We ended a recent article with a passage from Prophets and Kings, where Sister White identified that Daniel was seeking to “understand the relation sustained by the seventy years’ captivity, as foretold through Jeremiah, to the twenty-three hundred years that in vision he heard the heavenly visitant declare should elapse before the cleansing of God’s sanctuary.”

Tinapos namin ang isang kamakailang artikulo sa isang sipi mula sa Prophets and Kings, kung saan tinukoy ni Sister White na si Daniel ay nagsisikap na “maunawaan ang ugnayang umiiral sa pagitan ng pitumpung taong pagkabihag, gaya ng ipinanghula sa pamamagitan ni Jeremias, at ng dalawang libo’t tatlong daang taon na sa pangitain ay narinig niyang ipinahayag ng makalangit na panauhin na dapat lumipas bago ang paglilinis ng santuwaryo ng Diyos.”

“Through another vision further light was thrown upon the events of the future; and it was at the close of this vision that Daniel heard ‘one saint speaking, and another saint said unto that certain saint which spake, How long shall be the vision?’ Daniel 8:13. The answer that was given, ‘Unto two thousand and three hundred days; then shall the sanctuary be cleansed’ (verse 14), filled him with perplexity. Earnestly he sought for the meaning of the vision. He could not understand the relation sustained by the seventy years’ captivity, as foretold through Jeremiah, to the twenty-three hundred years that in vision he heard the heavenly visitant declare should elapse before the cleansing of God’s sanctuary. The angel Gabriel gave him a partial interpretation; yet when the prophet heard the words, ‘The vision … shall be for many days,’ he fainted away. ‘I Daniel fainted,’ he records of his experience, ‘and was sick certain days; afterward I rose up, and did the king’s business; and I was astonished at the vision, but none understood it.’ Verses 26, 27.” Prophets and Kings, 553, 554.

“Sa pamamagitan ng isa pang pangitain ay nabigyan ng karagdagang liwanag ang mga pangyayari sa hinaharap; at sa pagtatapos ng pangitaing ito ay narinig ni Daniel ang ‘isang banal na nagsasalita, at ang isa pang banal ay nagsabi sa yaong banal na nagsasalita, Hanggang kailan ang pangitain?’ Daniel 8:13. Ang sagot na ibinigay, ‘Hanggang dalawang libo at tatlong daang araw; saka lilinisin ang santuwaryo’ (talata 14), ay nagdulot sa kanya ng matinding pagkalito. Masigasig niyang hinanap ang kahulugan ng pangitain. Hindi niya maunawaan kung paanong nauugnay ang pitumpung taóng pagkabihag, gaya ng inihula sa pamamagitan ni Jeremias, sa dalawampu’t tatlong daang taon na, sa pangitain, narinig niyang ipinahayag ng makalangit na panauhin na lilipas bago ang paglilinis ng santuwaryo ng Diyos. Ibinigay sa kanya ng anghel na si Gabriel ang bahagyang pagpapaliwanag; gayunman, nang marinig ng propeta ang mga salitang, ‘Ang pangitain ... ay ukol sa maraming araw,’ siya’y nahimatay. ‘Ako, si Daniel, ay nahimatay,’ itinala niya hinggil sa kaniyang karanasan, ‘at nagkasakit ako nang ilang araw; pagkatapos ay bumangon ako at ginawa ko ang gawain ng hari; at ako’y namangha sa pangitain, ngunit walang nakaunawa nito.’ Mga talata 26, 27.” Prophets and Kings, 553, 554.

The Millerites never arrived to a complete understanding of the foundational message they proclaimed. When the time arrived that the Lion of the tribe of Judah sought to provide more information upon the “seven times,” they transitioned into the Laodicean experience, and seven years later rejected the light of the “seven times” altogether. They never saw the full relationship of the seventy years and the twenty-three hundred years, which Daniel had earnestly sought to understand. Daniel represents God’s people of the last days.

Ang mga Millerite ay hindi kailanman nakaabot sa ganap na pagkaunawa sa saligang mensaheng kanilang ipinangaral. Nang dumating ang panahon na ninais ng Leon ng lipi ni Juda na magbigay ng higit pang kabatiran hinggil sa "pitong panahon," sila ay pumasok sa karanasan ng Laodicea, at makalipas ang pitong taon ay lubusang tinanggihan ang liwanag ng "pitong panahon." Hindi nila kailanman nakita ang ganap na ugnayan ng pitumpung taon at ng dalawang libo't tatlong daang taon, na taimtim na pinagsikapang maunawaan ni Daniel. Si Daniel ay kumakatawan sa bayan ng Diyos sa mga huling araw.

The land enjoying its sabbaths is the part of the covenant that was given to ancient Israel that included the light of the resting of the land every seventh year. That covenant included the cycle of seven years repeating seven times. It included the release and restoration of property and slaves at the conclusion ending of the seven cycles of seven years (forty-nine years) during the celebration known as the jubilee. The Jews were disobedient to those covenant principles, and 2 Chronicles identified that the seventy years of captivity, spoken of by Jeremiah the prophet, represented a prior four hundred and ninety years of rebellion. In four hundred and ninety years, if ancient Israel had obeyed the directions within the covenant as set forth in Leviticus twenty-five, there would have been a total of seventy of those years in which the land rested. A biblical year is three hundred and sixty days, and three hundred and sixty days multiplied by seven (“seven times”) equals twenty-five hundred and twenty days.

Ang tinatamasang mga Sabat ng lupain ay bahagi ng tipang ibinigay sa sinaunang Israel, na kinabibilangan ng liwanag ng pagpapahinga ng lupain tuwing ikapitong taon. Ang tipang iyon ay naglalaman ng siklo ng pitong taon na inuulit nang pitong ulit. Kabilang dito ang pagpapalaya at pagpapanumbalik ng ari-arian at mga alipin sa pagtatapos ng pitong siklo ng pitong taon (apatnapu’t siyam na taon) sa pagdiriwang na kilala bilang Jubileo. Ang mga Hudyo ay sumuway sa mga prinsipyong iyon ng tipan, at tinukoy ng 2 Cronica na ang pitumpung taon ng pagkabihag, na binanggit ni Jeremias na propeta, ay kumakatawan sa naunang apatnaraan at siyamnapung taon ng paghihimagsik. Sa loob ng apatnaraan at siyamnapung taon, kung sinunod sana ng sinaunang Israel ang mga tagubilin sa loob ng tipan na itinatakda sa Levitico dalawampu’t lima, magkakaroon sana ng kabuuang pitumpung taon na ang lupain ay nagpahinga. Ang isang biblikal na taon ay tatlong daan at animnapung araw, at ang tatlong daan at animnapung araw na pinarami sa pito (“pitong ulit”) ay katumbas ng dalawang libo at limang daan at dalawampung araw.

The seventy years is absolutely connected to the land resting, which is absolutely connected with the “seven times.” Daniel was seeking to “understand the relation” of “the seventy years’ captivity,” “to the twenty-three hundred years” “before the cleansing of God’s sanctuary.” He was therefore seeking to understand the relation of the “chazon” vision and the “mareh” vision. It is impossible to understand that relation, without acknowledging the resting of the land in Leviticus twenty-five and twenty-six with the captivity of seventy years spoken of by Jeremiah. If you do not believe the “seven times” represents a prophetic period of twenty-five hundred and twenty years, you remove yourself from being those represented by Daniel in the last days. The Millerites believed the “seven times” was a time prophecy, but Adventism no longer does.

Ang pitumpung taon ay ganap na nauugnay sa pagpapahinga ng lupain, na ganap ding nauugnay sa “pitong ulit.” Si Daniel ay nagsisikap na “maunawaan ang ugnayan” ng “pitumpung taong pagkabihag,” “sa dalawang libo at tatlong daang taon” “bago ang paglilinis ng santuwaryo ng Diyos.” Kaya’t pinagsikapan niyang maunawaan ang ugnayan ng pangitaing “chazon” at ng pangitaing “mareh.” Hindi maaaring maunawaan ang ugnayang iyon, kung hindi kinikilala ang pagpapahinga ng lupain sa Levitico dalawampu’t lima at dalawampu’t anim, kalakip ng pitumpung taong pagkabihag na binanggit ni Jeremias. Kung hindi mo pinaniniwalaang ang “pitong ulit” ay kumakatawan sa isang propetikong panahon na dalawang libo limang daan at dalawampung taon, inilalagay mo ang iyong sarili sa labas ng hanay ng mga kinakatawan ni Daniel sa mga huling araw. Ang mga Millerita ay naniwala na ang “pitong ulit” ay isang propesiya ng panahon, ngunit hindi na ito pinaniniwalaan ng Adventismo.

Daniel, as with all prophets, illustrates God’s people at the end of the world, and Sister White’s comments on his desire to understand the relationship between the seventy years (the “seven times”) and the twenty-three hundred years, represents the desire which God’s people of the last days are to possess. As has been stated in previous articles, there are no truths represented upon the 1843 and 1850 charts, that are not directly supported (repeatedly) in the writings of Sister White.

Si Daniel, tulad ng lahat ng mga propeta, ay naglalarawan ng bayan ng Diyos sa wakas ng sanlibutan, at ang mga pahayag ni Sister White hinggil sa pagnanais ni Daniel na maunawaan ang kaugnayan sa pagitan ng pitumpung taon (ang “pitong panahon”) at ng dalawang libo’t tatlong daang taon ay kumakatawan sa pagnanais na dapat taglayin ng bayan ng Diyos sa mga huling araw. Gaya ng naipahayag na sa mga naunang artikulo, walang anumang katotohanan na kinakatawan sa mga tsart ng 1843 at 1850 na hindi tuwirang (paulit-ulit) sinusuportahan sa mga sinulat ni Sister White.

Miller’s jewels will shine ten times brighter in the Midnight Cry of the last days, and in doing so, the jewels represent the final test for the virgins of Adventism. Those jewels are the foundational truths represented on Habakkuk’s tables, and the jewels in the casket which were placed upon a table in the middle of Miller’s room. The foundational test is the final test, but so too, is the authority of the Spirit of Prophecy. To reject the foundational truths, which were typified as jewels in Miller’s dream is to simultaneously reject the Spirit of Prophecy.

Ang mga hiyas ni Miller ay magniningning nang sampung ulit na higit sa Sigaw sa Hatinggabi ng mga huling araw, at sa gayon, ang mga hiyas ay kumakatawan sa pangwakas na pagsubok para sa mga dalaga ng Adventismo. Ang mga hiyas na iyon ay ang mga katotohanang saligan na kinakatawan sa mga tapyas ni Habakuk, at sila rin ang mga hiyas sa sisidlan na inilagay sa isang mesa sa gitna ng silid ni Miller. Ang saligang pagsubok ay ang pangwakas na pagsubok; gayundin, ang awtoridad ng Espiritu ng Propesiya ay pangwakas na pagsubok din. Ang pagtanggi sa mga katotohanang saligan, na inilarawan bilang mga hiyas sa panaginip ni Miller, ay kasabay na pagtanggi sa Espiritu ng Propesiya.

“The very last deception of Satan will be to make of none effect the testimony of the Spirit of God. ‘Where there is no vision, the people perish’ (Proverbs 29:18). Satan will work ingeniously, in different ways and through different agencies, to unsettle the confidence of God’s remnant people in the true testimony. He will bring in spurious visions to mislead, and will mingle the false with the true, and so disgust people that they will regard everything that bears the name of visions as a species of fanaticism; but honest souls, by contrasting false and true, will be enabled to distinguish between them.” Selected Messages, volume 2, 78.

Ang pinakahuling panlilinlang ni Satanas ay ang pagpawalang-bisa sa patotoo ng Espiritu ng Diyos. "Kung walang pangitain, ang bayan ay napapahamak" (Kawikaan 29:18). Si Satanas ay gagawa nang may katusuhan, sa iba't ibang paraan at sa pamamagitan ng iba't ibang kasangkapan, upang payanigin ang pagtitiwala ng nalalabing bayan ng Diyos sa tunay na patotoo. Magpapasok siya ng mga huwad na pangitain upang iligaw, at ihahalo ang huwad sa totoo, at sa gayon ay magdudulot ng pagkasuklam sa mga tao, anupa't ituturing nila ang lahat ng tinatawag na "mga pangitain" bilang isang uri ng panatismo; ngunit ang mga tapat na kaluluwa, sa pamamagitan ng paghahambing ng huwad at ng totoo, ay mabibigyan ng kakayahang makilala ang kaibhan sa pagitan ng mga iyon. Selected Messages, volume 2, 78.

We are now addressing the increase of knowledge that occurred in the history of the Millerites from 1798, until 1844, but we are identifying that even though the Millerites were correct in their prophetic applications, they were limited by the history where they were raised up. We are now in the last days, and in the final generation (the fourth) of Adventism. In this period of time, Adventism has been so indoctrinated with traditions and customs (counterfeit jewels) that it no longer knows what the foundational truths were. Not knowing what those truths are prevents Adventism from understanding the significance of those truths, and makes meaningless the repeated commands to protect and preserve those truths.

Tinatatalakay natin ngayon ang paglago ng kaalaman na naganap sa kasaysayan ng mga Millerita mula 1798 hanggang 1844, subalit itinutukoy natin na, bagaman tama ang mga Millerita sa kanilang mga maka-propetikong aplikasyon, nilimitahan sila ng kasaysayang pinagmulan ng kanilang pagbangon. Tayo ngayon ay nasa mga huling araw, at nasa pangwakas na salinlahi (ang ikaapat) ng Adbentismo. Sa panahong ito, ang Adbentismo ay lubhang naindoktrinahan ng mga tradisyon at kaugalian (mga huwad na hiyas) kaya hindi na nito nalalaman kung alin ang mga saligang katotohanan. Ang hindi pagkakabatid kung ano ang mga katotohanang iyon ay humahadlang sa Adbentismo na maunawaan ang kabuluhan ng mga iyon, at ginagawang walang kabuluhan ang mga paulit-ulit na utos na ingatan at panatilihin ang mga katotohanang iyon.

Before we proceed further into Gabriel’s interpretation of the vision of the Ulai River, we will address a few relevant points connected with the foundational truths and the authority of the Spirit of Prophecy. The modern theologians argue that the following passage identifies that the longest time prophecy in the Bible is the twenty-three hundred years.

Bago tayo magpatuloy pa sa pagpapaliwanag ni Gabriel hinggil sa pangitain tungkol sa Ilog Ulai, tatalakayin muna natin ang ilang puntong may kaugnayan sa mga saligang katotohanan at sa awtoridad ng Espiritu ng Propesiya. Ipinagtatwiran ng mga makabagong teologo na ipinakikilala ng sumusunod na sipi na ang pinakamahabang propesiya ukol sa panahon sa Bibliya ay ang dalawang libo’t tatlong daang taon.

“The experience of the disciples who preached the ‘gospel of the kingdom’ at the first advent of Christ, had its counterpart in the experience of those who proclaimed the message of His second advent. As the disciples went out preaching, ‘The time is fulfilled, the kingdom of God is at hand,’ so Miller and his associates proclaimed that the longest and last prophetic period brought to view in the Bible was about to expire, that the judgment was at hand, and the everlasting kingdom was to be ushered in. The preaching of the disciples in regard to time was based on the seventy weeks of Daniel 9. The message given by Miller and his associates announced the termination of the 2300 days of Daniel 8:14, of which the seventy weeks form a part. The preaching of each was based upon the fulfillment of a different portion of the same great prophetic period.

Ang karanasan ng mga alagad na nangaral ng “ebanghelyo ng kaharian” sa unang pagparito ni Cristo ay may katumbas sa karanasan ng mga naghayag ng mensahe ng Kanyang ikalawang pagparito. Kung paanong lumabas ang mga alagad na nangangaral, “Naganap na ang panahon, ang kaharian ng Diyos ay malapit na,” gayundin ipinahayag nina Miller at ng kanyang mga kasama na malapit nang magwakas ang pinakamahaba at huling panahong propetiko na ipinahayag sa Biblia, na nalalapit na ang paghatol, at na ipapasinaya ang walang hanggang kaharian. Ang pangangaral ng mga alagad hinggil sa panahon ay nakabatay sa pitumpung sanlinggo ng Daniel 9. Ang mensaheng ibinigay nina Miller at ng kanyang mga kasama ay naghayag ng katapusan ng 2300 araw ng Daniel 8:14, na ang pitumpung sanlinggo ay bahagi nito. Ang pangangaral ng bawat isa ay nakabatay sa katuparan ng magkaibang bahagi ng iisang dakilang panahong propetiko.

“Like the first disciples, William Miller and his associates did not, themselves, fully comprehend the import of the message which they bore. Errors that had been long established in the church prevented them from arriving at a correct interpretation of an important point in the prophecy. Therefore, though they proclaimed the message which God had committed to them to be given to the world, yet through a misapprehension of its meaning they suffered disappointment.” The Great Controversy, 351.

Tulad ng mga unang alagad, si William Miller at ang kaniyang mga kasama ay hindi rin lubusang naunawaan ang kahalagahan ng mensaheng kanilang dala. Ang mga kamaliang matagal nang naitatag sa iglesia ang humadlang sa kanila upang makarating sa wastong pagpapakahulugan ng isang mahalagang punto sa propesiya. Kaya nga, bagaman ipinahayag nila ang mensaheng ipinagkatiwala sa kanila ng Diyos upang ipahatid sa sanlibutan, gayunman, dahil sa maling pagkaunawa sa kahulugan nito ay nagdanas sila ng pagkadismaya. The Great Controversy, 351.

The passage says that, “Miller and his associates proclaimed that the longest and last prophetic period brought to view in the Bible was about to expire,” and the theologians claim that the longest and last prophetic period is the twenty-three hundred years. They further claim that this is what Sister White is identifying in the passage, for she, they claim, is directly addressing the period of twenty-three hundred years. They are blind to any relationship of the seventy years and the period of twenty-three hundred years. They are blind to the light Daniel was seeking to understand.

Sinasabi ng talata na, "Ipinahayag nina Miller at ng kanyang mga kasama na ang pinakamahaba at huling panahong propetiko na inihaharap sa Biblia ay malapit nang magwakas," at inaangkin ng mga teologo na ang pinakamahaba at huling panahong propetiko ay ang dalawang libo't tatlong daang taon. Inaangkin pa nila na ito ang itinutukoy ni Sister White sa nasabing talata, sapagkat, wika nila, tuwirang tinutukoy niya ang panahong dalawang libo't tatlong daang taon. Bulag sila sa anumang ugnayan sa pagitan ng pitumpung taon at ng panahong dalawang libo't tatlong daang taon. Bulag sila sa liwanag na pinagsusumikapang maunawaan ni Daniel.

Ellen White was a Millerite, and she knew the messages that had been placed upon the 1843 pioneer chart, and upon the 1850 pioneer chart that was published by F. D. Nichols. The 1850 chart, which was produced by Nichols, was prepared in Nichol’s home at the very time when James and Ellen White were living with Nichols. The longest prophetic period in the Bible, that is represented upon both of those charts, is not the twenty-three hundred years, it is the “seven times,” of Leviticus twenty-six.

Si Ellen White ay isang Millerite, at batid niya ang mga mensaheng inilagay sa tsart ng mga tagapagpasimuno noong 1843, at sa tsart ng mga tagapagpasimuno noong 1850 na inilathala ni F. D. Nichols. Ang tsart noong 1850, na ginawa ni Nichols, ay inihanda sa tahanan ni Nichol sa mismong panahong naninirahan sina James at Ellen White kasama ni Nichols. Ang pinakamahabang panahong propetiko sa Bibliya, na kinakatawan sa kapwa mga tsart na iyon, ay hindi ang dalawang libo't tatlong daang taon; ito ang "pitong ulit," ng Levitico dalawampu't anim.

To claim that the previous passage is an inspired identification of the twenty-three hundred years as the longest and last prophetic period is to make Sister White’s writings contradict themselves. If she believed what the theologians claim about this passage, then what does it mean when she endorses the charts that uphold the “seven times?”

Ang pag-angkin na ang naunang sipi ay isang kinasihang pagtukoy sa dalawang libo’t tatlong daang taon bilang ang pinakamatagal at huling panahong propetiko ay nangangahulugang gawing nagsasalungatan sa sarili ang mga sinulat ni Kapatid na White. Kung siya’y naniniwala sa inaangkin ng mga teologo hinggil sa siping ito, kung gayon, ano ang kahulugan kapag iniendorso niya ang mga tsart na nagtataguyod ng “pitong panahon”?

“I have seen that the 1843 chart was directed by the hand of the Lord, and that it should not be altered; that the figures were as He wanted them; that His hand was over and hid a mistake in some of the figures, so that none could see it, until His hand was removed.” Early Writings, 74.

Aking nakita na ang tsart ng 1843 ay pinatnubayan ng kamay ng Panginoon, at na hindi ito dapat baguhin; na ang mga bilang ay ayon sa Kaniyang nais; na ang Kaniyang kamay ay nakalukob at ikinubli ang isang pagkakamali sa ilan sa mga bilang, anupa’t walang sinuman ang makakita nito, hanggang sa inalis ang Kaniyang kamay. Early Writings, 74.

Those who wish to uphold their traditions and fables might argue that on the 1843 chart, the Lord held his hand over the error of the “seven times,” until he removed his hand at a later date. The problem with that premise is that Sister White identified when the Lord removed his hand from the figures, His hand was removed before October 22, 1844, just after the first disappointment. In her testimony of that event, she identifies the mistake that was corrected, and it is clear that the mistake was not the “seven times.”

Yaong mga nagnanais na panindigan ang kanilang mga tradisyon at mga alamat ay maaaring mangatwiran na, sa tsart ng 1843, tinakpan ng Panginoon ng Kaniyang kamay ang kamalian hinggil sa “pitong panahon,” hanggang sa inalis Niya ang Kaniyang kamay paglaon. Ang suliranin sa palagay na iyon ay ito: tinukoy ni Sister White kung kailan inalis ng Panginoon ang Kaniyang kamay mula sa mga bilang; inalis ang Kaniyang kamay bago ang Oktubre 22, 1844, kaagad matapos ang unang pagkadismaya. Sa kaniyang patotoo hinggil sa pangyayaring iyon, tinukoy niya ang kamaliang naitama, at maliwanag na ang kamaliang iyon ay hindi ang “pitong panahon.”

“Those faithful, disappointed ones, who could not understand why their Lord did not come, were not left in darkness. Again they were led to their Bibles to search the prophetic periods. The hand of the Lord was removed from the figures, and the mistake was explained. They saw that the prophetic periods reached to 1844, and that the same evidence which they had presented to show that the prophetic periods closed in 1843, proved that they would terminate in 1844.” Early Writings, 237.

Yaong mga tapat ngunit nadismaya, na hindi nila maunawaan kung bakit hindi dumating ang kanilang Panginoon, ay hindi iniwan sa kadiliman. Muli silang inakay sa kanilang mga Biblia upang saliksikin ang mga panahon ng propesiya. Inalis ang kamay ng Panginoon mula sa mga bilang, at naipaliwanag ang kamalian. Nakita nila na ang mga panahon ng propesiya ay umabot hanggang 1844, at na ang gayunding mga katibayan na kanilang iniharap upang ipakita na ang mga panahon ng propesiya ay nagtapos noong 1843, ay nagpatunay na magwawakas ang mga iyon noong 1844.

When the Lord’s hand “was removed from the figures, and the mistake was explained,” they then recognized “that the same evidence which they had presented to show that the prophetic periods closed in 1843, proved that they would terminate in 1844.” The prophetic periods that were first thought to close in 1843, are represented upon the 1843 chart, which is the chart that each of the three hundred Millerite preachers used. The prophetic periods that are represented upon that chart that closed in 1843, were the twenty-three hundred years of Daniel chapter eight, verse fourteen, the twenty-five hundred and twenty years of Leviticus twenty-six and the thirteen hundred and thirty-five years of Daniel twelve. After the first disappointment the Lord removed his hand from the mistake and the Millerites then recognized that the same evidence that identified the close of the prophetic periods in 1843, actually proved those periods ended in 1844.

Nang ang kamay ng Panginoon ay “inalis mula sa mga bilang, at naipaliwanag ang pagkakamali,” saka nila kinilala “na ang gayunding katibayan na kanilang iniharap upang ipakita na ang mga panahong propetiko ay nagwakas noong 1843, ay nagpatunay na magwawakas ang mga iyon noong 1844.” Ang mga panahong propetiko na una nilang inakalang magtatapos noong 1843 ay inilalarawan sa tsart ng 1843, na siyang tsart na ginamit ng bawat isa sa tatlong daang mangangaral na Millerita. Ang mga panahong propetiko na inilalarawan sa tsart na iyon na nagwakas noong 1843 ay ang dalawang libo’t tatlong daang taon ng Daniel kabanata walo, talatang labing-apat, ang dalawang libo’t limang daan at dalawampung taon ng Levitico dalawampu’t anim, at ang isang libo’t tatlong daan at tatlumpu’t limang taon ng Daniel labindalawa. Pagkaraan ng unang pagkabigo, inalis ng Panginoon ang kaniyang kamay mula sa pagkakamali at kinilala ng mga Millerita na ang gayunding katibayan na nagtukoy sa pagwawakas ng mga panahong propetiko noong 1843 ay siya mismong nagpatunay na ang mga panahong iyon ay nagwakas noong 1844.

The 1850 chart was produced in 1850, and went on sale in January of 1851. Ellen White recorded that the chart was also a fulfillment of Habakkuk, as she had also recorded concerning the 1843 chart. That chart also represented the longest prophetic period as Leviticus twenty-six’s “seven times.”

Ang tsart ng 1850 ay nilimbag noong 1850, at nagsimulang ipagbili noong Enero 1851. Itinala ni Ellen White na ang nasabing tsart ay katuparan din ng Habakuk, gaya ng kaniyang itinala rin hinggil sa tsart ng 1843. Ang tsart na iyon ay kumakatawan din sa pinakamahabang panahong propetiko, ang "pitong ulit" ng Levitico dalawampu’t anim.

“I saw that God was in the publishment of the chart by Brother Nichols. I saw that there was a prophecy of this chart in the Bible, and if this chart is designed for God’s people, if it [is] sufficient for one it is for another, and if one needed a new chart painted on a larger scale, all need it just as much.” Manuscript Releases, volume 13, 359.

Nakita ko na ang Diyos ay nasa paglalathala ng tsart ni Kapatid na Nichols. Nakita ko na may hula tungkol sa tsart na ito sa Bibliya, at kung ang tsart na ito ay itinakda para sa bayan ng Diyos, kung ito’y sapat para sa isa ay sapat din ito para sa iba, at kung ang isa ay mangailangan ng isang bagong tsart na iginuhit sa higit na malakihang sukat, ang lahat ay nangangailangan din noon sa gayunding antas. Manuscript Releases, tomo 13, 359.

To claim that Sister White’s reference to the fact that the Millerites “proclaimed that the longest and last prophetic period brought to view in the Bible was about to expire,” is accurate, for they did. To claim that the “longest” “prophetic period” is the twenty-three hundred years turns Sister White’s testimony against itself, and against the historical record. To believe that fable is to believe a lie, and in the last days those that choose to believe a lie, do so because they do not love the truth.

Tamang igiit na tumpak ang pagtukoy ni Kapatid na White sa katotohanang ipinahayag ng mga Millerite na “ang pinakamahaba at huling panahon ng propesiya na isinisiwalat sa Biblia ay malapit nang magwakas,” sapagkat gayon nga ang kanilang ipinahayag. Subalit ang igiit na ang “pinakamahabang” “panahon ng propesiya” ay ang dalawang libo at tatlong daang taon ay ginagawang salungat sa sarili nito ang patotoo ni Kapatid na White, at salungat sa tala ng kasaysayan. Ang paniwala sa gayong alamat ay paniwala sa kasinungalingan, at sa mga huling araw yaong pumipiling maniwala sa kasinungalingan ay ginagawa iyon sapagkat hindi nila iniibig ang katotohanan.

Jesus did not miraculously inoculate Himself with some type of divine anesthesia in order to go through the suffering of the cross. Jesus suffered with divine suffering, far beyond any of His creation could endure. Yet mankind was created in His image, and inspiration identifies that mankind is to overcome as He overcame. What allowed Christ to endure the suffering of the cross was an attribute which He possessed, which mankind also possesses.

Hindi himalang tinurukan ni Jesus ang Kanyang sarili ng kung anong uri ng banal na pampamanhid upang mapagdaanan ang pagdurusa ng krus. Nagdusa si Jesus ng banal na pagdurusa, malayong higit sa kayang tiisin ng alinman sa Kanyang mga nilikha. Gayunman, ang sangkatauhan ay nilikha ayon sa Kanyang wangis, at itinuturo ng inspirasyon na ang sangkatauhan ay dapat magtagumpay tulad ng Kanyang pagtagumpay. Ang nagpahintulot kay Cristo na tiisin ang pagdurusa ng krus ay isang katangiang taglay Niya, na taglay din ng sangkatauhan.

Looking unto Jesus the author and finisher of our faith; who for the joy that was set before him endured the cross, despising the shame, and is set down at the right hand of the throne of God. Hebrews 12:1.

Iti­nutuon ang paningin kay Hesus, na siyang May-akda at Tagapagpasakdal ng ating pananampalataya; na dahil sa kagalakang inilagay sa harap niya ay tiniis ang krus, hinamak ang kahihiyan, at nakaluklok sa kanan ng luklukan ng Diyos. Hebreo 12:1.

Jesus endured the sufferings of the cross, because he had a goal set before him, and we have been created in his image, and as such, are beings that are motivated by goals. It’s part of our design. If we have been led to believe that it is unimportant to understand the foundations of Adventism, we will have no motivation to do that very thing. The only divine motivation that can be aroused by the Holy Spirit to overcome that Laodicean condition is a love of the truth. The love of the truth will be tested by the availability of easy customs and traditions designed to soothe our itching ears. If, in our Laodicean comfort we have no desire to understand truth for ourselves we will be lost. This is where Adventism stands today.

Tiniis ni Jesus ang mga pagdurusa ng krus, sapagkat may layuning inilagay sa harap niya; at yamang nilikha tayo ayon sa kaniyang larawan, at bilang gayo’y, mga nilalang tayong pinakikilos ng mga layunin. Bahagi iyon ng ating pagkakalikha. Kung naipaniwala sa atin na hindi mahalagang unawain ang mga saligan ng Adbentismo, wala tayong magiging pagganyak na gawin mismo iyon. Ang tanging banal na pagganyak na mapupukaw ng Espiritu Santo upang mapagtagumpayan ang kalagayang Laodiceano na iyon ay ang pag-ibig sa katotohanan. Susubukin ang pag-ibig sa katotohanan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng magagaang kaugalian at mga tradisyong nilalayong pagbigyan ang pangangati ng ating mga tainga. Kung sa ating kaginhawaang Laodiceano ay wala tayong pagnanasang unawain ang katotohanan para sa ating sarili, tayo ay mapapahamak. Nasa ganitong kalagayan ang Adbentismo sa kasalukuyan.

Daniel is an example of God’s people in the last days who are seeking through the prophetic word to understand the relationship between the seventy year captivity and the twenty-three hundred year prophecy. To identify the twenty-three hundred year prophecy as the longest and last prophetic period is to reject the foundational truths of Adventism, and simultaneously reject the authority of the Spirit of Prophecy. To claim that when the Millerites presented the longest and last prophetic period that it was the twenty-three hundred years is to reject the historical record.

Si Daniel ay isang halimbawa ng bayan ng Diyos sa mga huling araw na nagsisiyasat, sa pamamagitan ng salita ng propesiya, upang maunawaan ang ugnayan sa pagitan ng pitumpung taong pagkabihag at ng propesiyang dalawang libo't tatlong daang taon. Ang pagtukoy sa propesiyang dalawang libo't tatlong daang taon bilang pinakamahaba at huling panahong propetiko ay pagtanggi sa mga saligang katotohanan ng Adventismo, at kasabay nito'y pagtanggi sa awtoridad ng Espiritu ng Propesiya. Ang pagsasabing ang dalawang libo't tatlong daang taon ang pinakamahaba at huling panahong propetiko nang ito'y iharap ng mga Millerites ay pagtanggi sa tala ng kasaysayan.

“We have nothing to fear for the future, except as we shall forget the way the Lord has led us, and His teaching in our past history.” Life Sketches, 196.

Wala tayong dapat ikatakot sa hinaharap, maliban kung ating kalilimutan ang paraan ng pamamatnubay ng Panginoon sa atin, at ang Kanyang pagtuturo sa ating nakaraang kasaysayan. Life Sketches, 196.

Gabriel came to give Daniel understanding of both the “mareh” and the “chazon” visions and he instructed Daniel to mentally separate the two visions, though they obviously had a prophetic relationship. The vision included the kingdoms of Bible prophecy in chapters seven and eight, that were a repeat and enlargement of those same kingdoms in chapter two. The information included the heavenly dialogue that represented the one vision as the trampling down of God’s sanctuary and people, and the other vision of the work of restoring the people and sanctuary.

Dumating si Gabriel upang bigyan si Daniel ng pagkaunawa hinggil sa kapwa pangitaing "mareh" at "chazon," at iniutos niya kay Daniel na sa isip ay paghiwalayin ang dalawang pangitain, bagaman malinaw na may ugnayang propetiko ang mga ito. Ang pangitain ay sumaklaw sa mga kaharian ng propesiya sa Biblia sa mga kabanata pito at walo, na isang pag-uulit at pagpapalawak ng gayunding mga kaharian sa kabanata dalawa. Nakapaloob sa impormasyong ito ang makalangit na diyalogo na naglarawan sa isang pangitain bilang pagyurak sa santuwaryo ng Diyos at sa Kanyang bayan, at ang isa pang pangitain bilang ang gawaing pagpapanumbalik sa bayan at santuwaryo.

As Gabriel presented the interpretation, which ultimately became the heart of the message proclaimed by the Millerites, there was a relationship that existed between the two visions, which is to be noted by those who fulfill the command to make a mental separation of the interpretation. One of the distinctions is represented by the two words that are both translated as “determined.”

Nang ilahad ni Gabriel ang pagpapakahulugan, na sa dakong huli ay naging ubod ng mensaheng ipinangaral ng mga Millerite, may ugnayang namamagitan sa dalawang pangitain, na nararapat mapansin ng mga tumutupad sa utos na ihiwalay sa kaisipan ang pagpapakahulugan. Isa sa mga pagkakaiba ay kinakatawan ng dalawang salitang kapwa isinasalin bilang "determined".

Seventy weeks are determined upon thy people and upon thy holy city, to finish the transgression, and to make an end of sins, and to make reconciliation for iniquity, and to bring in everlasting righteousness, and to seal up the vision and prophecy, and to anoint the most Holy. Know therefore and understand, that from the going forth of the commandment to restore and to build Jerusalem unto the Messiah the Prince shall be seven weeks, and threescore and two weeks: the street shall be built again, and the wall, even in troublous times. And after threescore and two weeks shall Messiah be cut off, but not for himself: and the people of the prince that shall come shall destroy the city and the sanctuary; and the end thereof shall be with a flood, and unto the end of the war desolations are determined. And he shall confirm the covenant with many for one week: and in the midst of the week he shall cause the sacrifice and the oblation to cease, and for the overspreading of abominations he shall make it desolate, even until the consummation, and that determined shall be poured upon the desolate. Daniel 9:24–27.

Pitumpung sanlinggo ay itinalaga sa iyong bayan at sa iyong banal na lunsod, upang tapusin ang pagsalangsang, at upang wakasan ang mga kasalanan, at upang magbayad-sala sa kasamaan, at upang magdala ng walang hanggang katuwiran, at upang tatakan ang pangitain at ang propesiya, at upang pahiran ang Kabanal-banalan. Kaya, alamin mo at unawain, na mula sa paglabas ng utos na panumbalikin at itayo ang Jerusalem hanggang sa Mesiyas na Prinsipe ay pitong sanlinggo, at animnapu’t dalawang sanlinggo: muling itatayo ang lansangan at ang pader, maging sa mga panahong masalimuot. At pagkatapos ng animnapu’t dalawang sanlinggo ay mapuputol ang Mesiyas, ngunit hindi para sa kaniya; at wawasakin ng bayan ng prinsipe na darating ang lunsod at ang santuwaryo; at ang wakas nito ay darating na may pagbaha, at hanggang sa katapusan ng digmaan ay itinakda ang mga pagkawasak. At kaniyang pagtitibayin ang tipan sa marami sa loob ng isang sanlinggo: at sa kalagitnaan ng sanlinggo ay kaniyang papatigilin ang hain at ang handog, at dahil sa pagkalaganap ng mga kasuklam-suklam ay kaniyang gagawing tiwangwang, hanggang sa kaganapang wakas, at ang itinakda ay ibubuhos sa nawasak. Daniel 9:24-27.

Seventy weeks (four hundred and ninety years) are determined upon the people and the holy city. The word translated “determined” means “cut off”, and the word identifies a period or probation for the Jews and Jerusalem. It also represented the period of rebellion that brought about the destruction of Jerusalem and the captivity of the seventy years. The four hundred and ninety years was then “determined”, beginning at the third decree. The first four hundred and ninety years of rebellion brought about Nebuchadnezzar’s three attacks, the ultimate destruction of Jerusalem and a scattering and captivity of seventy years of literal Israel in literal Babylon.

Pitumpung sanlinggo (apat na raan at siyamnapung taon) ay itinakda sa bayan at sa banal na lungsod. Ang salitang isinaling "itinakda" ay nangangahulugang "inihiwalay", at ang salitang iyon ay tumutukoy sa isang panahon ng probasyon para sa mga Judio at sa Jerusalem. Kinatawan din nito ang panahon ng paghihimagsik na nagbunga ng pagkawasak ng Jerusalem at ng pitumpung taon ng pagkabihag. Pagkatapos ay "itinakda" ang apat na raan at siyamnapung taon, na nagsisimula sa ikatlong dekreto. Ang unang apat na raan at siyamnapung taon ng paghihimagsik ay nagbunga ng tatlong pagsalakay ni Nebukadnezar, ng lubos na pagkawasak ng Jerusalem, at ng pagkakalat at pagkabihag ng literal na Israel sa literal na Babilonia sa loob ng pitumpung taon.

The first decree marked the end of the captivity and the beginning of the work of rebuilding Jerusalem. The third decree marked the beginning of the twenty-three hundred years. The arrival of the first angel marked the end of the captivity of spiritual Israel in spiritual Babylon for twelve hundred and sixty years, and it marked the beginning of a period of forty-six years, when Christ used the Millerites to come out of captivity and erect a spiritual temple.

Ang unang dekreto ay nagsilbing hudyat ng pagtatapos ng pagkabihag at ng pasimula ng gawaing muling pagtatayo ng Jerusalem. Ang ikatlong dekreto ay nagsilbing hudyat ng pasimula ng dalawang libo't tatlong daang taon. Ang pagdating ng unang anghel ay nagsilbing hudyat ng pagtatapos ng pagkabihag ng espirituwal na Israel sa espirituwal na Babilonia sa loob ng isang libo't dalawang daan at animnapung taon, at nagsilbing hudyat din ng pasimula ng isang panahon na apatnapu't anim na taon, nang ginamit ni Cristo ang mga Millerita upang lumabas mula sa pagkabihag at itayo ang isang espirituwal na templo.

The word that is translated twice as “determined” in verses twenty-six and twenty-seven is “charats” and it means “to wound” and “a decree”. It was prophetically “decreed” that the papacy would receive a deadly “wound,” at the end of the first indignation. It is the same word Daniel uses in chapter eleven, verse thirty-six.

Ang salitang isinalin nang dalawang beses bilang "determined" sa mga talatang dalawampu't anim at dalawampu't pito ay "charats" at ang kahulugan nito ay "sumugat" at "isang dekreto". Sa propesiya ay "itinakda" na ang kapapahan ay tatanggap ng isang nakamamatay na "sugat" sa wakas ng unang poot. Iyon din ang salitang ginamit ni Daniel sa kabanata labing-isa, talata tatlumpu't anim.

And the king shall do according to his will; and he shall exalt himself, and magnify himself above every god, and shall speak marvellous things against the God of gods, and shall prosper till the indignation be accomplished: for that that is determined shall be done. Daniel 11:36.

At gagawin ng hari ayon sa kaniyang kalooban; itataas niya ang kaniyang sarili, at dadakilain niya ang kaniyang sarili higit sa bawat diyos, at magsasalita siya ng mga kamangha-manghang bagay laban sa Diyos ng mga diyos, at magtatagumpay siya hanggang sa matapos ang poot: sapagkat ang itinakda ay magaganap. Daniel 11:36.

In verse thirty-six, “the king” is the papacy. The papacy was to prosper until 1798, when it received its deadly wound. Then the first “indignation” was to “be accomplished,” for that “indignation” had been “determined” (decreed) to “be done.” At the end of the first indignation against the northern kingdom of Israel, which began in 723 BC and ended in 1798, the papacy received a “deadly wound.” The word “determined” means “wound.”

Sa talatang tatlumpu't anim, ang "hari" ay ang kapapahan. Ang kapapahan ay magtatagumpay hanggang 1798, nang matanggap nito ang nakamamatay na sugat. Pagkatapos, ang unang "poot" ay "maisakatuparan," sapagkat ang "poot" na iyon ay "itinakda" (idinekreto) na "maisagawa." Sa katapusan ng unang poot laban sa hilagang kaharian ng Israel, na nagsimula noong 723 BC at nagtapos noong 1798, tinanggap ng kapapahan ang "nakamamatay na sugat." Ang salitang "determined" ay nangangahulugang "sugat."

And I saw one of his heads as it were wounded to death; and his deadly wound was healed: and all the world wondered after the beast. Revelation 13:3.

At nakita ko ang isa sa kaniyang mga ulo na waring nasugatan hanggang sa kamatayan; at ang kaniyang sugat na nakamamatay ay gumaling: at ang buong sanlibutan ay nanggilalas sa hayop. Apocalipsis 13:3.

The Millerites’ prophetic framework was based upon the two desolating powers of paganism followed by papalism. They understood those two powers were to trample down the sanctuary and host as represented by the “chazon” vision of Daniel chapter eight, verse thirteen.

Ang balangkas na propetiko ng mga Millerite ay nakabatay sa dalawang mapangwasak na kapangyarihan, ang paganismo at ang kasunod nitong papalismo. Nauunawaan nila na ang dalawang kapangyarihang iyon ang yuyurak sa santuwaryo at sa hukbo, gaya ng kinakatawan ng pangitaing "chazon" sa Daniel kabanata walo, talatang labing-tatlo.

Then I heard one saint speaking, and another saint said unto that certain saint which spake, How long shall be the vision concerning the daily sacrifice, and the transgression of desolation, to give both the sanctuary and the host to be trodden under foot? Daniel 8:13.

Nang magkagayo’y narinig ko ang isang banal na nagsasalita, at ang ibang banal ay nagsabi sa yaong banal na nagsasalita, Hanggang kailan ang pangitain tungkol sa palaging handog, at sa pagsalangsang na nagdudulot ng pagkatiwangwang, na ipinagkakaloob upang yurakan ang banal na dako at ang hukbo? Daniel 8:13.

The papal desolating power was to trample down the sanctuary and host for twelve hundred and sixty years.

Ang kapangyarihang papal na nagpapangatiwangwang ay nakatakdang yurakan ang santuwaryo at ang hukbo sa loob ng labindalawang daan at animnapung taon.

But the court which is without the temple leave out, and measure it not; for it is given unto the Gentiles: and the holy city shall they tread under foot forty and two months. And I will give power unto my two witnesses, and they shall prophesy a thousand two hundred and threescore days, clothed in sackcloth. Revelation 11:2, 3.

Ngunit ang looban na nasa labas ng templo, iwan mo ito, at huwag mo itong sukatin; sapagkat ibinigay ito sa mga Hentil; at ang banal na lunsod ay kanilang yuyurakan sa loob ng apatnapu’t dalawang buwan. At ipagkakaloob ko sa aking dalawang saksi ang kapangyarihan, at sila’y magpopropesiya sa loob ng isang libo dalawang daan at animnapung araw, na nakadamit ng kayong sako. Pahayag 11:2, 3.

At the end of the first indignation in 1798, prophecy had determined to “wound” the papacy. In Daniel nine, that determination is represented in the last two verses, and the word twice translated as “determined” in those verses is associated with the “chazon” vision, whereas the word translated as “determined” in verse twenty-four, is a different Hebrew word and is associated with the “mareh” vision. Daniel, representing God’s people of the last days, was seeking to understand the relationship of those two visions, which Gabriel had told him to mentally separate.

Sa katapusan ng unang poot noong 1798, itinakda ng propesiya na “sugatan” ang Papado. Sa ika-siyam na kabanata ng Daniel, ang pagtatakdang iyon ay kinakatawan sa huling dalawang talata, at ang salitang dalawang ulit isinalin bilang “determined” sa mga talatang iyon ay nauugnay sa pangitaing “chazon,” samantalang ang salitang isinalin bilang “determined” sa talatang dalawampu’t apat ay ibang salitang Hebreo at nauugnay sa pangitaing “mareh.” Si Daniel, na kumakatawan sa bayan ng Diyos sa mga huling araw, ay nagsisikap na maunawaan ang ugnayan ng dalawang pangitaing iyon, na sinabi sa kanya ni Gabriel na paghiwalayin niya sa pag-iisip.

We will continue this subject in the next article.

Ipagpapatuloy natin ang paksang ito sa susunod na artikulo.

“God is not giving us a new message. We are to proclaim the message that in 1843 and 1844 brought us out of the other churches.” Review and Herald, January 19, 1905.

Hindi nagbibigay ang Diyos sa atin ng bagong mensahe. Narapat nating ipangaral ang mensaheng siyang naglabas sa atin mula sa ibang mga iglesia noong 1843 at 1844. Review and Herald, Enero 19, 1905.