Ang Aklat ni Daniel - Bilang Isandaan at Limampu't Apat

Ang huling pangitain ni Daniel ay binubuo ng huling tatlong kabanata. Ang una sa mga kabanatang iyon, gayundin ang huli sa tatlong iyon, ay tumutukoy sa karanasan ni Daniel, at ang gitnang kabanata naman ay tumutukoy sa propetikong kasaysayan na tumatalakay sa panghuling pag-angat at pagbagsak ng huwad na hari ng hilaga. Ang unang kabanata ay tulad ng huli, at ang gitnang kabanata ay naglalarawan ng paghihimagsik ng huwad na hari ng hilaga. Ang huling pangitain ni Daniel, ang pangitain sa Ilog Hiddekel, ay taglay ang lagda ng Alfa at Omega, na siyang Katotohanan. Sa pagsisimula nating talakayin ang huling pangitain ni Daniel, uumpisahan natin sa talatang isa.

May ilang katotohanang nakapaloob sa talatang ito. Ang una ay ang pangalan ni Daniel na “Belteshazzar.”

Binigyan si Daniel ng pangalang “Belteshazzar” sa unang kabanata, at hindi na siya muling tinukoy bilang “Belteshazzar” hanggang sa ipakilala ang kaniyang huling pangitain. Kaya’t Belteshazzar ang kaniyang pangalan sa kaniyang unang at huling patotoo. Ang pagbabago ng pangalan sa propesiya ay sumasagisag sa ugnayang tipan sa pagitan ng Diyos at ng Kaniyang bayan. Nang makipagtipan ang Panginoon kina Abram at Sarai, binago Niya ang kanilang mga pangalan at ginawang Abraham at Sarah. Binago Niya ang pangalan ni Jacob at ginawang Israel, at Kaniyang ipinangangako na bibigyan Niya ang Kaniyang bayang tipan sa mga huling araw ng isang bagong pangalan.

Sa mga taga-Filadelfia, silang isandaan at apatnapu't apat na libo ng mga huling araw, ipinangangako rin Niya ang pangakong ito.

Isinasalarawan ng mga propeta ang bayan ng Diyos sa mga huling araw, at, kaiba sa mga pangalang Abraham, Sara, at Israel, ang tiyak na kahulugan ng Belteshazzar ay hindi nalalaman. Ang pangalang ibinibigay ng Diyos sa Kaniyang bayan sa mga huling araw upang kumatawan sa Kaniyang ugnayang tipan ay isang hindi pa nalalamang pangalan hanggang sa panahong ibibigay Niya sa kanila ang pangalang iyon. Ang pangalang Belteshazzar ay nagpapakilala kay Daniel bilang kinatawan ng bayan ng tipan ng Diyos na tinatawag na Filadelfia sa mga huling araw, ngunit ang tunay na pangalan ay nakalingid hanggang sa pagtatatak, sapagkat ang pangalan ay isinusulat sa kanilang mga noo, na siya ring kinalalagyan ng tatak.

Si Daniel ay tinatawag na Belteshazzar sa unang kabanata at muli sa ikasampung kabanata, na sa gayo’y kinikilala niya ang kaniyang sarili bilang isang sagisag ng kilusan ng unang anghel at ng kilusan ng ikatlong anghel, sapagkat ang unang kabanata ay kumakatawan sa mensahe ng unang anghel, gaya ng dati nang natukoy nang masinsinan sa mga naunang artikulo. Kaya ang ikasampung kabanata ay kumakatawan sa kilusan ng ikatlong anghel, at sa bayang nasa tipan ng mga huling araw. Samakatwid, tinutukoy ng talata si Belteshazzar bilang sagisag ng mga nakauunawa sa pagdami ng kaalamang na naalisan ng selyo sa kilusang reporma na nagsimula noong 1989. Ito ay kinakatawan ng pagbibigay-diin sa nalalaman ni Daniel (Belteshazzar).

Si Daniel ay tinukoy na nakaaalam ng “bagay” na “ipinahayag kay Daniel,” “at ang bagay ay totoo, ngunit mahaba ang itinakdang panahon: at naunawaan niya ang bagay, at nagkaroon siya ng pag-unawa sa pangitain.” Naunawaan ni Daniel ang “bagay,” at gayundin ang “pangitain.” Ang salitang Hebreo na “dabar” ay isinaling “bagay” sa talatang iyon, at ang kahulugan nito ay “salita.” Sa paraang propetiko, ang “salita” ay kumakatawan kapwa sa pangitain ng “pitong panahon,” at gayundin ay kumakatawan kay Cristo, na Siyang Salita. Kapwa ang “pitong panahon” at si Cristo ang Bato na itinakwil ng mga tagapagtayo, at si Daniel ay kumakatawan sa isang bayan na nakauunawa sa dalawang elemento ng simbolismo ng Salita.

Sa Daniel kabanata siyam, talatang dalawampu’t tatlo, matatagpuan natin ang isa sa mga pinakamahahalagang talata na kaugnay ng mga propesiya ukol sa panahon ng dalawang libo’t tatlong daang taon at dalawang libo’t limang daan at dalawampung taon, na kinakatawan ng tanong sa Daniel kabanata walo, talatang labintatlo, at ng sagot sa talatang labing-apat. Ang tanong ay, “Gaano katagal ang pangitaing ‘chazon’ na tumutukoy sa pagyurak sa santuwaryo at sa hukbo na isinakatuparan ng paganismo at pagkatapos ay ng papalismo?” Ang pagyurak na iyon ay tumagal ng dalawang libo’t limang daan at dalawampung taon, bilang katuparan ng “pitong ulit” ng Levitico dalawampu’t anim.

Ang sagot sa tanong ng talatang labing-tatlo ay: hanggang sa dalawang libo at tatlong daang taon; kung magkagayo'y ang nayurakang santuwaryo ay dadalisayin, at ang pangitaing "mareh" ng dalawang libo at tatlong daang taon ay nag-uugnay sa dalawang propesiya tungkol sa panahon, at sa talatang ika-dalawampu't tatlo ng Daniel kabanata siyam ay pinangungunahan ni Gabriel si Daniel upang maunawaan ang ugnayan ng dalawang pangitain.

Ang salitang isinalin kapwa bilang “understand,” “consider” sa talata ay ang salitang Hebreo na “biyn,” at ang kahulugan nito ay “pagbukod sa isip.” Ipinabatid ni Gabriel kay Daniel na gumawa ng paghihiwalay sa isip sa pagitan ng “the matter” at “the vision.” Ang “vision” sa talata ay ang salitang Hebreo na “mareh,” at ito ang pangitain ng dalawang libo’t tatlong daang taon na nagtapos noong Oktubre 22, 1844. Ang salitang Hebreo na isinalin bilang “matter” ay siya ring salitang isinalin bilang “thing” sa talata isa ng ikasampung kabanata. Ito ang salitang Hebreo na “dabar,” at ito’y kumakatawan sa pangitain ng dalawang libo’t limang daan at dalawampung taon na nagtapos din noong Oktubre 22, 1844.

Sa talatang una ng ikasampung kabanata, ang bayan ng tipan ng Diyos sa mga huling araw ay kinakatawan ni Belteshazzar, at kanilang naunawaan ang pagdami ng kaalaman na dumating sa kapanahunan ng wakas noong 1989, na nagbigay-daan sa kanila upang maunawaan ang ugnayan ng dalawang pangitain, na bahagya lamang naunawaan ng mga Millerita ng kilusan ng unang anghel. Sa talata, ang pangitaing tinukoy bilang ang "bagay" ay kinilalang siyang higit na mahaba sa dalawang propesiya, sapagkat, nakasingit sa pagitan ng dalawang pagtukoy sa "bagay" sa talata, itinutukoy ni Daniel na ang panahong itinalaga sa "bagay" (ang dabar) ay "mahaba," kaugnay ng pangitain (mareh).

Ang maselang katotohanan na ang “pitong panahon” ang pinakamahabang propesiyang pampanahon na ipinangaral ng mga Millerite ay itinatanggi ng Laodicean Adventism, batay sa isang sipi na kanilang binabaluktot sa ikapapahamak nila. Sa pagtakwil nila sa “pitong panahon” noong rebelyon ng 1863, hindi nila nakikita ang ugnayan ng dalawang propesiya, at maaari lamang nilang makita, o nanaisin lamang nilang makita, ang susunod na sipi bilang siyang tumutukoy sa dalawang libo’t tatlong daang taon.

Huwag ninyong ipalampas ang likás na lohika ng huling siping ito. Hindi itinuturo ng Adbentismong Laodiceano sa sanlibutan na iniisip ng mga Millerita na ang santuwaryong lilinisin ay ang makalangit na santuwaryo, sapagkat sila—at sinumang nagnanais na sumangguni sa tala ng kasaysayan—ay nakaaalam na pinaniwalaan ng mga Millerita na ang santuwaryong lilinisin ay ang daigdig. Ang siping binabaluktot ng Adbentismong Laodiceano tungo sa kanilang sariling kapahamakan ay ito: "kaya ipinahayag nina Miller at ng kaniyang mga kasamahan na ang pinakamahaba at huling panahong propetiko na ipinakikita sa Bibliya ay malapit nang magwakas", na iginiigiit nilang tumutukoy sa dalawang libo't tatlong daang taon sa Daniel, kabanata walo, talatang labing-apat.

Ang mismong mga aklat pangkasaysayan ng Adventismo ay itinatala na ang tatlong daang mangangaral na Millerite ay pawang gumamit ng tsart ng mga tagapanguna noong 1843 sa kanilang mga presentasyon, at napakalinaw sa nasabing tsart, at sa iba pang patotoong pangkasaysayan, na ang “pitong panahon” (dalawang libo limandaan at dalawampung taon) ang propesiyang kanilang kinilala bilang ang “pinakamahaba at huling panahong propetiko,” na “malapit nang magwakas.” Dahil sa kanilang paghihimagsik noong 1863, nang kanilang itinakwil ang batong panulukan ng “pitong panahon,” ngayon ay iginigiit nila nang bulag na si Sister White ay muling isinusulat ang naitatag na kasaysayan sa sipi mula sa The Great Controversy.

Sa unang talata ng ikasampung kabanata ng Daniel, kinakatawan ni Belteshazzar ang bayan ng Diyos sa mga huling araw, at nauunawaan nila kapwa ang tanong at ang sagot ng ikawalong kabanata ng Daniel, mga talatang 13 at 14, na kinikilala ni Sister White bilang saligan at sentral na haligi ng pananampalatayang Advent. Sa paglalarawang ipinakikita ni Daniel sa talatang iyon, minamarkahan niya ang isang pagkakaiba sa pagitan ng bayang tipan ng Diyos sa mga huling araw at ng Adventismong Laodiceano, sapagkat sila ang mga nakauunawa sa paglago ng kaalaman noong 1989.

Ang talatang una ang simula ng pangitaing ibinigay sa tabi ng Ilog Hiddekel na nagtatapos sa kabanata labindalawa. Doon nasusumpungan ang pag-alis ng tatak ng aklat ni Daniel sa panahon ng wakas, kaya’t ang pagkakalarawan kay Daniel na nakauunawa sa kapuwa "bagay" at "pangitain" ay iniuugnay sa mga nakauunawa, na kinikilalang "mga marurunong," sa kabaligtaran ng mga hindi nakauunawa, na kinikilalang "mga masama." Sa talatang sampu ng kabanata labindalawa, inilalarawan ang pagkakaiba sa pagitan ng dalawang uri.

Ang “mga marurunong” ay nakauunawa, at ang mga masasama ay hindi nakauunawa. At ang salitang isinalin bilang “umunawa” ay siya ring salitang tinukoy natin sa talatang dalawampu’t tatlo ng kabanata siyam. Ito ang Hebreong salitang “biyn,” na ang kahulugan ay magbukod sa isip. Hindi nauunawaan ng masasama ang pagdami ng kaalaman, sapagkat ayaw nilang gawin ang pagkakabukod sa isip ng dalawang pangitain—ang mga katotohanang kinilalang nauunawaan ni Belteshazzar sa talatang isa, nang siya ay tinukoy bilang Belteshazzar sa halip na Daniel. Sa talatang isa siya ay kinilala bilang bayang tipan ng Diyos sa mga huling araw, at kinilala rin bilang yaong mga nakauunawa sa dalawang pangitain, na kailangang pagbukurin sa isipan ng bayan ng Diyos. Ipinaglalarawan ni Jesus ang wakas ng isang bagay sa pamamagitan ng pasimula nito, at sa kabanata labindalawa, ang mga marurunong ay yaong mga nakauunawa sa propesiya ng dalawang libo’t tatlong daang taon, at sa tuwirang kaugnayan nito sa “pinakamahaba at panghuli” na propesiya ukol sa panahon, na siyang dalawang libo’t limandaan at dalawampung taon.

Ipagpapatuloy natin ang ating pag-aaral ng huling pangitain ni Daniel sa susunod na artikulo.