Öňki makalada biz Ylýasy bir nyşan hökmünde kesgitledik. William Milleriň düzgünlerine laýyklykda, “nyşanlaryň” birden köp manysy bolup biler. Şonuň üçin, Ylýas nyşan hökmünde Ylýas bilen Musanyň iki gatly nyşanynyň bir bölegini hem aňladyp biler. Ylýas bilen Musanyň iki gatly nyşany Ylham kitabynyň tutuş dowamynda dowam edýär, we bu iki gatly nyşanyň nämäni aňladýandygyna ynamsyz bolmak — synag möhleti tamamlanmazyndan az öň açylýan Ylham kitabyndaky habara ynamsyz bolmakdyr. Şu sebäpden, indi biz Ylýas nyşany bilen baglanyşdyrylýan käbir pygamberlik häsiýetlerine aýratynlykda ýüzleneris.
Şol pygamberlik häsiýetlerini berkarar etmek üçin elimizde üç esasy şaýat bar. Ol şaýatlar ylham tarapyndan biri-biriniň ornuny tutup bilýän nyşanlar hökmünde görkezilen Ylýas pygamber, Çokundyryjy Ýahýa we William Millerdir.
“Müňlerçe adam William Miller tarapyndan wagyz edilen hakykaty kabul etmäge getirildi, we bu habary yglan etmek üçin Hudaýyň hyzmatkärleri Ylýasnyň ruhunda we güýjünde galdyryldy. Isanyň öňünden gidijisi Ýahýa ýaly, bu çynlakaý habary wagyz edenler paltany agajyň düýbüne goýmagy hem-de adamlary toba laýyk miweler getirmäge çagyrmagy özleriniň borjy diýip duýdular. Olaryň şaýatlygy ybadathanalary oýarmaga, olara güýçli täsir etmäge we olaryň hakyky häsiýetini ýüze çykarmaga niýetlenipdi. Geljek gazapdan gaçmak baradaky çynlakaý duýduryş ýaňlananda, ybadathanalara birleşenleriň köpüsi şypaly habary kabul etdiler; olar özleriniň ýüz öwürmelerini gördüler we toba etmegiň ajy gözýaşlary hem-de janyň çuň hasrati bilen Hudaýyň öňünde peseldiler. Hudaýyň Ruhy olaryň üstünde duranda, olar hem bu nydany ýaňlandyrmaga kömek etdiler: ‘Hudaýdan gorkuň, Oňa şöhrat beriň; çünki Onuň höküminiň sagady geldi.’” Early Writings, 233.
Iliýa, Çümdüriji Ýahýa we Miller öz işlerini ugrukdyran hem-de kesgitlän aýratyn bir ruh bilen üpjün edilipdi. Olaryň şaýatlygy ybadathanalary “oýatmaga we kuwwatly täsir etmäge, hem-de” şol ybadathanalaryň “hakyky häsiýetini aýan etmäge” “niýetlenendi.” Ahabyň döwründe bolsun, Çümdüriji Ýahýanyň ýa-da William Milleriň döwründe bolsun, olaryň ýüzlenen ybadathanalarynyň ählisi şeýle bir çuň we garaňky Laodikeýa körlügine eýedi welin, habar “ağajyň düýbüne palta goýlan” ýaly göni bolmaga mätäçdi. Bu synag möhletiniň ýapylýandygynyň yglan edilmegini hem öz içine alýardy; Çümdüriji Ýahýanyň habarynda bolsa bu “geljek” bolan “gazabyň” duýduryşy bolupdy. Milleriň “Hudaýdan gorkuň we Ony şöhratlandyryň; çünki Onuň höküm sagady geldi” diýip yglan edýän habary hem geljek gazabyň duýduryşy bolupdy.
Ýahýanyň sesi surnaý ýaly göterildi. Oňa berlen tabşyryk şeýledi: «Meniň halkyma olaryň boýun egmezligini, Ýakubyň öýüne bolsa olaryň günälerini görkez» (Işaýa 58:1). Ol adamzadyň berýän ylym-bilimini almady. Onuň mugallymlary Hudaý bilen tebigat boldy. Emma Mesihten öň ýoly taýýarlamak üçin, gadymy pygamberler ýaly sesini batyrgaýlyk bilen eşitdirip, ýolundan azaşan milleti toba çagyrjak biri zerurdy. Saýlanan Habarlary, 2-nji kitap, 148.
Ylýas öz nesline şol gün Hudaýa ýa-da Baala hyzmat etjekdiklerini saýlamagy buýurdy; emma şol nesil bir söz hem jogap bermedi, bu bolsa Baaly saýlamak bilen deňdir.
“Hiçbir zaman, tam da bu zamanda olduğundan daha büyük ölçüde sadık uyarılara, azar ve düzeltmelere, ayrıca yakından ve dosdoğru muameleye ihtiyaç duyulmamıştır. Şeytan, vaktinin kısa olduğunu bilerek, büyük güçle aşağı inmiştir. Dünyayı hoş masallarla doldurmaktadır ve Tanrı’nın halkı kendilerine yumuşak şeylerin söylenmesini sevmektedir. Günah ve fesat iğrenç görülmemektedir. Bana gösterildi ki, Tanrı’nın halkı üzerimize çöken karanlığı geri püskürtmek için daha sağlam ve kararlı çabalar göstermelidir. Tanrı’nın Ruhu’nun derin işi şimdi, hiç olmadığı kadar gereklidir. Sersemlik silkinip atılmalıdır. Karşı koymadığımız takdirde yıkımımıza yol açacak olan uyuşukluktan uyanmalıyız. Şeytan’ın zihinler üzerinde güçlü ve denetleyici bir etkisi vardır. Vaizler ve halk, karanlığın güçlerinin yanında bulunma tehlikesi içindedir. Şimdi tarafsız bir konum diye bir şey yoktur. Hepimiz ya kesin olarak doğrunun yanındayız ya da kesin olarak yanlışla birlikteyiz. Mesih şöyle dedi: ‘Benimle olmayan bana karşıdır; benimle toplamayan dağıtır.’” Testimonies, 3. cilt, 327.
Ýahýa öz döwrüniň “azgyn milleti”ni “ýylanlar nesli” diýip atlandyrdy. Milleritler ahyrsoňy öz döwrüniň azgyn milletini Wawilonyň gyzlary hökmünde kesgitlediler. Ylýas bolsun, Ýahýa bolsun ýa-da Miller bolsun, bu üçüsiniň hiç biri ylahiyatçy däldi. Olaryň hemmesi durmuşuň adaty gatlaklaryndan çagyryldy.
Isanyň içinde bolşy ýaly hakykat, Ol ýassyksy bulut bilen gurşalyp durka Onuň tarapyndan yglan edilişi ýaly, şu günümizde hem hakykylykdyr we hakykatdyr; geçmişde akyllary täzelän bolşy ýaly, ony kabul edýäniň aňyny hem şonça-da gürrüňsiz täzelejekdir. Mesih şeýle diýdi: “Eger-de olar Musa bilen pygamberleri diňlemeýän bolsalar, onda ölilerden biri direlse-de, ynanmazlar.” (Luka 16:31).
“Halk hökmünde biz Hoş Habaryň öz päkliginde ýaýramagy üçin Rebbiň ýoluny Mukaddes Ruhuň ähli zady dolandyrýan ýolbaşçylygy astynda taýýarlamalydyrys. Durmuş suwunyň akymy öz ýolunda çuňlaşmaly we giňelmeli. Ýakyndaky hem-de uzakdaky ähli meýdanlarda adamlar daýhançylykdan we akyly esasan meşgul edýän gündelik söwda kärlerinden çagyrylar we tejribeli adamlar bilen bilelikde bilim alarlar — hakykata düşünýän adamlar bilen. Hudaýyň iň täsin işleri arkaly kynçylyk daglary aýrylar we deňze zyňlar. Geliň, Isada bolan hakykatyň güýjüni başdan geçiren adamlar hökmünde zähmet çekeliň.
“Şu döwürde Hudaýyň ýagdaýyň Ýegäsi bolandygyny aýan etjek wakalaryň bir yzygiderliligi bolmalydyr. Hakykat düşnükli, säwliksiz dilde yglan ediler. Hakykaty wagyz edýänler tertipli durmuş we takwa ýaşaýyş arkaly hakykaty görkezmäge çalyşarlar. Olar muny edişleriçe, hakykaty gorap öňe sürmekde-de, hem-de oňa Hudaýyň beren anyk ulanylyşyny bermekde-de güýçli bolarlar.
“Hakykaty bilip we öwreden adamlar ynsan düşünjesine ýüz urup, aldawa düşen akyllara özleriniň ertekilerinden paý berenlerinde, bir wagtlar hoş habary wagyz etmek işinde zähmet çeken, emma restoranlary, azyk dükanlaryny we beýleki täjirçilik ugurlaryny dolandyrmaga sowrulanlaryň hatara gelip, Müqaddes Kitaplaryny yhlas bilen öwrenip, elinde Hudaýyň sözi bilen, asman perişdeleri bilen hyzmatdaşlykda Mukaddes Kitabyň hakykatyny, ruhy iýmiti paýlamagynyň wagty örän ýetendir. Bu iş indi Hudaý tarapyndan bellenen işgärleri güýçli ses bilen talap edýär. Şonda Gudraty-Biintiha hem kynçylyk daglaryna: “Gopar-da, deňze zyňyl” diýer.” Paulson Collection, 73, 74.
Ylýas, Ýahýa we Miller şeýle adamlar bolupdyrlar we şonuň üçin-de öňler hakykaty öwreden “adamlar” ahyrsoňunda “adam düşünjesine ýüz öwrüp, aldanan akyllara özleriniň ertekiler tagamyny paýlap berýändikleri” sebäpli, “has adaty” “kärlerden” çagyrylýan adamlary aňladýarlar. Çagyrylan bu adaty adamlar Mukaddes Kitabyň pygamberliginiň “berk ulanylyşyny” Hudaýyň “ony nähili beren bolsa, şol görnüşde” bererler. White uýa şol bölekde iki gezek “daglary” “kynçylyk daglary” diýip kesgitledi. Bu adamlaryň işiniň içine “her dagy” peseltmek hem girýärdi. Pes ýagdaýlaryň goşaryndan çagyrylan bu adaty adamlaryň amala aşyrýan işi, döwrüň ylahyýatçylary tarapyndan paýlanyp berilýän ynsan ertekileriniň tagamlaryna garşylykda, Mukaddes Kitabyň dogry usulyýetini kesgitlemek işini aňladýar.
“Ýahýa Çokundyryjynyň işi hem-de soňky günlerde halky biparhlygyndan oýarmak üçin Ylýas ruhy we güýji bilen öňe çykýanlaryň işi köp babatda birdir. Onuň işi bu döwürde ýerine ýetirilmelidigi zerur bolan işiň nusgasydyr. Mesih dünýäni dogrulyk bilen höküm etmek üçin ikinji gezek gelmelidir. Dünýä berilmeli soňky duýduryş habaryny göterýän Hudaýyň ilçileri, Ýahýanyň Onuň ilkinji gelişi üçin ýoly taýýarlany ýaly, Mesihiň ikinji gelişine ýol taýýarlamalydyrlar. Bu taýýarlyk işinde, “her jülge beýgeldiler, her dag we depä peseldiler; egriler göneldiler, büdür-südür ýerler tekizlener”; çünki taryh gaýtalanmalydyr, we ýene bir gezek “Rebbiň şöhraty aýan bolar, ony ähli beden bilelikde görer; çünki muny Rebbiň agzy aýdandyr.” Southern Watchman, 1905-nji ýylyň 21-nji marty.
Işaýa tarapyndan görkezilen üç özgertijiniň häsiýetleri şulardyr: her bir jülge beýgeldiler, her bir dag peseldiler, egrilikler göni ediler we büdür-südür ýerler tekizlener. Jülgeleri beýgeltmek, daglary peseltmek, egrini göni etmek we büdür-südür ýerleri tekizlemek arkaly taýýarlanylýan Rebbiň ýoly gadymy ýollardyr.
Çölde gygyryp seslenýäniň sesi: Reb üçin ýoly taýýarlaň, Hudaýymyz üçin sähra içinde uly ýoly göni ediň. Her jülge galdyrylar, her dag hem depä peseldiler; egrilikler göni ediler, büdür-südür ýerler tekizlener. Şeýlelikde Rebbiň şöhraty aýan ediler, ähli beden ony bilelikde görer; çünki muny Rebbiň agzy aýdandyr. Işaýa 40:3–5.
Dawalaşýan ýehudylar Ýahýa Çokundyryjydan onuň gelmeli bolan Eliýasdygyny soranlarynda, ol özüniň beýle däldigini jogap berdi, ýöne soňra özüni Işaýa pygamberdäki şol bölek bilen deňleşdirdi.
Ine, Ýahýanyň şaýatlygy şudur: Ýahudylaryň Iýerusalimden onuň ýanyna: «Sen kimsiň?» diýip soramak üçin ruhanylar bilen Lewilileri iberen wagtlarynda, ol boýun aldy-da, inkär etmedi; gaýtam boýun alyp: «Men Mesih däl» diýdi. Olar ondan: «Onda näme? Sen Ylýasmyň?» diýip soradylar. Ol: «Ýok» diýdi. «Sen şol pygambermi?» Ol: «Ýok» diýip jogap berdi. Şonda olar oňa: «Sen kimsiň? Bizi iberenlere jogap berer ýaly. Özüň hakda näme diýýärsiň?» diýdiler. Ol şeýle diýdi: «Men çölde gygyrýanyň sesidirin: Rebbeň ýoluny dogrulaň, Işaýa pygamberiň aýdyşy ýaly». Ýahýa 1:19–23.
“Rebbiň ýolunyň” taýyn edilmegi, adamlaryň ýöremeli bolan “ýoluna” degişli Mukaddes Kitap düşünjesini taýyn etmek üçin perişdeleriň Milleriň düşünmegine we ulanmagyna ýol görkezen usulýeti kesgitleýär. Her bir “dag” peseldilmelidi, çünki Mukaddes Kitap pygamberliklerindäki daglar, ilkinji seredişde düşünmek üçin örän kyn görünýän hakykatlary aňladýar. Demirgazygyň patyşasynyň eýelemäge synanyşýan Danyýel kitaby on birinji bap kyrk bäşinji aýatda agzalýan şöhratly mukaddes dagyna düşünmek, ilki bilen Iýerusalimdäki göni manydaky şöhratly mukaddes dagy kesgitlemek arkaly amala aşyrylýar; şol dag pygamberlik taýdan ruhy şöhratly mukaddes dagy kesgitleýär. Megiddo dagy diýmegi aňladýan Armageddon hökmünde görkezilen dagy düşündirmek üçin, göni manydaky Megiddo gitmek gerek. Kyn hökmünde şekillendirilen pygamberlik kynçylyklary, bir zadyň başlangyjynyň onuň soňuny şekillendirýändigi baradaky ýörelge ulanylanda aýrylýar.
Işaýa tarapyndan görkezilen, Ýahýa tarapyndan agzalýan we Miller tarapyndan beýan edilen usulýeti her bir jülgäni beýgeldýär. Ol Işaýanyň ýigrimi ikinji babyndaky “görüş jülgesi”, Ezekieldäki “gury süňkler jülgesi” ýa-da Ýoel kitabundaky “Ýehoşapat jülgesi” bolsun, Millerçi taryhynda Palmoni, Ýagny Ajaýyp Sanawçy hökmünde, ýa-da biziň taryhymyzda Alfa we Omega, ýagny ajaýyp dilçi hökmünde görkezilen Mesihiň häsiýetine dogry düşünmäge esaslanýan usulýet Hudaýyň Sözüniň “jülgelerinde” beýan edilen pygamberlik hakykatlaryny beýgeldýän zatdyr.
Göni edilmeli egrilikler we tekizlenmeli beýik-pes ýerler, Laodikeýa ruhanylygy tarapyndan özleriniň zäherlenen ertekilerden doly gaplaryny goldamak üçin ulanylýan däp-dessurlary we adatlary düzetmek işini aňladýar. Ylýasyň işi aýratynlykda, ilahiyatçylaryň we ruhanylaryň ertekilerine garşy goýlan, Mukaddes Kitaba laýyk dogry usulyýeti aňladýandygy bilen kesgitlenýär. Bu iş bilimli ruhanylar we ilahiyatçylar tarapyndan däl-de, “ýönekeý adamlar” tarapyndan amala aşyrylýar. Bu üç şaýadyň pygamberlik häsiýetleriniň içinde, gelmeli Ylýasyň erkek adam boljakdygy baradaky ýönekeý hakykat hem bar.
Şol syn möhüm däl ýaly bolup görünmegi mümkin, emma Adventizmiň teologlary öz ertekilerini goldamaga çalyşýarkalar, Uýa Waýtyň bir adamyň Ylýasyň ruhy we güýji bilen geljekdigini geljek zaman görnüşinde aýdýan ýerinden bir parçany alypdyrlar-da, oňa düşündiriş hökmünde öz ertekilerini goşup, Uýa Waýtyň özi barada aýdandygyny ykrar etdirmäge tutanýerlilik edýärler.
Pygamberlik öňünden aýdylan zatlar berjaý bolmalydyr. Reb şeýle diýýär: ‘Ine, Rebbiň beýik we elhenç güni gelmezden öň, men size pygamber Ylýasy ibererin.’ Kimdir biri Ylýasyň ruhy we gudraty bilen gelmelidir, [Goşmaça seret.] we ol peýda bolanda, adamlar şeýle diýmegi mümkin: ‘Sen aşa çynlakaýsyň, Mukaddes Ýazgylary dogry ýol bilen düşündirmeýärsiň. Habaryňy nähili wagyz etmelidigini saňa men aýdaýyn.’
“Hudaýyň işi bilen adamyň işiniň arasyndaky tapawudy saýgaryp bilmeýänler köp. Men hakykaty, Hudaýyň maňa berşi ýaly, size aýdaryn, we häzir şuny aýdýaryn: eger kemçilik gözlemegi, agzalalyk ruhuny dowam etdirseňiz, siz hiç haçan hakykaty bilmersiňiz. Isa Öz şägirtlerine şeýle diýdi: ‘Size aýdara meniň entek köp zadym bar, emma siz olary häzir göterip bilmersiňiz.’ Olar mukaddes hem baky zatlara gadyr goýup biljek ýagdaýda däldiler; emma Isa Teselli Berijini ibermegi wada berdi; Ol olara ähli zady öwreder we Özüniň olara aýdan zatlarynyň ählisini olaryň ýadyna salar.”
“Doganlar, biz ynsana bil baglamaly däldiris. ‘Demini burnunda göterýän ynsandan ýüz öwüriň; çünki ol näme hasap edilmäge mynasypdyr?’ Siz öz ejiz janlaryňyzy Isa daýanmalysyňyz. Dagda çeşme bar wagty, jülgäniň çeşmesinden içmek bize gelişmez. Geliň, pes akymlary goýalyň; geliň, beýik çeşmelere baralyň. Eger sizde düşünmeýän, ylalaşmaýan hakykat nokady bar bolsa, ony derňäň, Mukaddes Ýazgyny Mukaddes Ýazgy bilen deňeşdiriň, hakykatyň şahasyny Hudaýyň Sözüniň känine çuňňur inderiň. Siz özüňizi we öz pikirleriňizi Hudaýyň gurbanlyk sypasyna goýmaly, öňünden emele gelen garaýyşlaryňyzy aýyrmaly, hem-de asmandan gelen Ruhuň sizi ähli hakykata gönükdirmegine ýol bermelisiňiz.” Testimonies to Ministers, 475, 476.
“Elýanyň ruhunda we gudratynda biri gelmelidir: Bu sözler käbir adamlar tarapyndan ýalňyşlykda hanym Waýtyň ömründen we hyzmatyndan soň pygamberlik habary bilen peýda bolar diýip hasap edilen belli bir şahsa degişli edilipdir. ‘Goý, asman ýol görkezsin’ diýen at bilen berlen şu makalany emele getirýän üç bent, Ellen Waýtyň 1890-njy ýylyň 29-njy ýanwarynda irden Miçigan ştatynyň Battle Creek şäherinde eden çykyşynyň diňe ujypsyzja bir bölegidir. Bu ýazgy 1890-njy ýylyň 18-nji fewralyndaky Review and Herald neşirinde çap edilende, oňa ‘Jedelli taglymat meselesine nähili çemeleşmeli’ diýen at berlipdir. Şu makaladan alnan we esasan hem şu tome degişli käbir sahypalary doldurmak üçin ulanylan beýleki parçalar 23, 104, 111, 119, 158, 278 we 386-njy sahypalarda duşýar. Makala dolulygyna Selected Messages 1:406–416-da gaýtadan neşir edilipdir, ‘Goý, Asman ýol görkezsin’ diýen parçany emele getirýän bölek bolsa 412-nji we 413-nji sahypalarda ýerleşýär. Makala tutuşlygyna okalanda, Ellen Waýtyň Minneapolis Konferensiýasyndan biraz gowrak bir ýyl soň Battle Creekdäki topara eden şu beýanatynda özüniň hut öz hyzmaty barada aýdandygy aýdyň bolýar. Käbirleri onuň işine tankydy garaýar eken. Üns beriň, şu tomuň 475-nji sahypasynda getirilýän bölegiň öňündäki bentde Ellen Waýt şeýle diýýär:”
“‘Biz her bir aýrylygyň ereýän bir ýagdaýa gelmelidiris. Men özümiň nura eýedigimi hasap edýän bolsam, ony beýan etmekde öz borjumy berjaý ederin. Rebbiň halka ýetirmegimi isleýän habary barada men başgalar bilen maslahatlaşan bolsam, yşyk Hudaýyň iberen adamlaryna ýetmez ýaly, gapy ýapylmagy mümkin bolup bilerdi. Isa Iýerusalime girip barýarka, “şägirtleriň ähli jemagaty gören ähli gudratly işleri üçin şatlanmaga we belent ses bilen Hudaýy wasp etmäge başladylar; şeýle diýýärdiler: Rebbiň adyndan gelýän Patyşa mübärek bolsun; asmanda parahatçylyk, iň beýiklerde şöhrat bolsun. Jemagatyň arasyndaky käbir fariseýler Oňa: Mugallym, şägirtleriňe käýe diýdiler. Ol bolsa olara jogap berip aýtdy: Size aýdýaryn, eger bular dymsa, daşlar dessine gygyryp başlar” (Luka 19:37–40).
“‘Ýahudylar Hudaýyň sözünde öňünden aýdylyp berlen habaryň wagyz edilmegini saklamaga çalyşdylar.’”
“Soňra ol ýene-de öz tejribesine salgylanýar:
“‘Pygamberlik ýerine ýetirilmelidir. Reb şeýle diýýär: “Ine, Rebbiň beýik we gorkunç güni gelmezden öň, Men size Ylýas pygamberi ibererin” (Malakiýa 4:5). Kimdir biri Ylýasyň ruhy we gudraty bilen gelmelidir, we ol peýda bolanda, adamlar şeýle diýmegi mümkin: “Sen aşa yhlaslansyň, sen Mukaddes Ýazgylary dogry görnüşde düşündirmeýärsiň.” —Selected Messages, volume 1, 412.
“Onuň öz şahsy tejribesini göz öňünde tutýandygy, onuň şeýle diýýändigini yglan edýän indiki abzastdan hem aýdyň görünýär:”
«“Hudaýyň maňa berşi ýaly hakykaty aýdaryn….”» “Testimonies to Ministers” kitabyna goşundy.
Ellen Uaýtyň öz döwrüniň teologlarynyň we ýolbaşçylarynyň rowaýatlaryna garşy çykyş etmäge mejbur bolmagy, onuň geljekde Ylýasyň ruhy we güýji bilen geljek “adam” hökmünde özüni görkezendigine hiç hili subutnama bermeýär. Adwentizmiň çäginde Ellen Uaýta garşy durup, onuň ulanan bibliýa taýdan ulanyş usulyna hüjüm eden köp sanly garşydaşlarynyň haýsydyr bir subutnamasy nirede? Oňa haçan-da bolsa: “Sen Mukaddes Ýazgylary dogry düşündirmeýärsiň” diýildimi? Ol dünýäniň ahyrynda Ylýasyň ruhy we güýji bilen güýçlendiriljek adamlaryň bir hereketiniň boljakdygyny aç-açan görkezýär, we onuň Ylýasyň güýjüniň geljekde ýüze çykjak görnüşi barada pygamberlik eden döwründe üçünji perişdäniň güýçli çagyryşynyň şol wagt bolup geçýändigini pikir edendigini öňe sürmegiň hiç bir kanuny esasy ýokdur. Laodikýaçylykly Adwentist teologlar öz sürülerini, Uýam White uýanyň Rebbiň beýik we gorkunç gününden öň iberiljek Ylýas pygamberiň amala aşmasy hökmünde “öz başyndan geçiren zatlaryna” “salgylanýandygyna” ynandyrmak islärdiler.
Ine, Rebbiň beýik hem gorkunç gününiň gelmeginden öň size pygamber Ylýasy ibererin. Malaky 4:5.
Ylýasyň nyşan hökmünde pygamberlik häsiýetleriniň biri şudur: ol urp-adatlaryň we däp-dessurlaryň rowaýatlaryny paýlaýan ruhanylygyň ertekilerine garşy durýan Mukaddes Kitaba esaslanan usulyýeti görkezýär. Onuň ýol taýýarlamak işi (“bu ýoldur, şonda ýöreň”) bozulyp giden bir ruhanylygyň taglymatlaryna garşy durýan Mukaddes Kitap usulyýeti arkaly ýerine ýetirilýär. Şeýle hem Ylýas, Çokundyryjy Ýahýa we Miller diýen üç şaýadyň tassyklamagyna görä, üstesine-de White uýanyň şol wagt üçin geljekde boljak Ylýasyň peýda bolşy baradaky şaýatlygy bilen bilelikde, ol aýal däl-de, erkek bolar. Palmoniniň hem-de Alfa bilen Omeganyň usulyýeti dogry düşünilende, ol diňe bir Mukaddes Ýazgylary düşündirmek üçin düzgünleriň toplumy hökmünde däl-de, eýsem Mesihiň häsiýetiniň, ýagny Onuň şöhratynyň göçürmesi hökmünde ykrar edilýär.
Rebbiň şöhraty aýan ediler, bütin ynsanlyk ony bilelikde görer; çünki muny Rebbiň agzy aýdandyr. Işaýa 40:5.
Mesihiň hut Özi häsiýeti Onuň Sözüne düşünmekde ulanylmaly usulýet arkaly beýan edilýär, çünki Ol Sözdür.
Asmandaky mukaddes ýerde bolan Hudaýyň kanuny beýik baş nusgadyr; daş tagtalara ýazylyp, Musa tarapyndan Pentateuhda beýan edilen tabşyryklar bolsa, şonuň ýalňyşsyz göçürmesidi. Bu möhüm meselä düşünmäge gelenler, şeýlelik bilen, Hudaýyň kanunynyň mukaddes we üýtgemez häsiýetini görmäge ugrukdyryldylar. Olar Halasgäriň şu sözleriniň güýjüni öň hiç görmedik derejede gördüler: “Asman bilen ýer ötüp geçýänçä, kanundan ne bir ýota, ne-de bir çyzyk asla aýrylmaz.” Matta 5:18. Hudaýyň kanuny, Onuň erkiniň aýan bolşy, Onuň häsiýetiniň beýany bolany üçin, “asmanda ygtybarly şaýat” hökmünde ebedilik galar. Hiç bir tabşyryk ýatyrylan däldir; ne bir ýota, ne-de bir çyzyk üýtgedilen däldir. Zeburçy şeýle diýýär: “Eý Reb, Seniň sözüň ebedilik asmanda berk durýandyr.” “Onuň ähli buýruklary ygtybarlydyr. Olar baky-baky berk durlar.” Zebur 119:89; 111:7, 8.” Beýik Göreş, 434.
On buýruk Mesihiň häsiýetiniň üýtgewsiz beýany bolşy ýaly, pygamberlik düşündirişiniň kadalary hem Onuň häsiýetiniň beýanydyr.
Biz özümiz üçin hristiançylygyň nämeden ybaratdygyny, hakykatyň nämedigini, öz kabul eden imanymyzyň nämedigini, Mukaddes Kitabyň kadalarynyň—iň ýokary ygtyýardan bize berlen kadalaryň—nämedigini bilmelidiris. Öz imanyny esaslandyrar ýaly sebäbi bolmazdan, meseläniň hakykaty babatda ýeterlik subutnamasy bolmazdan ynanýanlar köpdür. Eger olaryň öňünden döreden pikirleri bilen sazlaşýan bir pikir orta atylsa, olar ony derrew kabul etmäge taýýar bolýarlar. Olar sebäpten netije çykarmaýarlar, olaryň imanynyň hakyky binýady ýokdur, synag wagty gelende bolsa, özleriniň çägäniň üstünde bina edendigini görerler.
“Özüniň häzirki, kämil bolmadyk Mukaddes Ýazgylar baradaky biliminden kanagat tapyp, muny öz gutulyşy üçin ýeterlik hasap edip dynç alýan adam heläkçilikli bir aldawa daýanýandyr. Köp adamlar Ýazgylardan alnan deliller bilen doly enjamlaşdyrylan däldirler, şonuň üçin hem olar ýalňyşlygy saýgaryp, hakykat hökmünde öňe sürlen ähli däp-dessurlary we yrymlary ýazgaryp bilmeýärler. Şeýtan Mesihiň Hoş Habarynyň ýönekeýligini bozmak üçin Hudaýa ybadat etmegiň içine öz pikirlerini girizdi. Häzirki hakykata ynanýandyklaryny aýdýanlaryň köpüsi bir wagtlar mukaddeslere tabşyrylan imanyň nämeden ybaratdygyny—sizdäki Mesih, şöhratyň umydy—bilenoklar. Olar köne serhet nyşanlaryny goraýarys diýip pikir edýärler, emma olar salkyn we biparhdyrlar. Olar söýginiň we imanyň hakyky güýjüni öz tejribelerine siňdirmegiň hem-de oňa eýe bolmagyň nämedigini bilenoklar. Olar Mukaddes Kitaby ýakyndan öwrenýänler däldirler, tersine, ýalta we ünsüzdürler. Mukaddes Ýazgylaryň aýatlary boýunça pikir tapawutlary ýüze çykanda, maksatly öwrenmedik we nämä ynanýandyklary babatda berk durmaýan şol adamlar hakykatdan ýüz öwürýärler. Biz hemmelere ylahy hakykaty yhlas bilen derňemegiň zerurdygyny täsirli edip ýetirmelidiris, şeýdip olar hakykatyň nämedigini hakykatdan-da bilýändiklerini bilerler. Käbirleri özlerinde uly bilim bardygyny öňe sürýärler we öz ýagdaýlaryndan kanagatlanýarlar, emma olaryň işe bolan yhlasy-da, Hudaýa we Mesihiň olar üçin ölän janlaryna bolan joşgunly söýgüsi-de, Hudaýy asla tanamadyk bolsalar nähili bolardy, şondan artyk däldir. Olar Mukaddes Kitaby onuň mazmunynyň iýmitlendiriji baýlygyny öz janlaryna siňdirmek [üçin] okamaýarlar. Olar muny özlerine gepleýän Hudaýyň sesi diýip duýmaýarlar. Emma eger biz gutulyşyň ýoluna düşünmek islesek, eger biz Dogrulyk Gününiň şöhlelerini görmek islesek, onda Mukaddes Ýazgylary belli maksat bilen öwrenmelidiris, çünki Mukaddes Kitabyň wadalary we pygamberlikleri gutulyş baradaky ylahy meýilnama aýdyň şöhrat şöhlelerini saçýar, bu beýik hakykatlara bolsa anyk düşünilmeýär.” The 1888 Materials, 403.
Hakykatdan hem hristian bolmak — Mesihe meňzemek diýmekdir. Bu bölekde biziň “hristiançylygyň nämäni düzýändigini özümiz üçin bilmelidigimiz” görkezilýär. Onda biziň “hakykatyň nämedigini” “bilmelidigimiz” aýdylýar. Biziň “kabul eden imanymyzyň nämedigini” “bilmelidigimiz” aýdylýar. Biziň “Mukaddes Kitabyň düzgünleriniň nämedigini — iň ýokary ygtyýardan bize berlen düzgünleriň nämedigini” bilmelidigimiz aýdylýar. Mesihe meňzeş bolmak, iň ýokary ygtyýardan bize berlen Mukaddes Kitap düzgünleriniň nämedigini bilmegi talap edýär. Şol düzgünlersiz biz Mesihe meňzeş bolup bilmeris, sebäbi iň ýokary ygtyýardan berlen düzgünler Onuň häsiýetiniň göçürmesidir.
Ylýasyň ýene bir aýratynlygy ähtiň habarçysy üçin ýoly taýýarlamak hyzmatydyr. Ylýas ozalky saýlanan halkyň bir gapdala goýlup, şol bir wagtyň özünde täze saýlanan halkyň saýlanyp alynýan taryhynyň dowamynda ýerine ýetirilýän işi aňladýar. Bu taryh öňki hapa saýlanan halkdan tapawutlylykda, arassa sadaka hökmünde şekillendirilýän bir halky ýüze çykarýan päkleniş işini aňladýar.
Ine, Men Öz ilçimi ibererin, ol hem Meniň öňümde ýoly taýýarlar; siz gözleýän Reb Öz ybadathanasyna duýdansyz geler, ýagny siz göwnüňiz ýetýän ähtiň ilçisi; ine, Ol geler, diýýär goşunlaryň Rebbi. Emma Onuň geljek gününe kim çydap biler? Ol peýda bolanda kim aýakda durar? Çünki Ol eredijiniň oty ýalydyr, kir ýuwujylaryň sabyny ýalydyr. Ol kümşi eredýän we arassalaýan ýaly oturar; Lewiniň ogullaryny arassalar, olary altyn we kümüş ýaly saplar, şonda olar Rebbe dogrulyk bilen sadaka getirerler. Şonda Ýahudanyň we Iýerusalimiň sadakasy Rebbe gadym günlerdäki ýaly, öňki ýyllardaky ýaly ýakymly bolar. Malakiýa 3:1–4.
Çokundyryjy Ýahýa Mesihiň duýdansyz gelip, Öz ybadathanasyny arassalamagy üçin ýoly taýýarlady. Mesihiň gullugynyň başynda hem-de ahyrynda ybadathananyň arassalanmagy Malaky kitabynyň üçünji babyndaky pygamberligiň ýerine ýetmesi boldy. Lewiniň ogullaryny päklemek üçin gelen ähtiň Habarchysy üçin ýoly taýýarlan habarchy Ýahýa boldy.
“Ybadathananyň arassalanyşynda Isa Öz wezipesini Mesih hökmünde yglan edýärdi hem-de Öz işine girişýärdi. Ylahy Huzuryň mekany hökmünde bina edilen şol ybadathana Ysraýyl we bütin dünýä üçin göreldeli sapak bolmak maksady bilen niýetlenipdi. Äbedeý zamanlardan bäri, nurana we mukaddes serafdan başlap adama çenli, her bir ýaradylyşyň Ýaradanyň içindäki meskeni bolar ýaly, Hudaýyň maksady şoldy. Günä sebäpli adamzat Hudaý üçin ybadathana bolmagyny bes etdi. Şer bilen garaňkylyga bürenip, haramlanan ynsan ýüregi indi Ylahynyň şöhratyny açyp görkezmeýärdi. Emma Hudaýyň Oglunyň ten almagy arkaly asmanyň maksady ýerine ýetirilýär. Hudaý adamzadyň içinde ýaşaýar, halas ediji merhemet arkaly ynsan ýüregi ýene-de Onuň ybadathanasyna öwrülýär. Hudaý Iýerusalimdäki ybadathananyň her bir janyň öňünde açyk duran beýik ykbal hakynda üznüksiz şaýatlyk etmegini niýet edipdi. Emma ýehudiler özleriniň beýle uly buýsanç bilen garan binasynyň manysyna düşünmändiler. Olar özlerini Ylahy Ruhuň mukaddes ybadathanalary hökmünde tabşyrmadylar. Haram söwdanyň galmagalyndan doly Iýerusalim ybadathanasynyň howlulary, duýgur höwesleriň we haram pikirleriň barlygy bilen haramlanan ýürek ybadathanasyny juda hakykat bilen şekillendirýärdi. Isanyň ybadathanany dünýäniň alyjylaryndan we satyjylaryndan arassalamagy bilen, Ol Öz wezipesini — kalby günäniň hapalygyndan, jany bozýan dünýewi isleglerden, nebsewür höweslerden, erbet endiklerden arassalamak wezipesini — yglan etdi. ‘Siziň gözleýän Rebbiňiz Öz ybadathanasyna duýdansyz geler, ýagny siziň lezzet alýan ähtiň Habarchysy; ine, Ol geler, diýip, Hökmürowan Reb aýdýar. Emma Onuň gelişi gününe kim çydap biler? We Ol peýda bolanda kim dikelip durar? Çünki Ol eredijiniň ody ýaly we ýuwujylaryň sabyny ýalydyr. Ol kümüş eredip-päklän ýaly oturyp, Lawynyň ogullaryny päklär hem-de olary altyn we kümüş ýaly saplar.’ Malachi 3:1–3.” The Desire of Ages, 161.
Çümdürüji Ýahýa Mesih öz ybadathanasyna duýdansyz gelip, ony arassalasyň diýip, Oňa ýol taýýarlan ilçidi; William Miller hem Mesihiň 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Iň Mukaddes Ýere duýdansyz gelmegi üçin edil şol taýýarlyk işini berjaý etdi.
Mesihiň mukaddesgähi päklendirmek üçin, biziň baş ruhanymyz hökmünde iň mukaddes ýere gelşi — Danyýel 8:14-de görkezilişi ýaly; Ynsan Oglunyň Günleriň Gadymynyň huzuryna gelşi — Danyýel 7:13-de beýan edilişi ýaly; hem-de Malaki tarapyndan öňünden aýdylyşy ýaly, Rebbiň Öz ybadathanasyna gelşi — bularyň hemmesi şol bir wakanyň beýanydyr; we bu waka, şeýle hem, Mesihiň Matta 25-däki on gyz baradaky tymsalynda beýan edişi ýaly, öýlenişige gelin ýigidiň gelşi arkaly hem şekillendirilýär.” Uly göreş, 426.
Ýahýa bilen Miller, häzirki taryhymyzda häzir amala aşyrylýan, Malahy tarapyndan şekillendirilen arassalanmany nusgalaýardylar.
Pygamber şeýle diýýär: “Men başga bir perişdäniň asmandan inip gelýändigini gördüm; onuň uly gudraty bardy, ýer ýüzü onuň şöhraty bilen ýagtyldy. Ol güýçli ses bilen gaty gygyryp şeýle diýdi: Beýik Wawilon ýykyldy, ýykyldy we jynlaryň mekanyna öwrüldi” (Ylham 18:1, 2). Bu ikinji perişde tarapyndan berlen şol bir habardyr. Wawilon ýykyldy, “çünki ol ähli halklara öz zynasynyň gazabynyň şerabyny içirdi” (Ylham 14:8). Ol şerap näme?—Onuň ýalan taglymatlarydyr. Ol dünýä dördünji tabşyrygyň Sabatynyň deregine galp bir sabat berdi we Şeýtanyň ilkinji gezek Eden bagynda Howwa aýdan ýalan sözüni—janyň tebigy ölmezligini—gaýtalady. Ol şonuň ýaly köp garyndaş ýalňyşlary uzaklara we giňden ýaýratdy, “adam buýruklaryny taglymat diýip öwredip” (Matta 15:9).
“Isa Öz halk köpçülikleýin gullugyna başlanda, Ybadathanany onuň mukaddeslige garşy edilen haramlanmasyndan arassalady. Öz gullugynyň iň soňky işleriniň arasynda Ybadathananyň ikinji gezek arassalanmagy hem bardy. Şeýlelikde, dünýäni duýdurmak üçin edilýän soňky işde ýygnaklara iki aýratyn çagyryş edilýär. Ikinji perişdäniň habary şeýle: ‘Beýik şäher bolan Wawilon ýykyldy, ýykyldy, çünki ol ähli halklara öz zynasynyň gazabynyň şerabyny içirdi’ (Ylham 14:8). Üçünji perişdäniň habarynyň güýçli seslenmesinde bolsa gökden şeýle diýýän bir ses eşidilýär: ‘Eý meniň halkym, onuň günälerine şärik bolmazlygyňyz we onuň jebirlerinden paý almazlygyňyz üçin, ondan çykyň. Çünki onuň günäleri göge ýetdi, Hudaý bolsa onuň eden etmişlerini ýatlady’ (Ylham 18:4, 5).” Selected Messages, book 2, 118.
Mesihiň gullugynyň dowamynda ybadathananyň iki gezek arassalanyşy, hem-de Millerçi taryhynyň ybadathananyň iki gezek arassalanyşy, Malaky üçünji babyň ýerine ýetmeleri bolupdy we 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda, Nýu-Ýork şäheriniň beýik binalary Hudaýyň bir degşi bilen ýykylanda, hem-de Ylham on sekizinji bapdaky gudratly perişde ýeri öz şöhraty bilen ýagtylandyrmak üçin inende başlan ybadathananyň iki gezek arassalanyşyna öňe görkezýär. Munuň özi, beýleki zatlar bilen birlikde, Rebbiň beýik we gorkunç gününden öň gelmeli Ylýas pygamberiň Ellen Waýt bolandygyny öňe sürýän Adventizmiň Laodikeýaly ilahiyatçylarynyň hödürleýän ertekiler naharynyň ýalanlygyny subut edýär. Ylham on sekizinji bapdaky perişde inende bolup geçýän ybadathana arassalygy Ellen Waýt jaýlanandan segsen alty ýyl soň başlady.
Ýahýa Çokundyryjy we onuň şägirtleri, Miller we Milleritler hem-de Future for America, ähtiň habarçysynyň Öz ybadathanasyna duýdansyz gelip, ony mukaddeslige garşy edilen haramçylykly murdarlykdan arassalamagy üçin ýoly taýýarlaýan habarçylary aňladýar.
Ylýas nyşan hökmünde bir adamy aňladýar. Ol adaty durmuş ýolundan çagyrylan, ruhany teology däl bolan bir adamy aňladýar. Onuň gullugy iň ýokary häkimiýet tarapyndan berlen kadalar bolan dogry Mukaddes Kitap usulyýetini görkezýär. Onuň gullugy häzirki Laodikiýa ruhanylygynyň ertekilere, dessurlara we däp-dessurlara daýanýan usulyýeti bilen garşylyga girýär. Ol, saýlanyp geçilen bir halkyň galyndylaryndan täze saýlanan bir halky galdyrýan arassalanma işiniň ýoluny taýýarlaýar. Arassalanma işi duýdansyz bolup geçýän ýagdaýyň çäginde goýlandyr.
Ylýas hem Hudaýyň hut Özi tarapyndan ýörite bellenilen we Hudaýyň ýeke-täk gullugy hökmünde kesgitlenen bir gullugy hem-de bir işi aňladýar.
Biz muny indiki makalada Milleritleriň taryhynda görkezeris.
Agşam gurbanlygynyň hödürlenýän wagtynda pygamber Ylýas öňe gelip şeýle diýdi: «Eý, Ybraýymyň, Yshagyň we Ysraýylyň Hudaýy Reb, goý, şu gün Seniň Ysraýylda Hudaýdygyň, meniň bolsa Seniň hyzmatkäriňdigim we bu zatlaryň hemmesini Seniň sözüňe görä edendigim mälim bolsun». 1 Patyşalar 18:36.