Danyýel Kitaby — Togsan Üçünji San

Danyýl kitabyda görnüşi ornaşdyrýanyň hut Rimdigi görkezilýär, we bu düşünje William Miller bu hakykaty kesgitlän mahaly Millerit taryhynyň Protestantlary tarapyndan garşy alyndy. Soňky günlerde hem görnüşi ornaşdyrýan ýene-de Rimdir, we şu gün Laodikiýa Adventizmi indi seniň halkyňyň talaňçylarynyň Antiochus Epifanesdigini öňe sürýän ýykylan Protestant garaýşyny goldaýar. Millerit taryhynda gapdaldan geçirilýän äht halky hut şol bir hakykata garşy durdy; indi bolsa soňky günleriň häzir gapdaldan geçirilýän äht halky hem şol bir hakykata garşy durýar. Süleýman muny oňat aýtdy:

Pygamberlik taýdan Riminiň üç görnüşde ýüze çykmasy bar, we ilkinji iki ýüze çykma üçünjiniň häsiýetlerini kesgitleýär, çünki hakykat iki şaýadyň güwänamasy esasynda berkidilýär.

Butparaz Rimiň dini butparazçylykdy, butparazçylyk bolsa hakyky diniň galp nusgasydyr. Bu, galp puluň düşünilişi manysynda galplyk däldir, çünki butparazçylyk aslynda hakyky dine asla meňzemeýär. Emma pygamberlik nukdaýnazaryndan onda galp nusga mahsus aýratynlyklar bardyr. Rim şäheri Iýerusalimiň galp nusgasydyr, we onda Iýerusalimdäki ybadathananyň galp nusgasy bolan ybadathana (Pantheon) bardy. Butparazçylygyň dini amallary mukaddes edilmedik we iblisçedir, emma olar Şeýtanyň galp dini amallaryny aňladýar. Butparaz Rimiň dininiň baştutany Pontifex Maximus diýen at bilen atlandyrylýardy. “Pontifex Maximus” ilkibaşda gadymy Rimde Rim döwlet dininiň baş ruhanysyna degişlidi bolup, onuň gelip çykyşy irki Rim Respublikasy döwrüne çenli baryp ýetýär. Wagtyň geçmegi bilen ol syýasy we dini häkimiýet bilen baglanyşdyryldy we ahyrsoňy häzirki wagtda Rim Katolik Kilisesinde Papa üçin ulanylýan ada öwrüldi.

Butparaz Riminiň baş ruhanysynyň ady **Pontifex Maximus** bolupdy; bu at papalyk Riminiň baş ruhanysynyň hem ady bolupdy we ol latynça bolup, “iň beýik ýokary pontifik” diýen manyny berýär. Ol Rim döwlet dininiň, aýratyn-da Ýupiter hudaýynyň kultunyň baş ruhanysy bolupdy. **Pontifex Maximus** dürli dini dessurlara gözegçilik etmek we Rim dini senenamasynyň dogry ýerine ýetirilişini üpjün etmek ýaly uly dini ygtyýara hem-de borçlara eýe bolupdy. **Pontifex Maximus** Rim dininiň dessurlaryny düşündirmek we olary saklap galmak üçin jogapkär ruhanylar topary bolan **College of Pontiffs (Collegium Pontificum)**-yň başlygy bolupdy.

Butparaz we papalyk Rimiň baş ruhanysy Pontifex Maximusdy; şonuň üçin häzirki zaman Rimiň baştutanynyň derejesi hem tebigy ýagdaýda Pontifex Maximus bolar. Butparaz Rimiň dini butparazlykdy, papalyk Rimiň dini hem butparazlykdy we häzirem butparazlyk bolmagynda galýar, emma hristianlyk ykrary bilen örtülendir; ahyrzaman häzirki zaman Rimiň dini hem hristianlyk ykrary bilen örtülen butparazlyk bolar.

Hem butparaz, hem-de papalyk Riminiň ýokary hökmürowanlyk etjek belli bir döwri bardy. Butparaz Rimi, Daniýeliň on birinji baby, ýigrimi dördünji aýatda beýan edilen wagt pygamberliginiň ýerine ýetmeginde, üç ýüz altmyş ýyl ýokary hökmürowanlyk etmelidi.

Ýigrimi dördünji aýatyň temasy butparaz Rimdir, çünki olar on altynjy aýatda tema boldular we otuz birinji aýata çenli tema bolmagynda galýarlar. Bu aýatlara geljekki makalalarda aýratynlykda serederis, emma bu ýerde biz diňe pygamberligiň butparaz Rimiň üç ýüz altmyş ýyl iň ýokary höküm sürjekdigini kesgitländigini görkezýäris; bu, Rimiň “berkitmeler babatda, bir wagta çenli” öz “niýetlerini öňünden görkezmegi” bilen şekillendirilýär. “Garşy” diýip terjime edilen söz aslynda “-dan” diýen manyny berýär, we aýat Rimiň dünýäni “berkitmelerden”, ýagny Rim şäherinden dolandyrjakdygyny, muny bolsa “bir wagt” dowam etdirjekdigini aýdýar; bu bolsa üç ýüz altmyş ýyl diýmekdir.

Butparaz Rim m.ö. 31-nji ýylda Aktium söweşinde ýokary agalyk sürmäge başlady we miladynyň 330-njy ýylyna çenli şeýle ýokary agalygyny dowam etdirdi; şol ýylda Konstantin imperiýanyň paýtagtyny Rim şäheriniň berk galasyndan Konstantinopol şäherine göçürdi. Şondan soň imperiýa özüniň biabraý pese gaçyşyna başlady. Rim şäheri butparaz Rim üçin pygamberlikdäki “berk gala” bolupdy, we ol şol şäherden höküm süren wagty ýeňilmezdi. Konstantiniň häkimiýeti geçirmeginden soň dowam eden uruşlarda Rim şäheri Yenserigiň we Ylham kitaby 8-nji bapdaky ilkinji dört Surnaý bilen şekillendirilýän çozup giren wagşy taýpalaryň hüjümleriniň nyşanasyna öwrüldi.

Şu sebeple Daniel kitabynyň on birinji baby, otuz birinji aýatynda papalygy goldap ýüze çykan “gollar” (butparaz Rim) ilki bilen “güýç mukaddes ýerini” haramlady. Rim şäheri butparaz Rim üçin-de, papalyk Rim üçin-de pygamberlikdäki “güýç mukaddes ýeridir”, çünki 330-njy ýylda butparaz häkimiýetiň Konstantinopola geçirilmegi bilen, Rim şäheri ösüp gelýän papalyk Rime galdyryldy. Şu sebäpli Ylham kitabynyň on üçünji baby, ikinji aýaty aždarhanyň (butparaz Rimiň) papalyk Rime öz “tagtyny” berendigini aýdýar. “Tagt” bir güýjüň höküm sürýän ýeridir, we 538-nji ýyldan 1798-nji ýyla çenli papalyk Rim iň ýokary häkimiýet bilen höküm sürdi; edil butparaz Rimiň hem “bir wagt” dowamynda iň ýokary häkimiýet bilen höküm süreni ýaly.

Pygamberlik hem butparaz, hem-de papalyk Rimiň iň ýokary häkimiýet bilen höküm süren belli bir zaman döwrüni görkezýär; olar şeýle edenlerinde-de bu olaryň ygtyýar kürsüsinden, ýagny Rim şäherinden bolup geçdi. Butparaz Rimiň ýeňilmezligi olaryň Rim şäherini terk edenlerinde tamamlandy; bu bolsa ýigrimi dördünji aýatda “bir wagt” hökmünde görkezilen üç ýüz altmyş ýylyň soňuna bellik etdi. Şeýle hem, papalyk hökümranlygynyň müň iki ýüz altmyş ýyly 1798-nji ýylda tamamlananda, Napoleon papany Rim şäherinden çykartdy, ol bolsa sürgünde aradan çykdy.

Butparaz Rim we Papalyk Rim soňky günlerde häzirki Rimiň belli bir pygamberlik döwri üçin iň ýokary höküm sürjekdigini görkezýär. “Wagt indi bolmaz”, emma soňky günleriň papalyk yzarlanma döwri anyk bir döwür bolup, ol Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýakyn wagtda çykjak ýekşenbe güni baradaky kanundan başlanýar we adam synag möhleti tamamlanýança dowam edýär; şol wagt Mihail ýerinden turup şeýle diýýär: “Adalatsyz bolan heniz-de adalatsyz bolsun; hapa bolan heniz-de hapa bolsun; dogruçyl bolan heniz-de dogruçyl bolsun; mukaddes bolan hem heniz-de mukaddes bolsun.”

Butparaz Rim özüniň ganly taryhynyň dowamynda Rim şäherindäki Kolizeýde mesihçilere garşy yzarlama geçirdi, we mesihçi taryhçylar papanyň hökümdarlygynyň Garaňky Asyrlarynda ýüz million şehidiň papalyk tarapyndan öldürilendigini çaklaýarlar; emma papalyk bu talaby inkär edýär we sany takmynan elli million diýip belleýär. Butparaz Rim bilen papalyk Rim ikisi-de Hudaýa wepaly bolanlary yzarladylar, we häzirki zaman Rimi hem ahyrzaman günlerinde Hudaýyň wepaly halkyny yzarlajakdyr.

Butparaz Rim dünýäniň üstünden häkimiýet alanda üç geografik päsgelçiligi ýeňip geçdi. Papalyk Rim hem dünýäniň üstünden häkimiýet alanda üç geografik päsgelçiligi ýeňip geçdi. Häzirki zaman Rim 1989-njy ýylda Günortanyň Patyşasyny (ateistik Sowet Soýuzyny) ýeňdi we indiki gezek ýakynda geljek Ýekşenbe kanunynda şöhratly ýurdy (Amerikanyň Birleşen Ştatlaryny) agdarar. Soňra ol Müsüri (tutuş dünýäni) ýeňip geçer.

Danyýlyň on birinji bapynyň kyrk birinji aýatyndaky “gözel ýurt” diýen sözleriň Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň nyşanydygy baradaky hakykaty gorap saklamak üçin, Ýahuda taýpasynyň Arslany ahyrzamanyň pygamberlige syn edýän okuwçylaryna pygamberligiň üç gezekli ulanylyşynyň ýörelgesini açdy. Şol soňky alty aýatdan gelen ýagtylyk, Danyýyl kitabynda “hemişelik” bilen aňladylýan taryhy, Danyýylyň on birinji bapynyň otuz birinji aýatynda beýan edilişi ýaly, şol bapdaky soňky alty aýata ulanmak arkaly berkidildi. Milleriň pygamberlik gurluşynyň açary bolan şol bir düýpli hakykat (“hemişelik”), ahyrzamanyň pygamberlik gurluşyny hem emele getirdi. Milleriň gurluşy Hudaýyň halkyny yzarlap-ezen butparazlyk we papalyk diýen iki weýran ediji güýje esaslanýardy, ahyrzamanyň gurluşy bolsa ahyrzaman günlerinde Hudaýyň halkyny yzarlap-ezýän üç weýran ediji güýje esaslanýar.

Danyýel on birinji babyndaky soňky alty aýatda görkezilen bilimiň artmagy, ýagny 1989-njy ýylda gelen bilimiň artmagy we Hiddekel derýasy arkaly nyşanlandyrylan zat, hakykatyň duşmanlary tarapyndan garşylyga uçrady. Şol garşylyk pygamberligiň üç gatly ulanylyşy ýörelgesine düşünmäge alyp bardy; bu ýörelge ilki bilen Rimiň üç gatly ulanylyşy hökmünde tanaldy, we hut şol tema pygamberlik taryhynyň görnüşini berkidýär.

Rimiň üç görnüşiniň üç esse ulanylyşy butparaz we papalyk Rimiň dininiň butparazlykdygyny hem-de olaryň dininiň Pontifex Maximus diýen ada eýe bolan bir adam tarapyndan dolandyrylýandygyny görkezýär. Rimiň şol iki görnüşi, olaryň belli bir wagt möhletiniň dowamynda iň ýokary höküm sürmeginden öň üç geografik güýjüň aýrylyp ýok edilýändigini, hem-de olaryň öz güýç galasy bolan, ýedi depeli Rim şäherinden höküm sürjekdiklerini görkezýär. Olar ikisi-de Hudaýyň wepaly halkyny yzarlap-jebrendirendikleri baradaky hakykata şaýatlyk etdiler. Şonuň üçin, şu iki şaýadyň esasynda biz häzirki zaman Rimiň dininiň butparazlyk boljakdygyny, hem-de onuň Pontifex Maximus diýen ada eýe bolan Rimiň papasy tarapyndan dolandyryljakdygyny bilýäris.

Uly jelep zenan hökümdarlygy ele alyp, iň ýokary derejede höküm sürmezinden öň, häzirki zaman Rimi üç päsgelçiligi ýeňip geçmeli bolar; birinji päsgelçilik bolsa geçmiş taryhydyr — 1989-njy ýylda Sowet Soýuzynyň dargamagy bilen, Ýewropada Rimiň güýjüne garşy durýan Rimiň ateist duşmany ýok boldy. Indiki päsgelçilik Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýakyn wagtda geljek Ýekşenbe kanuny wagtynda agdarylar, şondan soň Birleşen Milletler Guramasy öz ygtyýaryny gysga bir wagtlyk häzirki zaman Rimine berer. Ol doly tagta çykarylandan soň, ahyrzamanyň yzarlamasy bolup geçer.

Danyýl kitaby, aýratyn-da Ylham kitabyň sekizinji baby, häzirki zamanyň Rimine dogry düşünmäge goşant goşýan, Rimiň pygamberlik häsiýetlerini berýär. Şol häsiýetleriň biri-de, Konstantin tarapyndan miladynyň 330-njy ýylynda amala aşyrylyşy ýaly, Rim imperiýasynyň Gündogara we Günbatara bölünmegi boldy. Butparaz Rim bilen papalyk Rimi, bilelikde garalanda, Rimiň ikitaraplaýyn tebigatyny hem görkezýär. Konstantiniň Günbatar we Gündogar Rimi emele getiren bölünişi, butparaz Rim bilen papalyk Rime ikinji şaýatlykdyr. Konstantin raýat häkimiýetini Gündogarda berkarar etdi, we ruhany häkimiýeti Günbatarda galdyrdy. Butparaz Rim döwlet dolandyryşyny aňladýardy, papalyk Rim bolsa ybadathana dolandyryşyny aňladýardy. Gündogar döwlet dolandyryşy boldy, Günbatar bolsa Danyýl kitabyň ikinji babyndaky demir bilen palçygyň, ýa-da Danyýl kitabyň sekizinji babyndaky erkek şah bilen aýal şahyň, ýa-da Danyýl kitabyň ýedinji babyndaky ýyrtyjy haýwanlaryň hem-de Danyýl kitabyň sekizinji babyndaky mukaddes ýer bilen baglanyşykly haýwanlaryň nusgasy bilen görkezilişi ýaly, ybadathana dolandyryşy boldy.

Häzirkä Rim hem tebigaty boýunça goşa bolar; ol ybadathana bilen döwletiň, demir bilen palçygyň, hem-de din syýasaty bilen döwlet syýasatynyň utgaşmasyndan ybarat bolar, ýöne Häzirkä Rim şol bir wagtda tebigaty boýunça üç esse hem bolar. Ylhamyň sekizinji babynda günbatar we gündogar Rim göni manyda-da, simwolik taýdan-da üç bölege bölünipdi. Gündogar Rimden höküm süren Konstantin öz patyşalygyny göni manyda üç ogluna böldi, günbatar Rim bolsa simwolik taýdan Günüň, Aýyň we ýyldyzlaryň üsti bilen görkezildi; bular Rim imperiýasy tarapyndan ulanylan dolandyryşyň üç görnüşini aňladýardy. Şeýlelikde, Häzirkä Rim, din syýasaty bilen döwlet syýasatynyň goşa häsiýetine eýe bolmak bilen bir hatarda, aždarha, wagşy haýwan we ýalan pygamber arkaly görkezilen üç esse birleşigi hem aňladar.

Butparaz we papalyk Rimiň ýüze çykyşlary ahyrky Häzirki Zaman Rimiň çylşyrymly pygamberlik düzümini kesgitleýär. Bu dünýäni Armageddona alyp barýan, ýakyn wagtda çykjak ýekşenbe kanuny döwründe bolup geçýän üç taraplaýyn birleşikdir. Bu bütin dünýäni gurşap alýan “Haýwanyň Şekili” bolup, Ol Ybadathana bilen Döwletiň birleşmeginiň nyşanydyr. Onuň başy, öz güýjüniň merkezi bolan Rim şäherinden höküm sürýän Pontifex Maximusdyr. Günä adamsynyň raýat häkimiýeti Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan üpjün ediler, we dünýä, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň mejbur ediji güýji arkaly, antikristiň üç taraplaýyn, emma şol bir wagtyň özünde ikili ulgamyny kabul etmäge mejbur ediler. Şeýlelikde, edil Ylham kitaby on üçünji bap, ikinji aýatda butparaz Rimiň (aždarhanyň) papalyga “öz güýjüni, öz tagtyny we uly ygtyýaryny” berşi ýaly, butparaz Rim bilen öňden şekillendirilen Amerikanyň Birleşen Ştatlary hem häzirki zaman Rimi üçin şol bir üç işi amala aşyrýar. Tagt — ýedi depeli Rim şäherindäki Watikan şäheridir, ygtyýar — Birleşen Milletler Guramasy, güýç bolsa — Amerikanyň Birleşen Ştatlarydyr. Olar bilelikde dünýäni papalygyň “öz ahyryna geljek, oňa hiç kim kömek etmez” diýlen ýerine alyp barýarlar.

Bu öwrenişi indiki makalada dowam etdireris.