Danyýel kitaby — Togsan altynjy bölüm

William Milleriň pygamberlik habarynyň çarçuwasy bütparazlygyň, onuň yzysüre bolsa papalyklygyň iki weýran ediji güýjünden ybaratdy; Future for America-nyň pygamberlik habarynyň çarçuwasy bolsa bütparazlygyň üç weýran ediji güýjüniň, onuň yzysüre papalyklygyň, onuň yzysüre-de imandan çykan protestantçylygyň bolmagydyr, emma olaryň hemmesi ahyrda bir wagtda bolup geçýär. Milleriň pygamberlik düşünjesi üçin esasy bir pygamberlik açary, Daniel kitabyndaky “gündelik” sözüniň bütparazlygyň nyşany bolmagydy, çünki bu onuň pygamberlik düşünjesiniň çarçuwasyna öwrülen iki weýran ediji güýjüň arasyndaky baglanyşygy kesgitledi. Future for America-nyň pygamberlik düşünjesi üçin hem esasy bir pygamberlik açary, Daniel kitabyndaky “gündelik” sözüniň bütparazlygyň nyşany bolmagydyr, çünki bütparazlygyň taryhy berjaý bolşy Daniel kitabynyň on birinji babyndaky kyrkynjy we kyrk birinji aýatlardaky wakalaryň yzygiderliligini kesgitledi, bu bolsa Future for America-nyň pygamberlik düşünjesiniň çarçuwasyna öwrüldi.

Täze ýagtylyk bilen hemişe bolşy ýaly, Sowet Soýuzynyň dargan 1989-njy ýylynda möhri açylan hakykatyň öňe gitmegine dürli sesleriň köpüsi garşylyk görkezdi. Hakykata garşy getirilen garşylyk üýtgewsiz ýagdaýda hakykata has aýdyň düşüniliş emele getirdi. Danieliň on birinji bapynyň soňky alty aýatynda tapylan hakykata garşy bolan şol irki jedellerde, Mukaddes Kitapda ýerleşýän birnäçe pygamberlik kadalary Daniel kitabynyň 1989-njy ýylda möhri açylanda bolup geçen bilimiň artmagyny goldaýan wajyp subutnamalar hökmünde ykrar edildi. Häzir biz şol kadalaryň birini, ýagny “pygamberligiň üç esse ulanylyşy” diýip atlandyrýan kadamyzy, garap çykýarys.

Biz iki sany üç esse ulanylyşy gözden geçirmek bilen başladyk; olar bir derejede şol bir çyzykdyr, emma başga bir derejede olar tapawutlydyr. Rimiň ilkinji iki ýüze çykmasy (butparaz we papalyk) Häzirki zaman Rimi diýen üçünji ýüze çykmany esaslandyrdy. Wawilonyň ilkinji iki ýüze çykmasy (Babel we Wawilon) Häzirki zaman Wawilony diýen üçünji ýüze çykmany esaslandyrdy. Häzirki zaman Rimi Ylham kitabynyň on ýedinji babyndaky, Häzirki zaman Wawilonynyň münen we onuň üstünden höküm sürýän haýwanydyr. Olar kowboý bilen onuň aty nähili tapawutly bolsa, şonuň ýaly derejede tapawutlydyr; emma olar ruhy zyna babatda hem biri-biri bilen gatnaşýandyklary üçin, şol derejede olar birdir. Pygamberligiň şuňa meňzeş gatnaşyga eýe bolan ýene iki sany üç esse ulanylyşy bar.

Ylýasyň ilkinji iki görnüşi (Ylýas we Çokundyryjy Ýahýa) ahyrky günleriň üçünji Ylýasyny tassyklaýar. Munuň bilen birlikde, Ähtiň Habarçysy üçin ýoly taýýarlaýan ilkinji iki habarçy (Çokundyryjy Ýahýa we William Miller) hem ahyrky günlerde Ähtiň Habarçysy üçin ýoly taýýarlaýan habarçyny tassyklaýar. Pygamberligiň üç gezekli ulanylyşynyň bu iki hatarynda ykrar edilmeli üç möhüm nokat bar.

Ilkinji nokat şundan ybaratdyr: pygamberligiň üçgatlaýyn ulanylyşynyň iki ugry boýunça hakyky taryhy wekiller, aslynda, şol bir taryhy şahslardyr; emma bu iki şekillendirişdäki olaryň maksady aç-açan tapawutlydyr. Ikinji nokat bolsa, pygamberligiň biri-birine örän ýakyn bolan şol iki üçgatlaýyn ulanylyşynyň arasyndaky tapawudy ykrar etmekdir. Ol tapawut şudur: Ahyrky günlerde Eliýa daşky işi aňladýar, Äht Habarchysyna ýol taýýarlaýan habarçy bolsa, ahyrky günlerde içki işi aňladýar.

Üçünji üns berilmeli nokat şudur: Isa, Alfa we Omega hökmünde, üçünji Eliýany, şeýle hem ýoly taýýarlaýan üçünji habarçyny, birinji we soňky Eliýa habarçysy bilen, hem-de Ähtiň Habarçysy üçin ýoly taýýarlaýan birinji we soňky habarçy bilen deňeşdirýär. Birinji perişdäniň Eliýa habarçysy bilen üçünji perişdäniň Eliýa habarçysy bilelikde Eliýanyň üçünji berjaý boluşyny emele getirýär, ýoly taýýarlaýan habarçy bolsa birinji we üçünji perişdeleriň hereketleriniň habarçysy hökmünde görkezilýär.

Ylýas pygamber Karmel dagyndaky ýüzbe-ýüz duruşykda Hudaýyň halky bilen Häzirki Zaman Rimiň üç taraplaýyn birleşiginiň arasynda soňky günlerde boljak garşylaşmanyň bir nusgasyny berýär.

Karmel dagy Ysraýylyň demirgazygynda, Ortaýer deňziniň kenaryna golaý ýerde ýerleşýär. Ol takmynan demirgazyk-günbatardan günorta-gündogara tarap uzalyp gidýär we takmynan 39 mil (63 kilometr) uzaýan görnükli dag gerşini emele getirýär. Megiddo jülgesi, Jezreel jülgesi diýlip hem tanalýar, Karmel dagynyň günorta-gündogarynda ýerleşýär. Karmel dagy bilen Megiddo jülgesi aralyk taýdan biri-birine o diýen uzak däldir. Olaryň arasyndaky aralyk, göni çyzyk boýunça (guş uçuşy boýunça), takmynan 20–25 mil (32–40 kilometr) bolýar. Karmel dagynyň günbatarynda Ortaýer deňzi ýerleşýär, Megiddo jülgesiniň we Jezreel jülgesiniň gündogarynda bolsa Tiberiýa köli ýa-da Kinneret köli diýlip hem atlandyrylýan Jelile deňzi ýerleşýär.

Ylhamda Armagedon söweşi Megiddo jülgesini görkezýär, emma ylham pygamberligi öwrenijileriň Ylham kitabynyň habaryny sözüň göni manysynda kesgitleýändigine ynanmagyny islemedi; şonuň üçin ol Armagedony (Megiddo) Armagedon diýip atlandyranda, “dag” diýmegi aňladýan “har” sözüni ulanyp, bu söweşiň aagondarha, haýwan we ýalançy pygamber tarapyndan dünýäniň alnyp barylýan iň soňky söweşiniň ruhy taýdan beýanydygyny aýdyň görkezdi.

Megiddony Armageddon hökmünde kesgitlemek bilen, Ýahýa onuň göni manyda geografik bir ýer hökmünde düşünilmeli däldigini anyk görkezdi, çünki Megiddo bir jülgedir we onda dag ýokdur. Oňa örän golaýda Karmel dagy ýerleşýär; şol ýerde Ylýas bilen Ahabyň hem-de Izebeliň pygamberleriniň arasyndaky garşylaşyk bolup geçdi. Şeýlelikde, hem Megiddo, hem-de Karmel dagy Armageddonyň ahyrky söweşiniň nusgalarydyr.

Eger siz Iýerusalim, Karmel dagy we Megiddo jülgesi bilen üçburçluk çyzan bolsaňyz, Iýerusalim şol üçburçlugyň günorta-gündogar burçunda ýerleşerdi; Karmel dagy demirgazyk-günbatar tarapda, Megiddo jülgesi bolsa demirgazyk-gündogar tarapda ýerleşerdi. Armageddon söweşini nyşanlaýyn aňladýan ýer iki deňiz bilen araçäklendirilendir, demirgazygyň patyşasy (Häzirki Bawilonyň jelep zenany) bolsa deňizleriň we şöhratly mukaddes dagyň arasynda öz soňuna gelýär. Şol wagtda-da adamzat üçin synag möhleti ýapylýar.

Ylýas pygamberiň üç gezek ulanylyşy Hudaýyň halkynyň dünýýäni Armageddona alyp barýan aždarhanyň, ýyrtyjynyň we galp pygamberiň üç taraplaýyn birleşiginiň başy bolan demirgazygyň patyşasy bilen daşarky çaknyşygyny aňladýar. Ylýasyň üç duşmany, üç taraplaýyn birleşige nusga bolan Ahabdy; ol demirgazykdaky on taýpanyň patyşasy bolup, Ylhamyň on ýedinji babynda Beýik Bawiliň jelep zenany bilen zyna edýän hem-de öz patyşalygyny “bir sagat”lyk şol jelep zenana bermäge razy bolýan on patyşany aňladýar; bu “bir sagat” bolsa Ýekşenbe kanuny krizisiniň “şol sagadydyr”. Beýik Bawiliň jelep zenany Izebel arkaly görkezildi, Izebeliň Baal pygamberleri we tokaý ybadathanasynyň ruhanylary bolsa galp pygamberi aňladýar.

Ýekşenbe baradaky kanunyň krizisi Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýakyn wagtda çykjak Ýekşenbe kanuny bilen başlanýar we Mihail ýerinden turanda tamam bolýar. Şol Ýekşenbe kanuny güýje girende, Ylham kitabynyň on sekizinji babyndaky ikinji ses Hudaýyň beýleki sürüsini Wawilondan çykmaga çagyrýar. Wawilondan çykmak çagyryşyndan synag möhletiniň ýapylmagyna çenli bolan döwür Wawilon jelebininiň höküm edilýän döwrüdir. Bu, şol bir wagtyň özünde-de, Mukaddes Ruhuň ölçegsiz derejede dökülýän döwrüdir. Bu, indi unudylmaýan Tir jelebi bilen bilelikde höküm sürmäge on patyşanyň razylaşýan “sagatydyr”. Şeýle hem bu, Ylham kitabynyň on birinji babyndaky beýik “ýertitremäniň” “sagatydyr”; şol wagtda ýüz kyrk dört müň baýdak hökmünde ýokary göterilýär.

Ýahýanyň Megiddony ruhy hakykaty, göni manydaky däl-de, görkezmek üçin Megiddonyň dagy («har») diýip tanatşy ýaly, Wawilon jelebi bilen Suruň üstünden çykarylan höküm hem «sagatda», şeýle-de «bir günde» bolup geçýän hökmünde tanadylýar.

1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryndan soň pygamberlik wagty indi pygamberlik manysynda ulanylmaly däldir, şonuň üçinem papalyk häkimiýetiniň höküm edilşi “bir sagatda”, şeýle hem “bir günde” bolup geçýär diýip şekillendirilýär. Onuň höküm edilşiniň “sagady” Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýekşenbe kanunyndan synag möhleti tamamlanýança uzalýan pygamberlik döwrüdir. Soňky günleriň Iliýasyny göz öňünde tutanyňda bu döwri bellemek möhümdir, çünki Iliýanyň Karmel dagyndaky göreşi Hudaýyň soňky günlerdäki halkynyň içki synagyndan soň gelýär, hem-de ýygnak üçinem, dünýä üçinem synag döwri şol bir pygamberlik başlangyçlaryny we soňlaryny öz içine alýar.

Ylhamyň on sekizinji babyndaky iki ses iki ýygnaga gönükdirilen iki aýratyn çagyryşy aňladýar. Birinji ýygnak Ylhamyň ýedinji babyndaky ýüz kyrk dört müňdür, çagyrylýan ikinji ýygnak bolsa Ylhamyň ýedinji babyndaky beýik mähelle-dir. Ýüz kyrk dört müňe bolan çagyryş Mukaddes Ruh ölçege görä dökülip durka edilýär, beýik mähelle bolan çagyryş bolsa Mukaddes Ruh ölçegsiz dökülip durka edilýär.

Gudratly perişde Ylhamyň on sekizinji babyndaky pygamberligiň berjaý bolşy hökmünde aşak düşdi; şol wagt Nýu-Ýork şäheriniň beýik binalary 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda Yslamyň “gündogar ýeliniň” gelmegi bilen ýykyldy. Soňra ol “kuwwatly ses bilen berk gygyryp: ‘Beýik Wawilon ýykyldy, ýykyldy, ol jynlaryň mekanyna öwrüldi’” diýdi. Soňra dördünji aýatda başga bir ses “asmadan eşidilýär, şeýle diýýär: ‘Ondan çykyň, eý Meniň halkym.’” Bu iki ses “ybadathanalara edilen iki aýratyn çagyryşdyr.” Soňky günlerde Hudaýyň iki aýratyn ybadathanasy ýüz kyrk dört müň we uly jemagat hökmünde kesgitlenýär.

Ýüz kyrk dört müň adam üçin synag döwri üçünji Hasratyň Yslamy bilen başlanýar; Işaýa muny “gündogar şemalynyň güni” diýip atlandyrýar. Şol synag döwri Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýakyn wagtda geljek ýekşenbe kanuny we haýwanyň nyşanynyň mejbury ýerine ýetirilmegi bilen tamamlanýar. Haýwan demirgazygyň galp patyşasy, häzirki Bawiliň başydyr. Bawil Danieliň ýedinji babynda ýolbarsdyr, we Ýahudadan bolan tabyn bolmadyk pygamber, Laodikiýa Adventizmini aňladyp, Yslamyň “eşegi” bilen başlanýan (2001-nji ýylyň 11-nji sentýabry), we “ýolbars” (Häzirki Bawil) bilen tamamlanýan döwürde ölýär.

Laodikiýa Adventizminiň boýun egmedik pygamberiniň “gubury” hökmünde görkezilen wagt döwründe, ýüz kyrk dört müňlük ýygnaga aýratyn çagyryş edilýän mahaly, giçki ýagmyr paýlanyp berilýär. Şol döwür tamamlananda, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýekşenbe kanunyny aňladýan “uly ýer titremäniň” “sagadynda”, haýwanyň nyşanynyň, ýagny demirgazygyň patyşasynyň nyşanynyň girizilmegi bilen, Ylham kitabynyň on sekizinji babyndaky ikinji sesiň döwri gelýär. Şol bir wagtyň özünde üçünji Betbagtçylygyň Yslamy mürtede öwrülen dünýäniň üstüne kem-kemden güýjeýän hökümi getirmek üçin ulanylýar. Ýüz kyrk dört müňüň “baýdagy” tarapyndan “uly mähelle” ýygnagyna gönükdirilen şol ikinji aýratyn çagyryş döwründe yglan edilýän habar demirgazygyň “patyşasynyň” “nyşanyny” hem-de “gündogaryň ogullary” hökmünde görkezilen üçünji Betbagtçylygyň Yslamynyň ornuny anyk görkezýär.

Danyýlyň on birinji bapynyň kyrk dördünji aýatynda papa häkimiýetini gazaplandyrýan habar, hem-de papanyň soňky ganly gyrgynyny başladýan habar, “gündogardan gelen habarlar” (Yslam) we “demirgazykdan” (haýwanyň nyşany) hökmünde beýan edilýär. Şol döwürde-de, öňki döwürde bolşy ýaly, “gündogar şemalynyň” Yslamy döwri başlatmak üçin Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň üstüne höküm getirýär, we döwür “iki deňziň arasynda, şöhratly mukaddes dagyň ýanynda”, Megiddonyň jülgesinde we Karmel dagynda demirgazygyň patyşasy öz soňuna ýetende tamamlanýar.

Häzirki Babylonyň onuň ölüm düşegini (mazaryny) aňladýan höküm döwri gündogaryň nyşany bilen başlanýar we demirgazygyň nyşany bilen tamamlanýar; edil boýun egmedik Laodikiýaly pygamberiň ölüm düşegi ilkinji anyk çagyryşda ýygnaklara tamamlanşy ýaly. Beteldeki ýalançy pygamber bilen Ýahudadan bolan boýun egmedik pygamberiň ikisiniň hem jaýlanan mazary (ölüm düşegi) “eşek” bilen “arslanyň” arasynda aňladylýar.

Ylýas Hudaýyň soňky gün halkyny aňladýar; olar Ahap, Izebel we Izebeliň pygamberleri arkaly şekillendirilen üç esse duşman bilen ýüzbe-ýüz boldular. Izebel Týatira atly dördünji ybadathana döwründäki papalyk häkimiýetiniň nyşanydyr, we Karmeldäki onuň pygamberleri Bagalyň pygamberleri hem-de jeňňellikleriň ruhanylary arkaly görkezildi. Baal erkek hudaýy aňladýar, jeňňellikleriň ruhanylary bolsa aýal hudaýy bolan Aştaroty aňladýardy; şeýlelikde, Izebeliň galp pygamberleri erkekden hem aýaldan ybarat bolup, bu Ylham kitabynda haýwanyň şekili arkaly görkezilen Ybadathana bilen Döwletiň birleşigini aňladýar.

Ilki bolup Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda haýwanyň şekilini gurdurýan hem, ondan soň dünýäde hem ony gurdurýan ýurt Amerikanyň Birleşen Ştatlarydyr, şeýle-de üç esse birleşigiň ýalan pygamberi hem Amerikanyň Birleşen Ştatlarydyr. On taýpanyň patyşasy bolan Ahap Ylham on ýedidäki on patyşany, ýagny aždarhany, aňladýar; Izebel bolsa haýwandyr. Ylýas Karmel dagynda Häzirki Babylonyň üç esse birleşigi bilen ýüzbe-ýüz garşylykdady; şol ýerde Babylonyň jelep aýaly kömek edecek hiç kim bolmazdan öz soňuna ýetýär. Ylýasyň üç esse ulanylyşy Hudaýyň ahyrzamandaky halkyna garşy getirilen daşarky garşylygy aňladýar, we Ylýas şol üç güýje göni garşy durýan pygamberi aňladýar.

Ylýas hekaýasynyň möhüm bir bölegi “ýagyşdyr”; ol garşylygyň taryhynda döküljek soňky ýagşy aňladýar. Karmel dagyndaky garşylyga çenli Ylýas aç-açan aýdypdy: onuň sözünden başga ýagşyň bolmajakdygyny. Izebeliň höküm edilmeginiň “sagatyna” çenli barýan döwür ybadathanalara berlen ilkinji aýratyn “ses” bilen şekillendirilen döwürdir. Şol “ses” 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda geldi, we şol döwürde “ýagyş” diňe “ölçelipdi”; şeýle hem şol döwürde Habakkugyň jedeli bilen baglanyşykly iki garşydaş soňky ýagyş habary bardy. Olaryň biri Tammuz üçin aglamagyň galp habary bolup, “parahatçylyk we howpsuzlyk habaryny” aňladýardy; beýlekisi bolsa Yslamyň üçünji Belasynyň hakyky habarydy.

Hakyky “soňky ýagyn” habary üçünji Wanyň Yslamyň ýerine ýetirýän wezipesine esaslanýardy. Ol habar bir çeşmeden döredi (ol hem Future for America bolupdy), we taryh hakyky habaryň dogrulygyny tassyklaýança hem-de şeýle döwürde “parahatçylyk we howpsuzlyk” habarynyň nadanlygyny hem tassyklaýança, bu iki habar agalyk ugrunda göreşdi.

Üç esse ulanlyşygynda Ylýasyň ilkinji amala aşmagy, Isanyň Çümdüriji Ýahýa diýip kesgitlän ikinji Ylýasy bilen tassyklanýar. Şol iki şaýat bilelikde üçünji Ylýasy berkidýärler.

Bu barlagy indiki makalada dowam etdireris.