Kyrk Bäşinji Aýatyň Gizlin Taryhy - Ýigrimi Bäşinji San

Men Mukaddes ýerde Hezekiliň, Işaýanyň we Ýahýanyň başdan geçiren tejribesi bilen baglanyşykly hakykatyň dürli ugurlaryny berýän “Şahadatnamalar” kitabyndaky bir bölekden peýdalanyp gelýärin. Ylham kitaby, birinji bapda, Ýahýa yzyndan gelen sesi görmek üçin yzyna öwrüldi.

Patmos adasyndan soňra asmandaky mukaddes ýere çenli, şol ýerde Ýahýa Mesihiň görnüşini görýär; uýamyz Waýtyň bize habar berşi ýaly, bu Danyýeliň öz kitabynyň onunjy bapynda gören şol bir görnüşidir.

Ilkinji dokuz aýat Ysa Mesihiň Ylhamynyň ynsan synag möhletiniň tamamlanmagyna az wagt galanda nähili açylýandygyny görkezýär. Bu ylham Hudaý tarapyndan Ysa berildi; Ysa ony Gabriýele berdi, Gabriýel bolsa ony Ýahýa, Ýahýanyň ýedi ýygnaklara bu habary ibermegi üçin berlen tabşyryk bilen ýetirdi. Işaýa hem altynjy bapda şonuň ýaly tabşyryk aldy, Hezekiýel bolsa ikinji we üçünji baplarda şol bir buýrugy kabul etdi. Ýahýa öz tabşyrygyny alanda tussagdyr; Hezekiýel bilen Daniýel Babilonda ýesirdirler, Işaýa bolsa Ýahudanyň erbet patyşasy Ahazyň döwründe ýaşaýar.

Mukaddes Ýazgylaryň dört şaýady, Isa Mesihiň Ylhamy baradaky habaryň pygamberiň mukaddesde başdan geçiren tejribeleri arkaly nyşanlanan adamlara berlendigini tassyk edýär. Yglan etmäge bellenen habarymyz bize asman mukaddesine girenimizde berilýär. “Her bir jany” synaýan “ojak oty” Malaky üçdäki ojakdyr.

Arassalaýjy kümüşiň peçde dogry möhlet galandygyny, kümüş şeýle bir arassalananda bilýär welin, ol arassalaýjynyň ýüzüni şöhlelendirýär. Kümşüň gadymy döwürde nähili arassalanyşy baradaky bu hakykat, Daniýeliň onunjy bapda gören sebäp bildiryjy “marah” işligi bilen laýyk gelýär. Şu ahyrky günlerde Reb Öz halkyny mukaddes ýere alyp barýar, ýüz kyrk dört müňlügiň baýdagynyň bir bölegi bolmaga dalaşgärleri synamak, arassalamak we päklemek üçin. Bu döwürde, eger biz “günäni daşlasak we ýürekde hem durmuşda päk bolsak”, Ol “biziň bilen işlär”. Käbirleri, edil Daniýeliň onunjy babyndaky ýaly, şol tejribeden gaçýarlar, emma Daniýel bilen nyşanlananlar, Isa Mesihiň ylhamynyň beýik aýna görnüşli görnüşini görýänler, Işaýa beýan edişi ýaly, olaryň dodaklaryna gurbanlyk sypasyndan bir köz degdiriler we olar, ilki mürtede öwrülen ybadathana, soňra bolsa dünýä üçin habar bermäge arassalanyp taýýarlanarlar.

Habar mukaddes mekandaky şol wepaly janlara ýetirilýär. Levililer kitaby, ýigrimi üçünji bap, Pentekost möwsümi bilen gabatlaşdyrylanda, Iň Mukaddes Ýerdäki Äht Sandygyny şöhlelendirmek üçin niýetlenendir. Iman arkaly, babyň habarlarynyň gurluşy mukaddes taryhyň içinde peç synagynyň amala aşyrylandygyny görkezýän üç ýol belgini kesgitleýär. Hudaýy çuňluk bilen—ýigrimi üçünji babyň pygamberlik gurluşy pygamberlige talyp bolana Ezekiýeli birinji babyň birinji aýatynda ýerleşdirmäge mümkinçilik berýär.

Yüz kyrk dört müňüň möhürleniş wagtynda kahyn hökmünde Hyzkyýel on ýedinji Ýubileý döwrüniň otuzynjy ýylyndadyr; bu, Nebukadnesaryň b.e. öň 587-nji ýylda Iýerusalime eden üç gabawynyň üçünjisinden bäş ýyl öňdür. Aýatdaky otuzynjy ýyl Köne Äht taryhynyň iň beýik ruhy oýanmasyndan soňky otuz ýyly aňladýar, hem-de bu bäşinji ýylyň bäşinji güni bolup, şeýlelikde bäş sany Hyzkyýeliň şaýatlygyna goýulýar. Açylyşdaky iki aýatda otuz bir gezek görkezilýär, bäş sany bolsa üç gezek agzalýar. Pentikost möwsümine laýyk getirilýän Lewiler 23-nji babyň gurluşynda otuz bilen aňladylýan ikinji synag surnaýlar baýramyna çenli ýetýär, soňra Mesihiň asmana göterilişine çenli bäş gün, soňra ýaraşyk gününe çenli bäş gün, soňra hem öňki (Pentikost) hem-de soňky (Çadyrlar) ýagyşyny aňladýan ýol belgisine çenli bäş gün bolýar. Gurluş otuz sanyny, onuň yzysüre bolsa bäşiň üç ädimini görkezýär. Hyzkyýel ybadathanadadyr, Lewiler 23-nji babyň gurluşy bolsa Äht sandygyndyr.

Taryh şol pursatda Ezekieliň Iýerusalimiň weýran edilmegi arkaly şekillendirilen ýakynda geljek Ýekşenbe kanunyny nusgalaýan simwoliki gabawdan bäş ýyl öňdändigini tassyklaýar. “Bäş” sany, “otuz” sany ýaly, Levililer ýigrimi üçüň gurluşynyň esasy bir bölegidir.

Bu makalalarda görkezildi ki, bapdaky ilkinji ýigrimi iki aýat soňky ýigrimi iki aýat bilen deňeşdirilende, soňra bolsa şol ýigrimi iki aýatdan ybarat iki setir bilelikde Pentikost möwsümi bilen deňeşdirilende, Malakidäki ojak odu bolan üç basgançakly synag prosesi aýdyň suratlandyrylýar. Şol üç basgançagyň birinji we üçünji basgançaklarynda alfa we omega bar bolup, ol bir basgançagy aňladýan dört ýol belgileriniň yzygiderliliginden durýar.

Pesah baýramy, onuň yzysüre Hamyrsyz çörek baýramy, onuň yzysüre arpanyň ilkinji miwesiniň hödürlenişi, soňra bolsa Hamyrsyz çörek baýramynyň ahyryna çenli «bäş» gün. Şol dört bellik birinji synagy emele getirýär, Isa hem ahyryny hemişe başlangyç arkaly görkezýär, üçünji synag hem dört bellikden düzülendir. Surnaýlar baýramy, soňra Mesihiň asmana göterilişi, onuň yzysüre Ýaraşdyrma güni, soňra bolsa bäş gün geçenden soň Pentikost bilen Çadyrlary baýramynyň ikisiniň hem gelşi. Pentikost irki ýagşyň nyşanydyr, Çadyrlary baýramy bolsa soňky ýagşyň nyşanydyr. Lewiler kitaby ýigrimi üçünji bapdaky nusgada Pentikost bilen Çadyrlary baýramy sazlaşýar.

Soňky synag we päkleniş işi 2023-nji ýylyň 31-nji dekabrynda başlandy. Ilkinji synag, 2020-nji ýylyň 18-nji iýulyndaky lapykeçlik arkaly öňünden synag edilen topary bölüp aýran «halkyň talaňçylary» baradaky dawada alamatlandyrylan binýatlyk synag boldy.

Lewiler kitabyň ýigrimi üçünji babynda birinji synag, üçlükden ybarat pygamberlik utgaşmasy arkaly, onuň yzysüre bäş gün soň hamyrsyz çörek baýramynyň tamamlanmagy bilen görkezilýär. Pasha birinji gün, hamyrsyz çörek baýramy ikinji gün, ilkinji hasyl sadakasy bolsa üçünji gün boldy. Bäş gün soň hamyrsyz çörek baýramy tamamlandy. Üç synagyň ilkinjisiniň pygamberlik gurluşy üçünji we iň soňky synagda hem görkezilýär. Üç ýolgörkezgiden ybarat bolup, onuň yzysüre ýene bir ýolgörkezgi gelýän şol üçünji ýolgörkezgide surnaýlar baýramy birinji gündir, ondan bäş gün soň Mesihiň asmana göterilişi bolýar, soň ondan bäş gün soň kefaret güni gelýär, soň bolsa bäş gün geçenden soň Pentekost hem-de Çadyrlar baýramy bilelikde ýakyn wagtda geljek ýekşenbe kanunyny alamatlandyrýar; bu bolsa Ezekiýel kitabynda Iýerusalimiň weýran edilmegi hökmünde görkezilýär.

Hamyrsyz çörek baýramynyň tamamlanmagy bilen surnaýlar baýramynyň arasynda otuz gün bar; bu günler diňe bir ruhanynyň nyşanyny däl, eýsem Ylahy şekillendirişiň çäginde görkezilen üç synagyň ikinjisini hem aňladýar.

Mesihiň çokundyrylmagy Pasha, hamyrsyz çörekler we ilkinji miweler atly üç menzili görkezýär, çünki şol üç menzil Mesihiň ölümine, jaýlanyşyna we direlişine yşarat edýär. Şol üç ädimden soň bäş gün geçip, dördünji ädime ýetilýär; bu bolsa hamyrsyz çörekler baýramynyň tamamlanmagy bilen görkezilýär. Çokundyrylma, Ýahýanyň öz Mesihini çokundyran gysga pursadynda şol üç ädimi bir ýerde görkezýär. Bahar baýramlary şol üç ädimiň arasyny hersini bir günden aýyrýar, güýz baýramlary bolsa şol üç ädimiň arasyny bäş günden aýyrýar.

Ilkinji synag hökmünde ýaz baýramlarynyň üç sany ýol görkezijisiniň utgaşygyny, onuň yzysüre bäş gün geçenden soň bir ýol görkezijisiniň gelşi bilen bilelikde ulananymyzda; soňra-da güýz baýramlaryny bäş gün geçenden soň bir ýol görkezijisi gelýän üç ýol görkezijisi hökmünde ulananymyzda, pygamberlik gurluşy berkarar bolýar; bu gurluş üçden ybarat alfa ýol görkezijisinden we onuň yzysüre bäş günden ybarat bolup, soňra otuz gün bilen dowam edip, güýz baýramlarynyň üçünji synagyny hem üçden ybarat, yzysüre bäş gün gelýän bir ýol görkezijisi hökmünde öz içine alýar — bu gurluş birinji synagyň jemi bäş güni öz içine alýandygyny, onuň yzysüre üçünji bäş günlük ýol görkezijisine çenli ýetýän otuz günlük ikinji synagyň gelýändigini görkezýär. Bäş üstüne otuz, üstüne-de bäş, kyrkdyr (5 + 30 + 5 = 40).

Mesihiň çokundyrylmagynyň yzysüre üç synag bilen tamamlanan kyrk gün geldi. Levitler 23-nji bapynyň gurluşynda Pentikost döwrüi bilen utgaşykda has köp zat görüp bolýar, emma başga bir derejede bu bap Iň Mukaddes Ýerdäki Ähti Sandygyny aňladýar.

Lewiler kitaby 23-nji bapdaky ýazky we güýzki baýramçylyklar iki Sabadyň arasynda ýerleşdirilendir. Şol iki Sabat iki ýapyk keruby aňladýar, we Lewiler kitaby 23-nji bap bilen gabat getirilýän Pentekost möwsüminiň ýol belgileri Sandygy hem-de iki ýapyk keruby aňladýar. Ezekiýel birinji bapda mukaddeshana alnyp gidilýär, we ol ýere alnyp gidilende, ol Ierusalimiň weýran edilmegine alyp baran gabawdan bäş gün öňde ýerleşdirilýär; bu bolsa tizden geljek Ýekşenbe kanunynyň nyşanydyr. Ýekşenbe kanuny Lewiler kitaby 23-nji bapda Pentekost we Çadyrlar baýramy arkaly aňladylýar. Ezekiýel otuzyňjy ýylda ýerleşýär, we otuz ýyl Malaky 3-däki oduň peji bolup durýan üç synagyň ikinjisiniň döwrüdir. Ikinji synag, edil Ezekiýeliň, taryhçylaryň atlandyryşy ýaly, Ýoşiýanyň Beýik Pesahyndan başlan on ýedinji Ýubilý sikliniň otuzyňjy ýylynda bolşy ýaly, otuz gün arkaly aňladylýar. Ezekiýel on sekiz aý dowam eden gabawdan bäş ýyl öňdedir, we ol ybadathanadadyr; bu bolsa galanlaryň arassalanyp, päklenýän soňky üç synagynyň ortasydyr.

Miladydan öň 592-nji ýylda Hezekiel gudrat bilen “lal” edildi we diňe Hudaý onuň agzyny açanda gepleýärdi. Bu ýagdaý Miladydan öň 585-nji ýylda Iýerusalimiň ýykylýança dowam etdi. Gabaw başlan gün, onuň “gözleriniň” “islegi” ölen wagty, Hudaý ony gepletdi, emma Iýerusalim, ýagny Ysraýylyň “gözleriniň” “islegi” ýykylýança, oňa erkin geplemäge rugsat berilmedi. Iýerusalimiň ýykylmagy ýakyn wagtda geljek ýekşenbe kanunyny aňladýar, we hut şol ýerde sekizinji nobatyň ruhanysy bolan, ybadathanada hyzmat edip durka lal edilen Ýahýanyň kakasy bardy; Hezekiel hem takmynan dokuz aýlap hut şol ýerde lal edilipdi. Ýahýa doglandan soň sekizinji günde, oňa sünnet edilýän mahaly, onuň geplemegine rugsat berildi. Iki pygamber mukaddes ýerde lal edildi. Mukaddes ýerde Mesihi görüp durka lal edilen üçünji pygamber Danieldi. Onuň onunjy babynda Daniel mukaddes ýerdedir, we üç gezek degilmegiň ikinjisi bilen degnilýän mahaly lal edilýär. Ortadaky nokatda Daniel lal edilýär.

“Geplemek” diýen alamatlaýyn many ýakyn wagtda güýje girjek ýekşenbe güni baradaky kanunda, Amerikanyň Birleşen Ştatlary aždarha ýaly gepleýän mahalynda aýratyn nygtalýar; Bilamyň eşegi gepleýär, Habakkugyň görnüşi gepleýär we ýalan sözlemeýär. Mukaddes ýerde bolan wagtlarynda dilsiz edilen üç dilsiz pygamber Ýerusalimiň weýran edilmegi wagtynda gepleýärler. Zakariýa bilen baglanyşyklylykda bolsa, ol oglunyň täze adynyň dogrudygyny görkezmek üçin gepleýär; şeýlelikde bu özlerine täze at berilýän Filadelfiýalylary nyşanlandyrýar.

Zekerýa Ýahýanyň täze maşgala adyny ýazmak üçin ýazuw tagtasy berildi.

Ýahýanyň täze ady Filadelfiýa ýygnagy bilen gabat gelýär, we Zakariýanyň ady, Zakariýanyň üçünji perişdäniň habaryna ynanmazlygynda görkezilişi ýaly, Laodikýa bilen gabat gelýär. Ähli pygamberler ahyrky günlere ýüzlenýärler, we ahyrky günler üçünji perişdäniň taryhydyr. Şonuň üçin habary getiren perişde hökman üçünji perişde bolmalydyr. Zakariýa Rebbiň Laodikýadaky Ýedinji Gün Adventist ýygnagynyň ýanyndan geçip gitjekdigine düşünmegi ret etdi. Bu pygamberlerde sesiň gaýtadan dikeldilişi barada aýdara ýene köp zat bar, emma biz Ýoşiýanyň pygamberlik ugry baradaky düşünjä tarap öňe gitmegimizi dowam etdireris.

Biziň miladydan öňki 622-nji ýylda Ýoşiýanyň Pesah baýramy bilen başlanan on ýedinji Ýubileý döwrüne seredendigimiz dogrudyr, emma Ýoşiýanyň nesil ugry miladydan öňki 622-nji ýyldan has öň başlanýar. Ysraýylyň Şaulyny özleriniň ilkinji patyşasy hökmünde tagta çykaran pitnesi patyşa Şaulyň höküm sürjek kyrk ýylyny belledi; onuň yzyndan patyşa Dawudyň höküm sürjek kyrk ýyly, onuň hem yzyndan Süleýmanyň höküm sürjek kyrk ýyly geldi. Hudaýy ret etmek bilen pygamber Şamuweli şeýle çuňňur närazy eden şol ýagdaý miladydan öňki 1097-nji ýylda bolup geçdi we pygamberlik taýdan bir pitne çyzygyny başlatdy; ol çyzyk ýehudylaryň: «Bizde patyşa ýok, diňe Sezar bar», diýip jar edenlerinde, haçda soňlandy.

B.e.ö. 1097-nji ýylda Süleýmanyň b.e.ö. 977-nji ýylda aradan çykýança, üç patyşa hersi kyrk ýyldan höküm sürerdi; şondan soňra patyşalyk demirgazyk we günorta bolup bölündi.

Süleýmanyň patyşalyk etmegi miladydan öňki 1017-nji ýylda başlady; Ybadathananyň binýady Süleýmanyň patyşalygynyň dördünji ýylynda (m.ö. 1013) goýuldy. Gurluşyk ýedi ýyl dowam etdi (1 Patyşalar 6:37–38), we Ybadathana Süleýmanyň on birinji ýylynyň sekizinji aýynda tamamlandy. Resmi bagyşlanyş dabarasy ýedinji aýda (Etanim aýynda), Çatyr baýramynyň dowamynda (1 Patyşalar 8; 2 Taryh 5–7), m.ö. 1006-njy ýylda geçirildi. Patyşalar, Ybadathana we milletiň her biri taryhda patyşalara, Ybadathana ýa-da millete degişli pygamberlik döwri hökmünde aýdyň bellenýän dört ýüz togsan ýyllyk döwür bilen görkezilýär.

Danyýel biziň eramyzdan öňki 607-nji ýylda ýesir alnypdy, emma Mukaddes Kitap hronologiýasy bilen meşgullanýanlaryň aglabasy biziň eramyzdan öňki 605-nji ýyly görkezýär. Taryhy ýazgy pygamberlik şaýatlygyna laýyk gelmelidir, hem-de biziň eramyzdan öňki 1097-nji ýylda patyşa baradaky isleg bilen başlanýan taryh çyzygynyň üstünde taryhy taýdan bellenen wakalaryň nyşanly manysy birnäçe pygamberlik şaýatlarynyň esasynda biziň eramyzdan öňki 607-nji ýylyň dogry ulanylyşdygyny, 605-nji ýylyň bolsa däldigini talap edýär. Biziň eramyzdan öňki 607-nji ýyl patyşalar çyzygyndaky dört ýüz togsan ýylyň soňuny belleýär, ýöne şol bir wagtda ol şol çyzykda ýüze çykýan ýetmiş ýylyň üç esasy beýanynyň birine-de başlangyç berýär. Biziň eramyzdan öňki 607-nji ýyl biziň eramyzdan öňki 677-nji ýylda Manaşşyň ýesir alnyp başlan ýetmiş ýylyň soňuny belleýär. Dört ýüz togsan ýyl nyşanynyň birinji beýany (çyzykda üç şaýada eýedir) ýetmiş ýylyň üç şaýatynyň biriniň tamamlanýan ýerinde jemlenýär, şol ýerde ýetmiş ýylyň başga bir şaýady hem başlanýar. Matematiki gurluş Danyýeliň biziň eramyzdan öňki 605-nji ýylda ýesir alnypdygy baradaky pikire garamazdan, biziň eramyzdan öňki 607-nji ýyla şaýatlyk edýär.

МЭӨ 1097 оноос МЭӨ 607 он хүртэлх хаадтай холбоотой 490 жилийн хугацааг агуулсан тэрхүү шугамын дотор мөн Соломоны сүмийг ариусган зориулснаас эхлээд цөллөгийн дараах сүмийг Зеруббабель МЭӨ 515 онд ариусган зориулсан хүртэл 490 жил бий. Тэр 490 жил нь Соломон хаанчлалынхаа арван нэгдүгээр онд сүмийг ариусган зориулснаас хойших 420 жил дээр, олзлогдлын үеэр сүм эзгүйрсэн 70 жилийг нэмснээр бүрдэх бөгөөд нийтдээ 490 жил болно. Артаксерксийн гурав дахь зарлиг үүнээс 59 жилийн дараа, МЭӨ 457 онд гарсан бөгөөд Бурханы ард түмэнд “тогтоогдсон” (таслан авсан, Даниел 9:24) 490 жилийн эхлэлийг тэмдэглэдэг; энэ хугацаа Стефаныг чулуугаар шидэж алсан үйл явдлаар МЭ 34 онд төгссөн. Мэдээж хэрэг, МЭӨ 1097 онд Бурханыг болон Эш Үзүүллийн Сүнсийг няцаасан суурь урвалтаар эхэлж, Стефан Христийг Бурханы баруун гар талд зогсож байхыг харсан үед төгсдөг эш үзүүллэгийн шугамд үүнээс өөр олон гүн утгатай цаг тооллын гэрчлэлүүд бий. Энэ гэрчлэлийн дотор бид Иосиагийн эш үзүүллэгийн хүрдийг олж хардаг.

Men “esas dönük dinden dönme” diýýärin, çünki şol setiriň başlangyjy Ysraýylyň dünýä degişli bir patyşany isleýändigi sebäpli Hudaýy Patyşa hökmünde ret eden wagtyny görkezýär; şeýlelikde bu, Ysraýylyň ynsan patyşalygynyň esasynyň goýlandygyny belleýär. Men muny Ýoşýanyň tekeri üçin hem ýazýaryn, çünki “Hudaýyň esasy” diýmegi aňladýan bu at Hudaýyň halkynyň hem esasynyň, hem-de esas dönükliginiň nyşanydyr.

Süleýman aradan çykyp, on iki tire demirgazyk we günorta bolup bölünende, Ýerogobyň galp ybadat ulgamyny bagyş etmegi boýun egmedik pygamber tarapyndan ýazgaryldy we onuň ýazgarmasy Ýoşýa atly geljek bir patyşa baradaky pygamberligi öz içine alýardy. Ýerogam bilen demirgazykdaky on tiräniň düýpli ýüz dönderişiniň başynda, b.e.ö. 622-nji ýylyň Beýik Pesah baýramy bilen alamatlandyrylýan Ýoşýanyň we onuň oýanşy baradaky pygamberlik öňünden aýdyldy. Ol oýanş Musanyň ýazgylarynyň tapylmagy we olaryň üznüksiz ýüz dönderişi sebäpli Hudaýyň halkynyň üstünden höküm çykarylmagynyň yglan edilmegi arkaly amala aşdy. Musanyň ýazgylaryndaky sözler patyşa Ýoşýa okalanda, bu Köne Äht taryhynyň iň beýik oýanşyny döretdi. Geljekde Ýoşýa atly bir çaganyň doguljakdygy baradaky pygamberlik hem boýun egmedik pygamber tarapyndan patyşa Ýerogama garşy edilen düýpli ýüz dönderiş baradaky pygamberlik ýazgaryşyny öz içine alýardy.

Danyýeliň atlandyryşy ýaly, Musanyň näleti Lewiler 26-daky “ýedi wagt” bolup, ol Adventizmiň düýp hakykatlarynyň nyşany bolan William Milleriň esas goýujy açyşyna öwrüldi. Milleriň habarynyň 1840-njy ýylyň 11-nji awgustynda güýçlendirilmegi 1838-nji we 1840-njy ýyllarda “Ýoşiýa” Litchiň işi arkaly amala aşyryldy. 1863-nji ýylda şol esaslar bir gyra süýşürildi we “ýedi wagt” diňe bir Filadelfiýa Milleritleriniň düýp hakykatlarynyň nyşany bolman, eýsem Laodikeýa Millerizminiň şol esaslara garşy gozgalaňynyň hem nyşanyna öwrüldi. Birinji we ikinji perişdeleriň Milleritleriniň taryhy “Ýoşiýanyň” simwolikasyny özünde saklaýar; bu bolsa ýüz kyrk dört müňüň taryhynda edil harpma-harp gaýtalanar. Ýoşiýanyň tigiri Şa Şawulyň jadygöýlügine çenli yza uzaýar, soňra bolsa Ýekşenbe kanuny mahalynda Laodikeýa ýedinji gün adventist buthanasynyň agzyndan çykarylyp taşlanylmagyna çenli uzap gidýär. Hezekiýeldäki Ýoşiýanyň tigiri indi ýüz kyrk dört müňüň möhürlenmeginiň jemleýji nokady hökmünde açylyp başlanýar.

Biz bu meseleleri indiki makalada dowam etdireris.