Ýoel kitaby we Laodikiýaly Ýedinji gün adventistler Ybadathanasy — On altynjy bölüm

Esasy mowzuga geçmezden ozal şeýle köp söz aýdýandygym üçin öňünden ötünç soraýaryn. Ýoel kitabyny gönüden-göni garanymyzda ulanmak isleýän mantygymyň möhüm bölekleri bolan käbir pygamberlik ugurlaryny öz ýerinde goýmagy isleýärin. Men ozal hem agzapdym: Ýoel kitabynda “kesilip aýrylan” diýip terjime edilen ýewreý sözüniň köki Ybraýymyň günlerinde ähti tassyk etmegiň gurbanlyk usulyna baryp ýetýär.

Ýewreýçe “cut off” sözi H3772-dir we ol ilkinji kök bolup, manysy “kesmekdir (aýryp, aşak ýa-da bölek-bölek edip); göçme manyda ýok etmek ýa-da ýok edip gutarmak; hususan-da äht baglaşmakdyr (ýagny, bir bileleşik ýa-da ylalaşyk baglaşmak, başda bolsa eti kesip, onuň bölekleriniň arasyndan geçmek arkaly).”

Men “cut off” diýen sözüň Strong’s-daky düşündirişiniň grammatik manyda “başlangyç kök” diýlip atlandyrylýandygyna düşünýärin. Şeýle diýilse-de, äht bilen we Ybraýym bilen baglanyşykly şol kesme, ähtiň nurunyň söze baglanyşyklydygyny görkezýär, we şol nur onuň başlangyç taryhy kökünde äşgär edilýär. Äht taryhynyň nukdaýnazaryndan “kesmek” — onuň başlangyç köklerine esaslanýan pygamberlik nyşanydyr, we ol grammatik taýdan hem başlangyç kök hökmünde kesgitlenýär.

Bäşinji aýatdaky beýannama diňe olaryň “täze şerap” arkaly şekillendirilen soňky ýagşyň habaryny kabul etmändigini görkezmek bilen çäklenmän, eýsem şol pursatyň özünde Hudaýyň äht halky hökmünde, “ilkibaşdaky köklerini” Ybraýyma çenli yzarlap bilýän bir äht halky hökmünde ret edilendigini hem aýdyň ýüze çykarýar.

Kyrk ýyldan gowrak çölda ölen nesil özleriniň başlangyç köklerini köp milletleriň atasy diýmek bolan Ybraýyma çenli alyp gaýdýardy. Ýehowa bilen Wada berlen ýurda giren nesil özleriniň başlangyç köklerini Ybraýyma çenli alyp gaýdýardy. Mesihi haça çüýän ýehudiler özleriniň başlangyç köklerini Ybraýyma çenli alyp gaýdýardy. Garaňky Asyrlardan çykan Protestantlar, soňra 1844-nji ýylda Hudaýyň äht boýunça saýlanan halky hökmünde synalyp ret edilenler, özleriniň başlangyç köklerini Ybraýyma çenli alyp gaýdýardy. 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Iň Mukaddes Ýere giren Millerit Filadelfiýa hereketi özleriniň başlangyç köklerini Ybraýyma çenli alyp gaýdýardy. 1863-nji ýylda Ýerihony täzeden guran Millerit Laodikeýa hereketi özleriniň başlangyç köklerini Ybraýyma çenli alyp gaýdýardy. Ýakyn wagtda geljek ýekşenbe kanuny wagty Rebbiň agzyndan tüýkürilip çykaryljak Laodikeýa Ýedinji Günüň Adventist ybadathanasy özleriniň başlangyç köklerini Ybraýyma çenli alyp gaýdýardy. Şol nesilleriň hemmesi üzümçiligiň tymsalyny ýerine ýetirdiler ýa-da ýene-de ýerine ýetirerler.

Yoýldaky serhoşlar oýanýarlar-da, özleriniň Hudaýyň halky hökmünde ret edilendigini we ahyrky ýagşyň habaryny eýe däldiklerini görýärler. Şonda garşylykly hakykat hem dogry bolýar. Yoýlyň “şöhrat täçlerini” geýenler diýip kesgitleýänleri, soň äht baglanyşygyna girýärler, möhürlenýärler we sadaka hökmünde ýokary galdyrylýarlar. Hudaý bilen saýlanan bir halkyň arasynda ilkinji resmi taýdan tassyklanan äht hem, Hudaýyň halkynyň iň soňky gurbanlygynda görkezilen şol bir “kesilmek” bilen başlady; bu iň soňky gurbanlyk bolsa ýekşenbe kanuny bilen başlanýar. Kesilmek bugdaý bilen haşal otuň bölünmegidir. Haşal otlar ret edilýär we oda zyňylýar, bugdaý bolsa Pentikostyň ilkinji miwe bugdaý sadakasy hökmünde desselenip birleşdirilýär, soňra bolsa “öňki ýyllardaky ýaly” ýokary galdyrylýar.

Adatça, Ybraýymyň ähtini aňladýan dört ýer görkezilýär. Gelip çykyş on ikinji bapda Ybraýym “çagyrylýar” we ondan beýik bir halk döretmek baradaky wada berilýär. Bu ähtiň bir bölegi däldir, ýöne bu wada bilen baglanyşykly çagyryşdyr. Şol wagtda onuň ady Abramdy, çünki äht gatnaşyklarynyň nyşanlarynyň biri atyň üýtgedilmegidir. Abramyň ady ähtiň şol dört ädiminiň üçünjisinde üýtgedilýär.

Çagyryş Hudaýyň Abrama beren wadasy boldy, Onuň yzyndan gelen “ant” bilen bolsa ikinji şaýat hem üpjün edildi. Soň gelen “ant” üç bölekli boldy. Birinji ädim bolan wada esasynda edilen çagyryşdan soň, ikinji, üçünji we dördünji ädimler Hudaýyň saýlanan halk bilen baglaşan hakykatdaky üç bölekli ähtidir. Gelip çykyş 15-de Hudaý, bölünen haýwanlaryň arasyndan diňe Özi geçýän täsirli dabaraly dessur arkaly ähti resmi taýdan “kesýär” (berkidýär) we Ibraýymyň nesline ýeri şertsiz wada berýär. Wada berlen ýurt iki derýanyň arasyndaky ýer hökmünde görkezildi: Müsür derýasy bilen Ýewfrat derýasy. Üç bölekli ähtiň birinji ädimi iki derýanyň pygamberlik nyşanlamasyna we şol nyşana bagly bolan ähli zada göni salgylanmany öz içine alýar. Ylham Ulai bilen Hiddekel derýalaryna häzir amal bolmak işiniň barşynda bolan wakalar hökmünde görkezende, şol iki derýa Abramyň pygamberliginde öňden nusgalandyrylypdy. Sahnalaşdyryş Abramyň iki derýasynyň arasynda bolup geçýär; olar Daniýeliň iki derýasy bilen bile getirilen wagty dört derýa bolýar, çünki Mesihiň sesi köp suwlaryň sesidir.

Abrama wada berlen ýer soňky günlerde on patyşa arkaly aňladylýan tutuş dünýädir; emma ähtiň ilkinji günlerinde ol patyşalar hökmünde däl-de, on taýpa hökmünde sanalypdy. Ýüz kyrk dört müň adam tutuş dünýä bilen garşylyga girer. Şondan soň dünýä, ýer ýüzüniň on patyşasynyň üstünden höküm sürýän, Ylham kitabynyň on ýedinji babynda beýan edilen gyrmyzy reňkli jelep zenanyň ýolbaşçylygy astyndaky bir dünýelik hökümet tarapyndan ýekşenbe gününe ybadaty mejbury kabul etdirmek synagyna çekiler. Abram bilen baglanyşyklylykda, wagşy haýwanyň keşbiniň ybadathana bilen döwleti birleşdirýän nyşany Müsüriň derýasy arkaly, ýagny döwlet syýasatynyň nyşany bilen, şeýle hem Wawilonyň derýasy arkaly, ýagny ybadathana syýasatynyň nyşany bilen görkezilýär.

Musanу we Ysraýyl ogullaryny gije ot sütüniniň, gündiz bolsa bulut sütüniniň üsti bilen ýol görkezjek Olan, tüsse saçýan peç we ýanyp duran çyrasy hökmünde şol “parçalanan” bölekleriň arasyndan geçdi.

Ýanyp duran çyrasy we tüsse berýän peç bulut ýa-da ot sütünini nyşanlady we Hudaýyň Abram bilen ähti berkarar etmegi bilen bagly üç ädimiň birinji ädiminiň pygamberlik unsuryny aňladýar. Bölüm “Gorkma” diýen sözler bilen başlanýar, çünki birinji perişdäniň habary “Hudaýdan gorkuň” diýýändir, we Abram ýaly Hudaýdan gorkýanlar Hudaýdan gorkmaga mätäç bolmazlar. Gorkynyň iki görnüşi bar, sebäbi adamlaryň iki synpy bar.

Äht geçelgesinde soňra Abramyň Hudaýa ynanandygy we munuň oňa dogrulyk hökmünde hasaplanandygy aýdylýar. Üç perişde, Mukaddes Ruhuň işine gabat gelýär; muny Ýahýa beýan edýär, ol Mukaddes Ruhuň üç zat barada paş edýändigini öwredýär: günä, dogrulyk we höküm. Bu häsiýetler üç perişdä laýyk gelýär; şonuň üçin äht geçelgesinde Hudaýdan gorkmak öňe sürlenden soň, ikinji ädim hökmünde dogrulyk görkezilýär, onuň yz ýanyndan bolsa höküm yglan edilýär; bu Mukaddes Ruhuň üçünji işi we üçünji perişdäniň habarydyr. Ähtiň ilkinji ädimi birinji perişdäniň habaryny nusgalaýardy; ol hemişe üç habaryň hemmesiniň fraktalydyr. Äht işiniň üç ädimi Ylham kitaby on dördünji bapdaky üç perişdäni aňladýar.

Abram ikinji perişdäni alamatlandyryp, dogruçyl hasap edilenden soň, bir sadaka taýýarlaýar, çünki şol sadaka höküm çykarylyşynyň üçünji ädiminiň öň ýanynda taýýarlanýar. Şol sadaka Malakiýanyň üçünji babyndaky Lewileriň baýdak hökmünde ýokary göterilýän sadakasyny aňladýar. Musanyň durmuşyndaky kyrk ýyldan ybarat üç döwrüň üç perişdäniň habarlaryny aňladşy ýaly, Musanyň ilkinji kyrk ýyly hem üç perişdäniň habarynyň üç ädiminiň ählisini öz içine alýar.

Musanyň şaýatlygynyň başlanýan ýeri onuň ene-atasynyň Hudaýdan gorkmagy bilen baglydyr, (birinji ädim), munuň yzysüre bolsa göz bilen görülýän synag gelýär. Ikinji ädim hem göz bilen görülýän synagy öz içine alýar; edil Danyýel kitabynyň birinji babynda bolşy ýaly, Danyýel ilki Hudaýdan gorkup, Wawilon naharyny iýmekden ýüz öwürýär, soňra bolsa onuň beden keşbi esasynda synagdan geçirilýär. Soňra Danyýel üçin üçünji synag üç ýyldan soň demirgazygyň patyşasynyň we ýekşenbe kanunynyň nyşany bolan patyşa Nebukadnesar tarapyndan geldi; bu bolsa üçünji perişdäniň habarydyr.

Musanyň ene-atasy Hudaýdan gorkup, ony suwdaky bir sandyga goýdular; Farawonyň gyzy bolsa bu ýagdaýy görmäge ugrukdyryldy we soňra çagany halas etmegiň peýdasyna höküm çykardy. Musanyň durmuşynyň başlangyjy Hudaýyň adamzat bilen baglaşan ähtiniň bir şekillendirmesi boldy; soňra bolsa Hudaý Musa arkaly hem adamzadyň içinden saýlanan bir millet bilen äht baglaşdy. Nuhuň adamzat bilen baglaşan ähti beýik köpçüligi aňladýar, Musanyň saýlanan halk bilen baglaşan ähti bolsa ýüz kyrk dört müňdir. Ybraýymyň ähti tassyk etmek üçin bermeli bolan gurbanlygy, birnäçe asyr soň Ybraýymyň pygamberligini berjaý eden Musa ýaly, Nuhuň ähtiniň nyşanyny göterýärdi.

Gurbanlyk bäş dürli haýwandan ybaratdy: üç ýaşly urkaçy sygyr, üç ýaşly urkaçy geçi, üç ýaşly goç, bir gumry we bir ýaş kepderi. Guşlar bitewi galdyryldy, urkaçy sygyr, goç we urkaçy geçi bolsa iki bölege “kesildi”. Bu gurbanlyk soňky günlerde ynsanýet üçin göze görnüp duran synag hökmünde bir baýdagyň ýokary göterilmegini alamatlandyrýar. Fyrownyň gyzy üçin göze görnüp duran alamat sandygyň içindäki bäbek Musa bolupdy. Sandygyň özi sandygyň üstündäki sekiz jan bilen nyşanlanýar. “Sekiz” sany ýüz kyrk dört müňüň baýdagynyň pygamberlik häsiýetleriniň biri hökmünde berkidilýär. Bäş haýwan gurbanlygyny nazara alyp, üçüsini iki bölege bölseňiz, onda gurbanlygyňyz Nuhuň mysalynda nyşanlanyşy ýaly sekiz bölekden ybarat bolýar, soňra bolsa bu Abramyň gurbanlygynda tassyklanýar.

Hudaý tarapyndan görkezilişi ýaly bölünen şol bäş haýwan “sekiz” sanyny aňladýar, şeýle etmek bilen-de, olar dünýäniň ahyrynda gäminiň üstündäki “sekiz” jan arkaly öňden nusgalaşdyrylan şol janlary aňladýar. Abram bilen baglaşylan üç esse ähtiň ikinji ädimi bolan sünnetiň nyşany doglandan soň “sekizinji” günde ýerine ýetirilmelidi, we bu dessur “sekizinji” günde bolan Mesihiň direlişini nusgalaşdyrýan çokundyrylma bilen çalşyryldy. “Sekiz” sany Nuhuň hem-de Musanyň ähtleriniň berkidilen aýratynlygydyr, we olar baýdak hödürlemesi hökmünde ýokary galdyryljak bir ýüz kyrk dört müň adamy, şeýle hem ýediniň içinden çykan “sekizinjini” nusgalaşdyrýar.

Şol bäş haýwan gämidäki “sekiz” bilen şekillendirilen bäş paýhasly gyzlary aňladýar; olar ölümi görmän, köne dünýäden täze dünýä geçerler.

Abramyň gurbanlygy arassa gurbanlykdy, çünki bu gurbanlykdaky ähli haýwanlar arassa haýwanlardy, we olar bilelikde tutuşlaýyn ýakylýan gurbanlyklar üçin ulanylýan esasy haýwanlary aňladýar. Birinji perişdäniň habary Ýaradyja sežde etmek baradaky buýrugy öz içine alýar, we Abramyň pygamberliginiň Musanyň döwründe ýerine ýetmegi bilen döredilmeli mukaddes ýerdäki hyzmatyň esasy gurbanlyk haýwanlary sežde gurbanlyklary hökmünde öňe sürülýär, şol bir wagtyň özünde-de Ýaradyja sežde etmäge çagyrýan birinji perişdäniň çagyryşyny hem nyşanlaýar.

On sekizinji aýat açyk-aýdyň şeýle diýýär: “Şol gün Reb Abrâm bilen äht baglaşdy.” Bu, Ylhamyň on dördünji babyndaky üç perişdäni alamatlandyrýan üç ädimiň birinjisini görkezýär. Gelip çykyş on bäşinji bapdaky äht ädimi Ylhamyň on dördünji babyndaky birinji perişdäniň habaryny aňladýar; ondan soň bolsa Gelip çykyş on ýedinji bapda duş gelýän Abrâmyň ähtiniň ikinji ädimi bilen alamatlandyrylan ikinji perişde gelýär.

Ikinji ädimde, Abramyň ady Ybraýym diýip üýtgedilýär. Abram “ata beýgeldildi” diýmegi aňladýar, Ybraýym bolsa “köp halklaryň atasy” diýmegi aňladýar. Abramyň çagyrylyşynda beýik bir halka öwrülmek baradaky wada berildi, emma bu wada Abramyň ady üýtgedilýänçä tassyk edilmedi. Şonda ol saýlanylan äht halkynyň ilkinji atasy boldy. Indiki ädim Ybraýymyň Yshagy gurban bermek üstünde synalşy ýaly üçünji perişdäniň habaryny nusgalady; bu hem haçy nusgalady, ol bolsa 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryny nusgalady, ol hem üçünji perişdäniň habary bolan ýekşenbe kanunyny nusgalaýar. Ähtiň şol üçünji ädimi 1844-nji ýylyň ýigrimi ikinji oktýabrynda ýerine ýetirildi, we ol Gelip çykyş ýigrimi ikinji bapda beýan edilýär.

Ikinji ädimde, ýagny ikinji perişdäniň habarynda, Ybraýymyň ady üýtgedilende, sünnet dessury äht halkynyň we olaryň Hudaý bilen gatnaşyklarynyň “nyşany” hökmünde ornaşdyrylýar. Hudaýyň halky hut ikinji perişdäniň habarynyň taryhynda möhürlenýär. Olar ýekşenbe kanuny bilen aňladylýan üçünji perişdäniň habarynda baýdak hökmünde ýokary galdyrylýarlar, emma möhürlenişleri ýekşenbe kanunyndan öňki döwürde, ýagny Milleritler taryhynda aýdylanda, 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda gapy ýapylmazynyň edil öň ýanynda bolup geçýär.

2300 ýyllyk pygamberligiň başlanmagyna sebäp bolan we 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda üçünji perişdäniň gelmegi bilen tamamlanan Wawilondan çykmak baradaky üç perman babatda hem şol hakykat güýjünde galýar. Ybadathana birinji permanadan soň, emma üçünji permanadan öň, ikinji permananyň taryhy döwründe tamamlandy. Düýpleri birinji permananyň döwründe goýuldy, ybadathana binasy bolsa ikinji permananyň taryhy döwründe tamamlandy. Miladydan öňki 457-nji ýylda çykan üçünji perman 2300 ýyly başlatdy, şol bir wagtda permananyň özi ýehudylara milli özygtyýarlylygy gaýtaryp berdi. Üçünji bellik nokadynda bir patyşalyk bina edilýär; bu bolsa üçünji permanada milli özygtyýarlylygyň dikeldilmegi we Ýekşenbe kanunynda ýeňiji ybadathananyň baýdak hökmünde ýokary göterilmegi arkaly görkezilýär.

Üçünji perman, 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda üçünji perişdäniň nikä gelşini öňden görkezýärdi. Gelin özüni nikäniň öň ýanynda taýýar edýär, nikäniň öz wagtynda däl. Ýüz kyrk dört müňüň möhürlenmegi, pygamberlik taýdan haýwanyň keşbiniň synagy hökmünde görkezilen wagt döwründe, Ýekşenbe kanunynyň edil öňüsyrasynda amala aşyrylýar. Bize haýwanyň keşbiniň synagynyň, synag möhleti ýapylmazdan ozal geçmeli synagymyzdygy habar berilýär.

Gapy 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda ýapyldy; bu, ýekşenbe güni baradaky kanundaky ýapylan gapynyň görnüşi bolup durýar. Waýtyň aýal dogany wagşy haýwanyň şekili synagynyň synag möhletiniň ýapylmagyndan “öň” geçmeli synagymyzdygyny aýdýar, şeýle hem ol bu synagyň biziň baky ykbalymyzyň kesgitlenýän ýerdigini hem aýdýar. Ýekşenbe güni baradaky kanundan öň gelin özüni taýýar edýär, munuň üçin bolsa dogry toý lybasy gerekdir; ol lybas Ähtiň Habarçysynyň arassalaýjy odlary arkaly päklenmelidir. Möhür toýdan öň basylýar, soň bolsa toý ýekşenbe güni baradaky kanunda bolup geçýär.

Ak uýajy White möhürlenmegiň hakykatda hem akyl taýdan, hem-de ruhy taýdan berk kök urmakdygyny görkezýär. Şeýle hem ol, Hudaýyň halky “haçan” möhürlenende, “şonda” Hudaýyň hökmleriniň sarsdyryşynyň geljekdigini görkezýär. Bu sarsdyryş Ylham kitaby on birinji bapdaky ýer titremesinde başlanýan hökmlerdir, ýagny bu Amerikanyň Birleşen Ştatlaryndaky ýekşenbe kanunydyr.

Milleritleriň ruhy ybadathanasy Gije ýaryndaky Çagyryşda tamamlandy; bu bolsa möhriň höküm çyzygynyň üçünji ýol belgisine çenli däl-de, ondan öň goýulýandygyny görkezýär. Ybraýymyň ähtinde höküm çyzygynyň üçünji ädimi Morýa dagyndaky Yshakdy; bu diňe bir haç üstündäki Mesihi däl, eýsem Malakiýanyň üçünji babynda Lewileriň hödürlenişini hem nusgalaýar.

Arassalanma amalyndan soň, sadaka “şonda” gadymy günlerdäki ýaly bolar, we sadaka hökümiň iň soňky amaly wagtynda taýýarlanylýar, çünki hut şonda arassalanyp, sadaka hökmünde taýýarlanan lewiler bilen Mesihiň özüne “çalt şaýat” boljak akylsyz gyzlar garşy goýulýar. “Çalt şaýat” — Şebnany top ýaly uzak meýdana zyňýan hem-de Laodikýälylary Öz agzyndan ok ýaly gusup çykarýan “Laodikýa ybadathanasyna wepaly şaýatdyr.” Bugdaý bilen haşal otuň aýrylyşy çalt bolar, çünki iň soňky hereketler çalt hereketlerdir. Şol çalt habarçy Malakiýanyň üçünji babynda Öz ybadathanasyna duýdansyz gelýän Şoldur.

Malakidäki “gadymy günlerdäki ýaly” hödürlemegiň ýokary galdyrylmagy, bir ýüz kyrk dört müňüň baýdagynyň ýokary galdyrylmagydyr; ol Pentikost baýramynyň iki bulgurladylýan çörek hödürlemesiniň ýokary galdyrylmagydy; ol çölde taýagyň üstünde ýylanyň ýokary galdyrylmagydy; ol Mesihiň haçda ýokary galdyrylmagy bolupdy we bütin dünýä haýran galyp, geňirgenip durka, Şadrak, Meşak we Abednegonyň Mesih bilen otly peçde ýokary galdyrylmagydy; ol 1843-nji ýylyň çyzgysynyň neşir edilmegi we 1850-nji ýylyň çyzgysy üçin niýetlenen maksadydy.

Ybraýymyň ähtiniň ikinji ädiminde sünnet dessury ýola goýlup, hökmany edildi; şeýlelikde ol ähtiň alamatyna öwrüldi. Ybraýym Musa meňzemän, Yshagy derrew sünnet etdi; şonuň üçin ony üçünji ädimde gurbanlyk hökmünde ýokary galdyranda, Yshak şol alamaty wekilleşdirerdi. Bu alamat soňra çokundyrylma bilen çalşyrylar; olar bilelikde haçyň alamatyna iki şaýatlyk berýär.

Ähtiň on bäşinji bapdaky ähtiň ilkinji ädiminde gulçulyk astyndaky 400 ýylyň wagt pygamberçiligi görkezilýär, we Pawlus şol bir döwri 430 ýyl diýip görkezýär. Pawlusyň hasaby Çykyş on ikinji bapdaky çagyrylyşdan başlanýar, çünki ol Abramyň ýurtly-ýerli gezip ýaşan döwrüni hem öz içine alýar. Dikkat bilen seredilende, dört ýüz ýyl bilen otuz ýylyň arasyndaky gatnaşyk Pawlus tarapyndan öňe sürlen bir nyşandyr, Abramyň öňe süren dört ýüz ýyly bolsa başga bir nyşandyr. Şeýle bolsa, dört ýüz ýyllyk döwür nämäni aňladýar, dört ýüz otuz ýyllyk döwür nämäni aňladýar, we otuz ýyl nämäni aňladýar?

Alymlar dört ýüz otuz ýylyň iki ýüz on bäş ýyldan ybarat iki döwre bölünip bilinýändigini ýerlikli görnüşde görkezdiler; birinji döwür boýuntyrykdan we gullukdan azat, ikinjisi bolsa gullukdyr.

Ybraýym Kengan ýurduna 75 ýaşynda girdi, Yshak bolsa Ybraýym 100 ýaşyndaka dünýä indi (25 ýyl soň). Ýakup Yshak 60 ýaşyndaka dünýä indi, Ýakup bolsa 130 ýaşyndaka Müsüre girdi. Şeýlelikde, bu Kengan ýurdunda 215 ýyl we Müsürde 215 ýyl, jemi 430 ýyl bolýar. Pygamberlik taglymatyny öwrenýän talyp üçin bu, adynyň Abramdaky ýaly üýtgedilen Pawlus üçin, iki äht nyşanyndan gelýän iki şaýatlygy üpjün edýär. Pawlus 430-y, Abram bolsa 400-i görkezýär. Biri-birine degişli iki wagt pygamberliginiň setir üstüne setir ýerine ýetirilmegi, Hudaýyň saýlan halkynyň döredilmegine alyp baran ilkinji äht döwrüi bilen baglanyşyklydyr.

Mesih taryha köp adamlar bilen bir hepdelik ähti tassyk etmek üçin gelende, şol hepde biri-biri bilen baglanyşykly iki wagt pygamberligini aňladýardy. Pawlusyň dört ýüz otuz ýyllyk pygamberligi, Mesihiň hepdesinde bolşy ýaly, iki deň bölege bölünip bilner. Kengan ýurdundaky 215 ýyl, onuň yzyndan Müsürdäki 215 ýyl gelip, munuň özi 1260 günüň dowamynda şahsyýetinde Mesihiň şaýatlygyny, onuň yzyndan bolsa 1260 günüň dowamynda Onuň şägirtleriniň şahsyýetinde Mesihiň şaýatlygyny öňden görnüşe getirýär. Mesihiň ähti tassyk eden 2520 güni hem Onuň ähtiniň “jedeli” bolan ýedi wagty aňladýar.

B.e. öňki 723-nji ýyldan 1798-nji ýyla çenli 2520 ýyl bolup, şol ýyllar 1260 ýyldan ybarat iki döwre bölünýär; bu bolsa 1260 ýylyň dowamynda butparazlygyň mukaddes ýeri we goşuny aýak astyna salmagyny, ondan soň bolsa papalygyň 1260 ýylyň dowamynda mukaddes ýeri we goşuny aýak astyna salmagyny aňladýar. Mesihiň hepdesiniň ortasy haçdy, we hepdeniň ortasy (538) mukaddes ýeri we goşuny aýak astyna salýan butparazlygyň 1260 ýyllyk şaýatlygyny, onuň yzysüre bolsa butparazlygyň papalyk şägirdiniň 1260 ýyllyk şaýatlygyny ýüze çykarýar. Mesihiň merhemet patyşalygy haçda güýçlendirilende, bu antimesihiň patyşalygynyň güýçlendirilen 538-nji ýylyny nusgalady. Haçda göni manydaky Ysraýyl bir gapdala goýuldy, we ruhy Ysraýyl başlandy. 538-nji ýylda göni manydaky butparazlyk bir gapdala goýuldy, we ruhy butparazlyk başlandy.

Ybramyň dört ýüz ýyl baradaky pygamberligi, şol bir wagtyň özünde dört ýüz otuz ýyldyr hem. Bu şol bir pygamberlikdir, ýöne ähtiň iki nyşany arkaly beýan edilendir. Özara baglanyşykly şol iki wagt pygamberligi gadymy Ysraýylyň äht taryhynyň başynda berjaý boljak Hudaýyň halkynyň gulçulygyny we halas edilmegini görkezýärdi. Gadymy Ysraýylyň äht taryhynyň ahyrynda bolsa, bir wagt pygamberligi başga biri bilen, bir gün bir ýyl gatnaşygynda gabat gelýär; şeýlelikde halas edilmegi we gulçulygy nygtaýan iki wagt pygamberligini görkezýär.

Gadymy Ysraýylyň başlangyjynyň we ahyrynyň aralyk taryhynda biz Danyýely Wawylon ýesirliginde görýäris. Gulçulygy we gutulmagyň wadyny kesgitleýän şol äht taryhyndan, gadymy Ysraýylyň äht taryhyny häzirki Ysraýylyň äht taryhy bilen baglanyşdyrýan pygamberlik öňe sürülýär. Danyýel kitabynda iki wagt pygamberligi görkezilýär. Leýwililer ýigrimi altydaky Musanyň “ýedi wagtynyň” “anty” Danyýel 9/11-de görkezilýär; şeýle hem Danyýel sekizdäki on üçünji aýatyň soragy, on dördünji aýatyň jogabyna alyp barýar, ol bolsa 2300 ýyllyk pygamberligi kesgitleýär. Bozulsa, Danyýel dokuz on birdäki “Musanyň näleti” bolan bu “ant”, miladydan öňki 677-nji ýylda günorta patyşalyga garşy ýerine ýetirilende, 2300 ýyl hem şol wagt tamam bolşy ýaly, 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda tamam boldy. Iki 2520 pytraýyş hem on üçünji aýatyň soragynda ýerleşýär, on dördünji aýatyň jogaby bolsa 2300-dir.

Gadymy Ysraýylyň äht taryhynyň alfasy bolan Musa bilen bolşy ýaly, we gadymy Ysraýylyň äht taryhynyň omegasy bolan Mesih bilen bolşy ýaly, häzirki Ysraýylyň başlangyç alfa taryhy hem biri-biri bilen baglanyşykly iki wagt pygamberligini öz içine alýardy. Bularyň biri gulçulygy we bendeligi, beýlekisi bolsa azat edilşi aňladýardy. Gadymy Ysraýylyň alfa taryhynda 430 ýylyň iki deň döwre bölünmegi, Mesihiň ähti tassyk eden hepdesinde gaýtalanyp berlen pygamberlik bölünişini hem-de ähti bozmagyň höküm döwri hökmünde biri-biri bilen baglanyşykly, iki deň döwre bölünen möhleti alamatlandyryp, iki şaýady öňe sürýär: ýagny häzirki Ysraýylyň alfa taryhynyň hem şuňa meňzeş pygamberlik daýanjyna eýe boljakdygyny görkezýär. Bilelikde tamamlanýan 2520 ýyl bilen 2300 ýyl, ortasynda deň bölünen bir pygamberligi öz içine alýan, biri-biri bilen baglanyşykly iki wagt pygamberliginiň üçünji şaýadyny berýär.

Üç şaýat bir jany, Rebbiň häzirki Ysraýylyň omega taryhynda ýüz kyrk dört müň bilen äht baglaşanda, pygamberlik wagtyna degişli biri-biri bilen baglanyşykly iki pygamberligiň hem-de iki deň bölege bölünen oňa degişli bir döwrüň bolmagyna garaşmaga alyp barardy; emma beýle bolup bilmez, çünki Reb häzirki Ysraýyl bilen äht baglaşanda, elini asmana galdyryp, wagtyň indi bolmajakdygyny yglan etdi.

Bir ýüz kyrk dört müňüň ähti ilkinji hasyl bugdaý sadakasynyň iki tolkunly çöregi bilen şekillendirilýär. Üç şaýadyň pygamberlik gurluşy, onuň yzysüre pygamberlik wagtynyň tapawudyndan mahrum bolan iki gat şaýatlyk bilen, Abramyň hödürlän urkaçy sygyrçasynda (deň iki bölege bölünen), urkaçy geçisinde (deň iki bölege bölünen) we goçunda (deň iki bölege bölünen), soňra bolsa bir kumruda we bir kepderide duş gelýär.

Ilkinji üç gurbanlygyň hemmesiniň nyşanyna üç ýyl berkidilipdir; bu olaryň pygamberlik wagtyna eýe bolan üç gurbanlygy aňladýandygyny görkezýär. Diňe şol üç gurbanlygyň hemmesi pygamberlik wagtyna eýe bolman, olaryň her biriniň pygamberlik wagty hem deň derejede iki döwre bölünipdir. Kumrynyň-da, kepderiniň-de ýaşyna degişli hiç hili görkezme berilmändir; olar diňe ýaş bolmalydy, çünki olar äht halkynyň iň soňky neslini aňladýar; bu nesil iki guş, ýa-da iki süri arkaly şekillendirilýär.

Iki sürü beýik jemagaty we ýüz kyrk dört müňi aňladýar, emma iki guş ikinji derejeli manyny özünde saklaýar. Kepderi mukaddes ýer üçin berilýän sadakalaryň biridir, we kepderiniň sadaka hökmünde görkezilişini gözden geçireniňde, köplenç ol gumranyň bir görnüşini aňladýar; emma Abramyň sadakasyndaky kepderi şeýle bir ýaş guşy görkezýär welin, onuň heniz ýelekleri ýokdur, ýa-da ondan hem beter, ýelekleri ýolnup aýrylan guşy görkezýär. Bu pygamberlik derejesinde şol iki guş bugdaý bilen haşal otu aňladýar.

Soňky günlerde nyşan guş dek asmanlara galdyrylar, we hut şol wagt iki haram guş ýamanlygy göterip, ony Şinar ýurdunda öz tagtynyň üstünde oturdarlar.

Papalyk, “erbetlik” hökmünde görkezilip, ýa-da Pawlus tarapyndan “şol erbet” diýlip atlandyrylyp, 1798-nji ýylda, onuň oturan sebediniň üstüne bir talent gurşun goýlanda, ölümli ýarasyny aldy. Ondan soň spiritizm we dinden çykan protestantlyk ony ýokary galdyryp, oňa Şinarda bir öý gurjakdyr; hut şol wagtda-da Hudaý Öz ýokary galdyryp baýdak etjek öýüni gurup gutarandyr. Zekeriýada galp baýdak erbetligiň aýaly hökmünde, hakyky baýdak bolsa kepderiler hökmünde görkezilýär. Şonda dünýä her bir haram we ýigrenji guşuň kapasydyr bolan Rimiň bilen, ýa-da Hudaýyň adamzat bilen baglaşan ähdiniň nyşany bolan kepderiniň arasynda saýlaw etjekdir.

Mesih Öz ölümi we direlişi bilen baglanyşykly şeýle diýdi: “Bu ybadathanany ýykyň, Men ony üç günde täzeden gurduraryn.” Şol üç gün, Musa bilen, Mesih bilen hem-de Milleritler bilen bolşy ýaly, bir ybadathananyň dikeldilýän pygamberlik döwrüni aňladýar. Abramyň hödürlemesinde üç ýaşly göläniň, urkaç keçiniň we goçuň talap edilmegi, häzir seredip geçýän äht taryhlarymyzyň her birinde bir ybadathananyň guruljakdygyny görkezýär. Ýüz kyrk dört müňüň soňky äht ybadathanasy asmana täç hökmünde ýokary göterilmeli baýdakdyr. Şu sebäpli göle, urkaç geçi we goç ýer haýwanlarydyr; şeýlelikde olar asmanda uçýan guşlardan tapawutlandyrylýar. Soňky günlerde gurulýan äht ybadathanasy, Iýerusalimiň ähli depelerden we daglardan ýokary göterilýän pursatydyr.

Abramyň üç äht ädiminiň ilkinjisiniň ähli böleklerini entek doly kesgitlemedik bolsam-da, şu wagta çenli sereden her bir bölegimiziň gadymy göni manydaky Ysraýylyň başlangyjynda we ahyrynda, şeýle-de häzirki zaman Ysraýylynyň başlangyjynda öz garşylygyny tapýandygyny görýäris. Biz Ylham kitabynyň on dördünji babyndaky üç perişdäniň üç ädimini Abramyň ilkinji äht ädiminde görkezdiik. Abramyň ilkinji äht ädiminde bar bolan üç perişdäniň fraktaly, Abramyň ikinji we üçünji äht ädimlerine garanymyzda, has hem aýdyň tassyklanar.

Abramyň “sekiz” gurbanlygy diňe bir Musanyň mukaddes çadyrynyň dessurlarynyň bir bölegine öwrüljek gurbanlyklary aňlatman, eýsem Hudaýyň äht halkynyň taryhynda pygamberlik wagtynyň ornuny hem kesgitleýär we tassyklaýar. Olar Ysraýylyň Hudaýyň saýlanan halky hökmünde, göni manyda bolsun ýa-da ruhy manyda bolsun, başlangyçlaryny hem-de ahyrlaryny tassyklaýar.

Pawlusyň 430 ýyly, mantyk taýdan Aýramyň 400 ýylyndan aýrylyp bilinmeýän pygamberlik döwrüdir. Olar biri-biriniň üstüne goýlanda, otuz ýyllyk bir döwri, onuň yzysüre bolsa dört ýüz ýyly emele getirýär. Biz indiki makalada şu ýerden dowam ederis.