Kyrk Bäşinji Aýatyň Gizlin Taryhy - Ýigrimi Bäşinji San

Men Mukaddes ýerde Hezekiliň, Işaýanyň we Ýahýanyň başdan geçiren tejribesi bilen baglanyşykly hakykatyň dürli ugurlaryny berýän “Şahadatnamalar” kitabyndaky bir bölekden peýdalanyp gelýärin. Ylham kitaby, birinji bapda, Ýahýa yzyndan gelen sesi görmek üçin yzyna öwrüldi.

Patmos adasyndan soňra asmandaky mukaddes ýere çenli, şol ýerde Ýahýa Mesihiň görnüşini görýär; uýamyz Waýtyň bize habar berşi ýaly, bu Danyýeliň öz kitabynyň onunjy bapynda gören şol bir görnüşidir.

Ilkinji dokuz aýat adamzadyň synag möhleti tamamlanmazyndan edil öň Isa Mesihiň Ylhamynyň möhüriniň nähili açylýandygyny görkezýär. Bu ylhamy Hudaý Isa berdi, Isa ony Jebraýyla berdi, Jebraýyl bolsa ony Ýahýa berip, oňa bu habary ýedi ýygnaga ibermegi tabşyrdy. Işaýa hem şol işi ýerine ýetirmek baradaky tabşyrygyny altynjy bapda aldy, Ezekiýel bolsa şol bir tabşyrygy ikinji we üçünji baplarda aldy. Ýahýa öz tabşyrygyny alan wagty tussagdyr; Ezekiýel bilen Danyýel Wawilonda ýesirlikdedirler, Işaýa bolsa Ýahudanyň zalym patyşasy Ahazyň döwründe ýaşaýar.

Mukaddes Kitapdaky dört şaýat Isa Mesihiň Ylhamynyň habarynyň bu pygamberleriň mukaddes ýerdäki başdan geçirenleri arkaly öňünden şekillendirilen adamlara berilýändigine güwä geçýär. Biz hut gökdäki mukaddes ýere girenimizde, yglan etmegi bize tabşyrylan habary alýarys. “Her bir jany” synagdan geçirýän “küräniň ody” Malaky kitabynyň üçünji babyndaky küredir.

Kümüş saplaýjy ussa kümüş özüniň ýüzüni şöhlelendirjek derejede sap bolanda, onuň peçde geregiçe wagt saklanandygyny bilýär. Kümşüň gadym döwürlerde nähili saplanandygy baradaky bu hakykat Danyýalyň onunjy bapda gören ýükletme derejesindäki “marah” işligi bilen sazlaşýar. Şu ahyrky günlerde Reb ýüz kyrk dört müňüň baýdagynyň bir bölegi bolmaga dalaşgärleri synamak, päklemek we saplamak üçin Öz halkyny mukaddes mekana alyp barýar. Bu döwürde “eger” biz “erbetligi terk edip, ýüregimizde we durmuşymyzda päk bolsak”, “Ol biziň bilen işleşer”. Käbirleri Danyýal kitabynyň onunjy babynda bolşy ýaly, muny başdan geçirmekden gaçýarlar, emma Danyýalyň keşbinde aňladylýan we Isa Mesihiň aýan bolşuny görkezýän beýik aýna görnüşini hakykatdan-da görýänleriň dodaklaryna, Işaýanyň beýan edişi ýaly, gurbanlyk sypasyndan alnan köz degiriler hem-de olar päklenip, ilki imandan dänen ýygnaga, soňra bolsa dünýä habar ýetirmäge taýýarlanylar.

Bu habar mukaddes mekandaky şol wepaly janlara ýetirilýär. Lewiler kitabynyň ýigrimi üçünji baby Pentikost möwsümi bilen utgaşdyrylanda, Iň mukaddes ýerdäki Äht sandygyny şöhlelendirmek üçin niýetlenendir. Iman arkaly bu babyň habarlarynyň gurluşy peçdäki synagyň geçirilýän mukaddes taryhynyň çäginde üç sany ýol belgisini kesgitleýär. Ylahy taýdan çuň manyly — ýigrimi üçünji babyň pygamberlik gurluşy pygamberligi öwrenýän adama Ezekiýeli birinji babyň birinji aýadynda tapmaga mümkinçilik berýär.

Yüz kyrk dört müňüň möhürleniş wagtynda kahyn hökmünde Hyzkyýel on ýedinji Ýubileý döwrüniň otuzynjy ýylyndadyr; bu, Nebukadnesaryň b.e. öň 587-nji ýylda Iýerusalime eden üç gabawynyň üçünjisinden bäş ýyl öňdür. Aýatdaky otuzynjy ýyl Köne Äht taryhynyň iň beýik ruhy oýanmasyndan soňky otuz ýyly aňladýar, hem-de bu bäşinji ýylyň bäşinji güni bolup, şeýlelikde bäş sany Hyzkyýeliň şaýatlygyna goýulýar. Açylyşdaky iki aýatda otuz bir gezek görkezilýär, bäş sany bolsa üç gezek agzalýar. Pentikost möwsümine laýyk getirilýän Lewiler 23-nji babyň gurluşynda otuz bilen aňladylýan ikinji synag surnaýlar baýramyna çenli ýetýär, soňra Mesihiň asmana göterilişine çenli bäş gün, soňra ýaraşyk gününe çenli bäş gün, soňra hem öňki (Pentikost) hem-de soňky (Çadyrlar) ýagyşyny aňladýan ýol belgisine çenli bäş gün bolýar. Gurluş otuz sanyny, onuň yzysüre bolsa bäşiň üç ädimini görkezýär. Hyzkyýel ybadathanadadyr, Lewiler 23-nji babyň gurluşy bolsa Äht sandygyndyr.

Taryh şol pursatda Ezekieliň Iýerusalimiň weýran edilmegi arkaly şekillendirilen ýakynda geljek Ýekşenbe kanunyny nusgalaýan simwoliki gabawdan bäş ýyl öňdändigini tassyklaýar. “Bäş” sany, “otuz” sany ýaly, Levililer ýigrimi üçüň gurluşynyň esasy bir bölegidir.

Bu makalalarda görkezilişi ýaly, babyň ilkinji ýigrimi iki aýaty onuň soňky ýigrimi iki aýaty bilen gabatlaşdyrylyp, soňra hersi ýigrimi iki aýatdan ybarat bolan şol iki hatar bilelikde Pentikost döwri bilen gabatlaşdyrylanda, Malakyda agzalýan peç ody bolan üç tapgyrly synag prosesi aýdyň suratlandyrylýar. Bu üç tapgyryň birinji we üçünji tapgyrlarynda bir tapgyry aňladýan dört sany ýol belgisiniň yzygiderliginden ybarat bolan alfa we omega bar.

Pesah baýramy, onuň yzysüre Hamyrsyz çörek baýramy, onuň yzysüre arpanyň ilkinji miwesiniň hödürlenişi, soňra bolsa Hamyrsyz çörek baýramynyň ahyryna çenli «bäş» gün. Şol dört bellik birinji synagy emele getirýär, Isa hem ahyryny hemişe başlangyç arkaly görkezýär, üçünji synag hem dört bellikden düzülendir. Surnaýlar baýramy, soňra Mesihiň asmana göterilişi, onuň yzysüre Ýaraşdyrma güni, soňra bolsa bäş gün geçenden soň Pentikost bilen Çadyrlary baýramynyň ikisiniň hem gelşi. Pentikost irki ýagşyň nyşanydyr, Çadyrlary baýramy bolsa soňky ýagşyň nyşanydyr. Lewiler kitaby ýigrimi üçünji bapdaky nusgada Pentikost bilen Çadyrlary baýramy sazlaşýar.

Soňky synag we päkleniş işi 2023-nji ýylyň 31-nji dekabrynda başlandy. Ilkinji synag, 2020-nji ýylyň 18-nji iýulyndaky lapykeçlik arkaly öňünden synag edilen topary bölüp aýran «halkyň talaňçylary» baradaky dawada alamatlandyrylan binýatlyk synag boldy.

Lewiler kitabyň ýigrimi üçünji babynda birinji synag, üçlükden ybarat pygamberlik utgaşmasy arkaly, onuň yzysüre bäş gün soň hamyrsyz çörek baýramynyň tamamlanmagy bilen görkezilýär. Pasha birinji gün, hamyrsyz çörek baýramy ikinji gün, ilkinji hasyl sadakasy bolsa üçünji gün boldy. Bäş gün soň hamyrsyz çörek baýramy tamamlandy. Üç synagyň ilkinjisiniň pygamberlik gurluşy üçünji we iň soňky synagda hem görkezilýär. Üç ýolgörkezgiden ybarat bolup, onuň yzysüre ýene bir ýolgörkezgi gelýän şol üçünji ýolgörkezgide surnaýlar baýramy birinji gündir, ondan bäş gün soň Mesihiň asmana göterilişi bolýar, soň ondan bäş gün soň kefaret güni gelýär, soň bolsa bäş gün geçenden soň Pentekost hem-de Çadyrlar baýramy bilelikde ýakyn wagtda geljek ýekşenbe kanunyny alamatlandyrýar; bu bolsa Ezekiýel kitabynda Iýerusalimiň weýran edilmegi hökmünde görkezilýär.

Petir çörek baýramynyň tamamlanmagy bilen Surnaýlar baýramynyň arasynda otuz gün bolup, bu günler diňe bir ruhanynyň nyşanyny däl, eýsem Ylahy şekillendirişde görkezilen üç synagyň ikinjisini hem aňladýar.

Mesihiň suwa çokundyrylmagy Pasha, petir çörek we ilkinji hasyl baýramlaryndan ybarat üç çelgini aýdyň görkezýär, sebäbi şol üç çelgi Mesihiň ölümini, jaýlanmagyny we direlmegini aňladýar. Şol üç ädimden soň, petir çörek baýramynyň tamamlanmagy bilen aňladylýan dördünji ädime çenli bäş gün geçýär. Ýahýa öz Mesihini suwa çokundyranda, bu suwa çokundyrylyş şol üç ädimi bir gysga pursatda görkezýär. Ýaz baýramlary şol üç ädimi biri-birinden bir günlük aralyk bilen, güýz baýramlary bolsa bäş günlük aralyk bilen aýyrýar.

Ýazky baýramlaryň birinji synagyny üç sepgidiň we olardan bäş gün soň gelýän bir sepgidiň utgaşmasy hökmünde ulananymyzda, soňra bolsa güýzki baýramlary üç sepgit hem-de olardan bäş gün soň gelýän bir sepgit hökmünde ulananymyzda, üçlükden ybarat we yzyndan bäş gün gelýän alfa sepgidinden, ondan soň gelýän otuz günden hem-de güýzki baýramlaryň üçlükden ybarat we yzyndan bäş gün gelýän sepgit görnüşindäki üçünji synagyndan ybarat pygamberlik gurluşy emele gelýär—bu gurluş birinji synagyň jemi bäş güni öz içine alýandygyny, onuň yzyndan bolsa bäş günlük üçünji sepgide çenli dowam edýän otuz günlük ikinji synagyň gelýändigini görkezýär. Bäşiň, otuzyň we bäşiň jemi kyrkdyr (5 + 30 + 5 = 40).

Mesih suwa çümdürilenden dessine, üç synag bilen tamamlanan kyrk günlük döwür başlandy. Lewiler kitabynyň ýigrimi üçünji babynyň gurluşyna Pentikost döwri bilen baglanyşykda seredilende, has köp many görmek bolýar, emma başga bir derejede bu bap Iň mukaddes ýerdäki Äht sandygyny aňladýar.

Lewiler kitaby 23-nji bapdaky ýazky we güýzki baýramçylyklar iki Sabadyň arasynda ýerleşdirilendir. Şol iki Sabat iki ýapyk keruby aňladýar, we Lewiler kitaby 23-nji bap bilen gabat getirilýän Pentekost möwsüminiň ýol belgileri Sandygy hem-de iki ýapyk keruby aňladýar. Ezekiýel birinji bapda mukaddeshana alnyp gidilýär, we ol ýere alnyp gidilende, ol Ierusalimiň weýran edilmegine alyp baran gabawdan bäş gün öňde ýerleşdirilýär; bu bolsa tizden geljek Ýekşenbe kanunynyň nyşanydyr. Ýekşenbe kanuny Lewiler kitaby 23-nji bapda Pentekost we Çadyrlar baýramy arkaly aňladylýar. Ezekiýel otuzyňjy ýylda ýerleşýär, we otuz ýyl Malaky 3-däki oduň peji bolup durýan üç synagyň ikinjisiniň döwrüdir. Ikinji synag, edil Ezekiýeliň, taryhçylaryň atlandyryşy ýaly, Ýoşiýanyň Beýik Pesahyndan başlan on ýedinji Ýubilý sikliniň otuzyňjy ýylynda bolşy ýaly, otuz gün arkaly aňladylýar. Ezekiýel on sekiz aý dowam eden gabawdan bäş ýyl öňdedir, we ol ybadathanadadyr; bu bolsa galanlaryň arassalanyp, päklenýän soňky üç synagynyň ortasydyr.

Miladydan öňki 592-nji ýylda Ezekiýel tebigatdan daşary güýç arkaly “lal” edilýär we diňe Hudaý onuň agzyny açanda gepleýär. Bu ýagdaý miladydan öňki 586-njy ýylda Iýerusalim ýykylýança dowam edýär. Gabaw başlanda, onuň “gözleriniň” “guwanjynyň” ölen güni Hudaý ony gepledipdi, emma Ysraýylyň “gözleriniň” “guwanjy” bolan Iýerusalim ýykylýança, oňa erkin geplemäge rugsat berilmändi. Iýerusalimiň ýykylmagy ýakyn wagtda giriziljek ýekşenbe kanunyny aňladýar we Çokundyryjy Ýahýanyň kakasy — sekizinji ruhanylar toparyndan bolan bir ruhany — hem hut şol ýerde, ybadathanada gulluk edip ýörkä lal edilipdi; Ezekiýel hem şol ýerde takmynan dokuz aýlap lal edilipdi. Ýahýa doglandan soňky sekizinji günde, Ýahýa sünnet edilýärkä, onuň kakasyna geplemäge rugsat berildi. Iki pygamber mukaddes mekandaka lal edilipdi. Mukaddes mekanda Mesihi görüp durka lal edilen üçünji pygamber Danyýeldi. Onunjy bapda Danyýel mukaddes mekandadyr we oňa jemi üç gezek el degrilýär; ol hut ikinji gezek el degrilýän pursatynda lal edilýär. Ortaky nokatda Danyýel lal edilýär.

“Geplemegiň” nyşanlaýyn manysy ýakyn wagtda çykjak ýekşenbe güni baradaky kanun bilen aýan bolýar: şonda Amerikanyň Birleşen Ştatlary aždarha kimin gepleýär, Bilgamyň eşegi gepleýär, Habakugyň gören görnüşi gepleýär we ýalan sözlemeýär. Mukaddes mekanda bolýarkalar lal edilen üç pygamber Iýerusalim weýran edilende gepleýärler. Zekerýa barada aýdylanda bolsa, ol öz oglunyň täze adynyň dogrudygyny tassyklamak üçin gepleýär we şeýlelikde, täze at berilýän filadelfiýalylaryň timsaly bolup durýar.

Ýahýanyň täze adyny ýazmagy üçin Zakarýa ýazuw tagtasy berildi.

Ýahýanyň täze ady Filadelfiýa ýygnagy bilen gabat gelýär, we Zakariýanyň ady, Zakariýanyň üçünji perişdäniň habaryna ynanmazlygynda görkezilişi ýaly, Laodikýa bilen gabat gelýär. Ähli pygamberler ahyrky günlere ýüzlenýärler, we ahyrky günler üçünji perişdäniň taryhydyr. Şonuň üçin habary getiren perişde hökman üçünji perişde bolmalydyr. Zakariýa Rebbiň Laodikýadaky Ýedinji Gün Adventist ýygnagynyň ýanyndan geçip gitjekdigine düşünmegi ret etdi. Bu pygamberlerde sesiň gaýtadan dikeldilişi barada aýdara ýene köp zat bar, emma biz Ýoşiýanyň pygamberlik ugry baradaky düşünjä tarap öňe gitmegimizi dowam etdireris.

Biz miladydan öňki 622-nji ýylda Ýoşyýanyň Pesah baýramynda başlanan on ýedinji Ýubileý aýlawyna seredip geçdik, emma Ýoşyýa bilen baglanyşykly wakalar hatary miladydan öňki 622-nji ýyldan has ir başlanýar. Ysraýylyň Şawuly özüniň ilkinji patyşasy hökmünde tagta çykaran pitnesi Şawul patyşanyň kyrk ýyllyk hökümdarlygynyň başlangyjyny alamatlandyrdy; onuň yzyndan Dawut patyşanyň kyrk ýyllyk hökümdarlygy, soňra bolsa Süleýmanyň kyrk ýyllyk hökümdarlygy geljekdi. Şamuwel pygamberiň göwnüne şeýle agyr degen Hudaýy ret etmek wakasy miladydan öňki 1097-nji ýylda bolup geçdi we ýehudylaryň Sezardan başga patyşalarynyň ýokdugyny yglan edenlerinde haçda tamamlanan pitnäniň pygamberlik hataryny başlaýar.

B.e.ö. 1097-nji ýylda Süleýmanyň b.e.ö. 977-nji ýylda aradan çykýança, üç patyşa hersi kyrk ýyldan höküm sürerdi; şondan soňra patyşalyk demirgazyk we günorta bolup bölündi.

Süleýmanyň patyşalyk etmegi miladydan öňki 1017-nji ýylda başlady; Ybadathananyň binýady Süleýmanyň patyşalygynyň dördünji ýylynda (m.ö. 1013) goýuldy. Gurluşyk ýedi ýyl dowam etdi (1 Patyşalar 6:37–38), we Ybadathana Süleýmanyň on birinji ýylynyň sekizinji aýynda tamamlandy. Resmi bagyşlanyş dabarasy ýedinji aýda (Etanim aýynda), Çatyr baýramynyň dowamynda (1 Patyşalar 8; 2 Taryh 5–7), m.ö. 1006-njy ýylda geçirildi. Patyşalar, Ybadathana we milletiň her biri taryhda patyşalara, Ybadathana ýa-da millete degişli pygamberlik döwri hökmünde aýdyň bellenýän dört ýüz togsan ýyllyk döwür bilen görkezilýär.

Danyýel biziň eýýamymyzdan öňki 607-nji ýylda ýesir alyndy, emma Mukaddes Kitabyň hronologiýasy boýunça hünärmenleriň aglabasy biziň eýýamymyzdan öňki 605-nji ýyly görkezýär. Taryhy ýazgylar pygamberlik şaýatlygy bilen gabat gelmelidir, biziň eýýamymyzdan öňki 1097-nji ýylda patyşaly bolmak islegi bilen başlanýan taryhyň wagt çyzygynda taryhy taýdan bellenen wakalaryň nyşanlaýyn manysy bolsa birnäçe pygamberlik şaýadyna esaslanyp, dogry sene hökmünde biziň eýýamymyzdan öňki 605-nji ýylyň däl-de, biziň eýýamymyzdan öňki 607-nji ýylyň ulanylmagyny talap edýär. Biziň eýýamymyzdan öňki 607-nji ýyl patyşalaryň wagt çyzygyndaky dört ýüz togsan ýylyň tamamlanmagyny aňladýar, ýöne şol bir wagtyň özünde-de bu çyzykda duş gelýän ýetmiş ýylyň üç esasy şekillendirilişiniň biriniň başlangyjydyr. Biziň eýýamymyzdan öňki 607-nji ýyl Manaşşäniň biziň eýýamymyzdan öňki 677-nji ýylda ýesir alynmagy bilen başlanan ýetmiş ýylyň tamamlanmagyny aňladýar. Dört ýüz togsan ýyllyk nyşanyň ilkinji şekillendirilişi (bu nyşanyň wagt çyzygynda üç şaýady bar) ýetmiş ýylyň üç şaýadynyň biriniň gutarýan we ýetmiş ýylyň başga bir şaýadynyň başlanýan ýerinde tamamlanýar. Matematiki gurluş Danyýeliň biziň eýýamymyzdan öňki 605-nji ýylda ýesir alnandygy baradaky pikire garamazdan, biziň eýýamymyzdan öňki 607-nji ýylyň dogrudygyna şaýatlyk edýär.

Miladydan öňki 1097-nji ýyldan miladydan öňki 607-nji ýyla çenli patyşalar bilen baglanyşykly 490 ýyllyk döwri öz içine alýan wagt çyzgysynda Süleýmanyň Ybadathanasynyň Hudaýa bagyşlanmagyndan tä sürgünden soňky Ybadathananyň Zerubabel tarapyndan miladydan öňki 515-nji ýylda Hudaýa bagyşlanmagyna çenli hem 490 ýyllyk döwür bar. Bu 490 ýyl Süleýmanyň hökümdarlygynyň on birinji ýylynda Ybadathanany Hudaýa bagyşlan wagtyndan başlap geçen 420 ýyldan we ýesirlik döwründe Ybadathananyň boşap ýatan 70 ýylyndan ybarat bolup, jemi 490 ýyl edýär. Artakserksiň üçünji permany 59 ýyldan soň, miladydan öňki 457-nji ýylda berildi we Hudaýyň halky üçin “kesgitlenen” (kesilip aýrylan, Danyýel 9:24) 490 ýylyň başlangyjyny alamatlandyrýar; bu döwür miladynyň 34-nji ýylynda Stefanyň daşlanyp öldürilmegi bilen tamamlandy. Elbetde, miladydan öňki 1097-nji ýylda Hudaýy we Pygamberlik Ruhuny ret etmekden ybarat bolan düýpki imandan dänme bilen başlanýan we Stefanyň Hudaýyň sagynda duran Mesihi gören pursadynda tamamlanýan pygamberlik wagt çyzgysynda başga-da köp çuň manyly hronologik şaýatlyklar bar. Bu şaýatlykda biz Ýoşyýanyň pygamberlik tigirini tapýarys.

Men “binýatlaýyn imandan dänme” diýýärin, sebäbi çyzygyň başlangyjy Ysraýylyň dünýewi patyşa edinmek islegi bilen Hudaýy Patyşa hökmünde ret eden wagtyny görkezýär we şeýlelikde, Ysraýylda ynsan patyşalygynyň binýadynyň tutulmagyny alamatlandyrýar. Muny ýazmagymyň ýene bir sebäbi bolsa, ady “Hudaýyň binýady” diýmegi aňladýan Ýoşyýanyň tekeriniň Hudaýyň halkynyň hem binýadynyň, hem-de binýatlaýyn imandan dänmesiniň nyşany bolmagydyr.

Süleýman aradan çykyp, on iki taýpa demirgazyk we günorta toparlaryna bölünende, Ýerobgamyň galp ybadat ulgamyny dabaraly ornaşdyrmagy boýunsunmadyk pygamber tarapyndan ýazgaryldy we onuň bu ýazgarmasynda Ýoşyýa atly geljekki patyşa baradaky pygamberlik habary hem bardy. Ýerobgam bilen demirgazykdaky on taýpa imandan dänmegiň düýbüni tutanlarynda, Ýoşyýa we onuň miladydan öňki 622-nji ýylda geçirilen Beýik Pesah baýramy bilen tapawutlanýan ruhy oýanyşy barada öňünden pygamberlik edildi. Şol ruhy oýanyş Musanyň ýazgylarynyň tapylmagy we Hudaýyň halkynyň imandan yzygiderli dänmegi zerarly onuň üstünden hökümiň yglan edilmegi netijesinde ýüze çykdy. Musanyň ýazgylaryndaky sözler Ýoşyýa patyşa okalyp berlende, bu Köne Ähtiň taryhyndaky iň uly ruhy oýanyşa sebäp boldy. Ýoşyýa atly bir çaganyň geljekde doguljakdygy baradaky pygamberlik habary boýunsunmadyk pygamberiň Ýerobgam patyşany imandan dänmegiň düýbüni tutandygy üçin pygamberlik arkaly ýazgarmagyny hem öz içine alýardy.

Danyýalyň Musanyň näleti diýip atlandyrýan zady Lewiler kitabynyň ýigrimi altynjy babyndaky «ýedi esse» bolup, ol adwentizmiň binýatlaýyn hakykatlarynyň nyşany bolan Uilýam Milleriň binýatlaýyn açyşy boldy. Milleriň habary 1840-njy ýylyň 11-nji awgustynda «Ýoşyýa» Liçiň 1838-nji we 1840-njy ýyllarda alyp baran işiniň netijesinde güýç gazandy. 1863-nji ýylda şol binýatlar bir gyra goýuldy we «ýedi esse» diňe bir Filadelfiýa millerçileriniň binýatlaýyn hakykatlarynyň däl, eýsem Laodikiýa millerçiliginiň şol binýatlara garşy gozgalaňynyň hem nyşanyna öwrüldi. Birinji we ikinji perişdeleriň millerçileriniň taryhy ýüz kyrk dört müňüň taryhynda hut harpma-harp gaýtalanjak «Ýoşyýa» simwolikasyny özünde jemleýär. Ýoşyýanyň tigri Şawul patyşanyň jadygöýlügine çenli yza uzaýar, soňra bolsa ýekşenbe kanuny wagtynda Laodikiýa Ýedinji gün adwentistler ýygnagynyň gusulyp çykarylmagyna çenli baryp ýetýär. Ezekiýel kitabyndaky Ýoşyýanyň tigriniň möhüri häzir ýüz kyrk dört müňüň möhürlenmeginiň iň ýokary nokady hökmünde açylyp barýar.

Biz bu meseleleri indiki makalada dowam etdireris.