Ylahy Baş Ruhany bilen birleşdirilen segsen adam ruhanynyň nyşany “81” sanydyr; hut şu ýerde hem Milleriň Düýşi “Early Writings” kitabynda ýerleşýär. Ylham kitabynda “81”-de, iň soňky möhür aýrylanda, gökde ýarym sagatlyk dymyşlyk bolýandygyny görýäris. Habakkuk 2:20-de, Reb Öz mukaddes ybadathanasynda bolanda, bütin ýeriň dymmalydygy aýdylýar.
Ol ýedinji möhüri açanda, gökde takmynan ýarym sagatlap dymyşlyk boldy. Ylham 8:1.
Ýedinji möhüriň aýrylmagy otuz günüň içinde bolup geçýär, çünki ol iň soňky möhürdir. 2023-nji ýylyň 31-nji dekabrynda Ezekiýeliň süňkleri direliş işine başlady. Soňra Mesih kyrk günläp öwretmäge başlady. Şol sene 2020-nji ýylyň 18-nji iýulyndaky lapykeçlikden bäri geçen 1,260 günüň soňuny belläpdi, we John Ylham kitaby on birinji bapda bize ybadathanany ölçemelidigimizi, emma howluny hasapdan çykarmalydygymyzy habar berýär. Howly dargadylyşyň ahyrynda tamamlanýar, çünki John bize 1,260 günüň howly bolan milletlere berlendigini habar berýär. Ölçelende, şol taryh hasapdan çykarylmalydyr.
Miller oýanyp, hapa-çotga bilen işleýän adamy görende, otag boşdur; ol sesini göterende-de, Miller henizem çöldedir. Direlişiň taryhyndan başlap, ýekşenbe kanunyndan biraz öňe çenli, Mesih ýüz kyrk dört müňüň ybadathanasyny galdyrýar; edil 1798-den 1844-e çenli bolan kyrk alty ýylyň dowamynda bolşy ýaly.
Ol öwredip başlamaga girişende, aýratyn hem otuz günüň dowamynda, Öz ybadathanasynda iş alyp barýar. Şonda, Ol üç ýüz Millerit wagyzçysyndan ybarat Öz ruhanylaryny, ýa-da Gidgonyň üç ýüzinden ybarat Öz goşunyny öwredip durka, ýa-da 1843-nji ýylyň üç ýüz çyzgysyny neşir edip durka, perişdeler otuz minutlap dymýarlar; bularyň hemmesini-de hamyrmaýys çöregiň soňundan surnaýlaryň habaryna çenli bolan otuz günüň dowamynda edýär. Ol Milleriň otagynyň poluny süpürýär, emma ol Öz poludyr; şonuň üçin Milleriň otagy Onuň ybadathanasydyr. Ol ýüz kyrk dört müňüň arasynda bolmaga dalaşgär hökmünde çagyrylanlaryň ýa günälerini, ýa-da atlaryny öçürip aýyrmak işini tamamlap barýar.
Göterilişden bäş gün öň we hökümden on gün öň gelýän surnaý habary synag daşydyr. Gökde dym-dyrslyk bolan otuz minudyň içinde bolup geçýän zat, ýa-da Mesihiň ruhanylara tälim berýän otuz gününiň dowamynda bolup geçýän zat, surnaýyň, göterilişiň we hökümiň üç ädiminiň dowamynda möhür basylanda eýýäm iki synpy emele getirendir. Muny görmek aňsatdyr.
Eger siz surnaý habaryny ýaňlatmaly nokada gelip, ol habary ýaňlatmakdan ýüz dönderseňiz, onda şowsuzlyga uçraýarsyňyz.
«Surnaý, göge göteriliş we höküm» diýilýän üç ädim, taryhyň başyndaky bir ýolbelligiň «ölüm, jaýlanyş we direliş» arkaly beýan edilişi ýaly, üç ädimdäki bir ýolbelgisidir. Ahyrdaky üç ädimli synag, Pentekost Ýekşenbe kanunyndan bäş gün öň gelýän litmus synagydyr.
Direlişden bäş gün soň hamyrsyz çörek baýramynyň soňy ýetýär, we şol mukaddes ýygnak 2024-nji ýylyň ilkinji we düýpli synagyny alamatlandyrýar. Siz Asmandan gelen Çöregi iýjekmi ýa-da ynsan akyl ýöretmesiniň çöregini? Şol synag 2024-nji ýylda geldi, we ol Adam bilen How Enäniň, Nimrodyň, Harunyň, Ýerobogamyň, Koregiň hem onuň gozgalaňçylarynyň, Millerit taryhynyň Protestantlarynyň, John Harvey Kelloggyň alfa gozgalaňynyň, 1888-nji ýylyň gozgalaňynyň we elbetde 9/11-iň gozgalaňynyň düýpli pitneleri arkaly öňünden şekillendirilipdi. Kabylyň düýpli pitnesi bolsa, öz doganyňa garşy gabanjaňlyk meselesini—düýpli pitneleriň bütin ugry boýunça—beýan edýär.
Esas goýujy pitneleriň ähli mysallary Hudaýa garşy pitnedir, emma käbirleri; mysal üçin, 1888-nji ýylyň pitneçileri we Koraň pitneçileri, saýlanyp alnan habarçynyň synagyň bir bölegi bolandygyny hem öz içine alýar. Milleriň Daniel 11:14-de görnüşi berkidýäniň Rimdigini kesgitlemeginiň ret edilmegi, hem habaryň, hem-de habarçynyň ret edilmegidir. Bu synag esas goýujydyr, çünki diňe Ata Miller on dördünji aýatyň talaňçylaryny Rimmi diýip kesgitlemän, eýsem Milleriň ogly hem şeýle etdi.
2023-nji ýylyň 31-nji dekabryndaky direlişden bäş gün soň, Milleriň taýýarlyk öwrediş gullugy Ýahýanyň yzyndan Gelen tarapyndan öz üstüne alyndy. Otuz günüň dowamynda ybadathanadaky ybadat edýänlere Mesih tarapyndan “ýüzbe-ýüz” görnüşinde ýörite görkezme berilmelidi. Ol taýýarlyk, surnaýlar baýramynyň duýduryş habaryny yglan etmek üçin 80 sany ruhanylygy taýýarlamalydy.
Otuz günlük şol taýýarlyk başlangyçda binýatlaýyn ilkinji synagdan we ahyrda ikinji ybadathana synagyndan ybaratdyr. Ikinji ybadathana synagy surnaýlar çalynmazdan öň tamamlanýar, şonuň üçin bu jikme-jiklik Milleriň düýşünde Mesih gymmatbahaly daşlary sandyga taşlanda şekillendirilýär. Ol muny edeninden soň, Milleri: «Gel-de gör» diýip çagyrýar. Baýdak surnaý duýduryşyndan başlap, Ýekşenbe kanunyndan öňürti höküm üçin göge göterilmäge çenli galdyrylýar. Gymmatbahaly daşlaryň hemmesi ybadathananyň içindedir, Miller «Gel-de gör» diýip çagyrylmanka öň, we iki şaýat bulutlarda ýokary göterilen wagt, duşmanlary olary görýärler.
2020-nji ýylda başa barmadyk Yslamyň hüjümi baradaky olaryň çaklamasy, Snou tarapyndan beýan edilen hakyky Gijeki Gykylyk ýaly, düzedilenden soň gaýtadan yglan edilmelidir. Miller özüniň Gijeki Gykylyk diýip atlandyran bir düşünjesine eýedi, ýöne Samuel Snou Milleriň Gijeki Gykylyk habaryny düzetdi; hut şu sebäpli hem Snou-nyň Gijeki Gykylyk habary Milleritleriň taryhynda “hakyky” Gijeki Gykylyk habary diýlip atlandyrylýar. Gijeki Gykylyk habary — bu düzedilen we şol düzediş arkaly güýçlendirilen habardyr.
“Lapkeç bolanlar Mukaddes Ýazgylardan özleriniň gijikdirilme döwründedigini we görnüşiň amala aşmagyna sabyr bilen garaşmalydygyny gördüler. Olary 1843-nji ýylda özleriniň Reblerine garaşmaga getiren şol bir subutnamalar, Ony 1844-nji ýylda-da garaşmaga alyp bardy.” Early Writings, 247.
Bu hadysa 1840-dan 1844-e çenli döwriň ahyrynda ýüze çykdy, ol başlangyjynda-da ýüze çykdy. Joşaýa Liç 1840-njy ýylda Yslamyň ýerine ýetmegini öňünden aýtdy. Ol öz öňünden aýdyşyny 1838-nji ýylda jemgyýetçilik ýazgysyna girizdi, soňra bolsa ony 1840-njy ýylyň 11-nji awgustyndan on gün öň düzetdi. Düzedilen öňünden aýdyşyň ýerine ýetmegi birinji perişdäniň habaryny kuwwatlandyrdy. Ikinji habar bolsa Ýarygije Gykylygynyň düzedilen habary arkaly kuwwatlandyryldy. Bir taryhdan bolan, alfa şaýady we omega şaýady bolan iki şaýat. Olar bilelikde öňki bir habaryň düzedilmegine esaslanan bir habaryň kuwwatlanmagyny kesgitleýärler.
Alfa yslamyň pygamberligini, omega bolsa ýapyk gapynyň pygamberligini görkezýär. Setir üstüne setir, 1840-njy ýylda Yslam we 1844-nji ýylda ýapyk gapy, Yslamyň we ýapyk gapynyň Ýarygije Gykylygynyň habarydygyny görkezýär. Habaryň başynda Yslam boşadylýar, edil Mesihiň dabaraly girişindäki ýaly. Şol pursatda, on gyzyň tymsalynda gapy ýapylýar, edil Hudaýyň öýüniň üstünden höküm çykarylanda gapynyň ýapylşy ýaly. Habaryň ahyrynda bolsa, ABŞ-nyň üstünde gapy ýapylýarka, Yslam ýene-de urýar.
Lewiler kitaby ýigrimi üçünji bap tarapyndan emele getirilýän çyzygyň başynda Pasha baýramynyň üç ädimini we ahyrynda ruhanylaryň üç ädimini kesgitleýändigini görmek möhümdir. Ruhanylar Ýekşenbe güni kanuny wagtynda sadaka hökmünde ýokary göterilýärler, emma olar şol wakadan öň arassalanýarlar. Olar ýokary göterilende, baýdak bolýarlar; Mesih hem çyzygyň başynda ýerleşýän şol üç ädimde ýokary göterilende, bütin dünýäni Özüne çekdi. Ýüz kyrk dört müňüň ýokary göterilmegi, Mesihiň ýokary göterilmegi bilen başlanan çyzygyň ahyrydyr. Hem başlangyçda, hem-de ahyrda üç ädimden ybarat bir ýol belgisi kesgitlenýär.
Başlangıçta üç adım vardır; bunların ardından beş gün gelir; sonda da üç adım vardır ve onların ardından beş gün gelir. O noktadan sonra anlatı büyük kalabalık hakkındadır; zira kâhinlik, yüz kırk dört binin sancağı olarak tesis edilmiştir. Çardak Bayramı’nın yedi günü, Uluslar için bir devredir. Pazar yasasıyla başlayan Ulusların zamanını ve 2023’te sona eren üç buçuk günü dışarıda bırakırsak, 31 Aralık 2023’ten yakında gelecek olan Pazar yasasına kadar Pentikost mevsiminin elli günü içinde temsil edilen, yüz kırk dört binin mâbedi elimizde kalır.
Gyzlar üçin direlişden bäş gün, ondan soň ruhanylar üçin otuz gün. Soňra gyzlardan çykýan surnaý habarynyň bäş güni bolup, ol kyrk gün tamam bolanda olaryň asmana göterilmegi bilen jemlenýär; munuň yzyndan hökümden öňki bäş gün, soňra bolsa ýekşenbe kanunyna çenli bäş gün gelýär. Gyzlaryň nyşany hökmünde “5” sany gyzlar bolan we şol bir wagtda ruhanylar hem bolan ýüz kyrk dört müňüň yzlaryny görkezýär.
Öwretmegiň otuz güni dowamynda ahyrky, ýagny ýedinji möhür aýrylýar, we hut şol döwürde Miller gymmatbahaly daşlaryň gaýtadan dikeldilýändigini görýär. “Gel-de gör” diýen söz birinji dört möhüre esaslanýan bir nyşandyr; şonuň üçin ýedinji möhür açylanda, Miller-e “gel-de gör” diýilýär, emma asmandaky ähli perişdeler diňe dymyp syn edýärler. Milleriň düýşi bir ýüz kyrk dört müň bolan gymmatbahaly daşlaryň möhürlenişini görkezýär, şol bir wagtyň özünde-de bu daşlaryň Ýarygije Gykylygynyň habarydygyny hem aýan edýär. Şol habar möhürlenmegi amal edýän bakyrlara güýji ýetirýär, hapany süpüriji adam bolsa hem habarçylara, hem-de habaryň özüne höküm edýän Şol Birini görkezýär.
2024 düýpli synagy aňladýar, indi bolsa 2026-njy ýylda ybadathana synagy gelip ýetdi. Biz häzir Mesihiň öwredýän otuz günlük döwründediris, we bu hakykaty ykrar etmezlik heläkçiliklidir.
Habary we habarchyny tanamak hem onuň iberilen ilçisini tanamak, Rimiň bu görnüşi berkarar etmegi bilen şekillendirilen esaslandyryjy synagyň bir bölegi bolupdy we Ylýas bilen Ahabyň wakasynyň hem bir bölegidir.
Ýahuda patyşasy Asanyň otuz sekizinji ýylynda Omriniň ogly Ahap Ysraýyla patyşa bolup başlady; Omriniň ogly Ahap Samariýada Ysraýylyň üstünden ýigrimi iki ýyl patyşalyk etdi. Omriniň ogly Ahap Rebbiň nazarynda özünden öň gelenleriň hemmesinden beter ýamanlyk etdi. Nebatyň ogly Ýarobgamyň günälerinde ýöremegi özi üçin ýeňil bir zat ýalydygy ýaly, ol Sidonlylaryň patyşasy Etbaalyň gyzy Izebeli aýallyga aldy-da, gidip Bagala gulluk etdi we oňa çokundy. Ol Samariýada guran Bagal ybadathanasynda Bagal üçin gurbanlyk sypasyny dikdi. Ahap bir Aşera hem ýasady; Ahap özünden öňki Ysraýyl patyşalarynyň hemmesinden beter Ysraýyl Hudaýy Rebbiň gaharyny getirmek üçin işler etdi. Onuň günlerinde beýtilly Hiýel Ýerihony gurdy: ol onuň düýbüni ilkinji ogly Abyramyň üstünde goýdy, derwezelerni bolsa iň kiçi ogly Segubyň üstünde dikdi; bu Rebbiň Nunyň ogly Ýeşuwa arkaly aýdan sözüne görä boldy. Gilead ýaşaýjylaryndan bolan tişbaly Ylýas Ahaba şeýle diýdi: “Öňünde durýan Ysraýyl Hudaýy Rebb diri bolşy ýaly, meniň sözüme görä bolmasa, bu ýyllarda ne çyg, ne-de ýagyş bolar”. 1 Patyşalar 16:29–17:1.
Ahab bilen baglanyşykly sanlar bu bölegiň many-mazmunyna goşant goşýar. “Otuz sekiz” “turup galmagy” aňladýar. Ysraýyla otuz sekizinji ýylda “turup”, Wada berlen Ýere girmek buýruldy.
«Indi turuň» diýdim men, «we Zerediň çeşmesinden geçiň». Biz hem Zerediň çeşmesinden geçdik. Kadeş-Barneýadan çykyp, Zerediň çeşmesinden geçip gelýänçäk geçen wagt otuz sekiz ýyl boldy; Rebbiň olara ant içişi ýaly, söweşjeň adamlaryň tutuş nesli goşunyň arasyndan ýok bolup gutarýança. Kanuny gaýtalamak 2:13, 14.
Isa ony: «Tur» diýende, otuz sekiz ýaşly maýyp adamy sagaltdy.
Ol ýerde otuz sekiz ýyl bäri näsag bolan belli bir adam bardy. Isa onuň ýatandygyny görüp, onuň bu halda eýýäm köp wagtdan bäri bolandygyny bilip, oňa diýdi: «Şypa tapmak isleýärmiň?» Ejiz adam Oňa jogap berdi: «Jenap, suw çalşanda meni howuza düşürer ýaly adamym ýok; men barýarkam bolsa, menden öň başga biri düşýär». Isa oňa diýdi: «Tur, düşegiňi göter-de, ýöre». Şol bada ol adam şypa tapdy, düşegini göterdi-de, ýöredi; şol gün bolsa Sabat güniydi. Ýahýa 5:5–9.
Joşaý Liç 1838-nji ýylda bir çaklama etdi, ony bolsa 1840-njy ýylda has takyklady. Musanyň Kanun taglymatynda ýatlaýan otuz sekizinji ýyly, şol bir wagtyň özünde kyrkynjy ýyl hem bolupdy. Joşaý Liçiň iki basgançakly işi, onuň adaşy bolan patyşa Ýoşiýanyň iki basgançakly janlanyşy bilen ugurdaşdy. 38 bilen 40 sanlary biri-biri bilen baglanyşykda ýokary galşy aňladýar; hut şonuň özi hem iki şaýada bulutlara göterilenlerinde bolup geçýär.
Liçiň mysalynda ýokary galdyryş ikinji “weý”iň Yslamy baradaky habary arkaly amala aşyryldy. Mesihiň asmana göterilmegi bilen alamatlandyrylýan şol ýokary galdyryş Yslamyň surnaý habaryndan soň gelýär. Surnaý, asmana göteriliş we höküm diýen ýolgörkezijiniň şol ilkinji iki ädimi Liç arkaly nusgalandyryldy; onuň şol iki ädimi bolsa patyşa Ýoşiýanyň iki basgançakly oýanyş we reforma işi arkaly nusgalandyryldy. Kanun taglymynda buýruk ýerinden turup, Wada berlen ýurda gitmekden ybaratdy; ýekşenbe kanuny wagtynda baýdagyň ýokary galdyrylmagy hem şol bir wädedir.
Ahap ýigrimi iki ýyl höküm sürdi; şeýlelikde, ol Hudaýlygyň ynsanlyk bilen birleşdirilen döwründe, ýagny surnaý habarynyň öňüsyrasynda gelýän otuz günlük döwürde höküm sürýär. Ahap — Trumpdyr; ol örän ýakyn geljekde Izebeli aýala alar. Trump döwründe ýagyş habary diňe Ylýasda bardyr. Bu hakykat düýpli esasdyr, çünki bir ýüz kyrk dört müňüň hereketi setir üstüne setir usulyýetiniň hereketidir; we şol usulyýet bir ýüz kyrk dört müňüň reforma hereketiniň mukaddes taryhyň her bir reforma hereketi tarapyndan tymsallandyrylandygy baradaky düýpli hakykata esaslanýar. Şol hereketleriň her birinde ýolbaşçylar synag işiniň bir bölegi bolupdyrlar. Her gezek.
Ahap Ýeroboamdan soň ýedinji patyşadyr, we biz Ahabyň Ýekşenbe kanuny krizisi döwründäki döwleti aňladýandygyny gaýtalap görkezdik. Biz Laodikeýa häsiýetli Ýedinji gün adventist ybadathanasynyň 1863-nji ýylda Ýerihony täzeden gurandygyny, munuň bolsa Waýtlaryň iň uly we iň kiçi ogullaryna düşen bahany talap edendigini hem-de Ýekşenbe kanuny döwründäki Ýerihonyň bir nusgasy bolandygyny görkezdik. 1863-nji ýyl Ýekşenbe kanunynyň nusgasydyr.
Bu parça, döwri ýüz kyrk dört müňüň möhürlenişi hökmünde kesgitleýän simwolizmden doludyr; we şol döwürde Habakkugyň 1843-nji ýylyň tablisasyna ýerleşdirilen bir hakykat baradaky Milleriň düşünjesini ret etmek düýpli pitneçilikdir; bu bolsa, ähli ýygnagyň mukaddesdigini öňe süren Koranyň pitneçileriniň hem-de 1888-nji ýylyň pitneçileriniň ulanan şol bir bahanasy bilen Hudaýyň saýlan habarchysyna äsgermezçilik etmegi hem öz içine alýar.
Biz häzir ybadathana synagynda durus, bu ýerde asman penjireleri dispensasion gapy bilen birlikde açylýar. Dispensasion gapy ruhanylar üçin Laodikadan Filadelfiýanyň ruhanylaryna geçişi alamatlandyrýar. Ol Milleriň düýşündäki galp hem-de hakyky şaý-sepleriň aýrylyşygyny görkezýär. Penjirler nälet ýa-da bereketi aňladýar. Malahy üç, synagy gaýdyp gelmegiň esasynda goýýar. Milleriň düýşi hem ruhanylygyň, hem-de habaryň dikeldilmegini nygtaýar. Ylham on dokuz, Yslamyň surnaý habary baradaky öňünden aýdylyşyň amala aşan wagtynda galdyrylyp çykarylýan Rebbiň goşunyny görkezýär.
Surna habarynyň lakmus synagyndan öň gelýän synag ikinjidir we ol ybadathana synagydyr. Milleriň düýşi iki esse artmagy emele getirýär; bu bolsa hemişe ikinji synag bilen baglanyşyklydyr, çünki Milleriň düýşi gymmatbaha daşlary hem habarlaryň, hem-de habarçylaryň nyşany hökmünde ulanýar. Ybadathana synagy soňky ýagşyň setir üstüne setir usulýetiniň ulanylmagyny öz içine alýar. Bu, habarlary sazlaşdyrmak üçin ruhanylaryň pygamberlikleriň dürli setirlerinde ybadathanany görmegini talap edýär. Kir süpürgiç adamyň has uly sandygy bir ýüz kyrk dört müňüň ybadathanasydyr, Malahiniň ammary hem şol bir zatdyr. Ybadathananyň enjamlarynyň özeni äht sandygy bolup, ony örtýän keruplar yzygiderli oňa seredýärler; şeýlelik bilen ähli mukaddes barlyklaryň üns merkezini nygtaýar. Bu taryhdaky mukaddesler ybadathana garamaly we äht sandygyna nazar dikmeli.
Ýüz kyrk dört müňleriň ybadathanasy Lewiler 23-nji bapyň temasydyr we ol Mesihiň döwründe, uýam Waýtyň “Pentikost möwsümi” diýip atlandyrýan zady bilen ýerine ýeten taryhy bir ugry görkezýär. Direlişden Pentikosta çenli, ýa-da 2023-nji ýylyň 31-nji dekabryndan Ýekşenbe kanunyna çenli, Lewiler 23-nji bapyň pygamberlik ugry ýüz kyrk dört müňleriň ybadathanasyny aňladýar. Şol taryh üç ädimli bir ýolbelgiden başlap, onuň yzyndan bäş gün gelýär, hem-de ol üç ädimli bir ýolbelgi bilen tamamlanýar, onuň yzyndan hem bäş gün gelýär. Alfa we omega taryhlarynyň ortasynda ruhanylaryň möhürlenmeginiň otuz güni ýerleşýär. Şol umumy ugur ýedinji günüň Sabatyndan başlap, ýedinji ýylyň Sabaty bilen tamamlanýar. Şu derejede ýüz kyrk dört müňleriň ybadathanasy täze edilen ýere 8 jany alyp geçjek gämi bolup durýar, şeýle hem ol iki perişde tarapyndan kölegelenýän äht sandygy bolup durýar; edil iki Sabatyň Pentikost möwsümi bilen aňladylan ýüz kyrk dört müňleriň ruhanylygynyň ybadathanasyna kölege salşy ýaly.
Lewiler kitabyň ýigrimi üçünji baby, Mesihiň direlmeginde başlanyp, ondan elli gün soň Pentikost gününe çenli dowam eden Pentikost döwrüniň ahyrky zühur bolşunda ýüz kyrk dört müňüň ruhanylygy hakyndadyr. Pentikost döwri, Lewiler kitabyň ýigrimi üçünji babynyň ilkinji ýigrimi iki aýaty bilen soňky ýigrimi iki aýaty gabat getirilende binýat edilýär. Uilýam Milleriň düýşi, Hudaýyň Sözüniň gymmatbaha daşlarynyň hem habaryň, hem-de habarçylaryň özidigini görkezýär.
«Men tejribe gazanmak üçin gymmatly mümkinçiliklere eýe boldum. Men birinji, ikinji we üçünji perişdeleriň habarlarynda tejribe gazandym. Perişdeler asmanyň ortasynda uçup barýan, dünýä duýduryş habaryny yglan edýän hem-de bu ýeriň taryhynyň ahyrky günlerinde ýaşaýan halk bilen gönüden-göni baglanyşygy bolan görnüşde beýan edilýär. Hiç kim bu perişdeleriň sesini eşitmeýär, çünki olar asmanyň bütin älemi bilen sazlaşykly zähmet çekýän Hudaý halkyny aňlatmak üçin nyşandyr. Hudaýyň Ruhy bilen nurlandyrylan we hakykat arkaly mukaddeslenen erkeklerdir zenanlar, şol üç habary öz tertibinde yglan edýärler». Life Sketches, 429.
Perişdeler, perişde tarapyndan görkezilýän habary yglan edýän Hudaýyň halkynyň nyşanlarydyr.
“Wagt gysga. Birinji, ikinji we üçünji perişdäniň habarlary dünýä berilmeli habarlardyr. Biz üç perişdäniň sesini göni manyda eşitmeýäris, emma Ylham kitabyndaky bu perişdeler ýer ýüzünde boljak we bu habarlary berjek bir halky aňladýar.
“Ýahýa ‘asmanyň içinden uly ygtyýarlyga eýe bolan başga bir perişdäniň inendigini gördi; bütin ýer onuň şöhraty bilen ýagtyldy.’ Ylham 18:1. Bu iş Hudaýyň halkynyň dünýä duýduryş habaryny yglan edýän sesidir.” The 1888 Materials, 926.
Perişdeler perişdeler tarapyndan şekillendirilen habarlary berýän halky aňladýar. William Miller pygamberlik taýdan köp sanly ulanylyşda şekillendirilýär. Şol ulanylyşlaryň biri-de, Milleriň wagyz etmäge gönükdirilen ilkinji we soňky wagt pygamberlikleri arkaly şekillendirilýändigidir. 1798-nji ýylda tamamlanan ýedi wagt, ýagny 2,520 ýyl, Milleriň alfa açyşy boldy; 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda 2,300 agşam-säheriň ahyrynda mukaddes ýeriň arassalanmagy bolsa, Milleriň omega açyşy boldy. Millerit taryhy 1798-den 1844-e çenli şekillendirilýär, we ol birinji hem-de ikinji perişdäniň taryhy bolandygyna garamazdan, şol taryhyň habarçysynyň ady bilen atlandyrylýar. Millerit taryhy, Milleriň birinji we ikinji perişdäniň habaryny yglan edýän “ses” bolandygyny kesgitleýär; birinji perişde hem 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda hökümüň başlanandygyny jar etdi, hem-de birinji perişde 1798-nji ýylda, ýagny Ysraýyl patyşalygynyň “ýedi wagt” dagadylyşynyň tamamlanýan pursatynda, ahyrzaman wagtynda geldi. Miller hem 2,520 ýyllyk pygamberligiň, hem-de 2,300 ýyllyk pygamberligiň nyşanydyr.
1798-nji ýylyň ilkinji ýol belgisi 2,300 ýyl tamamlananda, 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda höküm işiniň başlanjakdygyny yglan etdi. Soňra Reb ýedinji günüň Sabat gününiň nury ýüze çykardy, hem-de işini tamamlamak Onuň niýetidi; şonuň üçin Ol 1856-njy ýylda ýedi wagt barada goşmaça nury açmaga synanyşdy, emma iman ýerine gozgalaň ýüze çykdy. Ýedi wagt Millerçi taryhynyň alfasy, 2,300 bolsa omegasydyr.
Ýedi wagt ýedinji ýylyň Sabady bilen, 2,300 bolsa ýedinji günüň Sabady bilen şekillendirilýär. Milleritleriň taryhy 1798 we 1844 ýyllar bilen şekillendirilýär; 1798 ýedi wagty, 1844 bolsa 2,300 ýyly aňladýar. Bu iki Sabat, Levitileriň ýigrimi üçünji babynda şekillendirilen taryhyň iki ujuny emele getirýär. Bu iki Sabat iki habary aňladýar, emma olar bir habary emele getirýär. Bu iki habar Milleritleri aňladýar, çünki habarlary yglan edýän adamlar habary alamatlandyrýan perişdeleri aňladýar. 1798-nji ýylda birinji perişde geldi, 1844-nji ýylda bolsa üçünji perişde geldi.
Lewiler kitabynyň ýigrimi üçünji babynda ýedi baýram we ýedi mukaddes ýygnak bar, emma her bir baýram mukaddes ýygnak däldir we munuň tersine hem şeýle. Baýramlaryň ählisi ilkinji we soňky mukaddes ýygnagyň arasynda ýerleşýär; olaryň ilkinjisi başdaky ýedinji günüň Sabatydyr, soňkusy bolsa ahyrdaky ýedinji ýylyň Sabatydyr. Baýramlaryň taryhy William Milleri we Milleritleri aňladýan şol iki Sabat bilen çäklenýär.
Lewiler kitabyň ýigrimi üçünji babyndaky ilkinji ýigrimi iki aýat bilen soňky ýigrimi iki aýat birleşdirilende, Pentikost möwsümi kesgitlenýär. Setirleriň bir ýere getirilmegi bilen bina edilýän gurluş bütinleý ylahydyr. Gurluşyň Pentikost möwsümi üç perişdäniň üç ädimini aýdyň suratlandyrýar. Ol “Hakykatyň” goluny göterýär. Ol Alfa bilen Omeganyň goluny göterýär. Ol Palmoniniň goluny göterýär. Ol bir okuwçyny Iň Mukaddes Ýeriň hut ýüregine eltýär. Ol ýüz kyrk dört müňüň ybadathanasyny kesgitleýär. Ol tä täze edilen ýere çenli uzalýar.
Lewiler kitaby ýigrimi üçünji bapdaky bu hakykat indi lakmus synagyndan we üçünji synagdan öň gelýän ybadathana synagy bilen baglanyşykda möhürinden açylýar. Üçünji perişde 1844-nji ýylda geldi, soňra 9/11-de, ondan soň bolsa 2023-nji ýylda ýene-de geldi. Üçünji perişde 1844-nji ýylda gelende, wepalylar iman arkaly Mesihiň yzyna düşüp, Iň Mukaddes Ýere girmeli idiler. Lewiler kitaby ýigrimi üçünji bap Iň Mukaddes Ýere barýan ýoldur we ybadathana synagynyň bir bölegini aňladýar. Ýahýa ybadathanany, şeýle hem onuň içinde ybadat edýänleri ölçemek tabşyryldy.
Milleriň sandygy ybadathana bolup, ondaky gymmat bahaly daşlar hem şol ýerdeki ybadat edijilerdir. Malakiniň hazynasy ybadathana bolup, ondaky onluklar hem şol ýerdeki ybadat edijilerdir. Lewiler kitaby ýigrimi üçiň “satra-satr” ulanylyşynda görkezilişi ýaly, Pentikost möwsümi ýüz kyrk dört müňüň ybadathanasyny aňladýar. Has gönüden-göni aýdylanda bolsa, ol äht sandygyny — gapagyndaky keruplaryň On tabşyryga, gögeren Harunyň hasasyna we mannadan doly altyn küýzä seredip durşuny — şekillendirýär.
Örtüji keruplar perişdeler bolup, perişdeler habary we habarçyny aňladýar. Lewiler kitaby ýigrimi üçünji bapdaky alfa habary bolan habar ýedinji günüň Sabatydyr, omega habary bolsa ýedinji ýylyň Sabatydyr. Bularyň ikisi hem habardyr, şeýle hem olar William Milleriň we Milleritleriň alfa we omega habarlarydyr: 1798-nji ýylda “ýedi wagtyň” ýerine ýetirilmegi ýedinji ýylyň Sabatynyň nyşanydyr, 1844-nji ýylda bolsa Hudaý Öz halkyny Iň Mukaddes Ýere alyp bardy, ol ýerde olar ýedinji günüň Sabatyny ýüze çykardylar. Şol iki Sabat Lewiler kitaby ýigrimi üçüň içindäki ilkinji we soňky mukaddes ýygnaklardyr, Pentikost möwsümi bolsa olaryň ikisiniň arasynda ýerleşdirilendir, edil sandygyň iki örtüji kerubyň arasynda ýerleşdirilişi ýaly.
Ybadathana ölçeg edilmeli bolup, bu ölçeg milletlere berlen howlunyň hasaba alynmazlygyny hem öz içine alýar. Ýekşenbe kanuny wagtynda Hudaýyň öýüniň üstündäki höküm tamamlanýar, milletleriň hökümi bolsa başlanýar. Milletleriň wagtlary 1798-nji ýylda, 1,260 ýylyň ahyrynda, we üç ýarym günüň ahyrynda (1,260-nyň nyşany) tamamlandy; şol wagtda Ýahýa howluny hasaba almazlygy gerekdi.
Maňa hasa ýaly gamyş berildi; perişde durup şeýle diýdi: Tur, Hudaýyň ybadathanasyny, gurbanlyk ojagyny we onuň içinde sežde edýänleri ölçe. Emma ybadathananyň daşyndaky howlyny taşla, ony ölçme; çünki ol butparazlara berildi; olar mukaddes şäheri kyrk iki aýlap aýak astyna salarlar. Ylham 11:1, 2.
Howluň daşky bölegi goýulman geçilmelidi, çünki ol beýleki milletlere berlendi; olar ony üç ýarym gün, ýagny kyrk iki aýlap aýak astyna saldylar.
Olar gylyjyň gylyç agzyndan ýykylarlar we ähli milletleriň arasyna ýesir alnyp gidilerler; Iýerusalim bolsa, milletleriň döwürleri dolýança, butparazlar tarapyndan depelenip durar. Luka 21:24.
Milletleriň wagtlary 1798-nji ýylda, Daniýel kitaby möhürinden açylanda, tamamlandy.
“Iýerusalimdäki ybadathanada pes diwar daşky howlyny mukaddes binanyň galan ähli bölümlerinden aýyrýardy. Şol diwaryň üstünde dürli dillerde ýazgylar bolup, bu serhetden diňe ýewreýleriň geçmegine rugsat edilýändigi görkezilýärdi. Eger bir başga milletli adam içerki howla girmäge het edip bilse, ol ybadathanany haramladygy bolardy we munuň jezasyny öz jany bilen tölärdi. Emma ybadathananyň we ondaky hyzmatyň binýadyny goýan Isa, ynsanperwer duýgudaşlygyň bagy bilen başga milletlileri Öz ýanyna çekdi, Onuň ylahy merhemeti bolsa olara ýewreýleriň ret eden halaslygyny getirdi.” The Desire of Ages, 194.
2023-nji ýylyň 31-nji dekabry 2020-nji ýylyň 18-nji iýulyndaky lapykeçlikden başlap üç ýarym pygamberlik gününiň tamamlanmagydy. Şol üç ýarym ýyl soňra bir pygamberlik habarynyň möhüriniň açyljakdygyny, milletleriň wagtlarynyň tamam bolandygyny hem-de ybadathana bilen onuň içindäki seždä edýänleriň ölçelmeginiň togtadylýandygyny görkezýär. Ýekşenbe kanuny wagtynda, Pentikostal möwsüminde Pentikost güni bolan mahalynda, höküm milletlere geçirilýär. Ýüz kyrk dört müňüň ybadathanasyny ölçemekde milletleriň wagtlaryny goýup taşlanymyzda, 2023-nji ýylyň 31-nji dekabryndan Ýekşenbe kanunyna çenli aralygyň ybadathana bolandygyny görýäris.
Ybadathananyň şaýatlygy şundan ybaratdyr: ol iki tapgyrda gurulýar; ilki düýbi goýulýar, soň bolsa ret edilen düýp daşy ajaýyp görnüşde burçuň baş daşy bolanda, ybadathana tamamlandy diýip ykrar edilýär. Düýp gadymy Ysraýyl birinji permanyň taryhynda Wawilondan çykanda goýuldy, ybadathana bolsa ikinji permanyň taryhynda, emma üçünji perman çykmazdan öň tamamlandy. Düýp synagy 2024-nji ýylda boldy we biz indi ybadathana synagyndadyrys. Ol ybadathana synagy üçünji we lakmus synagynda tamamlanýar, ybadathana synagy bolsa Hudaýyň halkynyň ybadathanany ölçemegini talap edýär.
Lewiler kitaby 23-nji bapdaky ybadathana 2023-nji ýylyň 31-nji dekabryndan Ýekşenbe kanunyna çenli dikeldilýär, we şol pygamberlik taryhynyň içinde pygamberlik açylyp görkezilende hemişe ýüze çykýan üç synag şekillendirilýär. Şol üçünjisiniň iň soňkysy Exeter lager ýygnagynda şekillendirilen litmus synagydyr. Şol ýygnakda siz ýa-da garry Snow öz hakyky Gijäniň ýarysyndaky Çagyryş baradaky habaryny iki gezek beýan eden çadyryndaky ýygnaklara gatnaşdyňyz, ýa-da Watertown çadyryndaky duýguly we deňagramly bolmadyk ýygnaklara gatnaşdyňyz. Ýygnaklar tamamlananda hakyky Gijäniň ýarysyndaky Çagyryş habary joşgunly deňiz tolkuny kimin ýaýrap gitdi. Exeter litmus synagydy, we litmus synagy möhürlenmäni aňladýar.
Ekseter düşelge ýygnagy Mesihiň Ýerusalime dabaraly girişiniň nyşany bolupdy, we Isa münen eşege Lazar ýol görkezdi. Lazaryň ölümi 2020-nji ýylyň 18-nji iýulyndaky lapykeçlikdi, emma ol şol bir wagtyň özünde Mesihiň iň beýik gudraty we Onuň ylahylygynyň “möhri” hem bolupdy.
“Eger Mesih hassahanada bolan bolsa, Lazar ölmezdi; çünki Şeýtanyň onuň üstünden hiç bir güýji bolmazdy. Durmuş Berijiniň huzurynda ölüm öz okuny Lazara garşy atyp bilmezdi. Şonuň üçin Mesih uzakda galdy. Ol duşmana öz güýjüni ulanmaga ýol berdi, tä soňra ony ýeňlen duşman hökmünde yzyna serpiksin. Ol Lazaryň ölümiň hökümdarlygynyň astyna geçmegine rugsat berdi; ejir çekýän uýalar bolsa doganlarynyň mazara goýlanyny gördüler. Mesih olaryň doganlarynyň öli ýüzüne seredenlerinde, olaryň Halasgärlerine bolan imanlarynyň agyr synaga sezewar boljakdygyny bilýärdi. Emma Ol olaryň häzir başdan geçirýän göreşi sebäpli imanlarynyň has-da beýik güýç bilen şöhle saçjakdygyny hem bilýärdi. Ol olaryň çeken gaýgysynyň her bir sanjysyna döz geldi. Ol gijä galany üçin olary asla az söýmedi; emma Ol olar üçin, Lazar üçin, Özi üçin hem-de Öz şägirtleri üçin bir ýeňşiň gazanylmalydygyny bilýärdi.”
“‘Siziň hatyranyňyz üçin,’ ‘iman etmegiňiz üçin.’ Hudaýyň ugrukdyryjy elini duýmak üçin oňa uzanýanlaryň hemmesi üçin iň uly ruhdan düşgünçilik pursady ylahy kömegiň iň golaý bolan wagtydyr. Olar öz ýolunyň iň garaňky bölegine minnetdarlyk bilen yzyna serederler. ‘Reb tagwaly adamlary nähili halas etmelidigini bilýär,’ 2 Peter 2:9. Ol olary her bir synagdan we her bir muşakgatdan has pugta iman we has baý tejribe bilen çykaryp getirer.
“Mesih Lazaryň ýanyna gelmegini gijikdireninde, Ony kabul etmediklere merhemet maksady bardy. Ol saklandy, sebäbi Lazary ölümden direltmek arkaly özüniň hakykatdan-da ‘direliş we ýaşaýyş’ bolandygyny öz kesir, imansyz halkyna ýene bir gezek subut etmegi isledi. Ol Ysraýyl öýüniň garyp, sergezdan goýunlary bolan şol halk hakynda ähli umydyny üzmäge meýilli däldi. Olaryň toba etmezligi sebäpli Onuň ýüregi parçalanýardy. Öz merhemeti bilen Ol olara özüniň Dikeldiji, ýagtyga durmuşy we ölmez-ýitmezligi çykaryp bilýän ýeke-täk Şahsyýetdigine ýene bir subutnama bermegi niýet etdi. Bu, ruhanylaryň nädogry düşündirip bilmejek subutnamasy bolmalydy. Onuň Betaniýa gitmegini gijikdirmeginiň sebäbi şudy. Bu iň beýik gudrat — Lazaryň direldilmegi — Onuň işine hem-de hudaýlyk baradaky talabyna Hudaýyň möhür basmagy üçin bolmalydy.” The Desire of Ages, 528, 529.
Dabaraly giriş Mesihe müneri üçin bir eşegi çözmek bilen başlandy.
Olar Iýerusalime golaýlap, Zeýtun dagynyň ýanyndaky Betfage gelenlerinde, Isa iki şägirdini iberip, olara şeýle diýdi: «Garyňyzdaky oba gidiň, dessine baglanan bir eşegi we onuň ýanynda bir taýçanagy taparsyňyz; olary çözüp, maňa getiriň. Eger biri size bir zat diýse, şeýle diýiň: “Rebbe olara mätäçdir”; ol hem derrew olary goýberer». Bularyň bary pygamber arkaly aýdylan sözüň berjaý bolmagy üçin boldy: «Sion gyzyna aýdyň: ine, seniň Patyşaň saňa gelýär, kiçigöwünli bolup, eşege, hatda eşegiň taýçanagyna münen halda gelýär». Şägirtler gidip, Isanyň özlerine buýruşy ýaly etdiler. Matta 21:1–6.
Ýarygije ýarysyndaky gykylyk habary ilkinji lapykeçlige gelip ýeten ikinji perişdäniň habaryna goşuldy. Mesihiň döwründe şol lapykeçlik Lazarusyň ölümi boldy, Milleritler üçin bolsa 1843-nji ýyl baradaky, 1844-nji ýylyň 19-njy aprelinde amala aşan, başa barmadyk öňden aýtma boldy. Şol iki lapykeçligiň ikisi-de 2020-nji ýylyň 18-nji iýulyny aňladýar.
Lewiler kitaby ýigrimi üçde beýan edilen Pentikost döwründe lakmus synagy Surnaýlar baýramynyň, Mesihiň göge galşynyň we Ýaraşyk Gününiň üç gatly ýol görkezijisi arkaly şekillendirilýär. Şol üç ädim binýat we ybadathana baradaky ilkinji iki synag bilen baglanyşykda lakmus synagyny aňladýar. Şol üç ädim Pentikostuň Ýekşenbe kanunyndan bäş gün öň gelýär we ýüz kyrk dört müňüň baýdak hökmünde ýokary göterilmegini aňladýar. Eger olar lakmus synagyndan geçseler, ýokary göterilerler; geçmeseler, Milleriň düýşündäki penjirelerden uçurlyp çykarylar.
Möhürlenmegiň üçünji ädimi Günäleriň Bagyşlanýan Günidir we ol günäniň pozulyp aýrylmagyny aňladýar. Ikinji ädim Malahiniň lewiler hakdaky hödürlemesiniň ýokary göterilmegidir, birinji ädim bolsa surnaýlaryň habarydyr. 1844-nji ýyldan bäri adamzat ýedinji surnaýyň çalynýan taryhynda ýaşap gelýär. Ýedinji surnaýyň daşky habary Yslamyň üçünji waý habarydyr, ýedinji surnaýyň içki habary bolsa Mesihiň Öz Ylahylygyny ýüz kyrk dört müňüň adamzady bilen birleşdirmek işidir.
Biz indiki makalada dowam ederis.
Pygamberleriň ýazgylarynda suratlandyrylan wakalar, gadymydan gadymy bolsalar-da, bize täze ylhamlaryň täzeligi we kuwwaty bilen görünýär. Iman arkaly biz, Hudaýyň geçmiş döwürlerde Öz halky bilen alyp baran işleriniň bu ýazgylarynyň, şu günki tejribeler arkaly Hudaýyň bize öwretmek isleýän sapaklaryny seljermekligimiz üçin saklanyp galandygyny düşünýäris.
Mesihiň birinji gelişi döwründe ýaşan ýehudylaryň eden ýalňyşlyklaryna meňzeş ýalňyşlyklary goýbermekden gaça durmak üçin, biz hem Mesihiň ikinji gelişiň edil öň ýanyndaky döwürden pes bolmadyk derejede örän möhüm bir döwürde ýaşaýandygymyz sebäpli, aýratyn seresap bolmalydyrys.
“Tap yehudy ýolbaşçylary ýaly, olar ybadatyň resmi bir ulgamyny kem-kemden döredip, onda ikinji derejeli zatlaryň ähmiýetini örän ulaldyp görkezen bolsalar, käbir adamlar hem häzir bu nesle degişli möhüm hakykatlary gözden salmak we täze, geň, özüne çekiji zatlary gözlemek howpuna duçar bolýarlar.
Ýokary ýörelgeleri ezizläp saklamaga zerurat bar. Hyýaly pikirleri agtarýan we olary wagyz edýänler, başgalara öwretmäge synanyşmazdan öň, hakykatyň nämedigini öwredilmelidir. Adam tarapyndan oýlanyp tapylan nazariýalar we çaklamalar hakykat hökmünde gözlenilmeli däldir.
“Principlere polat ýaly wepaly bolanlar köp, olar kömek hem-de bereket alarlar; çünki olar eýwan bilen gurbanlyk ojagynyň arasynda aglap: ‘Ýa Reb, halkyňy aýa, mirasyňy masgaraçylyga tabşyrma’ diýýärler. Biz üçünji perişdäniň habarynyň düýp esas ýörelgeleriniň aýdyň we tapawutly görnüşde öňe çykmagyna ýol bermelidiris. Imanymyzyň beýik sütünleri olaryň üstüne goýlup bilinjek ähli agyrlygy göterer.
Bu ýalňyşlyk, hyýalbentlik we düýşsüýjülik döwründe bize Mesihiň taglymatynyň ilkinji ýörelgelerini öwrenmek gerekdir. Geliň, resul bilen bile şeýle diýmäge ukyply bolmaga çalşalyň: “Biz size Rebbimiz Isa Mesihiň gudratyny we gelşini mälim edenimizde ussatlyk bilen toslanyp çykarylan ertekilere eýermedik.” Reb bizi beýik we asylly ýörelgelere eýermäge çagyrýar.
“Hakykat, häzirki hakykat, Hudaýyň Sözüniň ony nähili görkezýän bolsa, şoldur. Reb Öz halkynyň özlerini ähli artykmaçlyklardan, mistisizme alyp barýan ähli zatlardan saklamagyny isleýär. Hyýaly, toslama taglymatlara berilmäge synalýanlar asmanyň hakykatynyň känlerinden şahtany çuň gazsynlar we kabul edene ebedi ýaşaýyş many berýän hazynany ele geçirsinler. Sözde iň gymmatly hakykatlar bardyr. Bulary yhlas bilen öwrenýänler taparlar; çünki asman perişdeleri gözlegi ugrukdyrarlar.
Pawlus häzirki wagtda ýer ýüzünde ýaşaýanlar barada şeýle diýdi: «Wagt geler, şonda olar sagdyn taglymata çydamazlar, eýsem öz höweslerine görä gulaklaryny gyjyndyrýan mugallymlary özlerine ýygnarlar; hakykatdan bolsa gulaklaryny sowup, ertekilere ýüz tutarlar».
Pawlusyň sagdyn taglymata çydap bilmejekler barada pygamberlik eden pursatynda beren tabşyrygy nähili ähmiýetli, nähili-de jany tolgunдырýan sözlerdir: «Şonuň üçin men saňa Hudaýyň we Özi görünende hem-de Öz Patyşalygynda dirileri we ölileri höküm etjek Reb Isa Mesihiň huzurynda berk buýurýaryn: sözi wagyz et; wagtynda-da, wagty däl wagtynda-da taýýar bol; ähli sabyrlylyk we taglymat bilen ýazgar, käýe, nesihat ber».
“Hudaý bilen gatnaşykda bolýanlar Dogrulyk Gününiň nurunda gezýärler. Olar Hudaýyň öňünde öz ýollaryny bozmaga ýol berip, Halasgärlerini bihaýalyk bilen masgaralamaýarlar. Asman nury olaryň üstüne ýagty saçýar. Bu ýeriň taryhynyň ahyryna golaýlaşdyklaryça, olaryň Mesih baradaky we Oňa degişli pygamberlikler baradaky bilimleri örän artýar. Olar Hudaýyň nazarynda çäksiz gymmatlydyr; çünki olar Onuň Ogly bilen birlikdedirler. Olar üçin Hudaýyň sözi deňi-taýy bolmadyk derejede gözel we mähirli görünýär. Olar onuň ähmiýetini görýärler. Hakykat olara açylýar. Bedene gelmek baradaky taglymat mylaýym bir şöhle bilen gurşalýar. Olar Mukaddes Ýazgynyň ähli syrları açýan we ähli kynçylyklary çözýän açar bolup durýandygyny görýärler. Nury kabul etmäge we nurda ýöremäge höwesi bolmadyklar takwalygyň syryna düşünip bilmezler, emma haçy göterip, Isanyň yzyna düşmekden çekinmedikler Hudaýyň nurunda nury görerler.” The Southern Watchman, April 4, 1905.