Ýowel kitaby, Mukaddes Ýazgylarda ahyrky ýagmyryň iň göni aýan edilişleriniň biri bolmagy ahmaldyr; hem-de Ýowel öz ýazgysyna ilki bilen Laodikýa Ýedinji Gün Adwentist ybadathanasy tarapyndan amala aşyrylan dönükligiň dört nesline salgylanmak bilen başlaýar. Ýoweliň açylyş aýatlarynda görkezilen gitdigiçe güýçlenýän harabalygyň şol dört nesli, Hezekiýel kitabynyň sekizinji babyndaky gitdigiçe güýçlenýän dört ýigrenji zat bilen gabat gelýär. 1863-nji ýyldan 1888-nji ýyla çenli döwür birinji nesli aňladýar, we ol Habakkuk kitabynyň ikinji babynda görkezilişi ýaly, 1843-nji we 1850-nji ýyllaryň öňdebaryjy çyzgylarynda beýan edilen Milleritleriň düýpli habarynyň ret edilmegini aňladýar; bu bolsa On Buýrugyň iki daşy tagtasynda görkezilişi ýaly ähti aňladýar.
1888-nji ýyldan 1919-njy ýyla çenli döwür iman arkaly dogrulyk tejribesini ret eden nesli aňladýar; bu tejribe bolsa Filadelfiýa ýygnagy arkaly aňladylýan tejribäni döredýär. Birinji nesilde baş göteriş Uilýam Miller arkaly aňladylýan ýolbaşçylyk işine garşy gönükdirildi, 1888-nji ýylyň ikinji neslinde bolsa Pygamberlik Ruhunyň ýolbaşçylygyna garşy baş göterildi. 1919-njy ýylyň üçünji nesli Uilýam Uorren Preskottyň Mesih baradaky taglymat atly kitaby bilen başlandy we 1957-nji ýylda Taglymat baradaky soraglar atly kitap bilen tamamlandy. Şol üçünji nesil dünýä bilen eglişige giden nesildi, sebäbi adwentizm Amerikan lukmançylyk birleşiginiň lukmançylyk amalyýetleriniň akkreditasiýa edilmegini hem-de öz kollejleriniň imandan dänen protestantizmiň we Rim katolisizminiň akademik alymlary tarapyndan akkreditasiýa edilmegini gazanmaga çalyşýardy.
Üçünji nesilde Ellen Waýtyň galamyndan çykan terbiýe baradaky nesihat ret edildi-de, onuň ýerine Gresiýanyň bilim pelsepesi bilen aňladylýan dünýäniň ýalan terbiýe usullary getirildi. Grek bilimi Tenessi ştatynyň Naşwil şäherindäki Parfenon ybadathanasynyň gaýtalanan nusgasynda hormatlanylýan Afina hudaýy bilen şekillendirilýär.
Mukaddes Kitapda hakyky bilim-terbiýe Elişa pygamber bilen baglanyşykly pygamberler mekdepleriniň mysalynda görkezilýär. Biziň eýýamymyzdan öňki 167-nji ýylda başlanyp, biziň eýýamymyzyň 70-nji ýylynda Iýerusalimiň weýran edilmegine çenli dowam eden makkabeýleriň gozgalaňy, esasan, grek bilim-terbiýesiniň gadymy, göni manydaky şöhratly ýurduň medeniýetine we halkyna aralaşmagyna garşy nägilelikdi. Makkabeýleriň nägileligi ähli derejelerde grek täsirine garşy gozgalaňdy, emma Gresiýanyň bilim-terbiýe babatdaky täsiri makkabeý yhlaskeşleriniň taryhynda we olary herekete getiren sebäplerde şeýle bir giňden orun tutupdy welin, bu täsire grek bilim-terbiýesiniň ýehudylaryň Isa Mesihi özleriniň Mesihi hökmünde ret etmekleri bilen baglanyşykly, belki-de, iň uly sebäp bolandygy baradaky hakykatdan aýrylykda garap bolmaýar. Grek bilim-terbiýesiniň ýehudylara ýetiren ýaramaz täsirini we nädogry bilim-terbiýäniň ýehudylaryň Mesihi ret etmeklerine hem-de Ony haça çüýlemeklerine goşan goşandyny açyp görkezýän kitaplar ýazylypdyr.
Makkabeýleriň gozgalaňy häzirki döwrüň ruhy şöhratly ýurdundaky 1776-njy ýylyň gozgalaňyna gabat gelýär. Häzirki wagtda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda grek we ýezuit bilim beriş usullarynyň pelsepesine esaslanýan, bellige alnan 4 000-den gowrak uniwersitet bar. Soňky on ýyldan gowrak döwrüň dowamynda bolan baş-başdaklygyň we kanunsyzlygyň gözbaşyny Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky bilim merkezleri diýilýän ýerlerden gös-göni tapmak bolýar; bu merkezler köpçülikleýin habar beriş serişdeleri we güýmenje çeşmeleri tarapyndan Fransuz rewolýusiýasy döwrüniň şeýtany pelsepelerinden gelip çykýan globalistik pelsepeleri kabul etmäge eýýäm taýýarlanan talyplaryň aňyna onlarça ýyl bäri ideologiýa siňdirip gelýärler. Häzirki döwrüň uniwersitetleriniň talyplary akýagyzlara, hristianlara we Amerikanyň hakyky taryhyna hüjüm etmek üçin döredilen bilim merkezlerine girmezlerinden ozal hem Sodom bilen Gomoranyň aňladýan durmuş ýörelgesini kabul etmäge eýýäm taýýarlanypdylar. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň häzirki wagtda adalatyň we hakykatyň köçelere taşlanmagy hakynda Mukaddes Kitapda we Pygamberlik Ruhunda aýdylanlary ýerine ýetirýän, hemişe dowam edýän iki derejeli adalat ulgamyna düşünmek isleýän raýaty häzirki ýagdaýlaryň adamzady elitist globalistleriň — aždarha güýjüniň — gözegçiligi astyna salmak üçin döredilen bilim ulgamy tarapyndan ömrüň iň irki ýyllaryndan başlap aňa siňdirilýän, ýörite meýilleşdirilen hüjümiň netijesinde emele gelýändigine düşünmelidir!
Ellen Uaýtyň ýazgylarynda bäş esasy tema bar: bilim-terbiýe, saglyk reformasy, mesihçi durmuşy, Beýik göreş temasy we iş ýüzündäki takwalyk. Bilim-terbiýe Pygamberlik Ruhundaky bäş esasy temanyň biridir we Ellen Uaýt hem Hudaýyň Sözünde agzalýan her bir pygamber bilen deň derejede Mukaddes Kitap pygamberidi. Bu, beýleki zatlar bilen birlikde, onuň durmuşynyň ýüz kyrk dört müňüň nusgasy hem-de olar üçin görelde bolup durýandygyny aňladýar. Kimdir biri diňe Mesihiň biziň üçin görelde bolmalydygyny pikir etmezinden öň, Pawlus şeýle diýýär:
Çünki sizde Mesihte on müňlerçe terbiýeçi bolsa-da, köp ata ýokdur; sebäbi Mesih Isada sizi Hoş Habar arkaly men dünýä inderdim. Şonuň üçin size ýalbarýaryn: maňa öýküniň. 1 Korinfliler 4:15, 16.
Pygamber hökmünde Ellen Waýt göreldedir. Ellen Waýt dolandyryş geňeşiniň agzasy bolmaga diňe bir gezek razy bolupdy; bu hem onuň gullugynyň bäş esasy mowzugynyň biri hökmünde beýan edilen hakyky bilimiň ýörelgelerini kabul eden kollejiň döredilen wagtydy. Tennessi ştatynyň Medison diýen ýerindäki şol kollej Tennessi ştatynyň Neşwill şäheriniň aglomerasiýa etrabynyň çäginde ýerleşýär. Ol diňe bir 1904-nji ýyldan başlap, 1915-nji ýylda aradan çykmazyndan bir ýyl öňe çenli Medison kollejiniň esaslandyryjylar geňeşiniň agzasy bolmaga razy bolmak bilen çäklenmän, eýsem kollejiň gurlan ýerini saýlap almakda hem möhüm rol oýnady. Neşwill biziň häzir ýaşaýan döwrümizdäki imandan dänen protestantçylygy nyşanlandyrýan Makkabeýleriň taryhynda ýehudylaryň öz Mesihini kabul etmegine päsgel bermäge ýardam eden grek bilim ulgamynyň merkezidir. Makkabeýleriň taryhy çyzygy kyrkynjy aýadyň ýaşyryn taryhynda pugta beýan edilendir we ol grek biliminiň hut şol bir (häzirki zaman görnüşinde bolsa-da) weýran ediji miweleri indi aňyna doly siňdirilen imandan dänen protestantçylygy nyşanlandyrýar.
Adwentizmiň üçünji nesliniň döwründe 1888-nji ýylda Pygamberlik Ruhuny ret eden ýolbaşçylar öz bilim ulgamyny dünýäniň akkreditasiýa ulgamynyň ygtyýaryna tabşyrmak kararyna geldiler. Neşwill hakyky bilimiň hem, ýalan bilimiň hem simwoliki merkezini aňladýar. Pygamber dünýäniň grek bilimine mukaddes orun bermek üçin saýlan şäheriniň hut özüni saýlady. Hakyky bilim Waýt uýanyň beýleki dört esasy temasynyň — saglyk reformasynyň, iş ýüzündäki hudaýhonlugyň, mesihçe ýaşaýşyň we aýratyn-da Beýik Göreş temasynyň — düýp esasyny düzýär.
Isa ahyry hemişe soňuny başlangyç bilen görkezýär, we Erem bagyndaky synag häzirki wagtda dünýäniň ýüzbe-ýüz bolup duran synagyny görkezýär. Soňdaky synag ähli Mukaddes Kitap synaglary bilen birdir, çünki Hudaý hiç haçan üýtgemeýär. Mukaddes Kitapdaky synag — bu üç basgançakly synag amaly bolup, şol synag amalyň ahyrynda aýan bolýan iki topary emele getirýär. Birinji perişde şol üç basgançagy şeýle beýan edýär: Hudaýdan gorkmak, Oňa şöhrat bermek, çünki höküm çykaryş synagynyň sagady geldi. Birinji basgançak ýagşylygy we ýamanlygy bilmek agajyndan iýmezlik baradaky buýrukdy. Hudaýdan gorkynyň zerur derejede bolmandygy sebäpli, How enäniň agaç baradaky synagda şowsuzlyga uçrap, hem ýagşy, hem-de ýaman hökmünde görkezilen miweden iýdi. Adamyň Hudaýdan gorkusy hem ony agajyň gozgalaňyna goşulmakdan saklamady, we olaryň ikisine-de höküm getirildi, çünki olar Ylahylyň hemişelik huzurynyň içinde bolmadyk durmuşy aýan etdiler.
Soňky günleriň synagy adamzadyň synag möhleti tamamlanmazynyň edil öň ýanynda Isa Mesihiň ylhamynda möhüri açylýan artan bilimi iýmelidigi baradaky duýduryş bilen başlanýar. Adwentizmiň çäginde bolsun ýa-da onuň daşyndakylaryň arasynda bolsun, bu synag biziň döwrümizde möhüri açylýan artan “bilimiň” kabul edilmegine ýa-da ret edilmegine esaslanýar. Bilim babatyndaky şol synag Bagdaky synag agajy arkaly aňladylýar; ol agaç bolsa ýa ýagşylyk, ýa-da ýamanlyk baradaky bilimi aňladýar. Hakyky bilim-terbiýe 1904-nji ýylda Tennessi ştatynyň Neşwill şäherinde ýerleşip, şol ýerde nyşanlaýyn beýanyny tapdy, ýalan bilim-terbiýe bolsa 1897-nji ýylda Neşwillde ýerleşip, şol ýerde nyşanlaýyn beýanyny tapdy, soňra 1920-nji ýylda hemişelik bina hökmünde täzeden guruldy. Aýal pygamberiň dirilik döwründe Neşwillde hakyky bilim-terbiýä mukaddes orun berildi, şol bir wagtda ýalan bilim-terbiýä-de mukaddes orun berildi. Ol 1915-nji ýylda aradan çykandan soň, Parfenon ybadathanasynyň ikinji gezek hemişelik bina hökmünde gurulmagy bilen ýalan bilim-terbiýe gaýtadan dikeldildi, hakyky bilim-terbiýe bolsa Laodikiýa häsiýetindäki Ýedinji gün adwentistler ýygnagynyň ýolbaşçylary tarapyndan dünýä bilen ylalaşyga barmak arkaly ret edildi.
Neşwiliň “Günortanyň Afinasy” diýen lakamy 1897-nji ýylyň Ýüzýyllyk sergisinde bu binanyň esasy merkez hökmünde saýlanmagyna täsir etdi. Sergidäki birnäçe binalar gadymy nusgalara esaslanyp gurlupdy. Şeýle-de bolsa, Parfenon olardan takyk göçürme bolan ýeke-täk bina bolupdy. Häzirki zaman Tennessi ştatynyň Neşwil şäheri sazy bilen meşhurdyr, emma Johnny Cash muzeýi döremezden öň, Neşwil aýdym-saz bilen däl-de, bilimi bilen tanalýardy.
1850-nji ýyllara çenli Neşwil eýýäm köp sanly ýokary okuw jaýlaryny döredendigi sebäpli “Günortanyň Afinasy” diýen lakama eýe bolupdy; ol jemgyýetçilik mekdep ulgamyny döreden Amerikanyň günortasyndaky ilkinji şäherdi. Asyryň ahyryna çenli Neşwilde Fisk uniwersiteti, Keramatly Sesiliýa akademiýasy, Montgomery Bell akademiýasy, Meharry lukmançylyk kolleji, Belmont uniwersiteti we Vanderbilt uniwersiteti hemmesi öz gapylaryny açardy. Şol döwürde Neşwil baýlyk we medeniýet bilen doly, günortanyň iň nepis hem-de iň bilimli şäherleriniň biri hökmünde tanalýardy.
Ylham bilen berlen Sözde kanunsyzlygyň syry hem at, hem-de işlikdir. Ylham Şeýtany we Waýt uýanyň Şeýtanyň “sag goly” diýip atlandyrýan Rim papasyny kanunsyzlygyň syry hökmünde görkezýär. Emma “kanunsyzlygyň syry” hakykat bilen ýalňyşlygyň garyşmagyny hem aňladýar. Ýowel kitabyndaky imandan dänmegiň dört nesli Ezekiýel kitabynyň sekizinji babyndaky gitdigiçe beterleşýän dört ýigrenji iş bilen gabat gelýär. Şol iki şaýat Ylham kitabynyň ilkinji dört ýygnagy bilen gabat gelýär, üçünji ýygnak bolsa Konstantiniň hristiançylygy butparazlyk bilen garyşdyrmak arkaly eden eglişigi bilen şekillendirilýär. Şol ilkinji dört ýygnak häzirki zaman Ysraýylynyň taryhynyň nyşany bolan gadymy Ysraýylyň taryhy bilen gabat gelýär.
Gadymy Ysraýylyň üçünji nesliniň döwründe Ysraýyl patyşalary Hudaýyň halky bilen hiç haçan ýaranlyk baglaşmaly däl beýleki milletler bilen ýaranlyk baglaşdylar. Ylham kitabynda beýan edilen gadymy, göni manydaky Ysraýyl bilen hristian ýygnagynyň arasyndaky meňzeşlik Habakugyň tagtalary atly barlagda aýdyň açylyp görkezilýän pygamberlik temasydyr. Ýowel Hudaýyň saýlan we äht baglaşan halkynyň hataryndan “kesilip aýrylýan” dördünji hem-de soňky nesli Ezekiýeliň beýan eden, barha beterleşýän dört ýigrenji işinde güne baş egýän ýigrimi bäş ýaşuly bilen gabat getirýär. Laodikiýa häsiýetli Ýedinji gün adwentizminiň ýekşenbe kanuny girizilende güne baş egip, kesilip aýrylýan şol dördünji nesli ýa 538-nji ýylda, ýa-da ýakyn wagtda giriziljek ýekşenbe kanuny döwründe papalygyň hökümdarlygyny alamatlandyrýan dördünji ýygnak bolan Tiýatira bilen gabat gelýär. Üçünji ýygnak bolan Pergam, gadymy Ysraýylyň butparaz patyşalyklar bilen ýaranlyk gurmagy bolsun ýa-da Konstantiniň butparazlygy hristiançylyk bilen birleşdirmegi bolsun, “eglişigi” aňladýar we şol iki şaýat Ylham kitabynyň on üçünji babyndaky ýerden çykýan wagşy haýwanyň üçünji nesli barada söz açýar.
Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň dört nesli, beýleki hakykatlaryň arasynda, 400/430 ýyllyk gulçulyk döwründe Müsür arkaly nusgalanandyr; bu döwür Farawnyň Gyzyl deňziň suwlarynda gark bolmagy bilen tamamlandy. Şol suwlar, Hudaýyň gadymy Ysraýyly pygamber Musa arkaly halas eden mahaly höküm edilmäge degişli bolan milletiň soňuny alamatlandyrdy. Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Hudaýyň Öz ybadathanasyna gelen höküm tamamlanyp barýan döwürde höküm edilýär; şonuň üçin Hudaý Öz saýlan halkyny halas edýän wagtynda suwlary ýerinde saklap duran gündogar şemalynyň goýberilmegi arkaly Farawnyň ölümini getiren suwuň onuň üstüne inderilendigine üns bermek gerekdir. Gündogar şemaly, Ylham kitabynyň on birinji babyndaky ýer titremesi gelende, ýekşenbe kanunyna urýan üçünji waýdyr.
Ýer haýwanynyň dördünji we soňky nesliniň öňünden gelýän nesil, hem Respublikaçy, hem-de Protestant şahlarynda hasyl bolýar. Üçünji neslinde amala aşan Respublikaçy şahyň ylalaşygy birinji dünýä urşunyň töweregindäki döwürde bolup geçdi we ol Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň ykdysady gurluşyny Federal Rezerwiň globalistleriniň eline tabşyrandygyny alamatlandyrdy. Şol bir döwürde Laodikiýaly Ýedinji Gün Adventizmi özüniň lukmançylyk we bilim işleriniň dünýäbiliminiň hem-de dünýewi lukmançylygyň ölçegleri boýunça “akkreditasiýa” edilmegini gözledi. “Bikanunçylygyň syry” işlik hökmünde Konstantiniň we gadymy Ysraýylyň patyşalarynyň dünýäniň güýçleri bilen eden ylalaşygyny aňladýar. Bu ylalaşygy beýan etmek üçin ylham tarapyndan ulanylýan söz “amalgamasiýa” bolup, Ellen Uaýtyň döwrüniň sözlüginde şeýle kesgitlenýär: "to mix or unite in an amalgam; to blend." Gowylyk bilen ýamanlygy bilmegiň agajy amalgamasiýanyň agajydyr, ylalaşygyň agajydyr. “Soňky beýik çaknyşyk” ýekşenbe kanuny krizisidir, we Şeýtanyň şol krizise taýýarlygy — ynsan hikmetini Ylahy ylham bilen garyşdyrýan “bikanunçylygyň syrydyr”.
Şeýtan hemmeler öz tarapyny saýlajak soňky beýik çaknyşyk üçin öz meýilnamalaryny yhlas bilen düzýär....
“Älemiň içinde höküm sürýän seslere gulak asyň, täsir edýän güýçleri belläň. Doganyň bir sesi barmy? Hudaýyň ykrar edilýändigine degişli haýsydyr bir alamaty görýärsiňizmi? Ruhanylar bar, juda köp; emma olar Ýehowanyň kanunyny aýak astyna salýarlar. Olaryň egin-eşikleri janlaryň gany bilen tegmilli. Köpçülikler şeýtanlara gurban berýärler. Görüň, eý boýun egmegiň bilen boýun egmezligiň arasynda ikirjiňlenýänler. Hyýalda Şeýtanyň gurbanlyk sypasynyň öňünde çokunýan ägirt uly mähelläni görüň. Saza, “ýokary bilim” diýlip atlandyrylýan dile gulak asyň. Emma Hudaý munuň barada näme yglan edýär? — Bikanunlygyň syry.” Pamphlets, 004, 11.
Soňky çaknyşykda, “hemmesi tarap saýlar” diýen wagtda, Erem bagynyň synagy gaýtadan gaýtalanýar. Başlangyçda bagyň ortasyndaky bir agaç bilen çäklendirilen şol synag ahyrda bütin dünýäde gaýtalanýar. Iblisiň soňky söweşiň öňüsyrasyndaky işi “bikanunlygyň syrydyr”; bu bolsa “ýokary bilim!” diýip kesgitlenýär. “Ýokary bilimiň” ýerden çykan haýwan ýurduňdaky nyşany Tennessee ştatynyň Nashville şäherinde, bir wagtlar Nashville şäherinde Madison College tarapyndan hakykatdaky bilimiň wekili hökmünde görkezilen zada garşy goýlup duran Parthenon ybadathanasy ýerleşýän, “Günortanyň Afinasy” diýilýän ýerde tapylýar. Ylhama degişli aşakdaky beýannama şu makalanyň ahyrynda dolulygyna getirilýär, emma şu pursatda birnäçe nokady göz öňünde tutmak gerek.
Ähliniň hemmesine ýer ýüzüniň taryhynyň tamamlanmagynda şeýle uly orun tutýan günäniň syryny ünsli barlap öwrenmek üçin paýhas zerurdyr....
“Dikeldilen Jennete eltýän aralyk ýol ýokdur. Bu soňky günler üçin adama berlen habar adam tarapyndan oýlanylyp tapylan zatlar bilen garyşdyrylmaly däldir....”
“Hudaý tarapyndan uly ynam wezipesine beýgeldilenler asmandan gelýän nurdan ýüz öwrüp, ynsan hikmetine ýüz tutup bilerler.... Hudaý bilen bilelikde zähmet çekýänler bolup, Hudaýyň makullamasyny almaklaryny üpjün etjek häsiýete eýe bolmak isleýänleriň hemmesi, özlerini Hudaýyň duşmanlaryndan aýyrmaly we Mesihiň Ýahýa dünýä bermek üçin beren hakykatyny saklamalydyrlar.” Manuscript Releases, volume 18, 30–36.
“Ählisi” “paýhasa” mätäç bolanlar, ahyrsoňy ybadat edýänleriň iki toparyny emele getirýän synag işine getirilenleriň hemmesini aňladýar. “Paýhaslylar” zerur “paýhasy” gazananlardyr. Synag işi, ynsan synag möhletiniň ýapylmagynyň öňüsyrasynda, Isa Mesihiň ylhamynyň açylmagy bilen başlanýar. Şol açylma “bilimiň artmagyny” başlaýar. Isa Mesihiň ylhamy bilen baglanyşykly synag bilen ýüzbe-ýüz edilýänler, ýekşenbe kanunynda gündogar şemalynyň gelmeginden öň ýol görkezmek, taýýarlamak we mukaddeslemek üçin niýetlenen pygamberlik “ýagyny” gazanarlar. “Ýagşylyk bilen ýamanlygyň bilimi agajy” iýilmeli ýa-da ret edilmeli bolan galp Asman Çöreginiň nyşanydyr.
Jelilede, Kapernaumyň ýygnakhanasynda bolan bir wakada Isa Öz gullugynyň başga hiç bir pursatyndakydan has köp yzyna eýerijisini ýitirdi. Ol ýerdäki synag Mesihiň pygamberlik sözleriniň göni manydadygyny ýa-da ruhy manydadygyny saýgarmakdan ybaratdy, bu synagdan geçip bilmedikler bolsa şowsuzlyga uçradylar — çünki olar adamyň Hudaýyň agzyndan çykýan her bir söz bilen ýaşamalydygyny unudypdylar. Mesih Özüniň gökden iberilen Çörekdigini aç-açan aýdypdy, synagdan geçip bilmedikler bolsa Hakykaty grekleriň üsti bilen aňladylýan ynsan paýhasy bilen garyşdyrypdylar.
Ewa bagdaky şowsuzlygy başlamazdan öň, Mesih Adam bilen Ewanyň ikisine-de ýagşy bilen ýamanyň bilim agajynyň miwesinden iýmezligi buýrupdy. Baky hoş habaryň üç ädiminiň birinjisi Hudaýdan gorkmakdyr.
“Aýanlygyň ägirt uly hakykatlaryny akyl özleşdirsin, şonda ol hiç haçan öz güýjüni puç temalara sarp etmäge razy bolmaz; ol şu günki ýaşlary ahlak taýdan bozýan bihaýa edebiýatdan we biderek güýmenjelerden ýigrenç bilen ýüz öwürer. Mukaddes Kitabyň şahyrlarydyr danalary bilen ruhy gatnaşykda bolanlar we imanyň gahrymanlarynyň şöhratly işlerinden janlary joşanlar, pikiriň baý meýdanlaryndan, iň meşhur dünýewi ýazyjylary öwrenmek bilen meşgul bolanlaryndan ýa-da dünýäniň Fyrownlarynyň, Hirotlarynyň we Sezarlarynyň eden işlerini synlap olary şöhratlandyranlaryndan has-da ýürekde arassa we akylda belent bolup dolanarlar.
“Ýaşlaryň güýç-kuwwatlary esasan oýanyp açylman galýar, çünki olar Hudaýdan gorkmagy hikmediň başlangyjy etmeýärler. Reb Daniýele hikmet we bilim berdi, sebäbi ol öz dini ýörelgelerine päsgel berjek hiç bir güýjüň täsirine düşmek islemedi. Biziň akylly, durnukly we berk gymmatly adamlarymyzyň näme üçin şeýle azdygynyň sebäbi şudur: olar Asmandan arasyny üzmek bilen beýikligi tapjakdyklaryny pikir edýärler.” Messages to Young People, 255, 256.
How ene Hudaýdan gorkusyny ýitirdi. Ol ýüz kyrk dört müňüň häsiýeti bolan Hudaýyň sözleriniň öňünde titremelidi. Hudaýdan gorkmak üç synagyň birinjisidir we ol pygamberlik Söz açylanda başlap, ahyrsoňy akyllylaryň bir toparyny we akmaklaryň bir toparyny emele getirýär. Akyllaryň arasynda bolmaga niýetlenenler üçin başlangyç Hudaýyň Sözüniň öňünde titremekdir. How muny etmedi, şonuň üçin synag işiniň ikinji ädimi bilen ýüzbe-ýüz bolanda ol Hudaýa şöhrat berip bilmedi; soň bolsa höküm sagady bilen ýüzbe-ýüz bolup, Laodikiýanyň ýalaňaçlygyny ýüze çykardy.
„Mesihçi häsiýeti kämilleşdirmek isleýänleriň hemmesi Mesihiň boýuntyrygyny geýmeli. Eger olar Mesih Isa arkaly asman ýerlerinde bile oturmak isleýän bolsalar, onda şu ýerde, bu ýerde ýaşaýan wagtynda, Ondan öwrenmelidirler. Mesih Öz göwnünden turmady. Onuň bütin ömri päk, öz bähbidini gözlemeýän haýyrhahlygyň ösüşi boldy. Ol adam tebigatyny Öz üstüne aldy, ýykylyp giden dünýä, Şeýtana we onuň jemagatyna, asman älemine, günä düşmedik dünýälerä görkezmek üçin: Onuň ylahy tebigaty bilen birleşdirilen adam tebigatynyň Hudaýyň kanunyna doly boýun bolup biljekdigini görkezmek üçin. Hemme adam: „Gutulmak üçin men näme etmeli?“ diýip soramalydyr. Hudaý Öz sözüniň öňünde titreýän pesgöwünli, ýüregi puşmanly adamlary talap edýär. Biz asmany şuglany diňe ylahy gurbanlyk ojagyndan alyp bileris; ol kabul edilende, biziň ukypsyzlygymyzy doly görkezýär we bize Mesihiň mertebesini hem şöhratyny aýan edýär. Muny gören wagtymyz, Hudaý bizi Mukaddes Ruhuň ýolbaşçylygy astyna goýýar, ol hem bizi ähli hakykata alyp barar.“ Bible Echo, 20-nji iýul, 1896.
Hakykat bilen ýalňyşyň garyşdyrylmagy Şeýtanyň işidir; bu iş bikanunlygyň syry hökmünde tanalýar. Derňew höküminiň soňky hereketlerinde bütin adamzadyň ylalaşyga gelmegi Tenessi ştatynyň Neşwil şäherindäki Parfenon ybadathanasynda şöhratlandyrylýar.
“Ýaşlarymyzy wagtlaryny grek we latyn dillerini öwrenmäge sarp edýän uniwersitetlere ibermek paýhasly däldir; şol bir wagtyň özünde, bu dilleri ele almak üçin okaýan imansyz awtorlaryň pikirleri bilen olaryň akyllary we ýürekleri doldurylýar. Olar asla zerur bolmadyk, beýik Mugallymyň sapaklary bilen sazlaşmaýan bir bilim alýarlar. Umuman, şeýle ýol bilen bilim alanlarda özüne ýokary baha bermek köp bolýar. Olar ýokary bilimiň iň belent derejesine ýetendiklerini pikir edýärler we indi özlerini öwreniji däldikleriniň ýalysyna buýsanç bilen alyp barýarlar. Olar Hudaýa hyzmat etmek üçin ýaramsyz edilýärler. Köp adamyň deňeşdirilende peýdasyz bir bilim almak üçin sarp eden wagty, serişdesi we okuwy, olary durmuşda amaly ýaşaýyş üçin laýyk, hemmetaraplaýyn kämil erkekler we aýallar etjek bir terbiýäni almaga gönükdirilen bolmalydy. Şeýle bir terbiýe olar üçin iň ýokary gymmata eýe bolardy.”
Okuwçylarymyz mekdeplerimizden çykyp gidende özleri bilen näme alyp gidýärler? Olar nirä barýarlar? Olar näme etjekler? Başgalary öwretmäge mümkinçilik berjek bilime eýemi? Olar paýhasly atalar we eneler bolmak üçin terbiýelendirildilermi? Olar maşgalanyň başynda paýhasly terbiýeçiler hökmünde durup bilerlermi? Öý durmuşynda öz çagalaryny şeýle terbiýeläp bilerlermi, olaryň öýi gökdäki maşgalanyň nyşany bolandygy sebäpli, Hudaýyň hoşallyk bilen nazar salyp biljek maşgalasy bolsun? Olara hakykatdan hem “ýokary bilim” diýlip atlandyrylyp bilinjek ýeke-täk bilim berildimi?
“Ýokary bilim näme? Hiç bir bilim, asmana meňzeşligi özünde götermese, ýaş ýigitleri we ýaş gyzlary Mesih ýaly bolmaga alyp barmasa hem-de olary maşgalalarynyň başynda Hudaýyň ornunda durmaga ýaramly etmese, oňa ýokary bilim diýlip bilinmez. Eger bir ýaş ýigit mekdep ýyllarynda grekçe we latynça bilimi hem-de imansyz awtorlaryň eserlerinde jemlenen pikirleri edinmekde şowsuz bolsa, ol kän ýitgi çekmedikdir. Eger Isa Mesih şeýle görnüşli bilimi zerur hasap eden bolsady, onda ol ony şägirtlerine bermezmidi? Çünki olary ölümlilere ynanylyp tabşyrylan iň beýik işi ýerine ýetirmäge, dünýäde Özüni wekil etmäge taýýarlaýardy. Emma munuň ýerine, olaryň eline mukaddes hakykaty berdi, ol hem onuň sadalygy bilen dünýä berilmelidi.
Grek we Latyn alymlarynyň zerur bolýan wagtlary bardyr. Käbirleri bu dilleri öwrenmelidir. Bu gowy zatdyr. Emma olaryň hemmesi däl, hatda köpüsi hem olary öwrenmeli däldir. Ýokary bilimi almak üçin grek we latyn dillerini bilmegiň zerurdigini pikir edýänler, uzakdan görüp bilmeýärler. Şeýle hem dünýä adamlarynyň ylym diýip atlandyrýan zadynyň syrlaryny bilmek Hudaýyň patyşalygyna girmek üçin zerur däldir. Hakykatdaky ýokary bilimi aradan aýyrýan we okuwçy bilen bile ýok boljak sofistika hem-de däp-dessurlardan aňy doldurýan Şeýtandyr.
“Ýalan terbiýe alanlar asmana garamaýarlar. Olar hakykat Nur bolan, ‘dünýä gelýän her bir adamy ýagtyldýan’ Ol Birini görüp bilmeýärler. Olar baky hakykatlara hyýallar hökmünde seredýärler; bir atomy dünýä, dünýäni bolsa atom diýip atlandyrýarlar. Şeýle diýilýän ýokary bilim alanlaryň köpüsi barada Hudaý şeýle diýýär: ‘Sen terezi-de çekildiň, we kem tapyldyň,’—amaly işe degişli bilimde kem, wagty iň gowy görnüşde nähili peýdalanmalydygyny bilmekde kem, Isa üçin nähili zähmet çekmelidigini bilmekde kem.” Review and Herald, August 17, 1897.
Neşwiliň odly şarlarynyň duýduryşy tötänleýin bir şähere degişli däldir; ol Ýedinji Gün Adventistleriniň, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň we dünýäniň üstüne getirilen göni hökümidir. Neşwiliň odly şarlary Adventizmiň dürli toparlary, ýer ýüzüniň haýwany we dünýä üçin dürli häsiýetleri aňladýar. Neşwiliň odly şarlary ýagşy bilen ýamanyň biliminiň agajy arkaly nyşanlanan ýalan bilime garşy Hudaýyň hökümidir.
Biz bu barlagy indiki makalada dowam etdireris.
Reb Isa dürli şekiller arkaly Ýuhanna Hudaýyň halkyny yzarlamakda tanalanlaryň erbet häsiýetini we azdyryjy täsirini görkezdi. Hemmäniň paýhasly bolup, bu ýeriň taryhynyň soňlanyşynda şeýle uly orun eýeleýän kanunsyzlygyň syryny üns bilen barlamagy zerurdyr. Dünýäniň höküm sürýän güýçleriniň ýaşaýjylarynyň—özlerini gizlin jemgyýetlere we birleşiklere baglaýan, Hudaýyň kanunyna hormat goýmaýanlaryň—ýigrenji işleri baradaky Hudaýyň beýan edişi, hakykatyň nuruna eýe bolan halka bu ähli ýamanlyklardan daşda durmaga mümkinçilik bermelidir. Dünýäniň ähli ýalan dinçileri barha köp özleriniň erbet işlerini ýüze çykararlar; çünki diňe iki tarap bar: Hudaýyň tabşyryklaryny ýerine ýetirýänler we Hudaýyň mukaddes kanunyna garşy söweşýänler....
Aýalyň nesli bilen ýylanyň arasynda duşmançylyk Reb tarapyndan anyk kesgitlenendir. «Men seniň bilen aýalyň arasyna, seniň nesliň bilen onuň nesliniň arasyna duşmançylyk goýaryn; ol seniň başyňy mynjyradar, sen bolsa onuň ökjesini mynjyradarsyň». «Adama bolsa Ol şeýle diýdi: Aýalyňyň sesine gulak asyp, Men saňa: “Ondan iýme” diýip buýran agajymdan iýeniň üçin, seniň sebäbiňe görä ýer näletlendi; ömrüňiň ähli günlerinde ondan gaýgy-hasrat bilen iýersiň; ol saňa tikenleri we pytralary çykaryp berer; sen meýdanyň otuny iýersiň; ýerden alnandygyň üçin, tä täzeden ýere dolanýançaň, ýüzüňiň derine çörek iýersiň; çünki sen tozdyrsyň, we topraga-da dolanarsyň».
“Adam öz ýolundan gidip, Şeýtanyň azdyrmalary bilen ylalaşykly hereket edip hem-de Hudaýyň mälim edilen erkine garşy çykyp, özüni beýgeltmäge we bereketlemäge biderek synanyşdy. Şeýlelikde ol Hudaýyň buýruklaryna boýun egmezligi tejribede tanady. Şeýlelikde ol ýagşy bilen ýamany bildi; şeýlelikde ol Hudaýa bolan wepadarlygyny hem sadagatyny ýitirdi we ähli adamzat maşgalasynyň üstüne ýamanlygyň hem ejiriň bentlerini açdy. Şu gün näçe adam şol bir tejribäni geçirýär! Adam haçan öz howpsuzlygy üçin ýeke-täk serişdäniň diňe ‘Reb şeýle diýýär’ diýen söze doly ynam arkaly bolandygyny öwrener?”
Şeýtan adam usullary arkaly öz oýlap tapyşlaryny Hudaýyň çagalarynyň arasyna sokmaga çalyşýar. Ol Hudaý hökmünde kabul edilmäge, hatda Hudaýdan hem ýokarda goýulmaga çalyşýar.
“Şenbe gününi hepdäniň birinji gününe üýtgetmek bilen, ol adamlary Hudaýyň yglanlaryna ynanmazlyga eltýär, şeýlelikde-de olary öz ýollaryna we meýilnamalaryna şeýle bir garatýar welin, olar öz gözlerinde we bozulyp ýoýulan höküminde örän akylly bolup görünýärler. Adam syýasaty arkaly ol adamlary Hudaýyň açyk bildirilen tabşyryklaryny ynsan däplerinden has pes güýje eýe hasap etmäge, hem-de elmydama mukaddes, adyl we ýagşy bolan şol kanundan gyşarmagy ähmiýeti ujypsyz bir zat hasap etmäge eltýär. Ol şuny görýär: adam serişdelerini Hudaý bilen sazlykda tabyn çagalar ýaly ýöremekden şeýlelikde saklamak bilen, biziň dünýämizde Hudaýyň işiniň amala aşmagyna päsgel berip biler.”
“Emma günäniň tejribesi synagdan geçirilenden soň hem, jogapkär orunlarda duran ynsan serişdeleri bilen Şeýtanyň gizlin dildüwşükleri edil biziň ilkinji ata-enelerimiziň ýagdaýyndaky ýaly gorkuly bolmagynda we olardan gaça durulmagynda galýar. Maňa şeýle diýmek tabşyryldy: Hudaýyň işinde jogapkär orunlara ýerleşdirilen adamlar başgalary dolandyrmaga bolan hukuklaryna artykmaç baha berdiler. Adamyň eýeleýän orny onuň häsiýetini üýtgetmeýär. Käbirleri ýygnaklar we sanatoriýalar üçin özleriniň çözgüt tapmalydygyny we olaryň hökümine hiç hili sorag berilmeli däldigini duýan ýaly boldular. Olar her ädimde Isadan öwrensinler. Her bir adam üçin baş ygtyýar Ol bolmalydyr.
Köp gezek biziň Mugallymymyz bolan Şol Birisi şeýle diýýär: “Adamyň öz Hudaýy bilen kiçilikde ýöremegi, ýüregi ökünçli ruh bilen Hudaýyň ýoluny tutup, uly dünýewi peýdalary wada berýän ýaly görünýän Şeýtanyň tekliplerini ret etmegi nähili kyndyr.” Adamyň, diňe Hudaýyň özi tarapyndan goýlan berk binýat üstünde mäkäm durmagyň ýerine, öz ýoluny ýöretmeginiň täsiri gaýta-gaýta gaýtalandy. Hudaýyň görkezýän dogry ýollarynda ýöremekden ýüz öwürmek, olary bulaşyklyga getirjekdir we şol bir synag hem imtihan başdan geçirýän başgalara paýhas öwretmez. Adam haçan Hudaýyň Hudaýdygyny, üýtgemeli adam däldigini öwrener?
Dogry ýoldan sowulan käbirleri, Hudaýyň öz üstlerine ýüklemedik jogapkärçiliklerini ele almak üçin yzygiderli gyzgyn höwes içinde boldular. Hudaý her bir hyzmatkäri we her bir lukmany hakykatyň sadalygyny saklamaga çagyrýar. Köne Ähtde-de, Täze Ähtde-de äşgär edilen Hudaýyň Ogly şu gün biziň dünýämiziň Halasgäridir. Her bir lukmançylyk missioneri öz tälimini Ondan almaly. Eger-de ol howanyň häkimiýetiniň şazadasyndan özüni aýyrmasa, özüne ynanýan janlary azdyrar. Goý, meýilnamalary ýönekeý adamlar tarapyndan düşünilip bilinmejek derejede şeýle bilimli we beýgeldilen adamlardan hemmeler sak bolsun.
“Günäniň mekirlikleri çäksiz düşünjäni hem aşýar. Her bir bela, her bir hasrat we ölüm diňe bir şeriň güýjüniň däl, eýsem diri Hudaýyň hakykatynyň hem subutnamasydyr. Adam ebedilik galýan diri Hudaýyň sözi bolan hakykaty bilensoň, hem-de şol söz boýun egmek arkaly ýaşaýyş berýändigi halda, adamyň Şeýtanyň mekirligine uýmakdaky ejizligi diýseň geňdir. Hudaý tarapyndan öwredilenleriň hemmesi Mesihi Onuň Ogludygy hökmünde tanaýar. Hudaýyň mälim eden beýannamalaryna ynanmaýanlaryň hemmesi günäniň meşhurlygyny görkezýärler we kämil mukaddeslenmek arkaly aýan edilen ýaşaýyş we ölmez-ýitmezlik tarapynda işlemeýärler. Eger olar häsiýetde, sözlerde we ruhda üýtgeşme etmese, janlar heläk bolar.
“Dikeldilen Jennete eltýän orta ýol ýokdur. Bu soňky günler üçin ynsana berlen habar ynsan oýlap tapyşlary bilen garyşdyrylmaly däldir. Biz dünýä aklawçylarynyň syýasatyna bil baglamaly däldiris. Biz doga edýän pespäl adamlar bolmalydyrys, Şeýtanyň serişdeleri tarapyndan kör edilenler ýaly hereket etmän.”
Köp adamlarda iman bar, emma ol söýgi arkaly işleýän we jany päkleýän iman däldir. Halas ediji iman hakykata diňe ýönekeý bir ynanç däl. “Jynlar hem ynanýarlar, we titreýärler.” Hudaýyň Ruhunyň ylhamy adamlara häsiýeti kemala getirýän we adamlary diňe daşky resmi hereketlerden has ýokaryk alyp barýan hereketlendiriji bir güýç bolan imany berýär. Sözler, hereketler we ruh biziň Mesihiň yzyna eýerijilerdigimize şaýatlyk etmeli.
“Hudanyň berýän iň uly nury we berekedi bu soňky günlerde günä geçirmezlige we imandan dänmäge garşy kepillik däldir. Hudaý tarapyndan uly ynam we jogapkärçilik orunlaryna beýgeldilenler gökleriň nurundan ýüz öwrüp, ynsan akylyna ýüz tutup bilerler. Şonda olaryň nury garaňkylyga öwrüler, Hudaýyň ynanyp tabşyran ukyplary duzaga, häsiýetleri bolsa Hudaýa biabraýlyga öwrüler. Hudaý üstünden gülünýän däldir. Ondan daşlaşmak öňem, hemişe-de, öz şübhesiz netijeleri bilen yzarlanandyr. Hudaýa ýaramaýan işleri etmek, eger-de olardan aýgytly toba edilip, terk edilmese, olary aklamaga çalyşmagyň deregine, ýamanlyk edýän adamy ädimme-ädim aldawa alyp barar, ahyrda köp günä jezasız edilýänçä. Hudaý bilen bile işleşýän zähmetkeşler bolmaga we Hudaýyň makullamasyny almaga ýarajak häsiýete eýe bolmak isleýänleriň hemmesi Hudaýyň duşmanlaryndan özlerini aýry saklamaly we Mesihiň dünýä bermek üçin Ýahýa beren hakykatyny gorap saklamalydyrlar.” Manuscript Releases, 18-nji tom, 30–36.