Musa bilen Ylýas pygamberlik nyşanlarydyr; olaryň hersi manydaşlyk şertine görä ýeke-täk nyşan hökmünde düşünilip bilner, şeýle hem olar iki pygamberiň ikisini-de öz içine alýan bir nyşan hökmünde-de düşünilip bilner. Iki şaýadyň güwäligi bilen bir zat berkidilýär, we Ylham kitabynyň on birinji babynda Musa bilen Ylýas Köne we Täze Ähtleriň iki şaýadyny aňladýar. Mesihiň Ikinji Gelişini aňladýan Üýtgeşme dagynda bu goşa nyşan ýekebir ýüz kyrk dört müňi (Ylýas) hem-de ýekşenbe kanuny krizisiniň şehitlerini (Musa) aňladýar. Olar bilelikde bir nyşan hökmünde Horeb gowagynda dünýäniň ahyryndaky Hudaý halkyny aňladýar; olar Hudaýyň häsiýetiniň aýan edilişi bolan, Laodikýaly birini Filadelfiýaly birine öwürmäge ukyply güýji öz içine alýan habary “eşidýärler”, “okaýarlar” we “saklaýarlar”. Tiz wagtdan, (örän tiz wagtdan) akmak Laodikýaly Adwentistleriň “Ine, Ýigidiş gelýär” diýen nalyşa dogry jogap bermek üçin zerur bolan “ýagdan” peýdalanyp bilmejek nokady gelip ýetjekdir.
Musa Rebbe şeýle diýdi: «Ine, Sen maňa: “Bu halky alyp çyk” diýýärsiň; emma meniň bilen kimi iberjekdigiňi maňa aýan etmänsiň. Şeýle-de bolsa, Sen: “Men seni adyň boýunça tanaýaryn, sen hem Meniň nazarymda merhemet tapdyň” diýdiň. Indi, ýalbarýaryn, eger Meniň nazarymda merhemet tapan bolsam, Seni tanamagym we Seniň nazarymda merhemet tapmagym üçin maňa Öz ýoluňy indi görkez; hem-de bu milletiň Seniň halkyňdygyny nazara al». Ol şeýle diýdi: «Meniň huzurym seniň bilen gider, Men saňa dynç bererin». Musa Oňa diýdi: «Eger Seniň huzuryň meniň bilen gitmese, bizi bu ýerden alyp çykma. Çünki meniň we Seniň halkyňyň Seniň nazaryňda merhemet tapandygymyz şu ýerde nähili bilner? Bu, Seniň biziň bilen gitmegiň arkaly dälmi? Şeýlelikde men we Seniň halkyň ýer ýüzündäki ähli halklardan aýrylaris». Reb Musa şeýle diýdi: «Aýdan şu zadyňy-da ederin; çünki sen Meniň nazarymda merhemet tapdyň, Men seni adyň boýunça tanaýaryn». Şonda Musa diýdi: «Ýalbarýaryn, maňa Seniň şöhratyňy görkez». Ol şeýle diýdi: «Öz ähli ýagşylygymy seniň öňüňden geçirerin we seniň öňüňde Rebbiň adyny yglan ederin; kimlere merhemet etmek islesem, şoňa merhemet ederin; kimlere rehim etmek islesem, şoňa rehim ederin». Ýene-de Ol aýtdy: «Sen Meniň ýüzümi görüp bilmersiň; çünki hiç bir adam Meni görüp, diri galyp bilmez». Reb ýene şeýle diýdi: «Ine, Meniň ýanymda bir ýer bar; sen gaýanyň üstünde durarsyň. Şeýle bolar: Meniň şöhratym geçip barýarka, Men seni gaýanyň jaýrygyna goýaryn we geçip bolýançam seni Öz elim bilen ýaparın. Soňra elim çekerin, sen Meniň yz tarapymy görersiň; emma Meniň ýüzüm görülmez». Reb Musa şeýle diýdi: «Ilkinji daş tagtalara meňzeş iki daş tagta ýon; Men şol tagtalara seniň döwüp taşlan ilkinji tagtalardaky sözleri ýazaryn. Ir bilen taýýar bol we ir bilen Sina dagyna çykyp, dagyň depesinde Menim öňümde dur. Hiç kim seniň bilen bile çykmasyn, tutuş dagda hem hiç kim görünmesin; şol dagyň öňünde ne dowarlar, ne sürüler otlasyn». Şeýlelikde ol ilkinji tagtalara meňzeş iki daş tagta ýondy; Musa irden turup, Rebbiň özüne buýruşy ýaly Sina dagyna çykdy we eline iki daş tagtany aldy. Şonda Reb bulutda inip geldi, onuň bilen şol ýerde durdy we Rebbiň adyny yglan etdi. Reb onuň öňünden geçip barýarka şeýle yglan etdi: «Reb, Reb Hudaý, rehimdar we merhemetli, sabyrly, ýagşylykda we hakykatda bol, müňlerçe nesiller üçin merhemeti saklaýan, etmişi, bozgaklygy we güni geçýän, ýöne günäkärleri asla aklamaýan; atalaryň etmişini çagalaryň üstüne, çagalaryň çagalarynyň üstüne, üçünji we dördünji nesle çenli ýetirýän». Musa howlukmaç ýerde başyny egip, ybadat etdi. Ol şeýle diýdi: «Eý Rebbim, eger indi Seniň nazarymda merhemet tapan bolsam, ýalbarýaryn, goý Rebbim biziň aramyzda gitsin; çünki bu boýnuýogyn halkdyr; biziň etmişimizi we günämizi bagyşla we bizi Öz mirasyň edip al». Ol şeýle diýdi: «Ine, Men äht baglaşýaryn: ähli seniň halkyňyň öňünde Men bütin ýer ýüzünde-de, hiç bir milletiň arasynda-da edilmedik gudratlary ederin; seniň aralarynda bolan ähli halk Rebbiň işini görer; çünki Men seniň bilen etjek zadym gorkunçdyr». Müsürden çykyş 33:12–34:10.
Musa dünýäniň ahyryndaky Hudaýyň halkyny aňladýar. Olar derňew hökümynyň “soňky günlerinde” Hudaýdan Öz “ýoluny” özlerine görkezmegini soraýanlardyr, şeýdip olar Hudaýy “tanap bilerler”; munuň jogaby hökmünde bolsa Hudaýdan Öz “huzurynyň” olar bilen “gitjekdigi” we Hudaýyň şol halka “rahatlyk” berjekdigi baradaky wadany öz içine alýan jogaby alýarlar.
Şeýle diýýär Reb: Ýollaryň çatrygynda duruň, serediň, gadymy ýollary sorap biliň, ýagşy ýoluň nirededigini anyklaň we şol ýolda ýöräň; şonda janlaryňyz üçin rahatlyk taparsyňyz. Emma olar: «Biz şol ýolda ýöremeris» diýdiler. Men siziň üstüňize garawullar goýdum we olara: «Surnaý sesine gulak asyň» diýdim. Emma olar: «Biz gulak asmarys» diýdiler. Ýermeýa 6:16, 17.
Ýeremiýa “görmekden” we “gulak asmakdan” ýüz öwürýän bir topary görkezýär; şonuň üçin olar “gowy ýoly” gözläp, “onda ýöreýänlere” wada berlen “dynçlygy” kabul etmeýärler. Işaýa tarapyndan şol dynçlyk “serginlediş” hökmünde kesgitlenýär.
Ol kimi bilime öwreder? Ol kimi taglymata düşündirer? Süýtden aýrylanlary, emjekden kesilenleri. Çünki buýruk buýrugyň üstüne, buýruk buýrugyň üstüne; setir setiriň üstüne, setir setiriň üstüne; bu ýerde azajyk, ol ýerde azajyk bolmalydyr. Çünki ol bu halka peltekläp çykýan dodaklar we başga bir dil arkaly sözlär. Olara diýdi: “Ine, ýadawlara dynç berip biljek dynçlyk şudur; ine, täzeleniş hem şudur”; emma olar gulak asmak islemediler. Ýöne Rebbiň sözi olar üçin buýruk buýrugyň üstüne, buýruk buýrugyň üstüne; setir setiriň üstüne, setir setiriň üstüne; bu ýerde azajyk, ol ýerde azajyk boldy; şeýlelikde olar gidip, yza gaçyp ýykylarlar, döwlerler, duzaga düşerler we tutulyp alnarlar. Işaýa 28:9–13.
“Dynçlyk” we “serginletme” soňky duýduryş habarynyň yglan edilýän döwründe guýulýan soňky ýagşy aňladýar.
“Üçünji perişdäniň habarynyň tamamlanýan wagtyna meniň ünsüm çekildi. Hudaýyň güýji Öz halkynyň üstünde bolupty; olar öz işlerini tamamlapdylar we öňlerinde duran synagly sagada taýýar edilipdiler. Olar soňky ýagşyry, ýagny Rebbiň huzuryndan gelýän täzelenişi kabul edipdiler, we diri şaýatlyk gaýtadan janlandyrylypdy. Iň soňky beýik duýduryş hemme ýerde ýaňlanypdy, we ol habary kabul etmejek bolan ýer ýüzüniň ýaşaýjylaryny gozgalaňa salyp, gahar-gazaba mündüripdi.” Early Writings, 279.
“Dynçlyk” ýa-da “serginlik” bolan, “soňky ýagyş” diýlip atlandyrylýan wada, Musa gowakda berlen, Hudaýyň Öz halky bilen bilelikde Öz “huzurynyň” gitjekdigi baradaky wadany hem öz içine alýar.
Iş Pentekost günündäki işe meňzeş bolar. Hoş Habaryň başynda Mukaddes Ruhuň dökülip berilmeginde “öňki ýagyş” nähili berlen bolsa, gymmatly tohumyň gögerip çykmagy üçin, şonuň ýaly-da onuň ahyrynda “soňky ýagyş” hasylyň bişip ýetişmegi üçin berler. “Eger Rebbi tanamagy dowam etsek, onda bileris; Onuň gelişi säher ýaly taýyndyr; Ol ýagyş ýaly, ýere ýagýan öňki we soňky ýagyş ýaly biziň üstümize geler.” (Hoşeýa 6:3.) “Şonuň üçin, eý, Sion ogullary, şatlanyň we Reb Hudaýyňyzda begeniň; çünki Ol size öňki ýagşyşy ölçegli berdi, hem-de size ýagyşy — öňki ýagşyşy we soňky ýagşyşy inderer.” (Ýowel 2:23.) “‘Soňky günlerde, Hudaý diýýär, Men Öz Ruhumdan ähli bedeniň üstüne dökerin.’ ‘We şeýle bolar: Rebbiň adyny çagyran her kim halas bolar.’” (Resullaryň Işleri 2:17, 21.) Hoş Habaryň beýik işi, onuň başlanyşyny alamatlandyran Hudaýyň güýjüniň ýüze çykmasyndan has az bir ýüze çykma bilen tamamlanmaly däldir. Hoş Habaryň başynda öňki ýagşyşyň dökülip berilmeginde ýerine ýeten pygamberlikler, onuň ahyrynda soňky ýagyşda ýene-de ýerine ýetirilmelidir. Ine, bular resul Petrusy öňünden garaşdyran “täzeleniş zamanlarydyr”; ol şeýle diýdi: “Şonuň üçin toba ediň we ýüz öwürip dolanyň, günäleriňiz öçürilip aýrylsyn [derňew höküminde], Rebbiň huzuryndan täzeleşiş zamanlary gelsin; we Ol Isany ibersin.” (Resullaryň Işleri 3:19–20.)
“Taňrynyň gullukçylary, ýüzleri mukaddes bagyşlanma bilen nurlanyp, şöhle saçyp, Asmandan gelen habary yglan etmek üçin bir ýerden başga bir ýere howlugyp giderler. Ýer ýüzüniň ähli künjeginde müňlerçe ses arkaly duýduryş berler. Gudratlar görkeziler, syrkawlar sagaldylar, alamatlar we täsinlikler imanlylaryň yzyna düşer. Şeýtan hem ýalan täsinlikler bilen iş görýär, hatda adamlaryň gözüniň öňünde asmandan ot hem inderýär. (Ylham 13:13.) Şeýlelikde ýer ýüzüniň ýaşaýjylary öz orunlaryny tutmaga getiriler.” Beýik göreş, 611, 612.
Soňky günlerde Mukaddes Ruhuň guýulyp berilmegi, Hoş Habaryň yglan edilip başlan döwründe Mukaddes Ruhuň guýulyp berilmegi bilen öňünden şekillendirilip görkezildi. Ybadathanalara Ruhuň aýdýanlaryny diňlemek islemeýänler üçin “Rebbiň olara aýdan sözi”, dünýäniň soňuny görkezmek üçin taryhyň bir pygamberlik çyzygyny başga bir pygamberlik çyzygyna goşmakdan ybarat bolan pygamberlik ýörelgesidi. Bu, bir zadyň soňunyň onuň başlangyjy arkaly görkezilýändigi baradaky ýörelgeden başga zat däldir. Bu pygamberlik kadasyny akylsyz Laodikeýaly Ýedinji Günüň Adwentist halky ret edýär. Ol kabul edilende, Hudaý “bilimi öwredip” biler; Daniel bu bilimiň ahyrzamanda artýandygyny aýdýar, Hosea bolsa şol bir bilimi ret edendikleri üçin Hudaýyň halkynyň heläk bolýandygyny aýdýar. Işaýada we Ýeremiýada diňlemekden ýa-da görmekden ýüz öwürýän topar, “serginledişi” ret edýär; bu bolsa, soňky günleriň ahyryndaky krizisden aman geçip bilmekleri üçin Hudaýyň Öz “soňky gün” halkyna bermegi wada eden “rahatlygydyr”.
Musanyň öňünde Hudaýyň yglan eden «Rebbiň ady» (häsýeti) şundan ybaratdy: «Reb Hudaý» «rehimdarlykly we lütufly, sabyrly hem-de ýagşylykda we hakykatda bol»ýandyr. Onuň häsýeti rehmet we hakykatdyr. Onuň häsýetini aňladýan hakykat hemişe Onuň rehmeti bilen baglanyşyklydyr, çünki Hudaý ilki öz rehmetini adama görkezmese, hiç kim Onuň hakykatyna düşünmez; sebäbi hemmeler günä etdi we Hudaýyň şöhratyndan (häsýetinden) mahrum boldy. Isa Mesihiň Alfa we Omega bolandygy baradaky hakykat, Hudaýyň özleriniň etmişlerini we günälerini bagyşlan adamlary tarapyndan ykrar edilýär we saklanýar. Şol bagyşlama derňew hökümynyň soňky sahnalarynda bolup geçýär. Ol öz rehmetini kimlere gönükdirip, şeýlelik bilen olaryň günälerini bagyşlaýan bolsa, olary Öz mirasy hökmünde kabul edýär we olar bilen äht baglaşýar.
“Bu ýeriň taryhynyň soňky günlerinde, Hudaýyň buýruklaryny berjaý edýän halky bilen baglaşan ähti täzelenmelidir.” Review and Herald, 1914-nji ýylyň 26-njy fewraly.
Musa bilen birlikde ähli pygamberler Hudaýyň Öz ähtini ýüz kyrk dört müň hökmünde kesgitlenenler bilen täzelän wagtyndaky derňew höküminiň soňky günlerini görkezýärler. Şeýle hem şol äht berkidilende, Hudaý: “Men gudratly işleri görkezerin, bütin ýer ýüzünde-de, hiç bir milletiň arasynda-da edilmedik zatlary ederin; seniň araňdaky ähli halk Rebbiň işini görer; çünki Men seniň bilen etjek zadym gorkunç bir zatdyr” diýýär.
Sinay dagy diýlip hem atlandyrylýan Horeb dagynda Musanyň gowakdaky başdan geçirmesi, Musanyň Hudaýyň halky bilen bolan göreşiniň çäginde ýerleşdirildi. Onuň göreşi, Hudaýyň oňa beren wezipesini ýerine ýetirmek bilen baglanyşyklydy. Musa Hudaýyň dünýä iberýän habary babatda göreş içindedi. Reb Öz şöhratyny Musa görkezmezinden ozal, biz Musanyň Reb bilen mantyk ýöredýändigini görýäris; ol, eger Reb ýaňy-ýakynda Harunyň altyn gölesiniň daşynda tans eden pitneçileri ýok etse, pitneçileriň ýok edilmeginiň Hudaýyň gudratyny görkezýän habary hem ýok etjekdigini öňe sürýärdi.
Reb Musa şeýle diýdi: «Men bu halky gördüm, ine, bu boýnyýogyn halkdyr. Indi meni goý, goý gaharym olaryň garşysyna alawlansyn, Men hem olary ýok edeýin; seni bolsa uly bir millete öwürerin». Musa öz Hudaýy Rebbiň öňünde ýalbaryp diýdi: «Ýa Reb, ne üçin Öz halkyňa garşy gaharyň alawlanýar? Sen olary Müsür ýurdunyň içinden uly güýç we gudratly el bilen çykardyň ahyryn! Näme üçin müsürliler: “Ol olary erbet niýet bilen çykardy, daglarda öldürmek we ýer ýüzünden ýok etmek üçin çykardy” diýsinler? Gazaply gaharyňdan ýüz öwür we Öz halkyňa garşy etmekçi bolýan bu beladan dän. Öz hyzmatkärleriň Ybraýymy, Yshagy we Ysraýyly ýatla; Sen olara Öz janyňdan ant içip: “Nesliňizi asmanyň ýyldyzlary dek köpelderin, aýdyp geçen bu ähli ýerimi nesliňize bererin, olar ony baky miras alarlar” diýipdiň». Şonda Reb Öz halkyna etmekçi bolan belasyndan dändi. Müsürden çykyş 32:9–14.
Musanyň gowakdaky başdan geçiren wakasy Musanyň dünýä hödürlemek üçin bellenen habaryny öz içine alýar. Rebbimiziň Musanyň öňünden geçip, Öz häsiýetini yglan edişi baradaky şaýatlyk, Hudaýyň pitneçi (Laodikeýa) halky hakyndaky içki habaryň mazmunynda ýerleşdirilendir; Ylýasyň gowakdaky başdan geçiren wakasynyň mazmuny bolsa onuň Izewele, ýagny Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň, Papalygyň we Birleşen Milletler Guramasynyň üç taraplaýyn birleşigi bilen bolan göreşiniň çäginde berlipdir. Bularyň biri ybadathana üçin içki habary aňladýar, beýlekisi bolsa dünýä üçin daşarky habary; emma Musa bilen Ylýasyň iki şaýady Horebdäki şol bir gowakdadyr, we olar dünýäniň ahyrynda hem şol gowakda ikisi-de şekillendirilýär.
Ahab Ilyasyň eden ähli işlerini, şeýle hem ähli pygamberleri gylyç bilen öldürendigini Izebele habar berdi. Şondan soň Izebel Ilyasa bir çapar iberip, şeýle diýdi: «Eger ertir şu wagtlar olaryň biriniň janyna edenimi seniň janyňa etmeseň, goý hudaýlar maňa şuny etsinler, üstesine-de ondan hem beterini etsinler». Ol muny görende, ýerinden turup, janyny halas etmek üçin gitdi; Ýahuda degişli Beer-Şebaga gelip, hyzmatkärini şol ýerde galdyrdy. Emma özi çölüň içine bir günlük ýol gidip, baryp bir arça agajynyň aşagynda oturdy; özüne ölüm diledi we şeýle diýdi: «Ýeterlikdir; indi, eý Reb, janymy al, çünki men atalarymdan gowy däl». Ol arça agajynyň aşagynda ýatyp uklap galanda, ine, bir perişde oňa degip: «Tur-da iý» diýdi. Ol seredende, ine, kellesiniň ýanynda közde bişirilen bir köke we bir küýze suw bardy. Ol iýip-içdi-de, ýene-de ýatdy. Rebbiň perişdesi ikinji gezek gelip, oňa degip: «Tur-da iý, çünki ýol saňa juda uzyn» diýdi. Ol ýerinden turup, iýdi-içdi we şol iýmitiň güýji bilen Hudaýyň dagy Horebe çenli kyrk gije-gündiz ýol ýöredi. Ol şol ýere gelip, bir gowaga girdi-de, şol ýerde gijeläp galdy. Ine, Rebbiň sözi oňa gelip: «Ilyas, bu ýerde näme edýärsiň?» diýdi. Ol şeýle jogap berdi: «Men Hökmürowan güýçleriň Hudaýy Reb üçin örän gaýrat etdim; çünki Ysraýyl ogullary Seniň ähtiňi terk etdiler, gurbanlyk sypalaryňy ýykyldylar we pygamberleriňi gylyç bilen öldürdiler; diňe men galdym, indi meniň janymy-da almak isleýärler». Ol şeýle diýdi: «Çyk-da, Rebbiň öňünde dagda dur». Ine, Reb geçip barýardy; Rebbiň öňünde daglary ýaryp, gaýalary döwüp taşlaýan güýçli hem örän gaty ýel bardy; emma Reb ýelde däldi. Ýelden soň ýer titreme boldy; emma Reb ýer titremede däldi. Ýer titremesinden soň ot boldy; emma Reb otda däldi. Otdan soň bolsa ýuwaşja, mylaýym bir ses geldi. Ilyas muny eşidende, ýüzüni donuna dolady-da çykyp, gowagyň agzynda durdy. Ine, oňa bir ses gelip: «Ilyas, bu ýerde näme edýärsiň?» diýdi. Ol şeýle jogap berdi: «Men Hökmürowan güýçleriň Hudaýy Reb üçin örän gaýrat etdim; çünki Ysraýyl ogullary Seniň ähtiňi terk etdiler, gurbanlyk sypalaryňy ýykyldylar, pygamberleriňi gylyç bilen öldürdiler; diňe men galdym, indi meniň janymy-da almak isleýärler». Reb oňa şeýle diýdi: «Git, yzyňa dönüp, Damask çölüne bar; ol ýere baranyňda, Hazaýeli Siriýa patyşasy bolmak üçin ýagla. Nimşiniň ogly Ýehuny Ysraýyla patyşa bolmak üçin ýagla. Şeýle hem Abel-Meholaly Şafatyň ogly Elizany öz ornuňa pygamber bolmak üçin ýagla. Şeýle bolar: Hazaýeliň gylyjyndan gutulanlary Ýehu öldürer, Ýehunyň gylyjyndan gutulanlary bolsa Eliza öldürer. Emma Men Ysraýylda Özüm üçin ýedi müň adamy saklap goýdum; olar Baalyň öňünde dyz epmedikleriň hemmesi we ony öpmedik her bir agyzdyrlar». 1 Patyşalar 19:1–18.
Iliýanyň gowakdaky tejribesi pygamberiň habara bolan ruhdan düşgünçligini hem-de öz habarynyň we işiniň täsiri barada onuň kabul eden garaýşyny aňladýar. Musa Hudaýyň açyk beýan edilen habaryny gorapdy, emma Iliýa habardan ýüz öwrüpdi. Bu şol bir habardyr, diňe biriniň ybadathana barada içerki, beýlekisiniň bolsa ybadathanadan daşarky bolmagy bilen tapawutlanýar. Şeýle-de bolsa, pygamberlik taýdan olar bilelikde Ylham kitabynyň on sekizinji babyndaky iki taraply habary şekillendirýärler. Gowak bilen baglanyşykly ähli hakykatlar babatda meniň nygtamaly zadym şudur: “soňky günlerde” iki ýagdaýda-da beýan edilýän ruhdan düşgünçlik habar we onuň täsiri baradaky ruhdan düşgünçlikdir.
Musa bilen Ilyas ikisi hem Rebbiň “sözi” bolan “owazy” “eşidýän” we “görýän” adamlary aňladýar. Şol “söz” Onuň merhemet we hakykat häsiýetini aňladýar. Zeburçynyň özi hem Hudaýyň merhemetiniň, ýagny Onuň häsiýetiniň, özüne görkezilmegini soraýar. Onuň “merhemetini” görmek üçin, Zeburçy Ruhuň ýygnaklara diýýän zadyny “eşitmäge” wada berýär.
Aýdym ýolbaşçysyna. Kora ogullary üçin mezmur. Ýa Reb, Sen Öz ýurduňy mähir bilen goldadyň; Ýakubyň ýesirligini yzyna getirdiň [tersine öwürdiň]. Öz halkyňyň günäsini bagyşladyň, olaryň ähli ýazygyny örtdüň. Selah. Sen ähli gazabyňy aýyrdyň; gaharyňyň ýowuzlygyndan ýüz öwürdiň. Eý, gutulyşymyzyň Hudaýy, bizi Özüňe gaýtaryp ber, we bize garşy gaharyňy bes et. Bize hemişelik gaharlanarmysyň? Gazabyňy ähli nesillere çenli uzaldarmysyň? Biziň Seniňde şatlanmagymyz üçin, bizi ýene diriltmezmisiň? Eý Reb, bize Öz merhemetiňi görkez, we bize Öz gutulyşyňy bagyş et. Men Hudaý Rebbiň näme diýjekdigini eşiderin; çünki Ol Öz halkyna we Öz mukaddeslerine parahatlyk sözlär; emma olar ýene akmaklyga dolanmasynlar. Elbetde, Onuň gutulyşy Ondan gorkýanlara ýakyndyr; şonuň üçin şöhrat biziň ýurdumyzda mesgen tutar. Merhemet bilen hakykat duşuşdylar; adalat bilen parahatlyk biri-birini ogşadylar. Hakykat ýerden gögerip çykar; adalat bolsa asmandan aşak sereder. Hawa, Reb ýagşy zady berer; biziň ýurdumyz hem öz hasylyny berer. Adalat Onuň öňünden gider; we bizi Onuň ädimleriniň ýoluna salar. Zebur 85:1–13.
Üns beriň: adalaty we parahatçylygy emele getirýän “rehimdarlyk we hakykat” (“hakykat” bolsa biziň salgylanyp gelen ýewreýçe “emet” sözüdir) “öpüşdiler”. Olar birleşendir. Zeburçynyň aýdymy derňew höküminiň ahyrky günlerine ýerleşdirilýär; şol wagtda Hudaý Öz “halkynyň ýazygyny bagyşlandyr”. Dileg şudur: Reb Öz halkyny “janlandyrsın”.
Mukaddes Ruhuň gullugynyň astynda bir janlanma we bir özgertme bolup geçmelidir. Janlanma bilen özgertme iki dürli zatdyr. Janlanma ruhy ýaşaýşyň täzelenmegini, aň bilen ýüregiň güýçleriniň janlanmagyny, ruhy ölümden direlişi aňladýar. Özgertme bolsa gaýtadan tertipleşdirmegi, pikirlerde we nazariýalarda, endiklerde we amallarda üýtgeşmäni aňladýar. Özgertme, eger-de ol Ruhuň janlanmagy bilen baglanyşykly bolmasa, dogrulygyň gowy miwesini getirip çykaryp bilmez. Janlanma bilen özgertme özlerine bellenen işi ýerine ýetirmelidirler, we bu işi ýerine ýetirmekde olar özara utgaşmalydyrlar. Saýlanan Habarlar, 1-nji kitap, 128.
Zebur ýazyjysynyň dileýän “janlandyrylyş”y, özüniň ölüdigini bilýän biriniň haýyşyny aňladýar. Zebur ýazyjysynyň dileýän janlandyrylyşy, Laodikiýaly biriniň üçin dilemek örän kyn haýyşdyr, çünki Laodikiýaly özüniň ruhy taýdan ölüdiginden bihabardyr; emma şeýle bolmadyk bolsa, onuň janlandyrylmagyna mätäçligi bolmazdy. Bu janlandyrylyş “Hudaý Rebbiň näme diýjekdigini eşitmäge” razy bolmak arkaly amala aşyrylýar, we Mukaddes Ruh içimizde mesgen tutanda gelýän şol janlandyrylyşy berkitmegimizden öň hiç bir başga iş öňe çykmaly däldir.
“Aramyzda hakyky takwalygyň täzeden janlanmagy ähli mätäçliklerimiziň içinde iň beýigi we iň gaýragoýulmasyzydyr. Muny gözlemek biziň ilkinji işimiz bolmalydyr.” Selected Messages, book 1, 121.
Vahiy kitaby hakynda aýdyp, Uayt uýamyz aşakdakylary beýan edýär.
“Biz halk hökmünde bu kitabyň biziň üçin nämäni aňladýandygyna düşünenimizde, aramyzda beýik bir ruhy oýanma görüner.” Testimonies to Ministers, 113.
“Janlanma” sözi ýaşaýşa gaýtadan getirmek diýlip kesgitlenýär. Bir ýüz kyrk dört müňüň arasynda bolmak üçin saýlananlar ilki bilen özleriniň öli ýagdaýdadygyny we janlanmaga mätäçdigini ykrar etmelidirler. Bir ýüz kyrk dört müňüň öli bolmagy synag möhleti ýapylmazynyň edil öň ýanynda möhri açylýan habaryň wajyp bölegidir. Bu hakykat barada aýdara bizde has köp zat bar. Olary janlandyrýan zat, Hudaýyň olary “janlandyranda” we Öz dogrulygyny berlende, olara uzadýan “rehimidir”. Olary janlandyrýan zat, Isanyň Alfa we Omegadoygy baradaky hakykatdyr, we bu düşüniş olaryň içinde ähli düşünjeden üstün çykýan bir “parahatlygy” emele getirýär. Wada şundan ybaratdyr: “hakykat” “ýerden gögerip çykar.” “Hakykat” hökmünde görkezilýän habar, ýagny Alfa we Omega bolan habar, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda gözbaş alýar, çünki ol “ýerden” gögerip çykýar. Başlangyçdaky habar Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndan geldi, soňundaky habar hem şol bir ýerden gögerip çykýar.
Hudaýyň gowakdaky adamlarynyň nyşandygyny göz öňünde tutup, biz nyşanlaýyn gowakda bolan beýleki pygamberlere hem gararys. Isa Çokundyryjy Ýahýany Ylýas diýip tanatdy, we Ýahýa gelmeli Mesihiň Isadygyny bilmäge mätäç bolan mahaly zyndanda idi. Oňa Isanyň hakyky häsiýetini bilmek zerur boldy. Özüniň wagyz eden habarynyň we Isanyň hem wagyz etmegini dowam etdiren habarynyň hak habardygyny bilmek zerur boldy. Ol soragy Isadan soramak üçin öz şägirtlerini iberdi, Isa bolsa olaryň soragynyň üstünden geçip, olara Öz şöhratyny görkezmäge başlady.
Şeýdip gün ötüp gitdi; Ýahýanyň şägirtleri hemme zady görüp we eşidip durdular. Ahyrsoňy Isa olary Öz ýanyna çagyrdy-da, gören-eşiden zatlaryny Ýahýa gidip habar bermeklerini tabşyrdy hem-de şeýle diýdi: «Mende büdremäge hiç bir sebäp tapmaýan adam bagtlydyr». Luka 7:23, R. V. Onuň ylahylygynyň subuty ejir çekýän ynsanlygyň mätäçliklerine laýyk gelşinde görünýärdi. Onuň şöhraty biziň pes ýagdaýymyza çenli peselmeginde aýan boldy.
“Şägirtler bu habary ýetirdiler, şonuň özi hem ýeterlik boldy. Ýahýa Mesih barada bolan pygamberligi ýatlap şeýle diýdi: ‘Reb meni ýumşak göwünlilere hoş habary wagyz etmek üçin mesh etdi; Ol meni ýüregi ýaralylary daňmaga, ýesirlere azatlygy we baglylara zyndanyň açylmagyny yglan etmäge; Rebbiň makbul ýylyny yglan etmäge iberdi.’ Işaýa 61:1, 2. Mesihiň işleri diňe Onuň Mesihdigini yglan etmek bilen çäklenmän, eýsem Onuň patyşalygynyň nähili usul bilen berkarar edilmelidigini hem görkezdi. Ýahýa çölde Ylýas pygambere gelen şol bir hakykat açyldy; haçan-da ‘uly we gazaply ýel daglary ýaryp, Rebbiň öňünde gaýalary parça-parça etdi; emma Reb ýelde däldi; ýelden soň ýer titreme boldy; emma Reb ýer titremede däldi; ýer titremeden soň ot peýda boldy; emma Reb otda däldi;’ otdan soň bolsa Hudaý pygambere ‘ýuwaşja, inçe ses’ arkaly gepledi. 1 Patyşalar 19:11, 12. Şeýlelikde Isa Öz işini ýaraglaryň çakyşygy we tagtlaryň hem-de patyşalyklaryň agdarylmagy bilen däl-de, rehim-şepagat we özüni pida etmek bilen geçen durmuş arkaly adamlaryň ýüreklerine sözläp amala aşyrmalydy.” Asyrlaryň Islegi, 217.
Hudaýyň güýji Onuň Sözi arkaly ýetirilýär. Ol «adamlaryň ýüreklerine» gowuşdyrylýar. «Ýuwaşja inçejik sesiň» sapagy hem şoldy. Şeýle-de bolsa, Ylýasanyň habary Hudaýyň halkynyň daşyndaky güýjleri tanadýan daşarky habardyr. Mesih Ylýasa «ahyrky günlerde» güýjüň nirededigini, ýagny Onuň sözüniň içinde ýerleşýändigini aýdýardy; emma weýran ediji şemal, ýer titreme we ot arkaly şekillendirilen «ýaraglaryň çaknyşygy we tagtlaryň hem-de patyşalyklaryň agdarylmagy» Hudaýyň halkynyň ýüzbe-ýüz boljak, Ylham kitabynda görkezilen daşarky güýçleriň üçüsini aňladýar. Weýran ediji «şemal» Mukaddes Kitabyň pygamberliginde Yslamyň nyşanydyr. «Ýer titreme» Fransuz rewolýusiýasynyň gozgalaňy we anarhiýasydyr. «Ot» bolsa Sodom bilen Gomorra getirilip düşürilen ýok edişi aňladýar. Ylýasy papa häkimiýetinden gaçyp gowaga ýetipdi; şonuň üçin Reb oňa dünýäniň ahyryndaky krizisi düzýän ähli erbet güýçlere garamazdan, Hudaýyň güýjüniň tapylýan ýeri şol ýuwaşja inçejik sesdigini aýan etdi.
Musa, Ylýas we Çokundyryjy Ýahýa hemmesi Hudaýyň häsiýetine gowakdan şaýat bolandyklaryna güwä geçýärler. “Gowak” diňe zalym we zynahor nesle beriljek alamatdyr. Isa “zynahor we zalym nesil” barada aýtdy; bu bolsa derňew höküminiň “ahyrky günleriniň” neslidir. Şol nesil üçin alamat, üç gün gowakda — kit garnynda — bolan Ýunus pygamberdi.
Halk köp bolup ýygnananda, Ol sözläp başlady: Bu erbet nesildir; olar bir alamat gözleýärler. Oňa Ýunus pygamberiň alamatyndan başga hiç bir alamat berilmez. Çünki Ýunus nineweliler üçin nähili alamat bolan bolsa, Ynsan Ogly hem bu nesil üçin şonuň ýaly bolar. Luka 11:29, 30.
Ýunus üç gün we üç gije kitiň garnynda boldy; edil şonuň ýaly-da Isa üç gün gabrda boldy. Ýunus bir alamatdy, Isa hem şeýledir. Olar, elbetde, ölümden soň gelýän direliş alamatyny aňladýarlar.
Şondan soň käbir kitapçylar we fariseýler Oňa ýüzlenip: «Mugallym, biz Senden bir alamat görmek isleýäris» diýdiler. Emma Ol olara jogap berip aýtdy: «Erbet we zynaçy nesil alamat agtarýar; emma oňa Ýunus pygamberiň alamatyndan başga hiç bir alamat berilmez. Çünki Ýunus üç gije-gündiz balygyň garnynda bolşy ýaly, şeýle hem Adam Oglunyň ýeriň ýüreginde üç gije-gündiz bolmagy gerekdir. Ninewäniň adamlary bu nesil bilen birlikde hökümde turarlar we ony ýazgyrarlar; sebäbi olar Ýunusyň wagzy bilen toba etdiler; ine, bu ýerde Ýunusdan beýik Biri bardyr». Matta 12:38–41.
Eger biz taryhyň gaýtalanmagy ýörelgesine, şeýle hem ähli mukaddes taryhyň dünýäniň soňuny kesgitleýändigine düşünsek, onda Ýunus bilen Mesihiň ölümü, jaýlanşy we direlişi häzirki wagtda Hudaýyň halky üçin “alamat”, şol bir wagtda hem habardyr. Ýunus balygyň garnyndan çykarylanda, ol habary yglan etdi; edil şonuň ýaly, Mesihiň bolan gowagynyň agzyndaky daşy perişde aýyran badyna, Mesihiň direlişi baradaky habar derrew yglan edildi. Musa, Ylýas, Ýunus we Mesih arkaly şekillendirilenler diňe “soňky günleriň” Hudaý halkyny däl, eýsem olaryň hersiniň beren habaryny hem alamatlandyrýarlar.
Ýunusyň alamaty Mesihiň rehimdar häsiýetiniň aýan bolýan gowak tejribesini öz içine alýar. Isanyň Illiasa, habary wagyz etmek jogapkärçiliginden gaçyp barýarka, Ýunusa-da görkezen şol bir rehimdarlygy uzatdy. Ýunus hakda aýdyljak zat örän köp, emma indi beýleki meseleler gozgalmalydyr.
Gowak, başga zatlaryň hatarynda, ölümi we direlişi aňladýar. Ahyrzamanlarda Hudaýyň äht halky birnäçe şaýatlyk arkaly öli bolup, soňra direldilen hökmünde tanaldy. Elbetde, mesihi adam Hudaýyň Patyşalygyny görmek üçin täzeden dogulmalydyr, bu bolsa köne tenli adamyň ölümini aňladýar, emma pygamberlik taýdan munuň manysy mundan-da giňdir. Bu, ýolunda saklanan habary beýan edýär. Ilyas habary yglan etmegini bes etdi, Ýunus habary yglan etmekden gaçdy. Ýahýa zyndana taşlandy we jezalandyrylyp öldürüldi. Isa haça çüýlendi.
Şonuň üçin Yunusyň alamaty diňe ölüm we direliş hakynda däl, eýsem habaryň ölüm we direlişi hakyndadyr; Hudaýyň sözünde nyşanlanan ähli habarlar Atanyň Isaga beren, Isanyň bolsa Jebraýyla beren, Jebraýylyň pygambere beren, pygamberiň hem ýazyp ybadathanalara iberen ahyrky duýduryş habaryny aňladýar. Hudaý Musanyň gowakdaky başdan geçirmesinde habary tamamlap, täzeden başlamaga taýýardy. Ylýas öz hyzmatyny habarçy hökmünde tamamlap, gowaga gaçdy. Yunus Tarşişe gaçdy. Çokundyryjy Ýahýa, Isa ýaly, öldürüldi. Bu güwälikleriň ählisi Ylham kitabyna getirilip, biri-birine laýyklaşdyrylmalydyr. Daniýel we Ylham iki kitapdyr, emma “Isanyň güwäligi” olaryň bir kitapdygyny hem görkezýär. Olar Mukaddes Kitabyň şol bir häsiýetlerine eýedirler. Bir kitaby emele getirýän iki kitap we iki şaýat hökmünde wekilçilik edýän iki ýazar.
Danyýel, Wawilonyň, ondan soňra bolsa Med-Parsyýanyň ýesiri bolup, ýolbarslaryň hinine taşlananda nyşanlaýyn öldi. Ýunus uly balyk tarapyndan ýuwdulanda nyşanlaýyn öldi. Ylham alan Ýahýa gaýnag ýagyň içine taşlananda nyşanlaýyn öldi. William Miller öldi, emma onuň guburynyň başynda dogruçylaryň direlişine garaşýan perişdeleriň bardygy baradaky wada berilendir. “Future for America” gullugy 2020-nji ýylyň 18-nji iýulynda nyşanlaýyn öldi.
Iň soňky duýduryş habary papalyk häkimiýetiniň ölüm howply ýarasynyň gutulýan şertlerinde ýerleşdirilendir. Ýaranyň gutulmagy Ylham kitabyň on üçünji we on ýedinji baplarynyň aýratyn bir mowzugydyr. Ölüm howply ýara gutulanda, direlen papalyk Ylham kitabyň on ýedinji babynda görkezilen sekizinji patyşalyk bolar. Ol sekizinji diýlip tanadylýar, ýagny ýediniň birisi. Sekiz direlişiň nyşanydyr, çünki äht gatnaşyklarynyň möhri hökmünde sünnet erkek çaganyň doglandan soň sekizinji günde ýerine ýetirilmelidi. Ol dessur mesihilik döwründe çokundyrylma bilen çalşyryldy, çokundyrylma bolsa Mesihiň ölümine, jaýlanyşyna we direlişine wekilçilik edýär. Mesih ýedinji günden soňky gün direldi. Şonuň üçin Ol pygamberlik taýdan sekizinji günde direldi. Müň ýyllyk dynçlykdan soň, täzeden ýaradylan ýer sekizinji müňýyllykda direldilýär.