizionistler — rewizionizm Katolik buthanasynyň iýezuýt ordeninden başlan hasaplanýan taryhy usuldyr — onuň “gündelik” meselesiniň synag soragy edilmeli däldigi baradaky sözlerini, taglymata dogruçyl baha berilmeginiň öňüni almak üçin ulanyp gelýärler. Olar onuň sözlerini ýoýýarlar, çünki ol “gündelik” meselesini gozgamakdan saklanmagy maslahat bereninde, öz sözlerini hemişe “şu wagt”, ýa-da “häzirki ýagdaýlarda” ýaly sözler bilen çäklendirýärdi.
Ol pygamber aýal hökmünde, ýolbaşçylardyklary sebäpli özleriniň hakykat diýip kesgitlän islendik zady öňe sürmäge ygtyýarlydyklaryna ynanýan az sanly adamlaryň üsti bilen, umuman ybadathanada uly bölünişigi döretmek derejesine ýetip barýan barha güýçlenýän jedeli saklap galmaga çalyşýardy. Reb onuň täsiri arkaly, ol aradan çykýança, şeýtanyň işini gözegçilikde saklady. Soňra 1931-nji ýylda “gündelik” baradaky hakykaty ret etmek üçin täze bir itergi edildi we ahyrsoňy bu amala aşyryldy. Häzirki wagtda “gündelik” düşünjesiniň hakyky manysyna degişli dogry düşünje Laodikeýa Adventizminde azlygyň düşünjesidir, hem-de häzirki şertlerde “gündelik” indi, gürrüňsiz, synag soragydyr.
Köpçüligiň pikiri hakyky düşünjä eýe bolan mahaly, bu synag däldi; emma haýsydyr bir hakykat ýalňyşlyk hökmünde kesgitlenende, şonda ol synagdyr. “Manuscript Releases” diýlip atlandyrylan golýazmalar ýygyndysy 1980-nji ýyllarda ýa-da şoňa golaý bir döwürde neşir edilende, şol ýerde onuň “gündelik” baradaky Prescott bilen Daniellsiň garaýşyna garşy çykýan, Milleriň garaýşyny goldaýşy ýaly göni bolan bir makalasy hem ykrar edildi.
“Biziň tejribämiziň şu döwründe, konferensiýamyzyň möhüm ýygnagynda [bize] göz öňünde tutmak üçin berlen aýratyn nurdan akyllarymyzyň sowulmagyna ýol bermeli däldiris. Şol ýerde dogan Daniells bardy; onuň akylynda duşman iş alyp barýardy; hem-de siziň akylyňyz bilen ýaşuly Prescottyň akylyna gökden kowlan perişdeler täsir edýärdi. Şeýtanyň işi, Rebbiň size girizmegi ylham bermedik ownuk-uşak zatlaryň getirilmegi üçin siziň akyllaryňyzy sowmakdy. Olar zerur däldi. Emma bu hakykat işine uly täsir edýärdi. Eger akyllaryňyz ownuk-jikik zatlara sowlup bilse, bu Şeýtanyň oýlap tapan işidir. Siz ýazylan kitaplardaky ownuk zatlary düzeltmegi uly iş etmek bolar diýip çak edýärsiňiz. Emma maňa şeýle tabşyryk berildi: Dymmak — sözleýişdir.
“Men şeýle diýmelidirin: Kemçilik agtarmagy bes ediň. Eger iblisiň bu maksady amala aşyrylyp bilse, onda size siziň işiňiz taslamasy boýunça iň ajaýyp hasaplanjak ýaly görünýär. Ähli gatlakdaky akyllaryň ylalaşmadyk ýerinde güman edilýän ähli närazylyk dörediji aýratynlyklary toplamak duşmanyň meýilnamasydy.
“Şonda näme bolar? Hut şeýtanyň göwnünden turýan iş amala aşardy. Daşarky adamlara biziň imanymzyň beýany däl-de, olaryň özlerine laýyk geljek bir görnüş görkezilerdi; ol häsiýet aýratynlyklarynyň kemala gelmegine sebäp bolup, uly başagaýlyk dörederdi hem-de halka beýik habary yhlas bilen ýetirmek üçin ulanylmaly altyn pursatlary eýelärdi. Biz işlän islendik mowzugymyz boýunça edilen beýanlaryň hemmesi özara sazlaşyp bilmezdi, onuň netijesi bolsa imanlylaryň-da, imansyzlaryň-da pikirlerini bulaşdyrmak bolardy. Şu hem hut Şeýtanyň bolup geçmegini meýilleşdiren zadydy — näme-de bolsa bir düşünişmezlik hökmünde ulaldylyp görkezilip bilinjek islendik zat.”
“Ezekiel, 28-nji baby okaň. Indi bu ýerde geň ruhlaryň ýüze çykyp biljek uly bir iş bar. Emma Rebbiň heläk bolýan janlary halas etmek üçin ýerine ýetirilmeli bir işi bardyr; we Şeýtanyň, özüni başga keşbe salyp, biziň hatarlarymyzyň arasyna bulaşyklyk girizmek bilen dolduryp biljek ýerlerini, ol kämil derejede ýerine ýetirer, we şol ähli kiçijik tapawutlar ulalyp, aýdyň görnükli bolar.
“Maňa başdan görkezildi welin, Reb bu işiň ýükgüni ne Elder Daniellse, ne-de Prescotta beripdir. Şeýtanyň hileleri aralaşdyrylmalymy, şu «Daily» bolsa şu möhüm wagtda akyllary bulaşdyrmak we işiň öňe gitmegine päsgel bermek üçin şeýle uly mesele edilip öňe çykarylmalymy? Her näme bolsa-da, beýle bolmaly däldir. Bu mesele girizilmeli däldir, çünki giriziljek ruh gadagan ediji bolar, we Lusifer her bir hereketi synlap dur. Şeýtany güýçler öz işine başlar we biziň hatarlarymyzyň arasyna bulaşyklyk girizer. Synag soragy bolmadyk pikir tapawudyny agtarmaga seniň çagyryşyň ýok; emma seniň dymmagyň sözleýjidir. Bu mesele bütin aýdyňlygy bilen meniň öňümde dur. Eger iblis, maksat edinşi ýaly, öz halkymyzdan birini-de şu meseleleriň içinde bulaşdyryp bilse, Şeýtanyň işi üstün çykar. Indi bolsa gijikdirilmän iş ele alynmalydyr we hiç bir [pikir] tapawudy beýan edilmeli däldir.”
“Şeýtan biziň aramyzdan çykyp giden şol adamlary erbet perişdeler bilen birleşmäge hem-de ähmiýetsiz meseleler arkaly işimizi bökdemäge ruhlandyrardy; duşmanyň düşelgesinde nähili şatlyk bolardy [onda]. Has ýakyn birleşiň, has ýakyn birleşiň. Her bir tapawut gömülsin. Biziň häzirki işimiz şu tapawutlary aradan aýyrmak üçin ähli beden güýjümizi we beýni-nerw güýjümizi bagyşlamak hem-de hemmeleriň sazlaşykda bolmagyny üpjün etmekdir. Eger Şeýtana özüniň beýik, mukaddeslenmedik paýhasy bilen iň kiçijik ýapyşalgany ele almaga rugsat berlen bolsady, [ol şatlanardy].”
“Indi, siziň nähili işleýäniňizi görenimde, meseläniň tutuş ýagdaýyny hem-de öňe gidip, aramyzdan çykyp giden taraplara biziň hatarymyzyň arasyna bulaşyklyk getirmek üçin iň kiçijik mümkinçilik beräýseňiz, munuň nähili netijelere eltjekdigini aňym doly kabul etdi. Siziň parasatsyzlygyňyz edil Şeýtanyň isleýşi ýaly bolardy. Siziň gaty sesli yglanyňyz Mukaddes Ruhuň ylhamy astynda däldi. Maňa saňa şeýle diýmek tabşyryldy: Hudaý tarapyndan ýolbaşçylyk edilen adamlaryň ýazgylaryndan kemçilik agtarmagyňyz Hudaý tarapyndan ylhamlanan zat däldir. Eger bu Elder Daniellsiň halka berjek paýhasy bolsa, onda hiç bir ýagdaýda oňa resmi orun bermäň, çünki ol sebäpten netijä akyl ýetirip bilmeýär. Bu meselede siziň dymmagyňyz siziň paýhasyňyzdyr. Indi, diri bolmadyk adamlaryň neşirlerinde kemçilik agtarmak ýaly her bir zat Hudaýyň sizleriň hiç biriňize beren işi däldir. Çünki bu adamlar — Elder Daniells bilen Prescott — şäherlerde iş alyp barmak barada berlen görkezmelere eýeren bolsadylar, hakykata ynandyrylan we iman edenler, ukyply adamlar köp, juda köp bolardy; [häzir] bolsa olar hiç haçan ýetilip bilinmejek orunlardadyrlar.”
Bütin dünýäni bir uly maşgala hökmünde görmelidiris. Şeýle bilim çeşmesinden peýdalanmaga mümkinçiligiňiz barka, näme üçin Rebimiz Isa Mesih tarapyndan berlen şaýatlyklar bilen dünýäni ýyllarboýy heläk bolmaga goýduňyz? Hakyky din bize her bir erkegi we her bir zenany özümiziň ýagşylyk edip biljek adamymyz hökmünde görmegi öwredýär.
“Bu köp ýyllardan bäri çap edilip gelýär: ‘Deňagramly Akyl,’ Elder Andrews-a berlen şaýatlyk. Akyl terbiýelenip, haçan sözlemelidigini we haýsy ýükleri öz üstüne alyp, olary götermelidigini bilýän bir güýje öwrülip biler, çünki Mesiһ siziň Mugallymyňyzdyr. Men bolsa siziň öz paýhasaňyzy beýgeldip, garaýyş tapawutlaryny girizjek bir ýoly yzarlaýşyňyzy [görenimde] siziň üçin gaty howatyr etdim. Reb, haçan-da munuň olar üçin paýhasly bolýan wagtynda, dymmagy başarýan dana adamlary talap edýär. Eger siz kämil adam boljak bolsaňyz, size Isa Mesiһ arkaly mukaddeslenme gerekdir. Indi ýaňy başlan bir iş bar, we her bir hyzmatkärde, her bir konferensiýanyň prezidentinde paýhas görülsin. Emma şu ýerde, edil şu iş üçin sesiňizi galdyrmagyňyz zerur bolan, sizden köp ýyllar ozal ele almagyňyz talap edilen bir iş bardy. Mesiһ Öz ähli halkyna olaryň näme etmelidigine we näme etmeli däldigine degişli aýratyn görkezmeler berdi. Rebiň dogruçyllygyny amal etmek üçin bize galan wagt azdyr. Siz Rebiň ýoluna düşünip bilersiňiz. Men sizi prezident wezipesine goýlandan soň zatlary öz oýlap tapan tertibiňiz boýunça alyp barmak maksadyňyzy gördüm. Siz özüňiz ajaýyp işler etjek diýip pikir edipdiňiz, emma bu, Hudaýyň siziň eliňize etmäge goýmadyk bir işidi. Indi, eger Reb sizi hyzmat etmäge kabul eden bolsa, onda siziň işiňiz zulum etmek däl-de, eýsem mümkin bolan her bir zerurlygy ýeňilleşdirmekdir. Emma siz örän irden paýhasyň we mukaddeslenmiş höküm ýöretmäniň sizde ýüze çykmandygyna şaýatlyk berdiniz. Siz, Reb nur bermedik ýagdaýynda kabul edilmejek meseleleri alawlandyrdyňyz.”
Maňa şeýle öwredildi: sizi ýene bir ýyl konferensiýanyň prezidenti edip saýlamak ýaly şeýle howlukmaç hereketler edilmeli däldi. Emma bu mesele doga arkaly Rebbiň öňüne getirilýänçä, Reb mundan beýläk şeýle howlukmaç işleri gadagan edýär; hem-de size Rebbiň işiniň prezidentiň üstüne düşýäniniň iň dabaraly jogapkärçilikdigi barada habar gelip ýetensoň, sizde “Daily” meselesi boýunça özüňiziň edişiňiz ýaly alawlap çykyş etmäge we öz täsiriňiziň bu meseläni çözer diýip çak etmäge hiç hili ahlak taýdan hukugyňyz ýokdy. Agyr jogapkärçilikleri göterip gelen Ýaşuly Haskell bardy, Ýaşuly Irwin bardy, şeýle hem agyr jogapkärçilikleri çekýän, meniň adyny agzap biljek birnäçe adamlar bardy.
“Siziň ýaşuly adamlara bolan hormatyňyz nirede boldy? Bu meseläni ölçäp-biçmek üçin ähli jogapkär adamlary çekmän, nähili ygtyýary amala aşyryp bilýärdiňiz? Emma indi geliň, meseläni derňäp göreliň. Indi äsgerilmedik işiň garşysynda, işi ýene bir ýyl dowam etdirmek üçin yhlasyňyzy görkezmegiň Rebbiň hökümidigi däldigini täzeden gözden geçirmelidiris. Eger siz bilen birleşjek kömegiň ýardamy bilen işi ýene bir ýyl dowam etdirjek bolsaňyz, onda sizde hem-de Ýaşuly Prescottda bir üýtgeşiklik bolmalydyr. Öz ýürekleriňizi Hudaýyň öňünde kiçeldiň. Reb sizde başgaça bir tejribäniň görkezilýändigini görmeli bolar, çünki eger şu wagt haýsydyr bir adamlaryň täzeden öwrülmäge mätäçligi bolan bolsa, ol Ýaşuly Daniells bilen Ýaşuly Prescottdyr.”
“Ýedi adam saýlanylmaly; olar paýhasly adamlar bolup, Hudaýyň merhemetiniň işi arkaly täzeden öwrülenliginiň subutnamasyny bermelidirler. Sebäbi şeýle derejede kör bolan, sebäpten netije çykaryp bilmeýän adamlar, işi alyp barýanlaryň we bu konferensiýalaryň prezidentleriniň üstlenen jogapkärçiliklerini äsgermezlik etjek bolsalar, iki ýyldan gowrak wagtlap işi alyp baran adamlar ähmiýetsiz hasap edilse we şeýle bir howlukmaç netije ýüze çyksa welin, adamlar ýyllarboýy özleriniň öňünde saklanyp gelen işi — şäherlerde iş etmegi — äsgermezlik etseler, garry adamlardan maslahat üçin asla ýa-da örän az ýüz tutup, halka özleriniň bermek isleýän zatlaryny yglan etseler, bu zatlaryň özi şeýle beýik we ajaýyp işe ynanylmaga degişli bolan bu adamlaryň ygtybarsyzlygynyň öz güwäsini berýär.
“Mesih öli däldir. Ol Öz işini munıñ ýaly geň ýol bilen alnyp barylmagyna hiç wagt ýol bermez. Kitaplara degmäň. Eger haýsydyr bir üýtgeşiklik zerur bolsa, Hudaý şol üýtgeşiklikde laýyk sazlaşygy üpjün eder; emma bir habar öz içine alýan uly jogapkärçilikler bilen adamlara ynanylyp tabşyrylanda, [Hudaý] söýgi arkaly täsir edýän we kalby päkleşdirýän wepadarlygy talap edýär. Ýaşuly Daniells bilen Prescott ikisiniň hem täzeden imana gelmegi zerurdyr. Geň bir iş aralaşdy, we ol Mesihiň biziň dünýämize ýerine ýetirmäge gelen işi bilen sazlaşykda däldir; we hakykatdan-da imana gelenleriň hemmesi Mesihiň işlerini ederler.
“Biziň hemmämiz Atany şöhratlandyrjak işi berjaý etmelidiris. Biz aýgytly pursada geldik — ýa şu taýýarlyk döwrüniň hut özünde Isa Mesihiň häsiýetine laýyklaşmaly, ýa-da muňa asla synanyşmaly däl. Daniells ýaşuly, [siz] şuňa meňzeş ýagdaýlarda edişiňiz ýaly sesiňizi beýgeltmäge özüňizi erkin hasap etmeli dälsiňiz. Şeýle-de düşüniň, bir konferensiýanyň prezidenti höküm sürüji däldir. Ol Hudaýyň kabul eden prezidentlik wezipesini eýeleýän dana adamlar bilen baglanyşykda işleýär. Hudaýyň kabul eden galamlaryndan çykan çap edilen kitaplardaky ýazgylara gatyşmaga onuň erki ýokdur. Olar özleriniň höküm sürýän, agalyk ediji güýjüni has az görkezmeseler, indi mundan beýläk täsir sürmeli däldirler. Aýgytly pursat geldi, çünki Hudaý masgaralanylar.”
“Reb işlenmedik şäherlere nähili garaýar? Mesih gökde. Indi onuň ykrar edilmegi şeýle bolmalydyr: ‘Patyşalyk hökümranlygy ýok. Ine, indi bu dünýäniň çözgütli sagady geldi. Indi Men halas etmäge-de, ýok etmäge-de Gudratdyr. Indi hemmeleriň ykbalynyň Meniň ellerimdäki wagtydyr. Men dünýäni halas etmek üçin Öz janymy berdim. We “Men ýokary galdyrylsam,” Men berjek halas ediji merhemet, ilahi meňzeşlige görä kemala getirilmeli we Men bilen bir boljaklaryň hemmesiniň Meniň halas ediji merhemet gudratym bilen Meniň işleýşim ýaly işlejekdigini subut eder.’ Kim islese, [goý ol] öz doganlary bilen bilelikde, Rebbiň berýän maslahatynyň astynda jogapkär orunlarda özlerine berlen işi berjaý etmek üçin berk ýapyşsynlar we dünýäni şeýle söýüp, dünýäniň halas bolmagy üçin Öz janyny doly gurbanlyk eden Şol bilen doly ylalaşyk içinde işlemek üçin iň yhlasly görnüşde çalyşsynlar. Men biziň hyzmatkärlerimize aýdýaryn: şäherlerimizdäki işe girişenlerinde, Sözüň hyzmatyna asuda mukaddeslik ýoldaş bolsun. Biz adamlaryň aňlaryna laýyk täsir edip bilmeris, eger biz...”
“Men gündeligimden göçürýärin. Isa Mesihdäki hakykat — ony aýdyň, onuň bilen doga ediň, ýönekeýligindäki her bir söze iman ediň. Eger ýalňyşlyklar imandan ýüz öwren we aldawa salýan ruhlara gulak asan, ýakyn wagtlara çenli bolsa imanda biziň bilen bolan adamlaryň öňüne getirilse, näme gazanarsyňyz? Siz şeýtanyň tarapynda durarsyňyzmy? Ünsüňizi işlenilmedik meýdanlara gönükdiriň. Bütindünýä möçberindäki bir iş biziň öňümizde dur. Maňa John Kellogg barada görnüşler berildi.
Örän özüne çekiji bir şahs bu ýerde hödürläp duran aldawjy delilleriniň pikirlerini — Mukaddes Kitabyň hakyky hakykatyndan tapawutly garaýyşlary — beýan edýärdi. Täze bir zada açlyk we suwsuzlyk çekýänler bolsa şeýle bir aldawjy pikirleri öňe sürýärdiler welin, Elder Preskott örän uly howpuň astyndady. Elder Daniells hem şeýle bir aldawa çolanmak howpyndady: eger bu garaýyşlar hemme ýerde aýdylyp bilinse, bu täze bir dünýä bolardy diýen ýalňyş pikire düşmek howpy bardy.
“Hawa, şeýle bolardy, emma olaryň aňlary şeýle derejede meşgul edilen mahaly maňa Dogan Daniells bilen Dogan Prescottuň öz tejribelerine ruhy[istik] görnüşli pikirleri örüp goşýandyklary we, mümkin bolsa, saýlananlaryň özüni hem aldaýjak gözel duýgularyň üsti bilen halkymyzy özlerine çekýändikleri görkezildi. Men galamym bilen [şu hakykaty] beýan etmeli: bu doganlar özleriniň aldawçy pikirlerinde hakykaty näbellilige saljak kemçilikleri görerlerdi; we [şol bir wagtyň özünde] olar [özlerinde] uly ruhy düşünjelilik bar ýaly öňe çykardylar. Indi men olara [şuny] aýtmaly: bu mesele maňa görkezilende, ýaşuly Daniells ‘Gündelik’ baradaky pikirlerini goldap sesini surnaý ýaly gataldyp çykanda, ondan soňky netijeler hem maňa görkezildi. Halkymyz bulaşyklyga düşýärdi. Men netijesini gördüm, soňra maňa şeýle duýduryşlar berildi: eger ýaşuly Daniells netijesine parh goýman şeýle täsir astyna düşse we özüni Hudaýyň ylhamy astyndadygyna ynandyrsa, onda biziň hatarlarymyzyň hemme ýerinde şübheçililik ekilerdi we biz Şeýtanyň öz habarlaryny getirjek ýerine düşerdik. Berk ynamsyzlyk we şübheçililik adam aňlaryna ekilerdi, hem-de hakykatyň ornuny geň erbetlik hasyllary tutardy.” Manuscript Releases, 20-nji jilt, 17–22.
Ikinji nesliň taryhy pitneçiligiň güýçlenendigini görkezýär. Ezekieliň şekiller öýjükleri arkaly beýan edilýän spiritualizm, “Dogan Daniells bilen Dogan Prescott öz tejribelerine spiritualistik görnüşli duýgulary örüp goşýardylar we halkymyzy, mümkin bolsa, hatda saýlananlaryň özlerini hem aldap biljek owadan duýgulara çekýärdiler” diýen hakykaty görkezýär. “Gündelik” baradaky ýalan düşünje bilen baglanyşykly spiritualizm, mümkin bolsa, hatda saýlananlaryň özlerini hem aldap biljek zadyň nyşanydyr. Ol Kellogg tarapyndan öňe sürülýän panteizmiň spiritualizmini Prescott bilen Daniellsiň “gündeligi” Mesihiň mukaddes ýer hyzmaty hökmünde kesgitlemek ugrundaky tagallasy bilen özara baglanyşdyrýar.
Ol olara kitaplara degmezligi tabşyrýar; munuň bilen ol Preskott bilen Daniellsiň Uriýa Smitiň Daniel and the Revelation atly kitabyny gaýtadan ýazyp, “gündelik” meselesi boýunça onuň, edil Milleriň kesgitleýşi ýaly, beren taglymatyny aýyrmaga bolan itergisine ýüzlenýärdi. Laodikýanyň taryhy gaýtadan ýazýanlary, Işaýanyň “okumyşlar” diýip atlandyrýanlary, Adventizmiň okalmadyk köpçüliginiň üstünde ajaýyp bir iş bitirdiler; çünki olar gyjynýan gulakly we ýüzleý öwreniş endikli adamlary “gündelik” meselesiniň ähmiýetsizdigine hem-de Milleriň bu meselede nädogry bolandygyna ynandyrmak üçin taryhyň şaýatlygyny ýoýup görkezdiler. Şol täzeden işlemek işi, Milleriň özüne görkezilen, Hudaýyň gudratynyň Midnight Cry döwründäki ýüze çykmasy gaýtalananda, hapany süpüriji adam tarapyndan süpürilip aýrylmalydygy görkezilen zibilligiň bir bölegidir.
Biz indiki makalada Laodikiýanyň Adventizminiň ikinji nesli baradaky garamagymyzy dowam etdireris.
“«Öňe git» diýen habar heniz-de eşidilmeli we hormatlanmaly habardyr. Dünýämizde bolup geçýän dürli ýagdaýlar, şu aýratyn ösüşlere laýyk gelýän zähmeti talap edýär. Reb ruhy taýdan ýiti we aýdyň görüşli adamlara, Mukaddes Ruh tarapyndan işleýän, asmandan täze manna alýandyklary gürrüňsiz bolan adamlara mätäçdir. Şeýle adamlaryň aňlarynda Hudaýyň Sözi ýyldyrym kimin nur saçýar-da, olara öňküsinden hem beter howpsuz ýoly açyp görkezýär. Mukaddes Ruh akyl we ýürek üstünde işleýär. Wagty geldi: Hudaýyň ilçileri arkaly dürlüp goýlan togalak dünýäniň öňünde açylýar. Mekdeplerimizdäki mugallymlar özlerine diňe şu wagta çenli öwredilen zady öwretmelidigi aýdylmak bilen hiç haçan çäklendirilmemelidirler. Şeýle çäklendirmeler ýok bolsun. Öz halkynyň aýtmaly habaryny berýän Hudaý bardyr. Hiç bir hyzmatkär özüni baglanyşyk astynda duýmasyn ýa-da adamlaryň ölçegi bilen ölçenilmesin. Hoş Habar Hudaýyň iberýän habarlaryna laýyklykda ýerine ýetirilmelidir. Hudaýyň Öz gullaryna şu gün aýtmagy berýän zady, ähtimal, ýigrimi ýyl öň şu wagt üçin hakykat bolman bilerdi, emma bu, şu döwür üçin Hudaýyň habarydyr.” The 1888 Materials, 133.