Ýowel Kitaby we Laodikeýa Ýedinji gün Adventist Ybadathanasy — Ýigrimi Birinji San

1844-nji ýylyň 22-nji oktýabryndan bäri, hakykat sözüni dogry bölmek isleýänler üçin pygamberlik wagtynyň ulanylyşy indi pygamberligiň dogry ulanylyşy däldir. On birinji aýatdaky 1290 ýyllyk döwür 1844-den soňky bir nyşanly döwür hökmünde ulanylmaly, we 1844-den soňky bu ulanylyş, ýagny “wagt” düzüm böleklerinden mahrum bir döwür hökmünde ulanylyş, 1844-den öň düşünilişi ýaly, hakykatyň düýpli düşünilişini saklamalydyr. 1290, 30-dan ybarat bir döwri, onuň yz ýanyndan bolsa 1260-ny aňladýar. 1844-den öňki düşünje, 508-den 538-e çenli bolan otuz ýylyň, antikristiň 538-den 1798-e çenli höküm sürmäge başlamagy üçin taýýarlyk döwri bolandygyny aýdýardy.

30 ýyllyk geçiş 2 Selaniklilerde Pawlusyň gozgap geçen mowzugydyr. Pawlus “wagt” diýen bir bölege hiç hili salgylanma bermeýär, emma ol şol otuz ýylyň dowamynda butparazlygyň papalyga ýol berşiniň pygamberlik häsiýetlerini görkezýär. Şondan soň papalyk hökümdarlygy başlady. Wagt baradaky hiç bir bölek bolmazdan taryhy düşünje Mukaddes Kitabyň pygamberligindäki dördünji patyşalygyň bäşinji patyşalyga geçişini, onuň yz ýanyndan bolsa papalygyň iki ganly gyrgynçylygynyň birinjisini görkezýär; şeýlelikde bu, altynjy patyşalygyň aždarha, ýyrtyjy haýwan we ýalan pygamberden ybarat üç taraplaýyn birleşige geçişini hem-de papalygyň ikinji ganly gyrgynçylygyny nusgalaýar.

Otuz ýyllık taýýarlyk döwrüniň yzyndan gelýän pygamberlik döwri, Hudaýyň saýlanan halk bilen baglaşan ähtiniň baş nyşanlarynyň biridir. Iki güýjüň otuz ýylyň dowamynda bolup geçen geçişi, onuň yz ýanyndan gelýän 1260 ýyllyk yzarlama bilen bilelikde, Mesihiň otuz ýyllyk taýýarlygyna, onuň yzyndan gelýän 1260 günlük halas edişe laýyk gelýär. Antimesihiň otuz ýyllyk taýýarlygy Mesihiň otuz ýyllyk taýýarlygynyň galp nusgasy boldy. Otuz ýylyň soňy ýa Mesihiň çokundyrylmagynda güýçlendirilendigini, ýa-da 538-nji ýylda antimesihiň güýçlendirilendigini görkezýär. Antimesihiň güýçlendirilmegi öňki patyşalykdan gelen ykdysady we harby goldaw arkaly boldy, Mesihiň üstüne guýlan güýç bolsa, Onuň otuz ýyl öň terk eden öňki patyşalygyndan geldi.

Iki döwrüň arasyndaky bölünişik bir güýçlendiriş bilen alamatlandyrylýar, we Ybraýym bilen Pawlus tarapyndan beýan edilen iki döwrüň arasyndaky şol bölünişik ýönekeý deňeşdirme arkaly tanalýar. Ybraýymyň we Pawlusyň otuz ýyllyk tapawudynda taýýarlyk döwri ilkinji otuz ýyl bolup, ol äht işini alamatlandyrýardy; bu bolsa Ybraýymyň nesillerine Müsürde gulçulyk baradaky pygamberligi ýerine ýetirmäge güýç berdi. Dört ýüz otuz ýylyň hem goşmaça simwolik bölünişigi bar, çünki dogry ulanylanda ilkinji iki ýüz on bäş ýyl Hudaýyň wekili we Fyrown arkaly görkezilýär. Ýusup we ilkinji 215 ýyl üçin ol gowy Fyrown boldy, Musa we ikinji 215 ýyl üçin bolsa ol erbet Fyrown boldy.

Şol bölünişik dört nesliň iki döwrüni görkezýär. Ilkinji dört nesil, setir üstüne setir, ikinji dört nesliň üstüne goýlup bilner; şeýle edilende, pygamberlik alfa we omegasy bolan Ýusup bilen Musa, alfa-gowy faraon we omega-erbet faraon bilen özara baglanyşýar. Bu deňeşdirme arkaly uly nur alnyp bilner, emma men diňe Ybraýymyň dördünji nesil baradaky öňünden aýdýan sözüniň 430 ýylyň içinde dört nesliň iki şaýadyny görkezýändigini belleýärin. Dört nesliň iki esse görkezilişi Gelip çykyş kitabyň dördünji we bäşinji baplaryndaky nesil şejerelerinde duş gelýär. Ganyň we Şeýsi ganyň nesilleriniň sanawynyň başlangyjy hökmünde göz öňünde tutanymyzda, Şeýsden Nuh adama çenli sekiz nesliň bardygyny, we onuň ortadan iki bölünende dört nesliň iki döwrüniň görkezilişiniň ýüze çykýandygyny görýäris. Bu, hem Şeýsiň, hem-de Ganyň sekiz nesillik nesil hatarlarynda ykrar edilýär.

Dördünji we bäşinji baplardaky nesil ýazgylary olaryň hatarynyň netijesi bolan Nuh bilen görkezilýär. Nuh älem-adamzat bilen baglaşan ähdiniň nyşanydyr; bu äht älemgoşar bilen aňladylýar. Abram saýlanylan halk bilen baglaşan ähdiniň nyşanydyr; bu äht sünnet bilen aňladylýar. Şol iki äht hemişe biri-biri bilen baglanyşyklydyr, we Nuhuň suw joşmasyndan dessine soň Babel diňini görýän ýerimiz bolan Gelip çykyş on birinji bapda Abrama eltýän nesil ýazgysy beýan edilýär. Şol parçeda sekiz däl-de, on nesil bardyr. Abrama eltýän parçeda hem-de Nuha eltýän parçeda Nuhy we Ybraýym ähtleri görkezilýär.

Saýlanan halka ýüzlenýän on birinji bapdaky bölekde biz şol nesilleriň ikisiniň beýik nur bilen ýüklenendigini görýäris.

Ebere bolan salgylama ahyrsoňy “Hebreý” diýlip tanalýan hebreý sözüniň ilkinji gezek agzalmasydyr. Saýlanan halkyň nesil şejeresinde on nesliň birine Hebreý diýip at berilýär; saýlanan halk hem şol at bilen tanalmalydy. Üç aýatda Eber bilen Peleg saýlanan hebreý nesliniň tapawudyny görkezmek üçin ulanylýar. Eber “geçip gitmek” ýa-da “geçip gidýän kişi” diýen manyny berýär we “Hebreý” sözüniň kökidir. Abram Wawilondan Wada Berlen Ýurda geçip barýanlaryň nyşanydyr. “Peleg” bolsa “bölünişik” ýa-da “parçalanma” diýen manyny berýär; bu Ýaradylşyň 10:25-de agzalýar, ol ýerde bize Pelegiň günlerinde “ýeriň bölünendigi” habar berilýär.

Eber bilen Peleg hakykat sözüni dogry paýlamagy isleýänler üçin pygamberlikli bölünişigi aňladýarlar. Nuhuň nesil şejeresi sekizlik iki hatary emele getirdi; bu, Müsürdäki 430 ýyl ýaly, dört nesilden ybarat iki toplumy aňladýardy. Barlyk kitabynyň on birinji babyndaky nesil şejeresi sekiz bilen däl-de, on bilen aňladylýar, çünki ol saýlanan halkyň nesil şejeresidir. Saýlanan halk bäşlik iki topara bölünýär; şeýlelikde bu, Hudaýyň äht halky baradaky tymsal bolan on gyz baradaky tymsala laýyk gelýär.

Şol saýlanan halkyň şejere gatarynda Pelegiň ady hem-de onuň taryhy taýdan amala aşmasy, Babel diňinde ýer bölünen mukaddes kitap taryhynyň hut şol nokadynda, paýhasly ýa-da akylsyz gyzlaryň iki synpynyň bölünmesini aňladýar. Onlygyň sanawynda Peleg bäşinji orundadyr, çünki bu onlygyň ortasydyr. Ybraýym arkaly nusgalaşdyrylan ýewreý Eber, ýarygije çykan nidadaky iki synp bölünende, geçip gidip paýhasly gyza öwrülýän akylsyz gyzy aňladýar. Ady boýunça ilkinji ýewreý bolan Eber, äht boýunça ilkinji ýewreý bolan Ybraýymy aňladýar. Reb Ybraýymy Babilondan çagyranda, bu erkekleri we aýallary Babilondan çagyrýan ikinji perişdäniň kuwwatlandyrylmasy bolan ýarygije nidasynyň habaryny nusgalaşdyrdy.

On gyzyň tymsaly Eber bilen Peleg arkaly, Pelegiň bölüji çyzygy synag möhletiniň gapysyny ýapmazdan az öň çykyp gitmäge edilen çagyryş hökmünde görkezilýär. Pygamberlik taýdan baglanyşykda Eber Pelegden soň 430 ýyl ýaşady, ondan soň bolsa Peleg 30 ýyl ýaşady. Ybraýymyň üç taraply ähtiniň ilkinji ädimi Eber bilen Peleg arkaly şekillendirildi. Ybraýym, Eber we Peleg ýaly, iki synpyň arasyndaky bölüji çyzyk hökmünde görkezildi. Pawlusyň Ybraýymyň pygamberligine goşan zady, Pelegiň Eberiň pygamberligine goşan zadydyr. Eber 400 ýyly yglan etdi, emma Peleg 430 ýyly kesgitledi. Şonuň üçin Peleg Pawlusy, şeýle hem Pawlusyň 400 ýyla goşan 30 ýylyny aňladýardy; Pawlusyň gullugy bolsa Mukaddes Kitap pygamberligindäki Pelegi kesgitlemekdi. Pawlusyň kesgitlän Mukaddes Kitap pygamberligindäki “Peleg” milletiň göni manydaky ýagdaýdan ruhy ýagdaýyna bölünmegini aňladýardy.

Şemden Pelege çenli bäş nesil, Rueden Abrama çenli hem bäş nesildir.

Otuz ýaşynda

Isa Öz hyzmatyna başlanda otuz ýaşyndady.

Ýusup Müsürde Fyrownyň hyzmatyna otuz ýaşyndaka başlady.

Ezekiel pygamber öz gullugyna başlananda otuz ýaşyndady, we onuň gullugy ýigrimi iki ýyl dowam etdi.

Hezekiýel öz ýazgylarynda beýleki pygamberleriň islendik birinden has köp taryhy salgylanmalary öz içine alýar. Hezekiýeliň ýazgylarynda takyk kesgitlenip bilinýän senelere on üç göni salgylanma bar, we bilmänkäler-de, Mukaddes Kitap alymlarydyr taryhçylar onuň gullugynyň ýigrimi iki ýyl dowam edendigini tassyklaýarlar, emma olaryň bilmeýäni, ýigrimi ikiniň ýüz kyrk dört müňüň nyşanydygydyr.

Patyşa Dawut patyşalyk edip başlanda otuz ýaşyndady we ol kyrk ýyl patyşalyk etdi.

Dawudyň kyrk ýyllyk patyşalyk etmegi simwoliki san bolup, kyrk ýylyň döwri Ybramyň we Pawlusyň 430 ýyly ýaly, iki bölege bölünýär (7 ýarym ýyl we 33 ýyl). Dawudyň kyrk ýyllyk patyşalygynyň bu iki döwri goşmaça pygamberlikli syrly manyny öz içine alýar, çünki başga bir bibliýa şaýady şol iki döwri ýedi ýyl we otuz üç ýyl hökmünde ýazga geçirýär. Ikinji Şamuwelde agzalýan goşmaça alty aý nämäni aňladýar, we 7,5 bilen 33 nädip 40-a deň bolýar? Alty aýlyk gabat gelme bar, ol hökmany suratda pygamberlik hakykatyny aňlatmalydyr.

22 — Ylahylygyň adamzat bilen utgaşygyny aňladýan nyşanly sandyr, we Ezekieliň gulluk işi ýigrimi iki ýyl dowam etdi. Ýusubyň on dört ýyly ýedi ýyldan ybarat iki döwre bölünýär; Mesihiň äht hepdesi 1260 günden ybarat iki deň döwre bölünýär; Dawudyň kyrk ýyllyk şalyk sürşi hem iki döwre bölünýär, üstesine-de şol iki döwri biri-birine baglaýjy goşmaça bir nyşan bar.

Isa pygamber, Ruhany we Patyşadyr. Ahyrzamanda Ol Öz ýeňiji ybadathanasyny baýdak hökmünde ýokary göterer, we şol ybadathana Mesih arkaly görkezilýär; Ol pygamber, ruhany we patyşa bolup, Öz Hudaýlygyny adamlar bilen birleşdirdi, olar hem pygamber Ezekiel, ruhany Joseph we patyşa David arkaly görkezilendir. Dört nyşan adatdan ýedi esse gyzdyrylan peçdäki üç hormatly adamy aňladýar; soňra dördünjisi peýda boldy, we Ol Hudaýyň Ogluna meňzeýärdi. Nebukadnesaryň altyn butunyň dabarasynda bütin dünýä görkezilipdi, we olaryň hemmesi ynsan pygamberden, ynsan ruhanydan we ynsan patyşadan düzülen, dördünji Ylahy Şahs tarapyndan goldanylýan ýeňiji ybadathanany gördüler.

Pygamberlik derejesinde, kyrk Abramyň dört ýüzüniň ondan biridir, dört bolsa kyrkyň ondan biridir. Dört sanında duş gelýän islendik pygamberlik häsiýeti kyrkyň nyşanly manysy bilen sazlaşmalydyr, ol hem öz gezeginde dört ýüziň nyşanly manysy bilen sazlaşmalydyr. Many-mazmun taýdan, dört köplenç “bütindünýä” manysyny aňladýar — bu giňden mälim düşünjedir — emma ol şol bir wagtda “ösüşli bir gidişi” we käbir many-mazmunlarda “tapgyrlaýyn weýrançylygy” hem aňladýar.

Ýedi surnaýyň ilkinji dördüsi Günbatar Rimiň tapgyrlaýyn weýran bolmagyny aňladýar. Gündogar Rim Konstantinopolda Osmanlynyň dört soltanyna tabyn bolmak bilen soňlandy. Gündogar we Günbatar Rim setir üstüne setir görnüşinde, dört surnaý bilen şekillendirilen dört döwürde tapgyrlaýyn dargady, şol bir wagtyň özünde bäşinji we altynjy surnaýlaryň Yslamy tarapyndan hem pese düşürildi. Bu iki ugur bilelikde surnaýlaryň dört nesli boýunça Rimiň ýykylmagyny görkezýär, şol bir wagtda Yslam bilen barha güýçlenýän uruş, Yslamyň dört soltany patyşalygyň üstünden agalygy ele alanda, onuň ahyrky heläkçiligine getirýär. Günbataryň we Gündogaryň taryhy 330-njy ýylda Konstantin tarapyndan Imperiýanyň bölünmegi bilen başlady.

Günbatar Rimiň dört surnaýy 330-njy ýylda başlanýar, bäşinji we altynjy surnaý bolsa 330-njy ýylda hem başlanan gündogar Rimi ýykýan güýji aňladýar. Gündogar hem-de günbatar Rim ikisi-de 538-nji ýylda papalyk häkimiýetini ýeriň tagtyna oturtmak işine goşant goşdy; şonuň üçin günbatar we gündogar diýen iki çyzyk Birleşen Ştatlaryň iki şahyny alamatlandyrýar, olar ýekşenbe kanuny döwründe papalyk häkimiýetini ýene-de tagta çykarýar. Günbatar Rim pygamberlikdäki gatnaşyklarda ybadathana syýasatynyň nyşanydyr, gündogar Rim bolsa döwlet syýasatynyň nyşanydyr.

Günbatar we gündogar Rimiň ýykylmagynyň taryhynyň içinde papalyk Rimiň taryhy beýan edilýär. Efes bilen şekillendirilen şägirtleriň ýygnagyndan başlap, ilkinji üç ýygnak 538-nji ýyldan 1798-nji ýyla çenli dowam eden papalygy aňladýan dördünji ýygnaga alyp barýar. Ylhamyň on üçünji babynda papalyk, 1798-nji ýyldaky öldüriji ýarasynyň ýekşenbe kanunynda sagaldylmagyndan soň, 42 aýlap höküm sürýän hökmünde kesgitlenýär. 1844-nji ýyldan soň “wagt indi bolmaz”, şonuň üçin kyrk iki aý, ýekşenbe kanunyndan başlap Mikhail ornundan turýança dowam edýän yzarlama döwrüniň nyşanydyr. Öňdebaryjylar ýygnaklaryň, möhürleriň we surnaýlaryň biri-birine parallel dowam edýän üç taryh çyzygyny aňladýandygyna düşünýärdiler. Günbatar Rimiň pygamberlik şaýatlygyny gündogar Rimiň çyzygynyň we papalyk Rimiň çyzygynyň üstüne goýmak Millerçileriň ulanýan pygamberlik ulanylyşy däldi, emma bu usul olaryň berkarar edilen düşünjeleriniň hiç birine garşy gelmeýär.

Setir üstüne setir hökmünde, ilkinji dört surnaý bäşinji we altynjy surnaýlar tarapyndan şekillendirilýän taryhyň üstüne goýulmalydyr; soňra bolsa dördünji ýygnak tarapyndan görkezilýän papalyk yzarlamasy döwrüne alyp barýan ilkinji üç ýygnagyň hatary hem şonuň üstüne goýulmalydyr. Birinji hatarda dört surnaý, ikinji hatarda dört soltan, üçünji hatarda bolsa dört ýygnak bardyr. “Dört” sany bütin dünýäni aňladýar, emma ol şol bir wagtda ýa raýatlyk, ýa-da dini häkimiýetiň tapgyrlaýyn ýykylmagyny hem aňladýar. Onuň nämäni aňladýandygy bolsa mazmun tarapyndan kesgitlenýär.

Ýekşenbe güni baradaky kanun kabul edilende, papalyk güýji gaýtadan dikeldilýär. Papalyga ilkinji gezek ygtyýar berlende, taýýarlyk üçin otuz ýyllyk döwür bardy. Ilkinji dört ybadathananyň içinde dördünji ybadathana papalyk bolup, birinji ybadathana Efes hökmünde görkezilen şägirtlerdi. Hristian ybadathanasynyň ilkinji üç nesli Jezebel bilen görkezilýän dördünji ybadathana bolan Týatirä getirýär. Týatirä gelnende, 538-nji ýylda Orlean Geňeşinde Ýekşenbe güni baradaky kanun kabul edildi; şeýlelik bilen, 1798-nji ýylyň ölümli ýarasynyň sagaldylýan wagtynda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda Ýekşenbe güni baradaky kanuny kesgitleýär.

1798-nji ýyldan başlap Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda ýekşenbe kanuny kabul edilýänçä bolan taryh ilkinji dört ybadathana arkaly görkezilýär. Dördünji ybadathana bolan Tiatira ýekşenbe kanunydyr hem-de onuň yzyndan gelýän papalyk yzarlamasydyr. Ilkinji söýgüsini ýitiren Efesdäki birinji ybadathana, dört basgançakly öňe gidýän ýok edilişiň ahyrynda, Tiatiranyň ýekşenbe kanunyna gelip ýetdi. Tiatiranyň ýekşenbe kanunyna alyp barýan nesil Pergamosyň üçünji neslidir. Tiatira ýekşenbe kanunyndan synag möhletiniň ýapylmagyna çenli döwri aňladýar, Pergamos bolsa Tiatira üçin ýol taýýarlaýan üçünji nesliň ylalaşygyny aňladýar. Pergamosyň üçünji nesli we onuň aňladýan ylalaşygy ilki Konstantiniň döwründe berjaý boldy; hut şol Konstantin 321-nji ýylda iň ilkinji ýekşenbe kanunyny kabul etdi. Amerikanyň Birleşen Ştatlary Efesiň guzusy hökmünde başlady, ýöne ol Tiatirany täzeden tagta çykaranda, aagondarha ýaly gepleýär.

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň barha ilerleýän ýok edilişi Ylham kitabyndaky ilkinji dört ýygnak arkaly görkezilýär. Mukaddes Kitap pygamberligindäki altynjy patyşalygyň barha ilerleýän ýok edilişi, ýekşenbe kanunyna alyp barýan dört nesliň dowamynda bolup geçýär; şol ýerde ýerden çykan wagşy haýwan aždarha ýaly gepleýär. Iň soňky nesil, Edendäki Bagda bolşy ýaly, süýreniji bolan аждарha arkaly görkezilýär, şonuň üçin hem Ýahýa Çokundyryjy bilen Isa gadymy Ysraýylyň iň soňky neslini: «ýylanlaryň nesli» diýip atlandyrdylar.

Dördünji we iň soňky nesil ýa ýüz kyrk dört müňi aňladýan “saýlanan nesil”, ýa-da onuň garşylykly taýy bolan ýylanlaryň neslidir. Bir topar Mesihiň keşbini emele getirdi, beýlekisi bolsa haýwanyň — ýylanlygyň keşbini emele getirdi. Ýylanlaryň nesli Hudaýyň Sözünde göni görnüşde dört gezek beýan edilýär. Her bir salgylanmadaky mazmun özgeçedir.

Eger “ýylan nesli” diýen söz diňe Ýahýanyň halamaýan adamlarynyň käbir mezhepleri hakynda aýdylan kemsidiji bellikler bolan bolsa, onda bu aňlatma barada aýdara zat bolmazdy. Emma Hudaýyň Sözüniň içinde her bir söz mukaddesdir, şonuň üçin Ýahýa saddukeleri we fariseýleri anyk bir at bilen atlandyrýardy. Ol at, onuň aýdylyp geçilýän böleginiň mazmuny arkaly pygamberlik taýdan kesgitlenýär. Şol bölekde ilki bilen Ýahýanyň hyzmatyny ýerine ýetirýändigi görkezilýär, soňra bolsa saddukeler we fariseýler wakanyň beýan edilmegine girýärler. Açylyş aýatlarynda Ýahýa Işaýanyň “çölde gygyryjy sesi” hökmünde görkezilýär.

Gadymy Ysraýylyň soňky nesli, çölden çykan bir pygamber tarapyndan «ýylan nesli» diýlip atlandyrylýar. Ýahýa Ähtiň Habarchysy üçin ýoly taýýarlan Malahynyň habarchysy hökmünde öz wezipesini ýerine ýetiren pygamberdir; ol şol bir wagtda hem Işaýa tarapyndan tanadylan çölde gygyrýan sesdi.

“Ýapraklary” nyşan hökmünde göz öňünde tutsak, olaryň “ykrar etmäni” aňladýandygyny göreris. Ilkinji salgylanma Adam bilen Howa degişlidir; olar özleriniň adalatsyzlygyny injir ýapraklary bilen örtüpdirler. Olar öň ýagtylygyň lybasyny, dogrulygyň lybasyny geýýärdiler, emma şol gidenden soň, özleriniň ýalaňaç Laodikalylar bolandyklaryna düşündiler; olar diňe “ykrar etmegiň ýapraklarynyň” aňyrsynda gizlenmek bilen, hemme zadyň gowy boljakdygyny pikir edýärler. Parçanyň indiki ýerinde Ýahýa Laodikaly ýewreýleriň halas bolmak üçin Ybraýymyň nesil ganyna bil baglamagyna göni garşy sözleýär, çünki olaryň özüne ynamy ýönekeýje ykrar etmegiň boş ýapraklarydy. Adamyň lybasy onuň kimdigini aňladýar.

Agaçlar adamlaryň we patyşalyklaryň nyşanydyr; miwe, şahasy, tohum, toprak, suw, kök we, elbetde, ýapraklar hem özbaşdaklykda aýratyn pygamberlik nyşanlaryny aňladýar. Emma şol hakykatlaryň her biri “agaçy” emele getirýän pygamberlik nyşanlaryny ulanýan pygamberligiň dürli ugurlarynda görkezilen beýleki nyşanlar bilen baglanyşyklydyr. Elbetde, agajyň ilkinji pygamberlik nyşanly manysy onuň ýaşaýyş ýa-da ölüm synagyny aňlatmagydyr.

Ýahýanyň habary onuň geýen eşikleri we iýen iýmiti arkaly aňladylýar. Gadymy Ysraýylyň başlangyjyndaky manna ýa-da ahyryndaky Gökden düşen Çörek ýaly pygamberlik iýmiti iýilmelidir. Bu iýmit pygamberlik synag habaryny aňladýar we ol iýilmelidir, çünki ol Mesihiň eti we Onuň ganydyr. Ýahýanyň geýen eşikleri we iýen iýmiti Mesih üçin ýoly taýýarlan habary we habarçyny kesgitleýär. Ýahýa, Ýekşenbe kanuny wagtynda Öz ybadathanasyna duýdansyz gelýän Ähtiň Habarçysy bolan Mesih üçin ýoly taýýarlaýan iň soňky habarçynyň nyşanydyr. Bu waka ýüz bereninde, akmak gyzlar, ýagny şol bir wagtda Laodikialylar we haşal otlar, edil Ýahýa çölden peýda bolan döwürde fariseýler we saddukeýler ýaly, Ybraýymyň kanuny äht halkydyklaryny ykrar edýänleriň soňky dördünji neslini aňladýar.

Ýahýa düýe ýüňünden geýinýärdi, biline bolsa hojalyk haýwanlarynyň boýuntyryk bilen dakylýan esbaplaryna meňzeş daňgysy bolan deri guşak daňýardy. Ol çekirtge iýýärdi; şonuň üçin hem onuň habary Mukaddes Ýazgylarda Yslamyň iň esasy nyşany bolan çekirtgedendi, we ol Yslam baradaky habaryny bal bilen garyşdyrýardy.

Manna Hudaýyň Sözüniň nyşanydyr, onuň tagamy bal ýalydy; pygamberler muny özleriniň iýip kabul edýän habarynyň tagamy hökmünde beýan edýärler. Ýahýa çekirtgeler bilen hem-de düýäniň derisinden guşak we düýe ýüňünden geýim bilen görkezilen görnüşde Yslamyň habaryny getirdi. Çekirtge bilen düýe ikisi hem Yslamyň nyşanlarydyr. Yslamyň şol habary “bal” hökmünde görkezilen Hudaýyň Sözüniň nury bilen garyşdy.

Ýahýa diňe bir Yslamyň habarynyň wekili bolman, eýsem Ylýas ýaly, çölden geldi; hem-de Ýahýa bal iýmedi, ol ýabany bal iýdi; çünki ol, Mesih ýaly, şol döwrüň öz habarynyň balyna eýe bolan edaralarynda terbiýelenmändi; bu bolsa fariseýleriň we saddukeýleriň hamyry bilen aňladylýar. Ýahýa çölden alnan baly iýdi, çünki ol öz döwrüniň dini edaralarynyň daşynda Mukaddes Ruh tarapyndan terbiýelendi. Şol döwre mahsus bilguşakda adam öz düýe ýüňünden edilen egin-eşigini baglap goýýan ilmek mehanizmi bardy. Ol ilmek Ýahýany aňladýar, sebäbi ol ýer ýüzündäki mukaddes ýerden asmandaky mukaddes ýere geçişiň öwrülişik nokadydy.

Ýahýanyň geýimi Mesihe çokundyrylýan pursadynyň hut özünde agzalýar; şol çokundyrylma öwrülişik nokady bolup, Ýahýanyň çokundyrýandygy ýer arkaly alamatlandyrylyp görkezilýärdi. Ol ýeriň ady Bethabara bolup, onuň manysy “gämi geçelgesi” diýmekdir; gadymy Ysraýyl hem edil Ýahýa ýaly çölden çykyp gelende, Wada berlen Ýurda hut şol ýerden giripdi.

Elbetde, Ýahýanyň görkezýänleri ýüz kyrk dört müň adamyň hereketidir, emma biz diňe Isanyň çokundyrylan wagtynda, onuň hem-de Ýahýanyň “ýylanlar nesli” diýip atlandyranlarynyň şol nesildigini görkezýäris. Isa Hudaýyň On tabşyrykdan ybarat kanunyny beýgeltmek üçin geldi, hem-de Mukaddes Kitapdaky her bir sözi Ol ylham berdi; şonuň üçin, Ol gadymy Ysraýylyň soňky neslini ýylanlar nesli diýip atlandyranda, ikinji tabşyrygyň üçünji we dördünji nesillerde amala aşyrylýan hökmi kesgitleýändigini doly bilýär.

Üçünji we dördünji nesiller, dördünji nesilde tamamlanýan, ýagny ýylanlaryň nesli bolan bir yzygiderli hökmi aňladýar. Mesihiň çokundyrylmagy 11-nji sentýabryň nyşanydyr. Laodikiýaly Ýedinji gün adventist nesli şol wagtdan bäri öz soňky neslinde bolup gelýär. Ýahýanyň fariseýlere we saddukeýlere ýetiren habary Laodikiýa habarydy.

Isa Jelileden geldi; bu yer, Ýahýanyň guşak-ileri bilen, hem-de Betabaryň manysy bilen ylalaşyklylykda bir öwrülişik nokadyny alamatlandyrýar. Şonda Ýahýanyň ýoly taýýarlamak işi, Mesihiň ähti tassyklaýyş işine öwrüldi. Otuz ýyllyk taýýarlyk tamamlandy we haçdan öňki hem-de soňky üç ýarym ýyl başlandy.

Ýahýanyň habary Iýerusalimiň weýran edilmeginde ýüze çykjak geljekki gazabyň duýduryşy bolupdy; şol weýrançylyk hem dünýäniň soňuny we soňky ýedi belany aňladýar. Ol duýduryş habary Yslamyň çäginde ýerleşdirilipdi we ol diňe bir ýol taýýarlayan Malahiniň habarçysyny hem-de çöldäki ses bolan Işaýanyň sözlerini ýerine ýetiren däl, eýsem Ylýas pygamberiň habaryny hem ýerine ýetiren bir adam tarapyndan ýetirildi; çünki Ýahýanyň egin-eşigi Ylýasyňky bilen meňzeş bolşy ýaly, Ýahýanyň habary hem Ylýasyňky bilen meňzeşdi.

Eger olar Ýahýýadan, Ylýasdan däl-de, «ol nähili adamdy?» diýip sorasalar, olara: «tüýlek adamdy, biline deri guşak guşanýardy» diýip jogap berlerdi. Ýahýýanyň bütin alty aýlyk gullugy, iň soňky hem-de dördünji nesliň aýratyn görkezilip kesgitlenýän ýerindäki parçasynda beýan edilýär. Olara gönükdirilen Laodikýa habary özleriniň Hudaýyň äht halkydyklary baradaky ykrarına göni zarba urýar; agaçlaryň köklerine urlan palta arkaly şekillendirilişi ýaly, geljek gazap barada olary duýdurýar. Bu habaryň içinde Mesihiň Ýahýýa bilen başlanan synag işini tamamlayjakdygy hem bardy. Soňra Matta Injilinde Isa hem ýehudylary «ýylanlaryň nesli» diýip atlandyrýar; ol Ýahýýanyň agajy kesip ýykmak baradaky temasyny dowam etdirýär we munuň sebäbini düşündirýär.

Höküm güni, ikinji tabşyryga görä, dördünji nesildedir. Höküm biziň aýdýan habarymyza esaslanýar, ol habar bolsa ýüreklerimizden çykýar. Biziň aýdýan şol habarymyz biziň Petruň “saýlanan nesli”digimizi ýa-da “ýylanlaryň nesli”digimizi aýan edýär. Bu iki toparyň haýsysydygy Mesihiň, ýer süpüriji adam ýaly, Öz harmanyny arassalaýan synag işiniň ahyrynda ýüze çykýar. On gyzyň tymsalyndaky ýagda bolşy ýaly, habar ýa erbet ýürek, ýa-da ýagşy ýürek arkaly görkezilýär. Mesihiň salgylanmasy bu ýylanlaryň nesliniň, ýagny dördünji we iň soňky nesliň, bir alamat gözleýändigini, olara beriljek ýeke-täk alamatyň bolsa Ýunusyň alamatydygyny hem goşýar.

Mesih ýehudylary ýylan nesli diýip atlandyrdy, we Ol höküm baradaky mysallar hökmünde Ýunusyň habaryny hem-de Süleýmanyň paýhasynyň habaryny ulanýar. Isa, mazmun boýunça we iki şaýat bilen, ýylan nesliniň dördünji nesildigini görkezýär, çünki höküm dördünji nesilde ýerine ýetirilýär.

Bir ýüz kyrk dört müň Hudaýyň kanuny we Şenbe ýaly, ahyrzamanlaryň baýdagy, ýagny alamatydyr. Ýunusyň alamaty direlişiň alamatydyr; bu bolsa Mesihiň döwründäki ýehudiler üçin, Mukaddes Ruhuň kepderi görnüşinde inen wagtyndaky Onuň çokundyrylmagy bolupdy. “Ýunus” sözi “kepderi” diýmekdir. Ýunus, Ylhamçy Ýahýa, Daniýel, Ýusup we Lazar üç ýarym gün köçede öli ýatanlardan direldilýän bir ýüz kyrk dört müňi aňladýarlar. Şol wagtda olar Laodikýalylardan Filadelfialylara geçmeli, şeýlelikde ýediniň içinden bolan sekizinjä öwrülmelidirler. Ýunus çokundyrylmagy aňladýar, çünki ol suwa zyňylypdy we balyk tarapyndan ýuwdulan wagty simwolik taýdan ölüpdi. Ondan soň ol direldildi; edil Ýahýanyň gaýnag ýagyň içinden çykarylyşy ýaly, edil Daniýeliň arslanlaryň ininden çykarylyşy ýaly, edil Ýusubyň guýudan çykarylyşy ýaly, edil Mesihiň döwründe möhürleýji gudrat bolan Lazar ýaly. Ýehudiler Ýunusyň alamatyny, ýagny Mesihiň direlişi arkaly görkezilen bu alamaty, hiç hili has aýdyň görüp bilmediler; edil Adventizmiň 9/11 alamatyny, ýagny Ýunusyň alamatyny, görşi ýaly.

Bu mowzuklary indiki makalada dowam etdireris.