Biz häzirki wagtda Rimiň dürli nyşanlary bilen baglanyşykly Advent taryhynyň içindäki dawalar baradaky pygamberlik hataryna seredýäris. Häzir biz Daniel kitabundaky “gündelik” meselesine seredýäris. Şol dawa Adventizmiň esaslarynyň ret edilmegini, Pygamberlik Ruhunyň ygtyýarynyň ret edilmegini hem-de Hudaý tarapyndan saýlanan habarchynyň ret edilmegini aňladýar. Milleriň işini ret etmek hem, 1798-nji ýylda Daniel kitaby açylanda bilimiň köpelmegi netijesinde dörän habara düşünmegine Millere ýol görkezmek üçin asman perişdeleri tarapyndan berlen görkezmeleriň ret edilmegini aňladýar.
2 Selaniklilerde papalyk häkimiýetiniň aýan edilmeginiň öňüni alan güýjüň (butparaz Rim) kimdigini görkezýän hakykaty ret edýänler, hakykaty söýmeýändiklerini äşgär edýärler; hakykata bolan söýgini ret edendikleri üçin bolsa, ýalana kabul bolýarlar. Ýalan öz gezeginde olaryň üstüne güýçli azaşma getirýär. Ýalan sebäbi, olaryň kabul edýän güýçli azaşmasy bolsa netijedir. Hakykata bolan söýginiň ýoklugy olaryň herekete getiriji sebäbidir. Ýalan, mutlak hakykata ynanýanlara garşylykda, Mukaddes Kitabyň taglymatyny plýuralistik görnüşde kabul etmegi saýlap almagy aňladýar. Şonuň üçinem Işaýanyň Pawlusyň “güýçli azaşmasyny” şekillendirişi bir azaşma hökmünde däl-de, azaşmalar hökmünde berilýär. Beýleki topar bolsa hakykaty söýýänlerdir, mutlak hakykat baradaky başlangyç ýörelgäni kabul edýärler we Işaýa tarapyndan Hudaýyň Sözüniň öňünde titreýänler hökmünde tanadylýarlar.
Reb şeýle diýýär: Asman Meniň tagtym, ýer bolsa Meniň aýak astymdyr; onda Maňa gurjak öýüňiz nirede? Meniň dynç aljak ýerim nirede? Çünki bu zatlaryň ählisini Meniň elim ýaratdy, şol zatlaryň ählisi hem şeýle bar boldy, diýip Reb aýdýar. Emma Men şu adama nazar salaryn: ýagny pukara, ruhy döwük we Meniň sözümiň öňünde titreýän adama. Öküzi soýan adam ynsan öldüren ýalydyr; guzy gurban eden adam itiň boýnuny kesen ýalydyr; sadaka hödürleýän adam doňuz ganyny hödürlän ýalydyr; hoşboý ys ýakýan adam buta alkyş aýdýan ýalydyr. Hawa, olar öz ýollaryny saýlap aldylar, janlary hem öz ýigrençli zatlaryndan lezzet tapýar. Men hem olaryň azgynlyklaryny saýlap alaryn we olaryň gorkýan zatlaryny başlaryna getirerin; sebäbi Men çagyramda, hiç kim jogap bermedi; Men geplämde, olar diňlemediler; tersine, olar Meniň gözlerimiň öňünde ýamanlyk etdiler we Meniň hoşal bolmadyk zadymy saýladylar. Rebbiň sözüniň öňünde titreýän siz, Rebbiň sözüni diňläň; Meniň adym hatyrasyna sizden ýigrenen, sizi kowup çykaran doganlaryňyz: «Reb şöhratlansyn» diýdiler; emma Ol siziň şatlygyňyz üçin peýda bolar, olar bolsa utandyrylar. Işaýa 66:1–5.
Hudaýyň Sözüniň öňünde titreýänler — Ysraýylyň kowulanlarydyr; olar ahyrky günlerde tug hökmünde şekillendirilýänlerdir.
Ol halklar üçin bir baýdak galdyrar, Ysraýylyň kowlanlaryny ýygnar we Ýehudanyň pytranlaryny ýeriň dört çar tarapyndan bir ýere jemlär. Işaýa 11:12.
Hudaý, bozulan sadakalary getirýän toparyň özleriniň gurandygyny öňe sürýän öýüni aslynda Özüniň gurandygyny mälim edýär. Olar “bular Rebbiň ybadathanasydyr” diýip yglan edenlerinde, ynanýanlary hem şol öýdür.
Rebbiň öýüniň derwezesinde dur-da, şol ýerde bu sözi yglan edip aýt: «Eý, Rebbe sežde etmek üçin şu derwezelerden girýän ähli Ýahuda halky, Rebbiň sözüni diňläň. Şeýle diýýär Goşunlaryň Rebbi, Ysraýylyň Hudaýy: Ýollaryňyzy we işleriňizi düzediň, şonda Men size bu ýerde ýaşamaga ýol bererin. Aldawçy sözlere ynanmaň; “Rebbiň ybadathanasy, Rebbiň ybadathanasy, Rebbiň ybadathanasy — ine, şular” diýmäň». Ýeremiýa 7:2–4.
Ýalan sözlere “bil baglaýanlar” ýalana ynanýanlardyr. Rebbiň guran öýi, Özüniň hem goýan binýadynyň üstünde galdyryldy. Hudaý çagyranda jogap bermekden ýüz öwren topar öz ýoluny saýlady we nejisliklerden lezzet aldy. Ýeremiýa içinde ýöremek üçin diňe bir ýoluň bardygyny aýdanda, olar “ýollary” hem-de “nejislikleri” köplük sanda saýladylar.
Reb şeýle diýýär: Ýollaryň üstünde duruň, synlaň, gadymy ýodalary soraň, ýagşy ýol nirede bolsa, şol ýol bilen ýöräň, şonda janlaryňyz üçin rahatlyk taparsyňyz. Emma olar: “Biz şol ýol bilen ýöremeris” diýdiler. Şeýle hem Men size garawullar goýup: “Surnaýyň sesine gulak asyň” diýdim. Emma olar: “Biz gulak asmarys” diýdiler. Şonuň üçin diňläň, eý milletler, hem-de bil, eý jemagat, olaryň arasynda näme bardygyny. Diňle, eý ýer ýüzi: ine, Men bu halkyň üstüne bela getirerin, ýagny olaryň pikirleriniň miwesini; çünki olar ne Meniň sözlerime, ne-de Meniň kanunyma gulak asdylar, gaýtam ony ret etdiler. Şebadan Maňa gelýän buhur bilen uzak ýurtdan gelýän hoşboý gamşyň näme peýdasy bar? Siziň ýakma gurbanlyklaryňyz kabul edilmez, gurbanlyklaryňyz hem Maňa ýakymly däldir. Ýeremia 6:16–20.
On bäşinji bapda Ýeremiýa gulaklary bar bolsa-da gulak asmadyk erbet ýygnagy “masgaralaýjylaryň ýygnagy” diýip atlandyrýar. Bu ýygnaga birinji we ikinji perişdäniň habarlarynyň taryhynda hem, ýene-de üçünji perişdäniň taryhynda-da bir “garawul” berildi, emma olar gadymy ýollar bolan ýagşy ýolda ýöremegi ret etdiler. Munuň ýerine olar “ýollarda” ýörediler. Şonuň üçin Işaýa Hudaýyň köp sanly azgynlyklary saýlajakdygyny görkezýär, sebäbi olar gadymy ýollaryň mutlak ýolunyň deregine ýalan ýollaryň köplügini saýladylar. Işaýanyň şaýatlygynda bolşy ýaly, masgaralaýjylaryň ýygnagynyň ybadaty Reb tarapyndan ret edilýär. Waýt uýa Işaýanyň azgynlyklaryň köplügi baradaky sözüni Pawlusyň güýçli azgynlygy bilen gönüden-göni baglanyşdyrýar, we muny düýpli hakykatlaryň, Rebbiň Öz öýüni üstünde bina eden we bina edýän binýadynyň ret edilmegi bilen baglanyşykly manyda goýýar.
Daşky görnüşiň aşagyny görýän, ähli adamlaryň ýüreklerini okaýan Şahsyýet uly nur alanlar hakda şeýle diýýär: “Olar özleriniň ahlak we ruhy ýagdaýy sebäpli ne gaýgy çekýärler, ne-de haýran galýarlar.” Hawa, olar öz ýollaryny saýlap aldylar, olaryň jany bolsa özleriniň ýigrenji işlerinden lezzet alýar. “Men hem olaryň azaşmalaryny saýlap alaryn we gorkýan zatlaryny olaryň başyna getirerin; çünki Men çagyramda, hiç kim jogap bermedi; Men sözlämde, olar gulak asmadylar; eýsem Meniň gözlerimiň öňünde ýamanlyk etdiler we Meniň hoşlanmadyk zadymy saýlap aldylar.” “Hudaý olara güýçli azgynçylygy iberer, şeýdip olar ýalana ynansynlar,” çünki olar halas bolmaklary üçin “hakykaty söýmegi kabul etmediler,” “emma adalatsyzlykdan lezzet aldylar.” Işaýa 66:3, 4; 2 Selanikliler 2:11, 10, 12.
Asmandaky Mugallym şeýle sorag berdi: «Akly aldap biljek has güýçli ýalňyşma näme bolup biler: özüňi dogry binýadyň üstünde gurýarsyň we Hudaý işleriňi kabul edýär diýip çaklaýarkaň, hakykatda bolsa dünýä syýasatyna görä köp işleri amala aşyryp, Ýehowa garşy günä edýärsiň. Wah, bu nähili beýik aldaw, nähili özüne çekiji ýalňyşmadyr! Bir wagtlar hakykaty bilen adamlaryň, hudaýperestligiň ruhuny we güýjüni däl-de, onuň daşky görnüşini şolaryň özi bilen çalşyranlarynda; özlerini baý, mal-dünýäsi artan we hiç zada mätäç däl hasap edenlerinde, emma aslynda bolsa hemme zada mätäç bolanlarynda—şonda bu ýalňyşma olaryň aňlaryny eýeleýär».
“Hudaý Öz eşiklerini tegmilsiz saklaýan wepaly gullaryna bolan garaýşynda üýtgemedi. Emma köpler: ‘Parahatlyk we howpsuzlyk’ diýip gygyrýarlar, şol wagt olaryň üstüne duýdansyz heläkçilik gelýär. Çuňňur toba bolmasa, adamlar ýüreklerini boýun almak arkaly peseltmeseler we Isada bolşy ýaly hakykaty kabul etmeseler, asla asmana girmezler. Biziň hatarlarymyzyň arasynda päkleniş bolup geçende, biz indi baýdygymyza, baýlygymyzyň artandygyna we hiç zada mätäç däldigimize buýsanyp, arkaýynlykda galmarys.
“Kim hakykatdan aýdyp biler: «Biziň altynymyz otda synaldy; biziň geýimlerimiz dünýä tarapyndan tegmillenmedikdir»? Men Mugallymymyzyň özüni dogruçyllyk diýip atlandyrýan geýimlere yşarat edýändigini gördüm. Olary sypyryp aýyransoň, aşagyndaky haramlygy açyk etdi. Soňra Ol maňa şeýle diýdi: «Olaryň öz haramlygyny we häsiýetleriniň çüýremegini nädip ulumsylyk bilen ört-basyr edendigini görmeýärsiňmi? ‘Wepaly şäher nähili bolup bir jelep boldy!’ Atamyň öýi söwda öýüne öwrüldi, ylahy huzuryň we şöhratyň terk eden ýerine öwrüldi! Şonuň üçin ejizlik bar, we güýç ýetmezçilik edýär.»” Testimonies, 8-nji jilt, 249, 250.
Şol parçanyň içinde Ýeremiýanyň masgaralaýjylardan düzülen ýygnagy akylsyz gyzlar bolan Laodikeýalylardyr diýip kesgitlenýär.
“Akylsyz gyzlar arkaly şekillendirilýän Ybadathananyň ýagdaýy, Laodikiýa ýagdaýy hökmünde hem agzalýar.” Review and Herald, August 19, 1890.
Akylsyz gyzlar ýarysynyň gijesindäki Gygyryş gelende, Ýeremiýanyň köne ýollaryny ret edip, haýsy ýoldan gitmelidigi baradaky ozalky öz saýlawlaryna laýyk gelýän bir azgynlygy kabul edenlerinde, ýaglarynyň ýokdugyny ýüze çykarýarlar. Köne ýollar — dynçlygyň we täzelenişiň tapylýan ýeridir; dynçlyk bilen täzeleniş bolsa giçki ýagmyrdyr.
“Üçünji perişdäniň habarynyň ýapylýan wagtyna tarap ugrukdyryldym. Hudaýyň güýji Öz halkynyň üstünde ornaşypdy; olar öz işlerini tamamlapdylar we öňlerinde duran synagly sagada taýýar edilipdiler. Olar soňky ýagşy, ýagny Rebbiň huzuryndan gelýän täzelenişi kabul edipdiler, hem-de diri şaýatlyk janlandyrylypdy. Soňky beýik duýduryş hemme ýerde ýaňlanypdy, we ol habary kabul etmeýän ýer ýüzüniň ýaşaýjylaryny oýandyryp, gaharlanypdy.” Early Writings, 279.
Mukaddes Ruhuň dökülýän wagtynda, hakykaty söýmeýän, şonuň üçin hakykatyň ýerine ýalana ynanmagy saýlan akylsyz Laodikiýaly gyzlaryň üstüne güýçli azaşdyryş dökülýär. Hakykaty ret etmek kanuny ret etmek bilen deň tutulýar, çünki Hudaýyň kanuny Onuň pygamberlik düzgünlerinde öz beýanyny tapýar.
“Aýan etmek — täze bir zady döretmek ýa-da oýlap tapmak däl-de, açylýança adamlara näbelli bolan zadyň ýüze çykarylmagydyr. Hoş Habaryň içinde jemlenen beýik we baky hakykatlar yhlasly gözleg hem-de özümizi Hudaýyň öňünde peseltmek arkaly aýan edilýär. Ylahy Mugallym hakykaty gözleýän pesgöwünli adamyň aňyny alyp barýar; hem-de Mukaddes Ruhuň ýol görkezmesi bilen Sözüň hakykatlary oňa mälim edilýär. Şeýle ýol bilen alnyp barylmakdan has ynamly we täsirli bilim ýoly bolup bilmez. Halasgärniň wada beren sözi şeýle boldy: ‘Haçan-da ol, hakykat Ruhy gelse, sizi ähli hakykata ugrukdyrar.’ Hudaýyň Sözüne düşünmek bize Mukaddes Ruhuň paý berilmegi arkaly nesip edýär.”
Zebur ýazyjysy şeýle diýýär: «Ýaş ýigit ýoluny nädip tämiz saklap biler? Seniň sözüňe laýyklykda oňa gulak asmak bilen. Seni bütin ýüregim bilen agtardym; goý, meni buýruklaryňdan azaşdyrma.... Gözlerimi aç, kanunyňdan ajaýyp zatlary göreýin.»
“Biz hakykaty gizlenen hazyna gözlenilişi ýaly gözlemäge ündelýäris. Reb hakykaty tüýs ýürekden gözleýäniň düşünjesini açýar; Mukaddes Ruh bolsa oňa ylham arkaly açylan hakykatlary düşünip almaga mümkinçilik berýär. Zeburçynyň gözleriniň açylyp, Kanundan ajaýyp zatlary görmegi haýyş edeninde göz öňünde tutýany hem şudur. Jan Isa Mesihiň kämilliklerine ymtylanda, aň has gowy dünýäniň şöhratlaryny düşünip almaga ukyply edilýär. Diňe Ylahy Mugallymyň kömegi bilen biz Hudaýyň Sözüniň hakykatlaryna düşünip bileris. Mesihiň mekdebinde biz ýumşak we pesgöwünli bolmagy öwrenýäris, çünki bize takwalygyň syrlaryna düşünje berilýär.” Sabbath School Worker, 1909-njy ýylyň 1-nji dekabry.
Soňky ýagşyň habaryny ýa-da usulyny ret etmek — Hudaýyň kanunyny ret etmekdir. Ýermeýa: “olar Meniň sözlerime-de, kanunyma-da gulak asmadylar, eýsem ony ret etdiler” diýip aýdanda, ol Hoşeýa bilen ylalaşýar.
Halkym, bilimsizlik sebäpli heläk bolýar; sen bilimi ret edeniň üçin, men hem seni ret ederin, şeýdip sen maňa ruhany bolmazsyň; sen öz Hudaýyňyň kanunyny unudanyň üçin, men hem seniň çagalaryňy unudaryn. Hoşea 4:6.
Akylsyzlaryň ret edýän bilimi — Danieliň ahyrzamanyň wagtynda boljakdygyny görkezýän bilim artmasydyr. Ahyrzamanyň wagtynda, 1798-nji ýylda, soňra bolsa 1989-njy ýylda ýene-de ahyrzamanyň wagtynda, Hudaýyň şol iki meňzeş nesliň her biri üçin binýat goýýarka ulanmaga saýlan habarçysy tarapyndan resmileşdirilen bir bilim artmasy boldy. Şol binýat hakykatlary degişli taryhlarynyň saýlanan habarçylaryna açylan käbir Mukaddes Kitap kadalary boýunça tertibe salyndy; şol binýat hakykatlary Ýeremiýanyň gadymy ýollarydyr, we olar ahyrsoňunda ýarygije hem-de güýçli çagyryş habarlarynyň ýagyny aňladýan hakykatlardyr. Soňky ýagyş, ýüz kyrk dört müňüň möhürleniş taryhynda Ýarygije çagyryşy habaryny döretýär, ondan soň bolsa heniz-de Wawilonda bolan Hudaýyň beýleki sürüsiniň ýygnalyş taryhynda güýçli çagyryş habaryny döretýär. Soňky ýagyş hem habar, hem-de şol habary döretýän usuldyr. Danieliň bilim artmasy üç ädimli synag işini başlanýar.
Soňra ol diýdi: «Öz ýoluňa git, Daniýel; çünki bu sözler ahyrzamanyň wagtyna çenli ýapyk we möhürlenen bolar. Köpler saplanyp, ak ediler we synalar; emma erbetler erbetlik ederler. Erbetleriň hiç biri düşünmez, ýöne akyldarlar düşünerler.» Daniýel 12:9, 10.
Danyýlyň erbetleri, özleriniň Laodikýa ýagdaýyny saklap galmagy saýlan Mattanyň akylsyz gyzlarydyr. Olaryň ýagdaýy Danyýlyň üç synagynyň üçünji tapgyrynda, ýagny hem akyldarlaryň, hem-de erbetleriň synalýan wagtynda ýüze çykýar. Ahyrky synag hökümüň ýerine ýetirilýän ýeridir, we şol ýerde iki topar hem özlerinde ýagyň bardygyny ýa-da ýokdugyny görkezýärler.
“Ýene-de bu tymsallar hökümden soň synag möhletiniň bolmajakdygyny öwredýär. Hoş Habaryň işi tamamlananda, şol bada ýagşy bilen ýamanyň arasynda bölünişik ýüze çykýar, we her toparyň ykbaly bakylyk üçin berk bellenýär.” Christ’s Object Lessons, 123.
Üçünji synagdaky häsiýetiň ýüze çykmagy, ybadat edýänleri ýa akylsyz Laodikiýaly, ýa-da paýhasly Filadelfiýaly hökmünde kesgitleýär. Iň soňky synag, soňky ýagşyň usulyýeti arkaly aýan edilen soňky ýagyş habary bilen baglanyşyklylykda ýerine ýetirilýär. Soňky ýagşyň usulyýetini ret etmek, adamy soňky ýagşyň habaryna düşünip bilmejek ýagdaýa goýýar. Habary hem-de usulyýeti Işaýa iň soňky synag hökmünde kesgitleýär.
Ol kimi hikmete öwreder? Ol kimi taglymata düşündirer? Süýtden kesilenleri, emzikden aýrylanlarymy? Çünki buýruk üstüne buýruk, buýruk üstüne buýruk; setir üstüne setir, setir üstüne setir; bu ýerde biraz, ol ýerde biraz bolmalydyr. Çünki Ol bu halka peltek dodaklar we başga bir dil bilen geplejekdir. Olara şeýle diýdi: “Ýadawlara dynç aldyrjak dynçlyk şudur; täzeleniş hem şudur”; emma olar gulak asmak islemediler. Şeýlelikde Rebbiň sözi olar üçin buýruk üstüne buýruk, buýruk üstüne buýruk; setir üstüne setir, setir üstüne setir; bu ýerde biraz, ol ýerde biraz boldy; şeýlelikde olar gidip, yza ýykylyp, döwlüp, duzaga düşüp, tutulyp alynarlar. Şonuň üçin, eý, Iýerusalimdäki bu halky dolandyrýan masgaralaýjy adamlar, Rebbiň sözüni diňläň. Çünki siz: “Biz ölüm bilen äht etdik, dowzah bilen ylalaşdyk; joşup gelýän bela geçip gidende, ol bize ýetmez; çünki ýalanlygy gaçybatalgamyz etdik, galplygyň astynda gizlendik” diýdiňiz. Şonuň üçin Hökmürowan Reb şeýle diýýär: “Ine, Men Sionda binýat üçin bir daş, synagdan geçirilen daş, gymmatly burç daşy, pugta binýat goýýaryn; iman eden howlukmaz. Men hökmi ölçege, adalaty perpendikula öwürerin; doly ýalanlygyň gaçybatalgasyny süpürip äkider, suwlar gizlenilýän ýeri basyp alar. Ölüm bilen eden ähtiňiz ýatyrylar, dowzah bilen ylalaşygyňyz durarmaz; joşup gelýän bela geçip gidende, siz onuň astynda tapdalanarsyňyz.” Işaýa 28:9–18.
Mukaddes Kitabyň pygamberlik sözündäki “joşup aşýan bela” ABŞ-da ýakyn wagtda geljek Ýekşenbe kanunyndan başlanýan Ýekşenbe kanuny krizisiniň tapgyrlaýyn ösmegidir. “Hakykaty söýmeklige” eýe bolmadyk, şonuň üçin hem bilimiň artmagyny ret edýän şol akylsyz, pis Laodikiýalylar, başga zatlar bilen birlikde, Mukaddes Kitabyň pygamberliginde Rim bilen baglanyşykly bir nyşanyň ýalan kesgitlemesini kabul etmegi saýlap alanlary sebäpli, “joşup aşýan belanyň” öz üstlerine “gelmez” diýip ynanýarlar. Şeýle etmek bilen, olar öz pygamberlik esaslaryna daýanýan ýalan bir pygamberlik nusgasyny döretdiler. Olaryň binýady köp sanly maýda owralan daşlary aňladýan çägäniň üstünde gurulandyr. Parasatlanyň binýady bolsa ýeke-täk Gaýanyň üstünde gurulandyr.
Maňa berlen Hudaýyň merhemetine görä, akylly baş gurluşykçy hökmünde men binýady goýdum, beýlekisi bolsa onuň üstünde gurýar. Emma her kim onuň üstünde nähili gurýandygyna üns bersin. Çünki goýlan binýatdan başga hiç kim başga binýat goýup bilmez; ol binýat Isa Mesihdir. Indi kimdir biri bu binýadyň üstünde altyn, kümüş, gymmatbaha daşlar, agaç, ot, samandan gursa, her kimiň işi aýan bolar; çünki ol gün ony mälim eder, sebäbi ol ot arkaly açylar; ot bolsa her kimiň işini, onuň nähili işdigini synap görer. 1 Korintoslylar 3:10–13.
Ýalan esaslar hakyky esas bilen garşy goýulýar; ol bolsa Mesih Isa — Gaýa. Hakyky ýa-da ýalan esas Danyýeliň üç synagynyň soňkusynda aýan edilýär. Ol “ot arkaly aýan edilýär” — Öz ybadathanasyna duýdansyz geljek Ähtiň Habarçysynyň oty arkaly. Şonda ölüm bilen äht eden bir topar aýan bolýar, ýaşaýyş bilen äht eden bir topar hem aýan bolýar.
Ine, Men Öz habarçymy ibererin, ol bolsa Meniň öňümde ýoly taýýarlar; siziň gözleýän Rebbiňiz öz ybadathanasyna duýdansyz geler; hawa, siziň lezzet alýan Ähtiň Habarçysy geler. Ine, Ol geler, diýýär Hökmürowan Reb. Emma Onuň gelişi gününe kim çydaýyp biler? Ol peýda bolanda kim aýakda durup biler? Çünki Ol eredijiniň ody ýalydyr we matany aklaýanlaryň sabyny ýalydyr. Ol kümşi eredip tämizleýän ýaly oturyp, Lewiniň ogullaryny päkläp, olary altyn bilen kümüş ýaly arassalar; şonda olar Rebbe dogrulyk bilen sadaka hödürlärler. Şonda Ýahudanyň we Iýerusalimiň sadakasy Rebbe gadymy günlerdäki ýaly, öňki ýyllardaky ýaly ýakymly bolar. Men höküm üçin size golaý gelerin; jadygöýlere, zynahorlara, ýalan ant içýänlere, hakyna tutulan işçiniň hakyny zulum bilen saklaýanlara, dul aýala we ýetime sütem edýänlere, gelmişegi öz hakyndan mahrum edýänlere hem-de Menden gorkmaýanlara garşy tiz şaýat bolaryn, diýýär Hökmürowan Reb. Malaky 3:1–5.
Ähtiň Habarçysy höküm bilen ýakynlaşýar, haçan-da Danyýeliň synag işi üçünji synaga ýetip, paýhaslylar bilen erbetler synalanda. Danyýeliň üç basgançakly synag işi ahyrzamanyň wagtynda başlanýar; şol wagtda Danyýel kitaby möhürden açylýar we bilim artýar. Bilimiň artmagy surnaý çalýan saýlanan habarçynyň işi arkaly aýdyňlyga getirilýär. Malaki şol habarça Ähtiň Habarçysynyň gelmezinden öň «ýoly taýýarlaýan» «habarçy» diýip ýüzlenýär; Ähtiň Habarçysy bolsa ot arkaly kimiň Özi bilen äht baglaşandygyna, ýa-da kimiň ölüm bilen äht baglaşmagy saýlandygyna aýan edýär. Millerit taryhynda Mesih 1844-nji ýylyň 22-nji oktýabrynda Öz ybadathanasyna duýdansyz geldi; bu bir ýol belgisi bolup, ýakynda geljek ýekşenbe kanunyny öňden şekillendirýär.
Mesihiň mukaddes ýeri arassalamak üçin biziň beýik ruhanymyz hökmünde iň mukaddes ýere gelşi, Daniýel 8:14-de görkezilişi ýaly; Ynsan Oglunyň Gadymy Günlere gelşi, Daniýel 7:13-de beýan edilişi ýaly; hem-de Rebbiň Öz ybadathanasyna gelşi, Malaky tarapyndan öňünden aýdylyşy ýaly, şol bir wakanyň beýanydyr; we bu waka şeýle hem Mesihiň Matta 25-däki on gyz baradaky tymsalynda beýan edilen, öýleniş toýuna gelen öýlenýän ýigidiň gelşi arkaly şekillendirilýär». Beýik Göreş, 426.
Danielyň üç synagynyň iň soňkusy ýakyn wagtda çykjak ýekşenbe güni baradaky kanun döwründe bolup geçýär; şol wagtda Ähdiň Habarchysy gelip, Lewiler bilen baglanyşykly çäkde kimiň ýaşaýyş bilen, kimiň bolsa ölüm bilen äht edendigini ot arkaly aýan eder. Malakiý Matta ýazylan akylly we akylsyz gyzlary — Ýahýanyň Laodikiýalylaryny we Filadelfiýalylaryny, şeýle hem Danieliň akyllylaryny we erbetlerini — beýan edeninde, iki topar hem ot arkaly synalýar, soňra bolsa kimiň Lewi bolandygyny, kimiň däldigini ýüze çykarýarlar.
Lewiler altyn göleleriň iki pitnesinde wepaly duranlaryň nyşanydyr. Birinji pitne Harunyňky, ikinjisi bolsa Ýerebogamyň pitnesidir. Iki mysalda-da Lewiler wepalyları şekillendirýär, we bu iki mysal ýakyn wagtda güýje girjek ýekşenbe kanuny döwründe Lewiler arkaly görkezilen bir toparyň wepalylygynyň iki şaýadyny berýär. Harun altyn bir göle ýasady. Altyn Wawilonyň nyşanydyr, göle bolsa bir wagşy haýwanyň şekilidir. Soňra ol bir baýramy belledi, akmak halk bolsa göläniň töwereginde ýalaňaç tans etdi. Olaryň bütin pitnesi saýlanan ilçä, ýagny Musa garşy ret edişleriniň esasynda guruldy we şondan ugur aldy.
Musa Haruna şeýle diýdi: «Bu halk saňa näme etdi, sen olaryň üstüne beýle uly günä getirdiň?» Harun aýtdy: «Goý, agamyz gazaba münmesin; sen bu halky bilýärsiň, olar pislige meýillidirler. Çünki olar maňa: “Bize öňümizden ýörejek hudaýlar ýasa; çünki bizi Müsür ýurdundan çykaran şol Musa barada bolsa, oňa näme bolanyny bilmeýäris” diýdiler. Men hem olara: “Kimde altyn bar bolsa, ony çykaryp bersin” diýdim. Şeýdip, olar ony maňa berdiler; men ony oda taşladym, we şu göle peýda boldy». Musa halkyň ýalaňaçdygyny görende, (çünki Harun olary duşmanlarynyň arasynda utançly bolsunlar diýip ýalaňaç edipdi:) Musa düşelgäniň derwezesinde durup diýdi: «Kim Rebbiň tarapynda bolsa, goý maňa gelsin». Lewiniň ähli ogullary onuň ýanyna ýygnandylar. Olara şeýle diýdi: «Ysraýylyň Reb Hudaýy şeýle diýýär: her kim gylyjyny biline dakynsyn-da, düşelgäniň içinden derwezeden derwezä geçip çyksyn, her kim öz doganyny, her kim öz ýoldaşyny, her kim öz goňşusyny öldürsin». Lewiniň ogullary Musanyň sözüne görä etdiler; şol gün halkdan takmynan üç müň adam heläk boldy. Çykyş 32:21–28.
Tans edenler, “çyplaklyklarynyň utanjyny” aýan eden Laodikeýalylardy; bu bolsa altynjy bela baradaky duýduryşdyr, ýagny häzirki Rimiň aždarha, haýwan we ýalan pygamber hökmünde üç bölekden ybarat düzümini dogry düşünmegiň zerurlygy baradaky duýduryşdyr. Şol duýduryş altynjy bela we Armageddon bilen bagly hakykatlary ýok eden Uriah Smithiň şahsy düşündirişine berk garşy çykýar.
Laodikiýa ýagdaýyny ýüze çykaranlar saýlanyp alnanyň habarçysynyň ygtyýaryna ýüz dönderip, şeýtanyň “gündelik” diýlen nyşanyny Mesihiň mukaddes ýerdäki gullugynyň hudaýy nyşany hökmünde tanamagy saýlap alýanlar bilen birmeňzeş bulaşyk düşünjäni ýüze çykardylar. Olar öz azat edilmegini simwolik bir hudaýa degişli etdiler, ýöne olaryň sežde etmegi saýlap alan hudaýy Müsüriň hudaýynyň bir nyşanydy, Müsür bolsa aždarhanyň bir nyşanydyr. Laodikiýa adventizmi bilen bolşy ýaly, olar “gündelik” diýen zadyň butparaz Rimiň, aždarhanyň bir nyşanydygy baradaky hakykaty ret edip, şol şeýtany nyşany Mesihiň nyşany hökmünde tanatdylar.
Ynsan ogly, ýüzüňi Müsür patyşasy faraona garşy gönükdir-de, onuň garşysyna hem-de bütin Müsüriň garşysyna pygamberlik et: Gepir we aýt: Hökmürowan Reb şeýle diýýär: Ine, eý, Müsür patyşasy faraon, men saňa garşy çykýaryn, sen öz derýalarynyň arasynda ýatan beýik aždarha, «Derýam meniňkidir, ony özüm üçin özüm ýasadym» diýýäniň. Ezekiel 29:2, 3.
Harunyň gozgalaňçylary, altyn göle arkaly şekillendirilen aždarhanyň nyşanynyň özlerini Müsüriň gulçulygyndan azat eden hudaýdygy baradaky ýalana ynandylar. Laodikiýa Adventizmi bolsa, “hemişelik” arkaly şekillendirilen butparaz Rimiň (aždarhanyň) nyşanynyň, asmandaky mukaddes ýerindäki gullugynda adamlary günäniň gulçulygyndan halas etmek işi bolan Mesihiň nyşanydygy baradaky ýalana ynanýar. Olar hem saýlanan habarçyny ret etdiler; edil Laodikiýa Adventizminiň “hemişeligiň” simwolizmi baradaky jedelde edişi ýaly.
Laodikýaly Adventizmiň birinji neslinde (1844-nji ýyldan 1888-nji ýyla çenli) olar ýedi wagty kesgitlemekde Milleriň işini ret etdiler. Ikinji neslinde (1888-nji ýyldan 1919-njy ýyla çenli) olar “gündelik” hakykatyny ret etmek işine başladylar. Üçünji neslinde (1919-njy ýyldan 1957-nji ýyla çenli) olar seniň halkyňyň talaňçylarynyň Antiýoh Epifanesdigine ynanýan dinden çykan Protestantizmiň düşünjesine gaýdyp bardylar. 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda, şol günde üçünji hasrat ýetip gelende, olar Mukaddes Kitap pygamberliklerinde Yslamyň ornuny ret etdiler. Şol dört hakykatyň her biri Miller tarapyndan goldanyldy hem-de Habakkugyň iki tablisasynda görkezilendir, we olaryň her biri, White uýanyň “saýlanan adam” diýip atlandyrýan Milleriň işine degişli esasy hakykatlardyr.
Ýeroboamyň pitnesi demirgazyk patyşalygynyň başynda başlandy; ol patyşalyk Ýeroboamy özleriniň ilkinji patyşasy eden on taýpadan ybaratdy. Ýeroboam iki sany altyn göle ýasatdy we olaryň birini Betelde, ýagny Hudaýyň öýünde, beýlekisini bolsa Danda, ýagny hökümde goýdy. Betel bilen Dan bilelikde ybadathananyň (Betel) we döwletiň (Dan) birleşmesini aňladýar. Harunyň pitnesinde bolşy ýaly, bu göleler hem Wawilonyň nyşany bolan altyndan ýasaldy we olaryň ikisi-de bir wagşy haýwanyň keşbi boldy. Harunda bolşy ýaly, Ýeroboam hem her ýyl geçirilýän baýramy belledi we göleleri Hudaýyň halkyny Müsürden çykaryp getiren hudaýlar diýip yglan etdi.
Ýarobgam ýüreginde şeýle diýdi: «Indi patyşalyk Dawudyň öýüne gaýdyp barar. Eger bu halk Iýerusalimde Rebbiň öýünde gurbanlyk bermäge çyksa, onda bu halkyň ýüregi ýene öz hojaýynyna, ýagny Ýahuda patyşasy Rehobgama öwrüler; olar meni öldürerler-de, ýene Ýahuda patyşasy Rehobgamyň ýanyna giderler». Şonuň üçin patyşa maslahat edip, iki sany altyn göle ýasady-da, olara şeýle diýdi: «Iýerusalime çykmak siziň üçin juda agyrdyr; ynha, eý Ysraýyl, seni Müsür ýurdunyň içinden çykaryp getiren hudaýlaryň şulardyr». Şeýlelikde, birini Beýtelde goýdy, beýlekisini bolsa Danda ýerleşdirdi. Bu iş günä boldy; çünki halk olaryň biriniň öňünde ybadat etmek üçin hatda Danga çenli gitdi. Şeýle hem ol belent ýerleriň öýüni gurdy we Lewiniň ogullaryndan bolmadyk halkyň iň pes gatlagyndan ruhanylar belledi. Ýarobgam sekizinji aýda, aýyň on bäşinji güni, Ýahudadaky baýramyňka meňzeş bir baýram belledi we gurbanlyk sypasynyň üstünde gurbanlyk etdi. Ol Beýtelde-de şeýle edip, ýasan gölelerine gurbanlyk berdi; we ýasan belent ýerleriniň ruhanylaryny Beýtelde ýerleşdirdi. Şeýlelikde, öz ýüreginden oýlap tapan aýynda, ýagny sekizinji aýyň on bäşinji güni, Beýtelde ýasan gurbanlyk sypasynyň üstünde gurbanlyk etdi; Ysraýyl ogullary üçin baýram belledi; gurbanlyk sypasynyň üstüne çykyp, hoşboý ys ýakdy. 1 Patyşalar 12:26–33.
Ýereboam «öz ýüreginde oýlap tapdy», bu bolsa Uriýa Smitiň öz pygamberlik nusgasyny gurmak üçin «hususy düşündirişi» girizmekdäki işini aňladýar. Ýereboam Harunyň ýolundan gitdi we şeýdip, Müsüriň bir hudaýyny hakyky Hudaý hökmünde nädogry görkezdi. Harunyň-da, Ýereboamyň-da döreden hudaýy, Rim güýjüniň döwletçilik we ybadathanaçylykdan ybarat iki taraply tebigatynyň nyşany bolan bir alamatyň nädogry ulanylmagyna esaslanýardy. Harun bilen Ýereboam ikisi hem haýwan şekiliniň simwolikasy arkaly aždarha güýjüniň keşbini görkezýärdiler. Şeýlelikde, pitne baradaky şol iki mukaddes taryh hem Hudaý halkynyň beýik synagyny aňladýar; şol synag arkaly olaryň ebedi ykbaly çözüljekdir. Ylham boýunça bu synag haýwanyň keşbiniň emele getirilmegi baradaky synagdyr.
Halkyňdaky talaňçylaryň nyşany hökmünde Rimiň üstündäki ilkinji jedel, 1843-nji ýylyň pioner çyzgysyna çenli baryp ýeten şol jedel, talaňçynyň Rimiň özi däl-de, Antioh Epifanesdigini öňe sürdi. Aslynda bolsa, talaňçylar Rimdir. Ilkinji jedel, halkyňdaky talaňçylaryň Rim bolmagy baradaky soňky jedeli aňladýardy; häzirki wagtda bolsa talaňçylaryň Rim däl-de, Birleşen Ştatlardygyny öňe sürýärler. Şeýle-de bolsa, Daniýel on birinji babyň onunjy aýatyndan on bäşinji aýatlaryna çenli Antioh Birleşen Ştatlaryň nyşanydyr; şonuň üçin kimiň görkezilýändigi baradaky başlangyç ýalan bilen ahyrky ýalan birmeňzeşdir.
Antýohusyň ahyrky günlerde nämäni aňladýandygy baradaky garaňkylyk we bulaşyklyk, Harunyň we Ýerobgamyň pitnesi ýaly, haýwanyň keşbi baradaky bulaşyklygy hem döredýär. Haýwanyň keşbi baradaky bulaşyklyk hut şol wagtda ýüze çykýar, ýagny Hudaýyň halky üçin beýik synag haýwanyň keşbiniň emele getirilmegi bolan wagtynda.
Reb maňa haýwanyň şekiliniň synag möhleti ýapylmazdan öň dörediljekdigini açyk görkezdi; çünki ol Hudaýyň halky üçin olaryň ebedi ykbaly çözüljek beýik synag bolar. Seniň garaýşyň şeýle bir gapma-garşylykly bulaşyklykdan ybarat welin, az sanly adam aldanaýmasa.
“Bu mesele Ylham 13-de açyk-aýdyň beýan edilýär; [Ylham 13:11–17, sitata getirildi].”
“Bu, Hudaýyň halkynyň möhürlenmezinden ozal geçmeli synagydyr. Onuň kanunyny berjaý edip, galp sabady kabul etmekden ýüz öwrenleriň hemmesi Hudaýa bolan wepadarlygyny subut eden bolup, Reb Hudaý Ýehowanyň baýdagynyň astynda durarlar we diri Hudaýyň möhürini alarlar. Asmandan gelip çykan hakykatdan ýüz öwrüp, ýekşenbe sabadyny kabul edenler bolsa haýwanyň nyşanyny alarlar.” Manuscript Releases, 15-nji tom, 15.
Waýt uýam Milleriň “gündelik” baradaky, onuň butparaz Rimini aňladýandygy hakyndaky garaýşyny makullanda, 1844-nji ýyldan bäri köplük sanda “beýleki garaýyşlaryň” kabul edilendigini, olaryň bolsa “garaňkylyk we bulaşyklyk” döredendigini aýtdy. “Gündelik” baradaky ýalan garaýyşlaryň döreden bulaşyklygy, ýagny “seniň halkyňyň talaňçylary” hökmünde butparaz Riminiň nyşany bolan bu zat baradaky ýalan garaýyşlaryň döreden bulaşyklygy, Rim bilen Rimiň şekiliniň arasyndaky tapawut babatda bulaşyklyk we garaňkylyk döredýär.
Rimiň bir nyşany baradaky ilkinji we soňky jedeller, bir wagtlar äht halky bolan, emma daşdan geçilýän halk bilen şol döwürde Hudaýyň täze äht halkyna öwrülip barýan halkyň arasynda bolup geçdi. Bu jedel, grammatika babatda berkidilen kadalara boýun bolmak islemeýändigi hem öz içine alýardy; çünki on dördünji aýatda “hem” sözi Protestantlar tarapyndan kabul edilmedi, şeýlelikde olar talaňçyların öňki aýatlaryň içinde görkezilen şol bir güýç bolmalydygyny öňe sürdüler.
Bu, Antiýoh zor bilen talaňçylar bolmaga mejbur edilende, Mukaddes Ýazgylaryň bükülip düşündirilmegini aňladýardy. Bu hususy düşündirişdi, çünki hakykata garşy duran islendik ýalan taglymat hususy düşündirişdir. Jedeliň özi esasy bir hakykata öwrüldi, sebäbi ol 1843-nji ýylyň öňdebaryjy çyzgysynda hasaba alnypdy. Çyzgynyň ylham arkaly tassyklanmagy “talaňçylary” Rimiň nyşany hökmünde tassyk etdi we hakykatyň çynlakaýlygyny beýgeltdi, çünki bu taglymaty ret etmek hem düýpleri, hem-de Pygamberlik Ruhunyň ygtyýaryny ret etmekdi.
Halkyňyň talaňçylarynyň Rimdigi barada dogry düşünje, perişdeleriň William Millere beren pygamberlik nusgasyna goşuldy, çünki bu onuň düşünip, öňe süren pygamberlik nusgasy bilen ylalaşýardy; ýagny, butparaz we papalyk Rim onuň ähli pygamberlik ulanylyşlarynyň binýady bolupdy.
Daniýeliň on birinji babyndaky otuz altynjy aýatda demirgazygyň patyşasyny Fransiýa, soňra kyrkynjy aýatda Türkiýe diýip kesgitlän Uriýa Smitiň hususy düşündirişi, demirgazygyň patyşasynyň iki sany ýalňyş kesgitlenmesinden ybaratdy. Smitiň 1863-nji ýylda esaslary ret etmegi, onda şeýle bir körlügi döretdi welin, ol pygamberligiň iň esasy düzgünleriniň birini görmäge ýol bermedi; ýagny takmynan Mesihiň döwründe pygamberlik gadymy göni manydaky gurluşlar arkaly öňden şekillendirilen häzirki zaman ruhy gurluşlaryny suratlandyrýardy. Pawlus bu hakykaty anyk öwretdi, sebäbi ol ilki bilen geleniň göni manydakydygyny, ondan soň bolsa ruhydygyny görkezdi.
Emma öň ilki ruhy bolan zat däldi, eýsem tebigy bolan zatdy; ondan soň bolsa ruhy bolan zat geldi. 1 Korinfliler 15:46.
Smit, Hudaýyň halky hökmünde imandan dönen protestantçylygyň ornuny eýelän äht halkyndandy, ýöne ol ýedi wagty ret edip, 1863-nji ýyldaky öz çyzgysyny girizende olaryň gozgalaňyny goldady. Onuň şahsy düşündirişini ulanmak Ylham kitabynyň on altynjy babyndaky Armageddon barada ýalan düşünjäni döretdi; bu bolsa Rim barada dogry düşünjäniň üstünde ýene bir synagdyr.
Garakçylar baradaky ilkinji jedelde Smit on gyz baradaky tymsalyň ilkinji ýerine ýetmesinde gatnaşanlary aňladýardy. Şonuň üçin hem, onuň demirgazygyň patyşasy baradaky şahsy garaýşy bilen, 1856-dan 1863-e çenli aralykda, özlerinden geçilip gidilýän, Laodikeýa ýedinji gün adventist ybadathanasy bolup barýan äht halkyny aňladýar. Garakçylar baradaky jedelde protestantlar bilen bolşy ýaly, Smit hem öz hususy düşündirişi bilen zorlap uýgunlaşdyran parçasynda grammatik ygtyýarlygy äsgermezlik etdi, sebäbi grammatik taýdan otuz birinji aýatdan kyrk bäşinji aýada çenli demirgazygyň patyşasy hemişe-de, diňe-de papalyk häkimiýetdir.
„Gündelik“ baradaky dawa bilen baglanyşyklylykda, Willi Waýt bilen A. G. Daniells tarapyndan „gündeligiň“ Mesihiň mukaddes ýerindäki gullugyny aňladýandygy baradaky köne protestant düşünjesini goldamak üçin Advent taryhyna ýalanlar girizildi. Şol aýratyn taryh Habakugyň Tablisalarynda kesgitlenip görkezildi, emma nädogry garaýşy ilerletmek we berkarar etmek bilen baglanyşykly ýalan şaýatlygyň bellige alynmagy möhümdir; çünki dogry düşünje Miller tarapyndan 2 Selaniklilerde ykrar edilipdi, ol ýerde mesele hakykaty söýýänler bilen ýalana ynanýanlaryň arasyndaky garşylykdyr.
“Her günki” baradaky jedel hatma-hat düşünilişe şuny hem goşýar: Rimiň ahyrky jedeli Mukaddes Ruhuň dökülip berilýän döwründe bolup geçýär. Mukaddes Ruh ýokardan dökülip berilýän mahaly, aşakdan bir güýç ýokary galýar we ony Hudaýyň güýji hökmünde kabul edýänleri eýeleýär, ýogsa-da ol güýçli bir azdyrmadyr.
“Dawa edýän iki beýik güýç iş alyp barýar: biri aşakdan, beýlekisi ýokardan. Her bir adam olaryň biriniň ýa-da beýlekisiniň gizlin täsiri astyndadyr, we onuň edýän işleri olaryň haýsydan gelip çykýan ylhamynyň häsiýetini aýan eder. Mesih bilen birleşenler hemişe Mesihe mahsus ýollarda işlärler. Şeýtan bilen birleşenler bolsa ýolbaşçylarynyň ylhamy astynda, Mukaddes Ruhuň güýjüne we işine garşy durup işlärler. Adamyň erk-ygtyýary hereket etmek üçin azat goýlandyr, we şol hereket arkaly ýürekde haýsy ruhuň täsir edýändigi aýan bolýar. ‘Olaryň miwelerinden olary tanarsyňyz.’” The 1888 Materials, 1508.
“Gündelik” baradaky jedelde pygamberlik taýdan garşy goýluş, aždarhanyň bir nyşanynyň Mesihiň nyşany hökmünde kesgitlenmegidir. Hakykaty ret edýänler, şol bir wagtda bu hakykaty açan Milleriň roluny-da ret edýärler; şeýle etmek bilen olar Mukaddes Ruhu ret edýärler we bagyşlanmaz günäni amala aşyrýarlar.
Rim barada 2001-nji ýylyň 11-nji sentýabryndan gysga wagt soň ýüze çykan bir jedeli indiki makalada ele alarys.
“Biz ýaşaýşyň iň gymmatly we iň gyzykly döwürleriniň birinde ýaşaýarys. Hemme zatlaryň soňy golaýlap geldi. Bizi örän geň galdyryjy wakalar yzygiderli açylyp görkeziler; çünki görünmeýän güýçler iş başyndadyr we örän güýçli işjeňligi görkezýärler. Aşakdaky garaňkylygyň güýji adam wekilleriniň üstünde hereket edýär, erbet adamlar bolsa Hudaýyň tabşyryklaryna we Isanyň imanyna garşy söweşmek üçin erbet perişdeler bilen hyzmatdaşlyk edýärler; şol bir wagtda ýokardan gelýän bir güýç hem ylahy täsirlere boýun boljaklaryň üstünde hereket edýär, we Hudaýyň halky asmandaky akylly barlyklar bilen hyzmatdaşlyk edýär. Şu soňky günlerde her bir adamyň janynyň üstüne geljek, ony synap-gözden geçirjek we barlajak basyşa diňe hakykat, çyn, galp däl iman tab getirip biler. Hudaý biziň pena ýerimiz bolmalydyr; biz şekile, daşky ykrar edişe, dabaralara ýa-da orun-mertebä bil baglap bilmeris, ýa-da ýaşaýan atymyz bar diýip, synag gününde durup bileris diýip pikir edip bilmeris. Sarsdyrylyp bilinjek zatlaryň hemmesi sarsdyrylar, we şu soňky günleriň aldawlary we ýalňyşdyrmalary bilen sarsdyrylyp bilinmejek zatlar galar. Jany ebedi Gaýa berk berkit; çünki howpsuzlyk diňe Mesihdedir. Isa biziň ýaşaýan günlerimizi howply günler diýip suratlandyrdy. Ol şeýle diýdi: ‘Noýuň günleri nähili bolan bolsa, Adam Oglunyň gelişi hem şolar ýaly bolar. Çünki tupandan öňki günlerde, Noý gämä giren güne çenli, olar iýýärdiler we içýärdiler, öýlenýärdiler we durmuşa çykýardylar, we tupanyň gelip, olaryň hemmesini süpürip äkidýänçä düşünmediler; Adam Oglunyň gelişi hem şolar ýaly bolar.’ ‘Şonuň ýaly-da Lutyň günlerinde nähili bolan bolsa; olar iýýärdiler, içýärdiler, satyn alýardylar, satýardylar, ekýärdiler, gurýardylar; emma Lutuň Sodomdan çykan şol güni gökden ot we kükürt ýagyp, olaryň hemmesini ýok etdi. Adam Oglunyň aýan ediljek güni hem şeýle bolar.’ ‘Adam Ogly Öz şöhraty bilen we Özi bilen bile ähli mukaddes perişdeler geleninde, Ol Öz şöhratynyň tagtynda oturar; ähli milletler Onuň öňünde ýygnanar, we çopan goýunlary geçilerden aýryşy ýaly, Ol hem olary biri-birinden aýrar: goýunlary sag tarapyna, geçileri bolsa çep tarapyna goýar. Şonda Patyşa sag tarapyndakylara diýer: Eý, Atamyň bereketlileri, geliň, dünýäniň binýady goýlaly bäri size taýýarlanan Patyşalygy miras alyň.’ Bu durmuşdaky ýolumyz ol ýerde biziň baky ykbalymyzy kesgitlär; Hudaýyň Patyşalygyny miras alýanlar bilen boljakdygymyzy, ýa-da daşky garaňkylyga gitjekler bilen boljakdygymyzy aýtmak biziň öz elimizde goýlandyr. Hudaý biziň halas bolmagymyz üçin ähli taýýarlygy etdi; onda geliň, çäksiz baha bilen satyn alnan zady öz peýdamyza ulanalyň. ‘Çünki Hudaý dünýäni şeýle söýdi welin, Öz ýeke-täk Dogluny berdi, Oňa iman edenleriň hiç biri heläk bolman, eýsem baky ýaşaýşa eýe bolsun.’” Youth Instructor, August 3, 1893.