Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň haýwana hem-de haýwanyň keşbine meňzeş bir keşbi haçan emele getirýändigini kesgitleýän pygamberlik çyzygy, Protestantizmiň şahy Mesihiň keşbini emele getirýän pursatynda ýüze çykýar. Şol emele geliş aýratynlykda Daniel kitabynyň onunjy babynda görkezilýär; şol ýerde Daniel sebäpkär şöhlelendiriji aýna bolan “marah” görnüşini görýär. Daniel Mesihi synlaýanlary aňladýar, we şony etmek bilen olar Mesihiň häsiýetini şöhlelendirýärler. Onunjy bapda Daniel arkaly şekillendirilýän ýüz kyrk dört müň, diňe Onuň häsiýetine seretmek arkaly içlerinde Mesihiň keşbini emele getirýärler. Seretmek arkaly olar üýtgedilýärler.
Haýwanyň şekili haýwany şöhlelendirýär, we haýwanyň şekiliniň emele gelmegi Hudaýyň halky üçin beýik synagdyr; olaryň ebedi ykbaly şol arkaly kesgitlener. Protestan ybadathanalary Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň hökümetine gözegçiligi ele alanlarynda, syýasy goldaw aýrylmanka papalyk häkimiýetiniň ulanan gözegçilik gurluşyny häsiýetlendirýän ybadathana bilen döwletiň ulgamynyň bir şekilini emele getirerler. Şol bir döwürde-de Mesihiň şekili Onuň ahyrky günlerdäki halkynda ýüze çykar. Şeýle-de bolsa, Danyýel bilen bile bolan, emma görnüşi görmedik adamlar bardy, çünki olar görnüşden gaçyp gitdiler. Olar synag döwründe Mesihiň şekiliniň öz içlerinde emele gelmegine ýol bermekden ýüz öwrüp, haýwanyň şekiliniň emele gelmegi baradaky synagdan geçip bilmediler.
Ruhy şöhlelendirme ýörelgesi Mesihe wekilçilik edýän aýna seretmek arkaly amala aşyrylýar; “marah” görnüşi sebäpkär görnüş bolany üçin, aýnadaky Mesihiň keşbi adamzada Mesihiň keşbini emele getirýär. Göni manydaky aýna aýna seredýän adamyň keşbini şöhlelendirýär, emma bu ýörelgäniň ruhy ulanylyşynda aýna bilen bagly üýtgeýjiler bar. Diňe “sözüň diňleýjisi bolup, ony ýerine ýetiriji bolmadyk” adam “özüne seredýär-de, gidýär, soňra hem özüniň nähili adam bolandygyny dessine ýatdan çykarýar.” Olar aýna seredýärler-de, diňe adamzady görýärler.
“Diňe eşidip, ýatdan çykarýan däl-de, amaly ýerine ýetirýän” beýleki topar Hudaýyň kanunyny görýär, olar aýnada Mesihi görýärler. Edilmeli iş — şöhleleniş prinsipiniň “tebigy” hakykatynyň hem-de ruhy hakykatynyň bardygyna düşünmekdir. Daniel “işi” ýerine ýetirenleri şekillendirýär, çünki ol dokuzynjy we onunjy baplarda şöhlelenişiň ruhy prinsipini emele getirýän işi görkezýär.
Şol günlerde men Danyýel doly üç hepde ýas tutýardym. Men hiç hili hoş çörek iýmändim, agzyma ne et, ne-de şerap degdi, üç doly hepde dolýança asla özümi ýaglamadym. Danyýel 10:1, 2.
Gabriýel sekizinji bapdaky görnüşiň bölekleýin düşündirişini Danyýele beripdi, ýöne Danyýel onuň hemmesine düşünmändi.
Men, Danyýel, huşumdan gitdim we birnäçe günläp tapdan düşüp ýatdym; soňra ýerimden turup, patyşanyň işlerini ýerine ýetirdim; men bu görnüşe haýran galdym, ýöne muňa hiç kim düşünmedi. Daniel 8:27.
Waýt uýamyz bize şeýle habar berýär: Daniel dokuzynjy bapda Gabrieliň oňa ýetiren habarynyň düşündirişine, ýagny Daniel kitabynyň sekizinji babyndaky habaryň manysyna düşünmäge çalyşýardy.
“Täze hem has çuňňur yhlas bilen Miller pygamberlikleri barlamagy dowam etdi; indi özüniň şeýle ägirt uly ähmiýetli we bütin ünsüňi özüne çekýän bir mesele bolup görünýän zady öwrenmäge tutuş gijeler hem-de gündizler bagyş edilýärdi. Danyýeliň sekizinji babynda ol 2300 günüň başlanýan nokadyna degişli hiç hili açary tapyp bilmedi; Jabraýyl perişde, Danyýle röýany düşündirmegi buýrulan bolsa-da, oňa diňe bölekleýin düşündiriş berdi. Ybadathananyň başyna injek elhenç yzarlama pygamberiň göz öňüne açylyp görkezilende, onuň beden güýji gaçdy. Ol indi mundan artygyny çydap bilmedi, şonda perişde ony bir wagtlyk goýup gitdi. Danyýel: ‘Hușumy ýitirdim-de, birnäçe günläp syrkaw boldum’ diýýär. ‘Men bu röýa haýran galdym, ýöne oňa hiç kim düşünmedi.’”
“Ýöne Hudaý Öz habarchysyna şeýle buýruk beripdi: ‘Bu adama görnüşe düşünmegi üpjün et.’ Şol tabşyryk ýerine ýetirilmelidi. Oňa boýun bolup, perişde az wagtdan soň ýene-de Daniela dolanyp geldi-de, şeýle diýdi: ‘Men saňa akyl-parasat we düşünje bermek üçin indi geldim;’ ‘şonuň üçin bu söze düşün we görnüşi üns bilen göz öňünde tut.’ Daniel 8:27, 16; 9:22, 23, 25–27. Sekizinji bapdaky görnüşde düşündirilmän galan bir möhüm nokat bardy, ýagny wagta degişli bolan mesele — 2300 günüň döwri; şonuň üçin perişde öz düşündirişini dowam etdirende, esasan wagt meselesiniň üstünde durýar.” Beýik Göreş, 325.
Onunjy bapda bize Danyýeliň “görüşe” we “zada” düşünendigini habar berýärler, emma Danyýel has köp ýagtylyk isledi, şonuň üçin ol şol düşünjäni tapmak üçin ýüregini berdi we ýigrimi bir günläp oraza tutdy. Şeýle etmek bilen, ol tebigy şöhlelenme ýörelgesi arkaly görnüşde görkezilen ruhy şöhlelenme ýörelgesine düşünýän soňky günleriň adamlaryny aňladýar. Olaryň bu düşünjesi olaryň işleri bilen görkezilýär, olaryň işleri bolsa Danyýeliň üsti bilen Hudaýyň pygamberlik Sözüne dogry düşünjäni gözlemek hökmünde beýan edilýär. Görüşden gaçanlaryň aýdyň garşylygy şudur: olar Hudaýyň pygamberlik Sözüne dogry düşünjäni gözlemeýärdiler.
Danyýlyň düşünmäge isleg bildirýän görnüşde görkezilýän Hudaýyň pygamberlik Sözüniň hakykaty ahyrky günleriň ýagtysydyr, çünki Danyýyl ýüz kyrk dört müňe nusga bolýar. Şonuň üçin Danyýyl synag möhleti tamamlanmazdan ozal beriljek iň soňky synag hökmünde görkezilen Hudaýyň pygamberlik Sözüniň ýagtysyna düşünmäge çalyşýan bir topary aňladýar. Şu nukdaýnazardan, synag möhleti tamamlanmazdan az salym öň möhri açylýan zat Isa Mesihiň Ylhamydyr, emma ol şol bir wagtyň özünde haýwanyň keşbiniň emele gelşi hökmünde görkezilen synagdyr.
Haýwanyň keşbiniň emele gelişi, haýwanyň keşbiniň nähili ösdürilip döredilýändiginiň iş ýüzündäki prosesini gönüden-göni kesgitleýär. Şol hakykaty ilki bilen synagyň esasy temasy bolan haýwany kesgitlemän dogry anyklap bolmaz. Keşbiň nähili emele gelýändigini belleýän we kesgitleýän hut haýwandyr.
“Emma ‘haýwana degişli şekil’ nämedir? we ol nähili emele getirilmelidir? Şekil iki şahly haýwan tarapyndan ýasalýar we ol haýwana degişli bir şekildir. Ol şeýle hem haýwanyň şekili diýlip atlandyrylýar. Şeýlelik bilen, şekiliň nähili digini we onuň nähili emele getirilmelidigini bilmek üçin, biz haýwanyň öz häsiýetlerini — papalygy — öwrenmelidiris.
«Irki ybadathan başlangyçdaky sapalygyndan ýüz öwrüp, butparaz däp-dessurlary we adatlary kabul etmek arkaly bozulanda, ol Hudaýyň Ruhuny we gudratyny ýitirdi; hem-de halkyň wyždanlaryny dolandyrmak üçin dünýewi häkimiýetiň goldawyny gözledi. Munuň netijesi papalyk boldy — döwletiň güýjüni dolandyrýan we ony öz maksatlaryny ilerletmek, aýratyn-da “bidgatçylygy” jezalandyrmak üçin ulanýan bir ybadathana. Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň haýwanyň şekilini emele getirmegi üçin, dini häkimiýet raýat hökümetini şeýle dolandyrmalydyr welin, döwletiň ygtyýary hem-de ybadathana tarapyndan öz maksatlaryny amala aşyrmak üçin ulanylsyn.» The Great Controversy, 443.
“Suratyň nähili bolandygyny we onuň nähili emele getirilmelidigini” öwrenmek üçin, biz haýwanyň öz häsiýetlerini, ýagny papalygy öwrenmelidiris. Ahyrzamanyň synagy bolan we merhemet möhleti ýapylmazdan biraz öň ýüze çykarylýan görnüşi berkarar edýän hut şol haýwandyr. Daniýel görnüşe-de, meselä-de düşündi.
Pars patyşasy Kiriň üçünji ýylynda, Belteşazar diýlip atlandyrylýan Danyele bir zat aýan edildi; ol zat hakykatdy, emma bellenen wagt uzyn boljakdy; ol bu zada düşündi we görüşe akyl ýetirdi. Daniel 10:1.
Görünüş, iki müň üç ýüz ýylyň “mareh” görnüşidir. “Zat” diýilýän söz “söz” manysyny berýän ýewreýçe “dabar” sözüdir. Birinji aýatda “zat” diýip terjime edilen şol bir söz (“dabar”), dokuzynjy babyň ýigrimi üçünji aýatynda “mesele” diýip terjime edilýär.
Hawa, men doga-dileg edýärkäm, başlangyçdaky görnüşde gören şol adam Jabraýyl çalt uçup gelip, agşamky sadaka hödürlenýän wagtda maňa degdi. Ol maňa habar berdi, meniň bilen gepleşdi we şeýle diýdi: «Eý, Daniel, men indi saňa paýhas we düşünje bermek üçin geldim. Seniň ýalbaryşlaryň başlan pursadyňda buýruk çykdy, men hem ony saňa görkezmek üçin geldim; çünki sen örän söýülýänsiň. Şonuň üçin bu söze düşün we görnüşe üns ber». Daniel 9:21–23.
Jebraýyl Danyýele, Danyýeliň dogasyna jogap hökmünde gelýär; bu doga Danyýeliň Leýewiler ýigrimi altynjy bapdaky pytradylyş bilen aňladylýan bir ýesirlikde bolandygyny düşünende alan ruhy aydınlygynyň bilen baglanyşyklydyr.
Onuň patyşalygynyň birinji ýylynda men, Daniel, kitaplardan Rebbiň sözüniň Ýeremiýa pygambere gelen ýyllarynyň sanyna düşündim: Iýerusalimiň harabaçylygy babatda ýetmiş ýylyň doljakdygyna. Daniel 9:2.
Ýermeýa tarapyndan görkezilen sürgün Danyýeli Musanyň ýazga geçiren “ýedi wagt” sürgünine getirdi; bu hem bir “ant”, hem-de bir “nälet”di.
Hawa, bütin Ysraýyl Seniň kanunyňy bozdy, hatda ýüz öwrüp gitdi, şonuň üçin Seniň sesiňe boýun bolmady; şonuň üçin hem Hudaýyň hyzmatkäri Musa kanunynda ýazylan nälet hem ant içiş biziň üstümize döküldi, sebäbi biz Oňa garşy günä etdik. Ol biziň garşymyza we bize höküm eden kazylarymyzyň garşysyna aýdan sözlerini, başymyza uly bela indermek bilen berkitdi; çünki bütin asmanyň astynda Iýerusalimiň başyna gelen ýaly zat edilmedi. Musa kanunynda ýazylyşy ýaly, bu belalaryň bary biziň üstümize geldi; emma biz Reb Hudaýymyzyň huzurynda doga etmedik, şonuň bilen biz öz günälerimizden döneli we Seniň hakykatyňa düşüneris. Daniel 9:11–13.
Ýermeýanyň we Musanyň iki şaýatlygynyň esasynda, Danyýel Iýerusalimiň üstüne getirilen weýrançylygyň gadymy Ysraýylyň üstüne “guýlan” Musanyň “näleti”digine düşündi. Uayt uýajyk Ýermeýanyň şaýatlygyna “ybadathana üçin şaýatlyklar” diýip ýüzlenýär, we bu babatda ol Ýermeýany soňky günleriň Pygamberlik Ruhy hökmünde kesgitleýär, çünki soňky günlerde “ybadathana üçin şaýatlyklar” hut şu zadyň özüdür. Ýermeýa Pygamberlik Ruhuny, Musa bolsa Mukaddes Kitaby aňladýar.
Danyýel ahyrky günlerde şol iki şaýatdan özleriniň dargadylandygyny düşünýänleri, şeýle hem Injilden we Pygamberlik Ruhundan özleriniň oýandyrylandygyny düşünýänleri aňladýar; edil Danyýeliň özüniň (olaryň) ýesirlikde bolandygyny, hem-de şol ýesirlige Hudaýyň pygamberlik Sözüniň içinde şekil berilendigini düşünşi ýaly.
Hudaýyň soňky günlerdäki halkynyň tejribesi on gyzyň tejribesidir.
Matta 25-däki on gyz hakyndaky tymsal hem Adventist halkynyň başdan geçirmesini şekillendirýär. Beýik Göreş, 393.
On gyzyň tymsalynyň gijikme döwri, Daniýalyň dokuzynjy bapda başdan geçiren şol bir oýanşyny aňladýar. Mukaddes edilen iki şaýadyň esasynda Daniýal öz bütin ömrüniň Hudaýyň Sözüniň içindäki belli bir pygamberligiň berjaý boluşydygyna düşündi. Şol pygamberlik, Daniýal indiki bapda öz başyna geljek zada taýýar ediljek bolsa, zerur bolan çärä tarap ony ugrukdyrdy. Edil şonuň ýaly-da, Milleritler on gyzyň tymsalyny berjaý edenlerinde, olar hem ilkinji lapykeçlik bilen gijikmäniň özlerini uklamaga getirendigine oýandyrılmalydylar. Pygamberleriň ählisi ahyrzamany aňladýar.
Danyýeliň we Millerçileriň oýanyşy soňky günlerde bir ýüz kyrk dört müňüň oýanyşynyň iki şaýadydyr.
“Isa we ähli gök goşuny, ýürekleriniň söýýän Onuny görmäge süýji tama bilen köpden bäri garaşanlara rehimdarlyk we söýgi bilen garadylar. Synag sagatlarynda olary goldamak üçin perişdeler olaryň daş-töwereginde uçup ýördüler. Asmandan gelen habary kabul etmegi äsgermezlik edenler garaňkylykda galdyryldylar, çünki Hudaýyň gahary olaryň garşysyna tutaşdy; sebäbi Oňa asmandan iberen nuruny kabul etmek islemediler. Rebbiniň näme üçin gelmändigine düşünip bilmeýän şol wepaly, lapykeç bolan adamlar garaňkylykda goýulmadılar. Olar ýene-de pygamberlik döwürlerini derňemek üçin Injillerine ugrukdyryldylar. Rebbiň eli sanlaryň üstünden aýryldy, ýalňyşlyk düşündirildi. Olar pygamberlik döwürleriniň 1844-nji ýyla çenli ýetýändigini gördüler; hem-de pygamberlik döwürleriniň 1843-nji ýylda tamamlanýandygyny görkezmek üçin getirip bolan şol bir subutnama olaryň 1844-nji ýylda tamamlanjakdygyny subut edýärdi. Hudaýyň Sözünden gelen nur olaryň ýagdaýynyň üstüne saçdy, we olar gijikme wagtyny gördüler: ‘Ol [görüniş] gijä galýan bolsa-da, oňa garaş.’ Mesihiň dessine gelmegine bolan söýgülerinde olar hakyky garaşýanlary aýan etmek üçin niýetlenen görünişiň gijikmesini gözden salypdylar. Olar ýene-de wagt nokadyna eýe boldular. Şeýle-de bolsa, men olaryň köpüsiniň 1843-nji ýylda olaryň imanyna mahsus bolan şol derejedäki yhlas we gaýraty edinmek üçin özleriniň agyr lapykeçliginden ýokary galyp bilmändigini gördüm.” Early Writings, 236.
Tymsalyň berjaý bolmagynda Milleritler “görüniň gijä galmagyny ünsden düşüripdiler,” emma olar “ýene-de” “pygamberlik döwürlerini gözden geçirmek üçin öz Mukaddes Kitaplaryna ugrukdyryldy. Rebbiň eli sanlardan aýryldy, we ýalňyşlyk düşündirildi.” Daniel Mukaddes Kitaba ugrukdyryldy we “Rebbiň eli” “pygamberlik döwürlerinden” aýryldy; hem-de Daniel diňe diňleýji hökmünde däl, eýsem amal ediji hökmünde, işjeň iman arkaly Ýeremiýanyň we Musanyň habaryna düşünendigini subut edip, Lewiler kitabynyň ýigrimi altynjy babynda berlen görkezmeleri, şeýle hem Hudaýyň halkynyň dargan ýagdaýynyň bejergisini we çözgüdini ýerine ýetirende, şonda “düşündiriş” Daniela berildi.
Soňky günlerde meseliň gijä galma wagty baradaky söziniň iň ahyrky we iň kämil ýerine ýetirilişinde ýüz kyrk dört müň şol gijä galma döwrüni doly berjaý edenlerinde, olar muny “haýwanyň keşbiniň emele gelmegi” olaryň beýik synagy bolan bir döwürde amala aşyrarlar.
Bu pikirleri indiki makalada dowam etdireris.
“‘Önüm çykanda, dessine oragy işe salýar, çünki orak ýetip geldi.’ Mesih Öz ybadathanasynda Özüniň zohur edilmegine güýçli arzuw bilen garaşýar. Mesihiň häsiýeti Onuň halkynda kämil derejede gaýtadan şöhlelendirilende, şonda Ol olary Özüniki hökmünde talap etmäge geler.” Christ’s Object Lessons 69.
Bu dünýäni gurşap alýan zat, Hudaý baradaky nädogry düşünjäniň garaňkylygydyr. Adamlar Onuň häsiýeti baradaky bilimlerini ýitirýärler. Ol nädogry düşünildi we nädogry düşündirildi. Şu wagtda Hudaýdan gelýän bir habar yglan edilmelidir, täsiri bilen ýagtylandyrýan we güýji bilen halas edýän bir habar. Onuň häsiýeti aýan edilmelidir. Dünýäniň garaňkylygyna Onuň şöhratynyň nury, ýagşylygynyň, rehimdarlygynyň we hakykatynyň nury saçylmalydyr.
Bu, Işaýa pygamberiň şu sözlerinde beýan edilen işdir: “Eý, hoş habary getirýän Iýerusalim, sesiňi güýç bilen galdyr; ony galdyr, gorkma; Ýahudanyň şäherlerine: Ine, siziň Hudaýyňyz! Ine, Reb Hudaý güýçli eli bilen geler, Onuň goly Onuň üçin höküm sürer; ine, Onuň sylagy Özi bilen bilelikdedir, we Onuň işi Öz öňündedir” (Işaýa 40:9, 10).
«Güýegä garaşýanlar halka: “Ine, siziň Hudaýyňyz” diýmelidirler». Rehimli ýagtylygyň iň soňky şöhleleri, dünýä berilmeli rehimdarlygyň iň soňky habary, Onuň söýgi häsiýetiniň aýan edilmegidir. Hudaýyň çagalary Onuň şöhratyny ýüze çykarmalydyrlar. Olar öz ýaşaýşynda we häsiýetinde Hudaýyň merhemetiniň olar üçin näme edendigini açyp görkezmelidirler». Christ’s Object Lessons, 415.