Ençeme wagt bäri, hatda 11-nji sentýabr wakasyndan dessine soň başlap, dirileriň höküm edilmeginiň 11-nji sentýabrda başlanandygyny yzygiderli öwredip geldik. Bu hakykata biz Mukaddes Kitabyň dürli-dürli şaýatlyklary arkaly düşündik; olar muny bütinleý dürli ugurlardan tassyklaýardy. 2023-nji ýylyň iýul aýyndan bäri, 11-nji sentýabrda başlanan dirileriň höküm edilmeginiň has-da köp jikme-jikligini, 11-nji sentýabrdan gysga wagt soň ýüze çykarylan jikme-jiklikler bilen deňeşdirilende, has gowy düşündik. Näme üçin dirileriň höküm edilmegi 11-nji sentýabrda başlady? Dirileriň Mukaddes Kitapdaky höküm edilmegi nämedir?
Ylham kitabynyň birinji babynda Mesihiň aýan edilýän baş häsiýeti Onuň Alfa we Omega, Başlangyç we Ahyr, Ilki we Soňky bolmagydyr. Ol Ýuhanna bar bolan zatlary ýazmagy buýranda, hut Öz häsiýetiniň şol aýratynlygyna mysal berýär; şeýle etmek bilen, Ýuhanna geljek zatlary hem ýazýan bolýardy. Isa ahyry elmydama başlangyç arkaly görkezýär. Bu Onuň kimdigidir.
Mukaddes Kitap İsa’yı Kelam olarak tanımlar. Mukaddes Kitap’taki ilk kitap olan Yaratılış, “başlangıç” anlamına gelir. Mukaddes Kitap’ın son kitabı Vahiy’dir ve Yaratılış kitabında ilk defa ortaya konulan hakikatler Vahiy kitabında ele alınır. Yaratılış Alfa’dır ve Vahiy Omega’dır; birlikte onlar Kelam’dır ve Kelam, Alfa ve Omega olan İsa’dır. Tanrı’nın imzası, yahut O’nun adı, Kutsal Kitap peygamberliğinin her pasajının içine yazılmıştır. Bu imza, o pasajdaki ışığın hakikat olduğunu doğrular.
Eger pygamberlikden bir parçanyň düşündirişi Hudaýyň goluny götermeýän bolsa, ýagny Onuň adyny, Onuň häsiýetini götermeýän bolsa, onda şol düşündiriş nädogrudyr. Hudaýyň pygamberlik Sözüni düşündirende ulanylmaly başga-da synaglar bardyr, emma adam haýsy synagy ulanýan bolsa-da, şol synag Hudaýyň Sözüniň öz içinde kesgitlenilen bolmalydyr. Adam tarapyndan ýasalan synaglar bolmasa, adam tarapyndan ýasalan düşündirişler hem azalar. Şeýle bolsa, näme üçin? We näme? 9/11-de başlan diri bolanlaryň bibliýadaky hökümimi?
Mesih Ylham kitabynda Özini tanyşdyranda, Özüni başlangyç we ahyr diýip kesgitleýär we Öz häsiýetiniň şol sypatynyň nämäni aňladýandygyny görkezmek üçin pygamber Ýahýany ulanýar. Ol tutuş kitabyň habaryny Özüniň aýan edilşi diýip kesgitleýär. Ol Ýahýa şol wagtda Ýahýanyň dünýäsinde bar bolan zatlary ýazmagy buýurýar, we şeýdip Ýahýa dünýäniň ahyrynda boljak zatlary ýazga geçirerdi. Ýahýa Hristian ýygnagynyň başlangyjyndaky on iki ýolbaşçynyň biridi, şonuň üçin Ýahýa Ylham kitabynyň ýedinji babynda görkezilen bir ýüz kyrk dört müň we beýik köpçülik arkaly şekillendirilýän Hristian ýygnagynyň ahyryny görkezýär.
Mukaddes Ýazgylaryň logikasy şudur: Isa ähli zatlaryň ýaradylyşynda ulanylan Sözdir, Atasy bilen hemişeden bäri bar bolan Sözdür, şeýle hem Ol Injildir, çünki Ol Hudaýyň Sözüdir. Hudaýyň Sözüniň iň soňky habarynda tanadylýan Mesihiň häsiýetiniň ilkinji aýratynlygy şudur: Ol bir zadyň ahyryny şol bir zadyň başlangyjy bilen görkezýär. Eger Hudaýyň häsiýeti baradaky bu hakykat adamyň Injili öwrenişine ulanylmasa, onda olar dirileriň hökminiň nämedigini, onuň näme üçin 11-nji sentýabrda başlandygyny, hem-de has möhümi, näme üçin onuň diýen ýaly tamamlanandygyny hakykatda bilip bilmezler.
Alfa we Omega ýörelgesiniň nusgasy hökmünde gadymy Ysraýyl häzirki zaman Ysraýylynyň nyşanydyr; bu pygamberlik hakykatyny şeýle hem göni manydaky Ysraýyl ruhy Ysraýylyň nyşanydyr diýip aňladyp bolýar. Bu nähili beýan edilse-de, gadymy göni manydaky Ysraýylyň hem, häzirki zaman ruhy Ysraýylyň hem başlangyç taryhy we ahyrky taryhy bar. Dört taryhyň üçüsi geçmişde galdy, biz bolsa häzir dördünji we soňky taryhda ýaşaýarys.
Geçmişdäki üç taryh, ýer ýüzüniň taryhynyň soňky nesliniň üç şaýatyny aňladýar. Şol üç geçmiş taryh, Ylham kitabynda ýüz kyrk dört müň hökmünde görkezilen nesli kesgitleýär. Şeýle hem ýüz kyrk dört müňe degişli başga pygamberlik taryh ugurlary bar, emma ýüz kyrk dört müň sanynyň özi, gadymy hakykatdaky Ysraýylyň on iki taýpasynyň häzirki zaman ruhy Ysraýylnyň on iki şägirdi bilen köpeldilmegi arkaly pygamberlik taýdan görkezilenleriň ýüz kyrk dört müňdigini öz içine alýan pygamberlik nyşanlylygyny saklaýar.
Alfa we Omega-nyň ýene bir mysaly hökmünde, Ylham kitabynyň on dördünji babyndaky üç perişde başlangyç we ahyrky taryhy aňladýar. Millerit hereketi üç perişdäniň başlangyç taryhyny aňladýar, ýüz kyrk dört müňüň hereketi bolsa üçünji perişdäniň habarynyň ahyryndaky taryhy aňladýar. Alfa hereketi 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda derňew hökümynyň açylandygyny yglan etdi. Omega hereketi dirileriň hökümynyň açylandygyny yglan etdi we onuň başlanandygyny 9/11 diýip kesgitledi.
Ylham bilen aňsatlyk bilen tassyklanyp bilinýän Alfa we Omega baradaky üçünji mysal şudur: başlangyçda, ýagny Milleritleriň alfa hereketinde, on gyz hakyndaky tymsal hatba-hat berjaý edildi. White uýajyk “The Great Controversy” kitabynda Milleritleriň taryhyny şol döwürde bu tymsalyň ýerine ýetirilendigi bilen baglanyşyklylykda kesgitleýär. Ol, şeýle hem, ýüz kyrk dört müňüň omega hereketiniň-de on gyz hakyndaky tymsaly hatba-hat berjaý etjekdigini öwredýär. Mesihe degişli üç gysga şaýatlyk ahyry başlangyç bilen deňeşdirip görkezýär.
Gadymy Ysraýylyň başlangyjynda Reb, gapy söýeleriniň üstündäki gan arkaly şekillendirilişi ýaly, Ýewreýler bilen äht baglaşdy; bu bolsa, elbetde, Hudaýyň Sözüniň içinde Ýarygije Çagyryşyň ilkinji gezek agzalmasydyr. Çokundyrylma Mesih bilen bolan äht gatnaşyklarynyň bir nyşanydyr, we Pawlus bize Müsürden çykan Ýewreýleriň hemmesiniň “bulutda” we Gyzyl “deňizde” çokundyrylandygyny öwredýär. Olar deňziň aňyrsyna geçenlerinden soň, olara manna berildi; bu bolsa, beýleki zatlar bilen birlikde, synag bolmagy nukdaýnazaryndan, ýedinji günüň Sabatynyň hem bir nyşanydyr.
“Mana” olaryň ilkinji synagyny aňladýar; olar onunjy we iň soňky synaglarynda-da Ýeşuwanyň we Kalebiň habaryny ret edip şowsuzlyga uçranlarynda, Reb olary Öz äht halky hökmünde ret etdi-de, Ýeşuwa hem-de Kaleb bilen äht baglaşdy. Olar ahyrsoňy Wada Berlen Ýere girenlerinde, şol kyrk ýylyň dowamynda doglan erkekleriň üstünde sünnet dessury ýerine ýetirilmedi; çünki bu dessur Kadeşiň pitnesinde bes edilip, girişiň edil öň ýanynda Kadeşde täzeden dikeldildi. Bu Alfa bilen Omeganň alamatydyr.
Çölde kyrk ýyl dowam eden sergezdançylyk Ýeşuwanyň we Kalebiň habaryna garşy edilen pitne bilen başlap, Musanyň Gaýany urup, şeýlelikde Hudaýyň häsiýetini we işini nädogry görkezmegi bilen tamamlandy. Gadymy Ysraýylyň başlangyjy gadymy Ysraýylyň ahyryny suratlandyrýar.
Gadymy Ysraýylyň ahyrynda, Isa Malaky kitabynyň üçünji babyndaky “Ähtiň Habarçysy” hökmünde, Daniýel kitabynyň dokuzynjy babynyň ýerine ýetmegi hökmünde, bir hepdäniň dowamynda köpler bilen “ähti” tassyklamak üçin geldi. Ähtiň Habarçysy hökmünde, Mesih öňki äht halkynyň ýanyndan geçip giden şol taryhyň özünde hristian ybadathanasy bilen äht baglaşdy. Gadymy Ysraýylyň Hudaýyň äht halky hökmünde başynda Reb öňki bir äht halkynyň ýanyndan geçip, täze saýlanan halk bilen äht baglaşdy. Ol gadymy Ysraýylyň ahyrynda hem hut şony etdi.
Ähtiň nyşany nika bolup, Mesihiň doglan gününden tä miladydan soňky 70-nji ýylda Iýerusalimiň weýran edilmegine çenli pygamberlik Hudaýyň gadymy sözme-söz Ysraýyl bilen bolan baglanyşygyny tapgyrlaýyn aýrylyşma hökmünde beýan edýär. Şeýle bolsa, aýrylyşma hakykatdan hem haçan güýje girdi: Onuň doglan mahalymy, Onuň ölümi mahalymy, Stefanyň daşlanyp öldürilen pursatyndamy ýa-da Iýerusalimiň weýran edilmegi wagtyndamy?
Bu aralykda ähli milletlerden bolan ybadatçylar Hudaýa ybadat etmek üçin bagyşlanan ybadathanany gözläp gelýärdiler. Altyn we gymmat bahaly daşlar bilen lowurdap duran ol, gözelligiň hem-de beýikligiň bir görnüşidi. Emma Ýehowa şol gözel köşkde indi tapylmaýardy. Ybraýyl millet hökmünde özüni Hudaýdan aýrylyşdyrypdy. Mesih ýer ýüzündäki gullugynyň ahyryna golaýlap, soňky gezek ybadathananyň iç ýüzüne nazar salanda şeýle diýdi: “Ine, öýüňiz size weýran halda galdyryldy.” Matta 23:38. Şo wagta çenli Ol ybadathanany Öz Atasynyň öýi diýip atlandyrypdy; emma Hudaýyň Ogly şol diwarlaryň içinden çykyp gidende, Hudaýyň huzury Onuň şöhraty üçin gurlan ybadathanadan ebedilik çykaryldy. “Resullaryň işleri”, 145.
Şatlykly Girişiň ertesi güni Mesih ýahudyň öýüniň weýrana öwrülendigini yglan etdi, we aýrylyşyk gutarnykly tassyklandy. Şeýlelikde, Şatlykly Giriş gününde gün ýaşanda aýrylyşyk gutarnykly tamamlandy.
“Iýerusalim Onuň aladasy bilen ösdürilen çaga ýalydy, nädogry ýola düşen oglunyň üstünde mähirli bir atanyň aglaýşy ýaly, Isa hem söýgüli şäheriň üstünde aglady. Seni nädip taşlaýyn? Seni heläklige berlen halda nädip gözümiň öňünde görüp bilerin? Seniň günäleriň käsesiniň dolmagy üçin seni goýbermelimi? Bir jan şeýle uly gymmata eýedir welin, onuň bilen deňeşdirilende dünýäler ähmiýetsizlige çümýär; emma bu ýerde bolsa tutuş bir millet ýitiriljekdi. Günbatara maýyl bolan çalt batýan gün asmanda gözden ýitende, Iýerusalimiň merhemet güni tamamlardy. Ýöriş Zeýtun dagynyň gerşinde säginip durka, Iýerusalimiň toba etmegi üçin entek giç däldi. Merhemet perişdesi şol wagt adalatyň we tiz geljek höküm çykarylyşynyň ornuna ýol bermek üçin altyn tagtdan aşak inmäge ganatlaryny epýärdi. Emma Mesihiň söýgüden doly beýik ýüregi henizem Öz merhemetlerini äsgermezlik eden, Öz duýduryşlaryny ýigrenen we tiz wagtdan Öz ganyna ellerini boýajak Iýerusalim üçin ýalbaryş edýärdi. Eger Iýerusalim diňe toba etse, entek hem giç däldi. Gün ýaşýan wagtyň soňky şöhleleri ybadathana, diň we minaralaryň üstünde entegem eglense, haýsydyr bir ýagşy perişde ony Halasgäriň söýgüsine alyp barmarmy we onuň höküm edilen ýazgydyny sowup goýmazmydy? Pygamberleri daşlap öldüren, Hudaýyň Ogluny ret eden, toba etmezligi bilen özüni gulçulygyň zynjyrlaryna gabap goýan gözel hem mukaddes däl şäheriň merhemet güni indi diýen ýaly gutarypdy!”
“Ýene-de Hudaýyň Ruhi Ýerusalime gepleýär. Gün tamamlanmazdan öň, Mesih barada ýene bir şaýatlyk berilýär. Şaýatlygyň sesi göterilýär, pygamberlik geçmişinden gelen çagyryşa jogap berýär. Eger Ýerusalym bu çagyryşy eşitse, eger derwezelerinden girip gelýän Halaskärini kabul etse, ol heniz-de halas bolup biler.
Iýerusalimdäki hökümdarlara Isanyň köp sanly halk bilen şähera golaýlap gelýändigi barada habarlar ýetdi. Emma olaryň Hudaýyň Ogluna hiç hili garşy alşy ýokdy. Gorky bilen olar Ony garşylamaga çykdylar, köpçüligi dargatmaga umyt baglap. Şol ýöriş Zeýtun dagyndan aşak inmekçi bolup duran mahaly, hökümdarlar tarapyndan öňi kesildi. Olar bu joşgunly şatlygyň sebäbini soradylar. Olar: «Bu kim?» diýip soranlarynda, ylham ruhundan doly bolan şägirtler bu soraga jogap berdiler. Olar Mesih baradaky pygamberlikleri çeper sözler bilen gaýtaladylar:
„Adam saňa şeýle diýer: ýylanyň kellesini ezjek zat aýalyň neslidir.“
“Ybraýymdan soraň, ol size aýdyp berer: Ol — ‘Şalem patyşasy Melkisedekdir’, Parahatçylyk Patyşasydyr. Gelip çykyş 14:18.
“Ýakup saňa aýdar, Ol Ýahuda taýpasynyň Şilohydyr.
“Işaýa saňa şeýle diýer: ‘Immanuil’, ‘Ajaýyp, Maslahatçy, Gudratly Hudaý, Ebedi Ata, Parahatçylygyň Şazadasy.’” Işaýa 7:14; 9:6.
Ýermeýa size: «Dawudyň Şahasy», ýagny «Reb biziň dogrulygymyzdyr» diýer. Ýermeýa 23:6.
«Danyýel saňa: Ol Mesihdir diýip aýdar.
Hoşeýa size şeýle diýer: Ol «Hökmürowan goşunlaryň Rebbi Hudaýdyr; Reb Onuň hatyralanmasydyr». Hoşeýa 12:5.
«Ýahýa çokundyryjy size şeýle diýer: Ol “dünýäniň günäsini aýyrýan Hudaýyň Guzusydyr”. Ýahýa 1:29.»
Beýik Ýehowa Öz tagtyndan şeýle yglan etdi: «Bu Meniň söýgüli Oglumdyr». Matta 3:17.
“Biz, Onuň şägirtleri, şeýle yglan edýäris: Bu Isa, Mesih, ýaşaýşyň Şazadasy, dünýäniň Halasgäridir.
“Garaňkylygyň güýçleriniň hökümdary hem Ony ykrar edip şeýle diýýär: ‘Men Seniň kimdigiňi bilýärin, Sen Hudaýyň Mukaddes Oglusy.’ Mark 1:24.” Ägirtleriň Islegi, 577–579.
Mesihiň Şanly Girişi baradaky taryh Milleritleriň döwründäki Ýarygije Nidasynyň taryhynyň nusgasy bolupdy. Uýam Waýtyň şol böleginde giriş başlananda halkyň Mukaddes Ruhuň ylhamynyň täsiri astyna girendigi, soňra bolsa Mesihiň durup, Iýerusalim üçin aglandygy görkezilýär. Ondan soň Ol girişini dowam etdirýär we soňra ýewreý ýolbaşçylary bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Men bu hekaýatyň käbir aýratynlyklaryny aýrybaşgalaşdyrmak isleýärin, şonuň arkaly Milleritleriň taryhynda gaýtalanýan ýol alamatlaryny kesgitlemek mümkin bolar. Emma ilki bilen başlangyç we ahyr hakynda bir pikiri bellemek isleýärin. Biz ýaňy-ýakynda Uýam Waýtdan getiren sözlerimiz bir babyň ahyryny görkezýär, indiki babyň başynda bolsa şeýle diýilýär.
Mesihiň Iýerusalime dabaraly girşi Onuň gudrat we şöhrat bilen, perişdeleriň dabarasynyň we mukaddesleriň şatlygynyň arasynda gök bulutlarynda gelişiň tutuk öňden-görünişi bolupdy. Şonda Mesihiň ruhanylara we fariseýlere aýdan şu sözleri berjaý bolar: “Mundan beýläk siz: Rebbiň adyndan Gelýän mübärekdir diýýänçäňiz, Meni görmersiňiz.” Matta 23:39. Zeburçylyk görnüşinde Zekerýa şol ahyrky ýeňiş gününi görkezipdi; ol ilkinji gelişi wagtynda Mesihi ret edenleriň hem hökümine şaýat boldy: “Olar özleriniň deşenime serederler, ýalňyz ogly üçin aglaýan ýaly Onuň üçin aglarlar, ilkinji doglan ogly üçin ajy çekýän ýaly Onuň üçin ajy çekerler.” Zekerýa 12:10. Mesih şäheri görüp onuň üstünde aglanda, şol ýagdaýy öňünden görüpdi. Iýerusalimiň wagtlaýyn weýrançylygynda Ol Hudaýyň Oglunyň ganyna günäkär bolan şol halkyň soňky ýok edilişini görüpdi.
Şägirtler ýewreýleriň Mesihe bolan ýigrenjini gördüler, ýöne onuň nirä baryp ýetjekdigini heniz görmediler. Olar Ysraýylyň hakyky ýagdaýyna heniz düşünmeýärdiler, ne-de Iýerusalimiň üstüne inmeli bolan jeza düşünýärdiler. Mesih muny olara manyly bir zatly sapak arkaly açyp görkezdi.
«Iýerusalime edilen soňky ýüzlenme biderek bolupdy. Ruhanylar we ýolbaşçylar: “Bu kim?” diýen soraga jogap hökmünde köpçüligiň dilinde geçmişdäki pygamberlik sesiniň ýaňlanyşyny eşidipdiler, ýöne olar muny Ylhamyň sesi hökmünde kabul etmediler. Gahar-gazap we geň galmak bilen halky dymdyrmaga synanyşdylar. Üýşmeleňiň arasynda rimli serkerdeler hem bardy, Onuň duşmanlary bolsa Isany gozgalaňyň ýolbaşçysy hökmünde olaryň öňünde aýypladylar. Olar Ony ybadathanany eýelemäge we Iýerusalimde patyşa bolup höküm sürmäge taýýarlanýar diýip görkezýärdiler». The Desire of Ages, 580.
Meniň gözden salmak islemedik pikirim şudur: Mesihiň Ýerusalime Şanly Girişi diňe Millerit taryhyndaky Ýarygijeki Çagyryşy däl, eýsem dünýäniň ahyryny-da nusgalaýar. Ol, Ylham kitabynyň ýigriminji babynyň müňýyllygynyň başynda Mesihiň gaýdyp gelişi bilen, şeýle hem müňýyllygyň ahyrynda Täze Ýerusalim bilen Onuň gaýdyp gelişi bilen baglanyşyklydyr. Şeýle hem ol, Onuň ikinji gelişi wagtynda erbetleriň ölümi we müňýyllygyň ahyrynda olaryň iň soňky höküm edilşi bilen baglanyşyklydyr. Soňky abzasyň başynda şeýle diýilýär: “Ýerusalime edilen soňky ýüzleniş biderek bolupdy. Ruhanylar bilen ýolbaşçylar: ‘Bu kim?’ diýen sowala jogap hökmünde mähelläniň sesinde geçmişiň pygamberlik sesiniň gaýtalanandygyny eşidipdiler, ýöne olar muny Ylhama degişli ses hökmünde kabul etmediler.”
Soňky çagyryş bihudady, we ol çagyryş “geçmişiň pygamberlik sesi” hökmünde görkezildi. Mesihiň günlerindäki köpçülik özlerine edilen soňky çagyryşy ret etdi, çünki olar köne ýollara dolanmak baradaky Ýeremiýanyň nesihatyny ret etdiler. Şeýle hem, olar setir üstüne setir usulyny kabul etmediler, sebäbi şägirtler “Bu kim?” diýen sowala bu ýerden biraz, ol ýerden biraz, birnäçe şaýady bir ýere jemläp, setir üstüne setir jogap beripdiler.
Mesih Iýerusalime girişine başlananda, ýol ugrunda saklanýar. Bu ýagdaý pygamberligiň ýerine ýetirilmegi bilen başlanýar, ýagny şägirtler Mesihiň münmegi üçin eşegi getirýärler. Ol öň hiç haçan haýsydyr bir haýwana münmändi, şol haýwan hem öň hiç haçan münülmändi. Mantyk bu ýerde bir gudraty görkezýär, çünki ilkinji gezek üstüne mündürilmäge ýol berýän haýwan haýsysydyr, üstesine-de öň hiç haçan münülmedik eşege nädip münmegi dolandyrmalydygyny kim biler? Bu, filistimlileriň sandygyň ýany bilen arabanyň üstünde gurbanlyk goýup, heniz göle emdirýän we öň hiç haçan araba çekmedik iki sygyr goşup, olaryň derrew gölelerinden ýüz öwrüp, sandygy ýewreýlere gaýtarmak üçin ýola düşen wagtyna meňzeşdir. Sandyk Iýerusalime barýar, Dawut ahyrsoňy ony Iýerusalime getirende bolsa, Mesihiň dabaraly girişiniň nyşany boldy.
Mesih eşege münen badyna, halk köçäniň ugruna donlaryny ýazyp başlady, hurma şahalaryny kesip düşürdi, we şeýle sesler ýaňlandy: «Dawudyň Ogluna Hosanna! Rebbiň ady bilen gelýäne alkyş bolsun! Äň ýokarylarda Hosanna». (Matta 21:9) Ýolbaşçylar garşylyk görkezýärler we Isanyň märekäni ümsüm etmegini talap edýärler. Olar ýola dowam edýärler, Isa bolsa Ýerusalim arkaly şekillendirilýän heläk bolan ynsanat üçin aglap durýar. Soňra ýöriş dowam edýär, ýolbaşçylar bolsa ýene-de araya girip, Isanyň kimdigini bilmegi talap edýärler. Şonda şägirtler pygamberleriň setirbe-setir şaýatlygy bilen jogap berýärler.
Häzir gözden geçirýän taryhymyzdan öň, on gyz baradaky tymsalda şekillendirilen pygamberlik setirindäki ilkinji lapykeçligi alamatlandyrýan Lazaryň direlşi, hem-de Dawudyň Ýerusalime dabaraly girişi bilen bagly setirde Uzzanyň Sandykka el degirmegi bolup geçdi. Ilkinji lapykeçlik bir gijikme wagty bilen baglanyşyklydyr, we Mesih Lazaryň näsagdygyny ilkinji eşidende gijä galdy; edil şonuň ýaly-da Dawut hem Uzza ölen ýerde Sandygyny galdyryp, soňra ony gaýtaryp alýança gijä galdy. Lazar öldi, soňra bolsa direldildi. Lazar soňundan Isanyň münen eşegini Ýerusalime alyp girýän adamdyr.
Millerçi taryhynda ikinji perişde 1844-nji ýylyň 19-njy aprelinde, ilkinji lapykeçlikde geldi; şol lapykeçlik gijä galma döwrüniň başlangyjyny alamatlandyrdy. Şondan soň Samuel Snow Ýarygije Gykylygynyň habaryny kem-kemden ösdürip başlady. Şol habaryň yzygiderli ösüşi Mesiheň Iýerusalime girmegi bilen şekillendirilýär. Snow-nyň işiniň ösüşi hem Sandygyň ýolagçylygynda — filiştlilerden araba, arabadan Uzza, ahyrsoňy bolsa Iýerusalime çenli — şekillendirilýär.
Girişde, ýolbaşçylar Mesihe mähelläni dymdyrmagy aýdanda, ilatyň başlangyç yglany bar; onuň yzysüre Mesihiň aglamagy gelýär; soňra bolsa, inatkeş ýolbaşçylar Mesihiň kimdigini soranda, şägirtleriň yglany gelýär. Halk arasynda ylhamyň ýüze çykmagy ilkinji inatkeş ýolbaşçylaryň jogabyny döreden bolsa, şägirtler tarapyndan-da gaýtalanýar, olar geçmişden gelen köp sanly pygamberlik şaýatlaryny “setir üstüne setir” getirip öňe sürdüler. Şol gün gün ýaşanda, gadymy Ysraýyl Hudaýdan aýrylyp, nikasy bozuldy.
Şol taryhy wakada bize şägirtleriň «Iýerusalimiň üstüne inmeli jeza hökmini» düşünmändikleri habar berilýär. «Iýerusalimiň üstüne inmeli» şol «jeza hökmi» şägirtlere «manyly bir görkeziş sapagy» arkaly beýan edildi. Şol manyly görkeziş sapagy injir agajynyň näletlenmegi boldy. Şägirtleriň heniz düşünmändik Iýerusalimiň heläkçiligi injir agajynyň näletlenmegi bilen, şeýle hem Mesihiň öňräk injir agajy hakynda öwreden tymsaly bilen görkezildi.
“Duýduryş ähli döwürler üçindir. Mesihiň Öz güýji bilen ýaradylan agaja nälet okamak arkaly eden işi ähli ybadathanalar we ähli mesihiler üçin duýduryş bolup durýar. Hudaýyň kanunyny başgalara hyzmat etmän ýaşap ýerine ýetirmek hiç kime mümkin däldir. Emma Mesihiň rehimdar, özüni göz öňünde tutmaýan durmuşyny durmuşa geçirmeýänler köp. Özlerini örän gowy mesihi hasap edýän käbirleri Hudaýa hyzmat etmegiň nämeden ybaratdygyna düşünmeýärler. Olar özlerini razy etmek üçin meýilnama düzýärler we oýlanýarlar. Olar diňe özlerine degişli bolan zady nazara alyp hereket edýärler. Wagt olar üçin diňe özleri üçin toplap bilýänçä gymmatlydyr. Durmuşdaky ähli işlerinde olaryň maksady şudur. Olar başgalar üçin däl-de, özleri üçin hyzmat edýärler. Hudaý olary özüňi inkär edýän hyzmatyň ýerine ýetirilmeli dünýäsinde ýaşamak üçin ýaratdy. Olary öz ýakynlaryna mümkin bolan her bir ýol bilen kömek etsinler diýip niýetledi. Emma “men” şeýle bir uludyr welin, olar başga hiç zady görüp bilmeýärler. Olar adamzat bilen baglanyşykda däldirler. Şeýlelikde özleri üçin ýaşaýanlar ähli görnüşli görünşi bar bolup, ýöne miwesiz bolan injir agajyna meňzeýärler. Olar seždäniň daşky görnüşlerini berjaý edýärler, emma toba we iman bolmazdan. Olar öz boýun almalarynda Hudaýyň kanunyna hormat goýýarlar, ýöne boýun bolmak ýokdur. Olar aýdýarlar, emma etmeýärler. Mesih injir agajy barada çykarylan hökümde şeýle boş tekepbirligiň Onuň gözünde nähili ýigrenji bolandygyny görkezýär. Ol açyk günäkäriň, Hudaýa hyzmat edýändigini aýdyp, emma Onuň şöhraty üçin miwe getirmeýän adamdan has az günäkärdigini yglan edýär.”
“Mesihiň Iýerusalime baryşyndan öň aýdylan injir agajy baradaky tymsal, Onuň miwesiz agaja nälet aýtmak arkaly öwreden sapagy bilen gönüden-göni baglanyşyklydy.” The Desire of Ages, 584.
Soňky gezek ýolbaşçylar bilen ýüzbe-ýüz bolandan soň, Isa bütin gijäni doga edip geçirdi, soňra irden injir agajynyň ýanyndan geçip barýarka, ony näletledi.
Bu bişen iňirler möwsümi däldi, diňe käbir ýerli ýerlerde muňa istisna bardy; Iýerusalimiň töweregindäki belentliklerde bolsa, hakykatdan hem: “Iňirleriň wagty entek gelmändi” diýmek bolardy. Emma Isanyň gelen bagynda bir agaç beýlekileriň hemmesinden öňe geçen ýaly görünýärdi. Ol eýýäm ýapraklara bürenipdi. Iňir agajynyň tebigaty şudur: ýapraklar açylmazdan öň, ösüp barýan miwe görünýär. Şonuň üçin doly ýaprak açan bu agaç oňat ýetişen miwä wada berýän ýalydy. Emma onuň daşky görnüşi aldawçydy. Isa onuň şahalaryny iň aşaky şahadan tä iň ýokarky inçe şahasyna çenli gözden geçirende, “ýaprakdan başga hiç zat” tapmady. Ol diňe göze görkezmek üçin bolan bol ýapraklylyk üýşmegidi, başga hiç zat däldi.
Mesih onuň garşysyna ýok ediji bir nälet aýtdy. «Mundan beýläk ebediyen senden hiç kim miwe iýmesin» diýip aýtdy. Ertesi ir, Halasgär bilen Onuň şägirtleri ýene şähere tarap barýarkalar, gurap giden şahalar we sallanyp duran ýapraklar olaryň ünsüni çekdi. «Ussat,» diýip Petrus aýtdy, «ine, Seniň nälet eden injir agajyň gurapdyr.»
Injiri agajyny näletlemegi Mesihiň şägirtlerini haýran galdyrypdy. Bu olara Onuň ýollaryna we işlerine meňzemeýän ýaly bolup göründi. Olar Onuň dünýäni höküm etmek üçin däl-de, eýsem dünýäniň Onuň arkaly halas bolmagy üçin gelendigini köp gezek yglan edişini eşidipdiler. Olar Onuň: “Ynsan Ogly adamlaryň janyny heläk etmek üçin däl, eýsem halas etmek üçin geldi” diýen sözlerini ýatladylar. Luka 9:56. Onuň ajaýyp işleri hiç wagt ýok etmek üçin däl-de, dikeltmek üçin edilipdi. Şägirtler Ony diňe Dikeldiji, Şypa Beriji hökmünde tanapdylar. Bu hereket ýalňyz özi tapawutlanyp durýardy. Munuň maksady nämekä? diýip, olar sorag etdiler.
Hudaý «rehimdarlykdan lezzet alýar». «Reb Hudaý şeýle diýýär: Meniň diridigime ant içýärin, men pis adamyň ölüminden hoşal bolamok». Mika 7:18; Ezekiýel 33:11. Onuň üçin ýok etmek işi we höküm çykaryşyny yglan etmek «geň bir işdir». Işaýa 28:21. Emma hut rehimdarlykda we söýgüde Ol geljegiň perdesini galdyrýar hem-de adamlara günä ýolunyň netijelerini açyp görkezýär.
İncir ağacına edilen lə'nət, əməldə göstərilmiş bir məsəldi. Məsihin lap önündə öz iddialı yarpaqlarını nümayiş etdirən o barsız ağac, yəhudi millətinin bir rəmzi idi. Xilaskar Öz şagirdlərinə İsrailin məhvinin səbəbini və qaçılmazlığını aydın etmək istəyirdi. Bu məqsədlə O, ağaca əxlaqi keyfiyyətlər yüklədi və onu ilahi həqiqətin açıqlayıcısı etdi. Yəhudilər bütün başqa xalqlardan seçilərək Allaha sədaqət iddia edirdilər. Onlar Onun tərəfindən xüsusi surətdə lütfkarlıq görmüşdülər və özlərini bütün başqa xalqlardan üstün, salehlik sahibi sayırdılar. Lakin onlar dünyaya məhəbbət və qazanc hərisliyi ilə pozulmuşdular. Öz bilikləri ilə öyünürdülər, amma Allahın tələblərindən bixəbər idilər və ikiüzlülüklə dolu idilər. Barsız ağac kimi, onlar da öz iddialı budaqlarını yuxarı qaldırır, zahirdə gur və gözə xoş görünürdülər, lakin “yarpaqdan başqa heç nə” vermirdilər. Yəhudi dini öz möhtəşəm məbədi, müqəddəs qurbangahları, mitralı kahinləri və təsirli mərasimləri ilə həqiqətən zahirdə gözəl görünürdü, amma təvazökarlıq, məhəbbət və xeyirxahlıq çatışmırdı.” The Desire of Ages, 581, 582.
Biz jogap bermek işinde bolan iki soragy orta goýmak bilen başladyk. Ol soraglar şulardy: “Näme üçin dirileriň hökümi 9/11-de başlandy? Dirileriň Mukaddes Kitaba görä hökümi nämedir?”
Ýaňy-ýakynda ýerleşdiren pygamberligiň şol birnäçe setiri diri bolanlaryň hökümine degişli Mukaddes Ýazgylardaky şaýatlyklardyr. Ol pygamberlik setirleri hökümüň diňe «A, B, C»-leri bilen çäklenmän, ondan has köp zady öz içine alýar; emma biz ilki bilen 9/11 we diri bolanlaryň hökümi baradaky soraglara jogap berýäris.
“‘Men gördüm,’ diýip, pygamber Daniýel aýdýar, ‘tä täçler goýulýança, Günleriň Gadymysy oturdy: Onuň geýimi gar ýaly akdy, kellesiniň saçy sap ýüň ýalydy; Onuň tagty ýalynly otdan ybaratdy, onuň tigirleri bolsa ýanyp duran otudy. Onuň öňünden otly bir derýa çykyp akýardy: müňlerçe müň Oňa hyzmat edýärdi, on müň gezek on müň Onuň öňünde durýardy: höküm guruldy, kitaplar açyldy.’ Daniýel 7:9, 10, R.V.
Şeýlelikde, pygambere berlen görnüşde, adamzadyň häsiýetleriniň we ýaşaýyşlarynyň bütin ýeriň Kazysynyň öňünde gözden geçiriljek, hem-de her bir adama “öz işlerine görä” jogap beriljek beýik we mübärek gün görkezildi. Gadymy Günleriň Eýesi Ata Hudadyr. Zeburçy şeýle diýýär: “Daglar ýaradylmazyndan öň, Sen ýeri we dünýäni döretmeziňden ozal, ebedilikden ebedilige çenli Sen Hudadyr.” Zebur 90:2. Ähli barlygyň gözbaşydyr, ähli kanunyň çeşmesidir — hökümde başlyklyk etjek hem Şoldur. Müňlerçe müňler, on müňlerçe on müňler mukaddes perişdeler hyzmatkärler we şaýatlar hökmünde bu beýik kazyýet mejlisine gatnaşýarlar.
“‘Ine, ynha, ynsan Ogluna meňzeş Biri asmanyň bulutlary bilen gelip, Gadymy Günleriň huzuryna geldi; Ony Onuň öňüne getirdiler. Oňa hökümranlyk, şöhrat we patyşalyk berildi; ähli halklar, milletler we diller Oňa hyzmat etsinler diýip: Onuň hökümranlygy ebedi hökümranlykdyr, ol hiç haçan aradan çykmaz.’ Daniel 7:13, 14. Bu ýerde beýan edilýän Mesihiň gelişi Onuň ýere ikinji gelişi däldir. Ol gökde Gadymy Günleriň huzuryna hökümranlygy, şöhraty we patyşalygy kabul etmek üçin gelýär; bular Oňa araçylyk gullugynyň ahyrynda berler. Pygamberlikde 1844-nji ýylda 2300 günüň tamamlanmagynda boljak diýip öňünden aýdylan zat hem Onuň ýere ikinji gezek gelmegi däl-de, hut şu gelişdir. Asman perişdeleri tarapyndan ugurlanan beýik Baş Ruhanymyz iň mukaddes ýere girýär we şol ýerde adamzat hatyrasyna Öz hyzmatynyň soňky işlerini berjaý etmek üçin Hudaýyň huzurynda görünýär—derňew höküm işini amala aşyrmak we onuň peýdalaryna mynasypdygy görkezilenleriň hemmesi üçin günäleriň ötelişini ýerine ýetirmek üçin.”
“Nyşanly gullukda diňe Hudaýyň öňüne boýun alma we toba bilen gelen, hem-de olaryň günäleri günä gurbanlygynyň gany arkaly mukaddes hana geçirilmiş bolanlar Ýaraşyş Gününiň gullugyna gatnaşýardylar. Şonuň ýaly-da, soňky beýik ýaraşyş we derňew höküm gününde diňe özlerini Hudaýyň halky diýip ykrar edýänleriň işleri garalýar. Erbetleriň hökümi aýratyn we özbaşdak bir iş bolup, soňraky döwürde amala aşýar. ‘Çünki höküm Hudaýyň öýünden başlamalydyr; eger ol ilki bizden başlasa, onda hoş habara boýun bolmaýanlaryň soňy näme bolar?’ 1 Petrus 4:17.”
Asmandaky ýazgy kitaplary, onda adamlaryň atlary we iş-gulluklary ýazylan, höküm çykarylyşynyň kararlaryny kesgitlemelidir. Daniel pygamber şeýle diýýär: «Kazyýet guruldy, kitaplar açyldy». Şol bir wakany beýan edýän Ylhamçy hem şeýle goşýar: «Ýene bir kitap açyldy, ol ýaşaýyş kitabydyr; ölüler kitaplarda ýazylan zatlara görä, öz işlerine laýyklykda höküm edildiler». Ylham 20:12.
„Durmuş kitabynda Hudaýyň gullugyna haçandyr bir girenleriň hemmesiniň atlary ýazylgydyr. Isa Öz şägirtlerine şeýle diýip tabşyrdy: «Şatlanň, çünki atlaryňyz gökde ýazylgydyr». Luka 10:20. Pawlus öz wepaly hyzmatdeşleri barada «atlary durmuş kitabynda bolanlar» diýip aýdýar. Filipililer 4:3. Danyýel «öň hiç haçan bolmadyk ýaly kynçylykly zamana» nazar salyp, Hudaýyň halkynyň, «kitapda ýazylan diýlip tapylan her bir adamyň» halas ediljekdigini yglan edýär. Ylhamy ýazan hem diňe atlary «Guzynyň durmuş kitabynda ýazylanlaryň» Hudaýyň şäherine girjekdigini aýdýar. Danyýel 12:1; Ylham 21:27.
“‘Ýatlama kitaby’ Hudaýyň huzurynda ýazylýar; onda ‘Rebden gorkanlaryň hem-de Onuň adyny ýat edenleriň’ ýagşy işleri hasaba alynýar. Malakiýa 3:16. Olaryň iman sözleri, söýgi işleri göklerde ýazylýar. Nehemiýa muňa salgylanyp şeýle diýýär: ‘Eý, Hudaýym, meni ýatla, … we Hudaýymyň öýi üçin eden ýagşy işlerimi öçürme.’ Nehemiýa 13:14. Hudaýyň ýatlama kitabynda her bir dogrulyk işi ölümsizleşdirilýär. Onda garşy durulan her bir synag, ýeňlip geçilen her bir ýamanlyk, aýdylan her bir mähirli rehim sözi wepalylyk bilen beýan edilýär. Şeýle hem her bir pida işi, Mesih ugrunda çekilen her bir jebir we gaýgy hasaba alynýar. Zeburçy şeýle diýýär: ‘Seniň öňüňde meniň sergezdanlyklarym bellidir; gözýaşlarymy Öz çüýşäňe sal: olar Seniň kitabyňda ýazylan dälmi?’ Zebur 56:8.”
Adamlaryň günäleriniň hem ýazgysy bardyr. «Çünki Hudaý her bir işi, her bir gizlin zady bilen bilelikde, ýagşy bolsun ýa-da ýaman bolsun, höküm astyna getirer.» «Adamlar aýdan her bir bihuda sözi üçin höküm gününde hasap bererler.» Halasgär şeýle diýýär: «Sözleriň boýunça aklanarsyň, sözleriň boýunça-da höküm edilersiň.» Wagyzçy 12:14; Matta 12:36, 37. Gizlin niýetler we sebäpler ýalňyşmaz ýazgyda aýan bolýar; çünki Hudaý «garaňkylygyň gizlin zatlaryny ýagtylyga çykarar we ýürekleriň maslahatlaryny aýan eder.» 1 Korinfliler 4:5. «Ine, ol Meniň öňümde ýazylgydyr, … siziň etmişleriňiz hem-de atalaryňyzyň etmişleri bilelikde, diýýär Reb.» Işaýa 65:6, 7.
Her bir adamyň işi Hudaýyň öňünde gözden geçirilýär we wepalylyk ýa-da wepasyzlyk boýunça hasaba alynýar. Gögüň kitaplarynda her bir adyň garşysynda her bir nädogry söz, her bir nebisjeň amal, her bir ýerine ýetirilmän galan borç we her bir gizlin günä, şeýle hem her bir hilegär ýüzleýlik gorkunç takyklyk bilen ýazylýar. Asmandan iberilen, emma äsgerilmedik duýduryşlar ýa-da käýinçler, biderek geçirilen pursatlar, peýdalanylman galan mümkinçilikler, uzaklara ýetýän netijeleri bilen ýagşylyk ýa-da ýamanlyk üçin ýetirilen täsir — bularyň hemmesi hasaba alyjy perişde tarapyndan ýyl ýazgysyna geçirilýär.
“Hudaýyň kanuny — hökümde adamlaryň häsiýetleriniň we ýaşaýyşlarynyň synaljak ölçegidir. Paýhasly adam şeýle diýýär: ‘Hudaýdan gork, Onuň buýruklaryny berjaý et; çünki bu adamyň tutuş borjudyr. Sebäbi Hudaý her bir işi höküm astyna getirer.’ Wagyzçy 12:13, 14. Resul Ýakup öz doganlaryna şeýle nesihat berýär: ‘Şeýle gepläň we şeýle ediň, azatlyk kanuny boýunça höküm ediljekler ýaly.’ Ýakup 2:12.”
Hökümde «laýyk hasap edilenler» adyllaryň direlişine gatnaşarlar. Isa şeýle diýdi: «Ýöne ol dünýäni we ölülere direlmegi almaga mynasyp görülenler, … perişdelere deňdirler; hem-de direlişiň çagalary bolandyklary üçin, Hudaýyň çagalarydyrlar». Luka 20:35, 36. Ol ýene-de şeýle yglan edýär: «ýagşylyk edenler» «ýaşaýyş direlişine» çykarlar. Ýahýa 5:29. Dogruçyl ölüler, «ýaşaýyş direlişine» mynasyp hasap edilýän höküme çenli direldilmezler. Şonuň üçin, ýazgylary barlanýan we işleri çözülýän wagtlarynda, olar şol kazyýet mejlisinde şahsy ýagdaýda gatnaşmazlar.
Isa olaryň arçynysy hökmünde görünip, olaryň hatyrasyna Hudaýyň öňünde ara düşer. «Eger-de bir adam günä etse, Atanyň huzurynda biziň arçynymyz bar, ol hem adyl Isa Mesihdir». 1 Ýahýa 2:1. «Çünki Mesih hakykynyň keşpleri bolan el bilen ýasalan mukaddes ýerlerine däl-de, eýsem häzir biziň üçin Hudaýyň huzurynda görünmek maksady bilen göni asmanyň özüne girdi». «Şonuň üçin hem Ol Öz arkaly Hudaýa gelýänleri doly halas etmäge ukyplydyr, çünki Ol olar üçin hemişe ýaşaýar we araçylyk edýär». Ýewreýler 9:24; 7:25.
“Kazyýetde ýazgy kitaplary açylanda, Isa iman edenleriň ählisiniň ýaşaýşy Hudaýyň öňünde gözden geçirilýär. Ýerde ilkinji ýaşanlardan başlap, biziň Şepagatçymyz her bir yzygiderli nesliň işini hödürleýär we diri bolanlar bilen tamamlaýar. Her bir at agzalýar, her bir iş jikme-jik barlanýar. Käbir atlar kabul edilýär, käbir atlar ret edilýär. Eger kimdir biriniň günäleri ýazgy kitaplarynda galýan bolsa, ýagny olaryň üstünde toba edilmändik we bagyşlanmandyk bolsa, olaryň atlary ýaşaýyş kitabyndan öçüriler, ýagşy işleriniň ýazgysy bolsa Hudaýyň ýatlama kitabyndan pozular. Reb Musa şeýle diýdi: ‘Maňa garşy günä eden kişini Öz kitabymdan öçürerin.’ Çykyş 32:33. Şeýle hem Hezekiýel pygamber şeýle diýýär: ‘Haçan-da dogry adam öz dogrulygyndan ýüz öwrüp, nähaklyk etse, … eden ähli dogrulyklary ýatlanmaz.’ Hezekiýel 18:24.” Beýik Göreş, 479–483.
Biz bu gözlegi dowam etdireris we bu tapgyrdaky indiki makalada gozgalan soraglara jogap bereris.