The increase of knowledge that is represented by the vision of the Ulai River is what ultimately was written upon Habakkuk’s two tables.
Ulai Nehri görümüyle temsil edilen bilginin artışı, nihayetinde Habakkuk'un iki levhası üzerine yazılan şeydir.
“Interwoven with prophecies which they had regarded as applying to the time of the second advent was instruction specially adapted to their state of uncertainty and suspense, and encouraging them to wait patiently in the faith that what was now dark to their understanding would in due time be made plain.
İkinci geliş zamanına ilişkin saydıkları peygamberlik sözleriyle iç içe, belirsizlik ve bekleyiş durumlarına özellikle uyarlanmış ve şu anda anlayışlarına karanlık görünen şeyin zamanı geldiğinde açıklığa kavuşacağına imanla sabırla beklemeye onları teşvik eden bir öğreti vardı.
“Among these prophecies was that of Habakkuk 2:1–4: ‘I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what He will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith.’
Bu peygamberlik sözleri arasında Habakkuk 2:1-4’teki şu söz de vardı: 'Nöbetimde duracağım, kuleye çıkacağım; O’nun bana ne söyleyeceğini ve azarlandığımda ne yanıt vereceğimi görmek için gözeteceğim. Rab bana cevap verip şöyle dedi: Görümü yaz, onu levhalar üzerine açıkça yaz ki okuyan koşabilsin. Çünkü görüm belirlenmiş zaman için; sonunda konuşacak ve yalan söylemeyecek. Gecikse de onu bekle; çünkü mutlaka gelecek, gecikmeyecek. İşte, kibirlenenin canı doğru değildir; ama doğru kişi imanıyla yaşayacaktır.'
“As early as 1842 the direction given in this prophecy to ‘write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it,’ had suggested to Charles Fitch the preparation of a prophetic chart to illustrate the visions of Daniel and the Revelation. The publication of this chart was regarded as a fulfillment of the command given by Habakkuk. No one, however, then noticed that an apparent delay in the accomplishment of the vision—a tarrying time—is presented in the same prophecy. After the disappointment, this scripture appeared very significant: ‘The vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry…. The just shall live by his faith.” The Great Controversy, 391, 392.
Daha 1842 yılında, bu peygamberlikte verilen ‘görümü yaz, okuyan koşsun diye onu levhalar üzerine açıkça yaz’ buyruğu, Charles Fitch’e Daniel ve Vahiy’deki görümleri açıklamak için bir peygamberlik şeması hazırlamayı düşündürmüştü. Bu şemanın yayımlanması Habakkuk’a verilen buyruğun yerine gelişi olarak görüldü. Ne var ki o zaman hiç kimse, aynı peygamberlikte görümün gerçekleşmesinde görünür bir gecikmenin—bir bekleme döneminin—de dile getirildiğini fark etmedi. Hayal kırıklığından sonra, şu Kutsal Yazı çok anlamlı göründü: ‘Görüm henüz belirlenmiş bir zaman içindir; ama sonunda konuşacak ve yalan söylemeyecektir: gecikse de, onu bekle; çünkü mutlaka gelecektir, gecikmeyecektir.... Doğru kişi imanıyla yaşayacaktır.’ Büyük Mücadele, 391, 392.
The two tables of Habakkuk are prophetically two witnesses. Biblically, two witnesses are to be brought together to establish truth.
Habakkuk’un iki levhası, peygamberlik açısından iki tanıktır. Kutsal Kitap’a göre, gerçeği doğrulamak için iki tanığın bir araya getirilmesi gerekir.
But if he will not hear thee, then take with thee one or two more, that in the mouth of two or three witnesses every word may be established. Matthew 18:16.
Ama eğer seni dinlemezse, yanına bir ya da iki kişi daha al; öyle ki, iki ya da üç tanığın tanıklığıyla her söz doğrulansın. Matta 18:16.
When Habakkuk’s two tables (the 1843 and 1850 pioneer charts) are overlaid with one another they confirm the truths that were the jewels of Miller’s dream. The mistake of 1843, represented upon the first table, when overlaid with the second table, establishes the tarrying time of the vision. Miller (the symbolic watchman of that history) asked what he was to say during the debate of his history.
Habakkuk'un iki tablosu (1843 ve 1850 öncü tabloları) üst üste getirildiğinde, Miller'ın rüyasının mücevherleri olan hakikatleri doğrular. İlk tabloda temsil edilen 1843 hatası, ikinci tabloyla üst üste getirildiğinde, görümün bekleme zamanını belirler. Miller (o tarihin sembolik bekçisi) tarihinin tartışılması sırasında ne söylemesi gerektiğini sordu.
I will stand upon my watch, and set me upon the tower, and will watch to see what he will say unto me, and what I shall answer when I am reproved. Habakkuk 2:1.
Nöbetimin başında duracağım, kulede yerimi alacağım ve bana ne diyeceğini, azarlandığımda ne yanıt vereceğimi görmek için gözleyeceğim. Habakkuk 2:1.
The Lord instructed Miller to write the vision, and in his dream he placed the casket which contained the vision on a table in the center of his room.
Rab, Miller’a görümü yazmasını buyurdu ve o da rüyasında, içinde görüm bulunan sandığı odasının ortasındaki bir masanın üzerine koydu.
And the Lord answered me, and said, Write the vision, and make it plain upon tables, that he may run that readeth it. Habakkuk 2:2.
Rab bana yanıt verdi ve şöyle dedi: Görümü yaz, onu levhalar üzerine açıkça yaz ki onu okuyan koşsun. Habakkuk 2:2.
The tables then identify the tarrying time and the first disappointment.
Tablolar daha sonra bekleme süresini ve ilk hayal kırıklığını belirler.
For the vision is yet for an appointed time, but at the end it shall speak, and not lie: though it tarry, wait for it; because it will surely come, it will not tarry. Habakkuk 2:3.
Çünkü görüm belirlenmiş bir zaman içindir; ama sonunda konuşacak ve yalan söylemeyecek. Gecikse bile, onu bekle; çünkü mutlaka gelecektir, gecikmeyecektir. Habakkuk 2:3.
The three-step testing process produced by the increase of knowledge (Miller’s jewels) are then represented.
Bilgi artışı (Miller'in mücevherleri) sonucunda ortaya çıkan üç aşamalı test süreci daha sonra temsil edilir.
Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith. Habakkuk 2:4.
İşte, kibirlenenin canı onda doğru değildir; ama doğru kişi imanıyla yaşayacaktır. Habakkuk 2:4.
The two classes of worshippers would be manifested by the testing process of Daniel chapter twelve.
Tapınanların iki sınıfı, Daniel kitabının on ikinci bölümündeki sınama süreciyle ortaya çıkacaktı.
And he said, Go thy way, Daniel: for the words are closed up and sealed till the time of the end. Many shall be purified, and made white, and tried; but the wicked shall do wickedly: and none of the wicked shall understand; but the wise shall understand. Daniel 12:9, 10.
Ve dedi: Git yoluna, Daniel; çünkü bu sözler son zamanına dek kapalı tutulmuş ve mühürlenmiştir. Birçoğu arındırılacak, ak kılınacak ve sınanacaktır; fakat kötüler kötülük etmeye devam edeceklerdir; ve kötülerden hiçbiri anlamayacaktır; fakat hikmetliler anlayacaktır. Daniel 12:9, 10.
The wise of Daniel are the wise virgins of Matthew twenty-five who were justified by faith and the wicked were the foolish virgins who were lifted up in pride. At the end of Miller’s dream, the jewels represent the oil in the parable of the ten virgins, which was the message.
Daniel'deki akıllılar, imanla aklanan Matta 25'teki akıllı kızlardır; kötüler ise kibirlenen akılsız kızlardı. Miller'in rüyasının sonunda mücevherler, on kız benzetmesindeki yağı, yani mesajı simgeler.
“God is dishonored when we do not receive the communications which he sends us. Thus we refuse the golden oil which he would pour into our souls to be communicated to those in darkness. When the call shall come, ‘Behold, the bridegroom cometh; go ye out to meet him,’ those who have not received the holy oil, who have not cherished the grace of Christ in their hearts, will find, like the foolish virgins, that they are not ready to meet their Lord. They have not, in themselves, the power to obtain the oil, and their lives are wrecked.” Review and Herald, July 20, 1897.
Bize gönderdiği iletileri kabul etmediğimizde Tanrı’nın onuru zedelenir. Böylece, karanlıktakilere iletilmesi için ruhlarımıza dökmek istediği altın yağı reddetmiş oluruz. Şu çağrı geldiğinde: “İşte, damat geliyor; onu karşılamaya çıkın,” kutsal yağı almamış, yüreklerinde Mesih’in lütfuna değer vermemiş olanlar, akılsız kızlar gibi, Rableriyle buluşmaya hazır olmadıklarını göreceklerdir. Kendilerinde yağı elde edecek güç yoktur ve yaşamları yıkıma uğrar. Review and Herald, 20 Temmuz 1897.
The light of Miller’s jewels in the last days will shine ten times brighter, and both the number ten and light are symbols of a test. In the last days, represented in the end of Miller’s dream, the light of truth represented upon Habakkuk’s tables produces a testing message, which in the parable of the ten virgins is represented as the message of the Midnight Cry. That testing process is a repetition of the testing process of Millerite history, for the parable of the ten virgins is repeated to the very letter in the last days.
Son günlerde Miller’in mücevherlerinin ışığı on kat daha parlak parlayacak ve hem on sayısı hem de ışık bir sınamanın sembolleridir. Miller’in rüyasının sonuyla simgelenen son günlerde, Habakuk’un levhalarında temsil edilen gerçeğin ışığı bir sınama mesajı ortaya çıkarır; bu, on bakire benzetmesinde Gece Yarısı Çığlığı mesajı olarak temsil edilir. Bu sınama süreci, Millerci tarihteki sınama sürecinin bir tekrarıdır; çünkü on bakire benzetmesi son günlerde harfi harfine tekrar edilir.
“I am often referred to the parable of the ten virgins, five of whom were wise, and five foolish. This parable has been and will be fulfilled to the very letter, for it has a special application to this time, and, like the third angel’s message, has been fulfilled and will continue to be present truth till the close of time.” Review and Herald, August 19, 1890.
Bana sık sık, bunların beşinin bilge, beşinin ise akılsız olduğu on kız benzetmesine atıfta bulunulur. Bu benzetme en ince ayrıntısına kadar yerine gelmiştir ve gelecektir; çünkü bu zamana özgü özel bir uygulaması vardır ve üçüncü meleğin mesajı gibi, zamanın sonuna dek yerine gelmiş ve var olmaya devam edecek mevcut gerçektir.” Review and Herald, 19 Ağustos 1890.
Ten is the symbol of a test, and at the end of ten days Daniel and the three worthies were visually fairer and fatter, than those who were eating the diet of Babylon. The proud represented in Habakkuk who lived by presumption, not faith, developed the character of Babylon. In Millerite history they became the daughters of Babylon, and in Habakkuk it is the prophetic characteristics of the papacy which is employed to identify the character of those who chose not to live by faith.
On, bir sınamanın sembolüdür ve on günün sonunda Daniel ile üç yiğit, Babil’in yiyeceklerini yiyenlerden görünüşte daha güzel ve daha semizdiler. Habakkuk’ta temsil edilen ve imanla değil, cüretkâr bir kendine güvenle yaşayan kibirliler, Babil’in karakterini benimsediler. Millerci tarihte onlar Babil’in kızları oldular ve Habakkuk’ta, imanla yaşamayı seçmeyenlerin karakterini tanımlamak için papalığın peygamberî özellikleri kullanılır.
Behold, his soul which is lifted up is not upright in him: but the just shall live by his faith. Yea also, because he transgresseth by wine, he is a proud man, neither keepeth at home, who enlargeth his desire as hell, and is as death, and cannot be satisfied, but gathereth unto him all nations, and heapeth unto him all people: Shall not all these take up a parable against him, and a taunting proverb against him, and say, Woe to him that increaseth that which is not his! how long? and to him that ladeth himself with thick clay! Shall they not rise up suddenly that shall bite thee, and awake that shall vex thee, and thou shalt be for booties unto them? Because thou hast spoiled many nations, all the remnant of the people shall spoil thee; because of men’s blood, and for the violence of the land, of the city, and of all that dwell therein. Habakkuk 2:4–8.
İşte, kibirlenenin canı onun içinde doğru değildir; fakat doğru kişi imanıyla yaşayacaktır. Evet, ayrıca, şarapla sınırı aşar; o gururlu bir adamdır, evinde durmaz; arzusu ölüler diyarı gibi genişler, ölüm gibidir ve doymaz; ama bütün ulusları kendine toplar, bütün halkları kendine yığar. Bütün bunlar onun aleyhine bir mesel alıp, ona karşı alaycı bir atasözü söyleyip, “Kendisine ait olmayanı artıranın vay haline! Ne zamana kadar? Ve kendini ağır çamurla yükleyenin vay haline!” demeyecekler mi? Seni ısıracak olanlar ansızın kalkmayacak mı, seni sarsacak olanlar uyanmayacak mı? Ve sen onlar için ganimet olmayacak mısın? Çünkü birçok ulusu yağmaladın; bu yüzden halkların geriye kalanlarının tümü seni yağmalayacak; insan kanı yüzünden ve ülkeye, kente ve orada oturanların hepsine yapılan zorbalık yüzünden. Habakkuk 2:4-8.
The testing process brought upon the virgins of Matthew twenty-five produces a class of worshippers, who have developed the character of the king of the north (the papacy), who is also the power that “spoiled many nations.” It is the papal power that gets suddenly bitten, just as Jezebel was eaten by dogs.
Matta yirmi beşteki bakirelerin maruz kaldığı sınama süreci, kuzeyin kralının (papalık) karakterini benimsemiş bir ibadet edenler sınıfı ortaya çıkarır; kuzeyin kralı aynı zamanda “birçok milleti yağmalayan” güçtür. Tıpkı İzebel’in köpekler tarafından yenmesi gibi, ansızın ısırılan güç papalık gücüdür.
Thus saith the Lord, Behold, a people cometh from the north country, and a great nation shall be raised from the sides of the earth. They shall lay hold on bow and spear; they are cruel, and have no mercy; their voice roareth like the sea; and they ride upon horses, set in array as men for war against thee, O daughter of Zion. We have heard the fame thereof: our hands wax feeble: anguish hath taken hold of us, and pain, as of a woman in travail. Go not forth into the field, nor walk by the way; for the sword of the enemy and fear is on every side. O daughter of my people, gird thee with sackcloth, and wallow thyself in ashes: make thee mourning, as for an only son, most bitter lamentation: for the spoiler shall suddenly come upon us. Jeremiah 6:22–26.
RAB şöyle diyor: Bak, kuzey ülkesinden bir halk geliyor, yeryüzünün uçlarından büyük bir ulus ayağa kalkacak. Yay ve mızrağa sarılırlar; zalimdirler, merhamet bilmezler; sesleri deniz gibi kükrer; atlara binmişler, sana karşı savaşmak için, ey Siyon kızı, savaşçılar gibi saf tutmuşlar. Bunun haberini işittik; ellerimiz güçsüz düştü; sıkıntı bizi sardı, doğuran bir kadının sancısı gibi acı. Tarlaya çıkmayın, yolda yürümeyin; çünkü düşmanın kılıcı ve korku dört bir yanda. Ey halkımın kızı, çul kuşan, kül içinde yuvarlan; tek oğul için tutulduğu gibi, en acı yas tut; çünkü yağmacı ansızın üzerimize gelecek. Yeremya 6:22-26.
Habakkuk’s two classes are those who are justified by faith, and those who ate and drank the doctrines of Babylon. Those in the last days of Miller’s dream that are represented as virgins, either develop the character of Christ, and thus receive the seal of God, or they develop the character of the papacy and receive the mark of the beast.
Habakkuk’un iki sınıfı şunlardır: imanla aklananlar ve Babil’in öğretilerini yiyip içenler. Miller’in rüyasında bakireler olarak temsil edilen son günlerdekiler ya Mesih’in karakterini geliştirir ve böylece Tanrı’nın mührünü alırlar ya da papalığın karakterini geliştirir ve canavarın işaretini alırlar.
“The time has come for the true light to shine amid moral darkness. The third angel’s message has been sent forth to the world, warning men against receiving the mark of the beast or of his image in their foreheads or in their hands. To receive this mark means to come to the same decision as the beast has done, and to advocate the same ideas, in direct opposition to the word of God. Of all who receive this mark, God says, ‘The same shall drink of the wine of the wrath of God, which is poured out without mixture into the cup of his indignation; and he shall be tormented with fire and brimstone in the presence of the holy angels, and in the presence of the Lamb.’” Review and Herald, July 13, 1897.
Gerçek ışığın ahlaki karanlığın ortasında parlamasının zamanı geldi. Üçüncü meleğin mesajı dünyaya gönderildi; insanları alınlarında ya da ellerinde canavarın ya da onun suretinin işaretini almamaları konusunda uyarıyor. Bu işareti almak, canavarın verdiği aynı karara varmak ve aynı düşünceleri savunmak demektir; bu da Tanrı’nın sözüne doğrudan karşıttır. Bu işareti alanların hepsi hakkında Tanrı şöyle der: 'Bu da Tanrı’nın öfkesinin şarabını, öfkesinin kâsesine karışım olmaksızın dökülmüş olanı içecektir; ve kutsal meleklerin ve Kuzu’nun huzurunda ateş ve kükürt ile azap çekecektir.' Review and Herald, 13 Temmuz 1897.
The virgins that drink the wine of Babylon will ultimately drink the wine of God’s wrath. In Isaiah, the drunkards of Ephraim manifest their blind drunkenness by turning things upside down, and that action is to be esteemed as “potter’s clay.”
Babil’in şarabını içen bakireler sonunda Tanrı’nın gazabının şarabını içecekler. Yeşaya’da, Efrayim’in sarhoşları kör sarhoşluklarını her şeyi altüst ederek açığa vururlar ve bu eylem “çömlekçinin kili” olarak görülür.
The identification of “the daily” as a symbol of Christ, turns the truth of “the daily” upside down, for “the daily,” is a satanic symbol. Miller’s identification of “the daily” as paganism is directly represented upon Habakkuk’s tables. Miller’s discovery of the passage in Thessalonians, which allowed him to understand that it was paganism that was “taken away,” in order for the “man of sin” who sits in the temple of God to be revealed, is the primary truth located in Second Thessalonians, chapter two.
"the daily"nin Mesih'in bir sembolü olarak tanımlanması, "the daily"nin gerçeğini altüst eder; çünkü "the daily" şeytani bir semboldür. Miller'in "the daily"yi putperestlik olarak tanımlaması, Habakkuk'un tablolarında doğrudan temsil edilir. Tanrı'nın tapınağında oturan "günah adamı"nın açığa çıkması için "ortadan kaldırılan"ın putperestlik olduğunu anlamasına imkân tanıyan Selanikliler'deki pasajı Miller'in keşfetmesi, İkinci Selanikliler'in ikinci bölümünde yer alan başlıca gerçektir.
“I read on, and could find no other case in which it [the daily] was found, but in Daniel. I then [by the aid of a concordance] took those words which stood in connection with it, ‘take away;’ he shall take away the daily; ‘from the time the daily shall be taken away,’ etc. I read on, and thought I should find no light on the text; finally I came to 2 Thessalonians 2:7, 8. ‘For the mystery of iniquity doth already work; only he who now letteth will let, until he be taken out of the way, and then shall that wicked be revealed,’ etc. And when I had come to that text, O, how clear and glorious the truth appeared! There it is! That is the daily! Well, now, what does Paul mean by ‘he who now letteth,’ or hindereth? By ‘the man of sin,’ and the ‘wicked,’ Popery is meant. Well, what is it which hinders Popery from being revealed? Why, it is Paganism; well, then, ‘the daily’ must mean Paganism.’—William Miller, Second Advent Manual, page 66.” Advent Review and Sabbath Herald, January 6, 1853.
"Okumaya devam ettim ve onun [the daily] bulunduğu, Daniel'den başka bir yer bulamadım. Sonra [bir konkordansın yardımıyla] onunla bağlantılı olan şu sözleri ele aldım: 'ortadan kaldırmak;' 'the daily'yi ortadan kaldıracak; 'the daily ortadan kaldırıldığı zamandan itibaren,' vb. Okumaya devam ettim ve metinle ilgili hiçbir ışık bulamayacağımı düşündüm; sonunda 2 Selanikliler 2:7, 8'e geldim. 'Çünkü kanunsuzluğun sırrı şimdiden işliyor; yalnız şimdi engelleyen, yoldan çekilinceye kadar engelleyecek; ve sonra o kötü ortaya çıkarılacaktır,' vb. Ve o metne geldiğimde, ah, gerçek ne kadar açık ve görkemli göründü! İşte orada! İşte 'the daily' bu! Peki şimdi, Pavlus 'şimdi engelleyen' ya da engel olan ile neyi kastediyor? 'Günah adamı' ve 'kötü' ile Papalık kastediliyor. Peki, Papalığın ortaya çıkmasını engelleyen nedir? Elbette Putperestliktir; öyleyse, 'the daily' Putperestlik anlamına gelmelidir." -William Miller, Second Advent Manual, sayfa 66. Advent Review and Sabbath Herald, 6 Ocak 1853.
The meaning of “the daily” in Thessalonians, which Miller discovered is the primary truth of the passage. When Paul identifies those who do not love the truth, and who will therefore receive strong delusion, he is most certainly identifying the hatred of truth in the general sense, but the truth which is directly referenced in the passage is the truth that “the daily,” represents pagan Rome.
Miller’ın keşfettiği Selanikliler’deki “the daily” ifadesinin anlamı, bölümün başlıca gerçeğidir. Pavlus, gerçeği sevmeyenleri ve bu nedenle kuvvetli bir aldanışa kapılacak olanları tanımladığında, kuşkusuz genel anlamda gerçeğe duyulan nefreti tespit etmektedir; ancak bölümde doğrudan atıf yapılan gerçek, “the daily” ifadesinin putperest Roma’yı temsil ettiğidir.
The light of the body is the eye: if therefore thine eye be single, thy whole body shall be full of light. But if thine eye be evil, thy whole body shall be full of darkness. If therefore the light that is in thee be darkness, how great is that darkness! No man can serve two masters: for either he will hate the one, and love the other; or else he will hold to the one, and despise the other. Ye cannot serve God and mammon. Matthew 6:22–24.
Bedenin ışığı gözdür; bu nedenle gözün sağlam ise, bütün bedenin aydınlık olur. Ama gözün kötü ise, bütün bedenin karanlık olur. Öyleyse sende olan ışık karanlıksa, o karanlık ne büyük bir karanlıktır! Hiç kimse iki efendiye hizmet edemez; çünkü ya birinden nefret eder, ötekini sever; ya da birine bağlanır, ötekini hor görür. Tanrı’ya da Mammon’a da hizmet edemezsiniz. Matta 6:22-24.
There is only a love for truth, or a hatred of the truth. There is no middle ground. The strong delusion that comes upon the foolish virgins of Matthew twenty-five is based upon their rejection of the light of Miller’s jewels that represent the final test. Ancient Israel’s final test, was their tenth test, and Miller’s jewels shine ten times brighter in the last days. The symbol of the rejection of Miller’s jewels is “the daily,” which the drunkards of Ephraim turned upside down in the third generation of Adventism. “The daily” is a satanic symbol of paganism. The drunkards introduced a counterfeit jewel, which they brought from apostate Protestantism that identifies “the daily” as a symbol of Christ.
Ya gerçeğe sevgi vardır ya da gerçeğe nefret. Orta yol yoktur. Matta 25’in akılsız bakirelerinin üzerine gelen güçlü aldanış, son sınavı temsil eden Miller’in mücevherlerinin ışığını reddetmelerine dayanır. Eski İsrail’in son sınavı onların onuncu sınavıydı ve son günlerde Miller’in mücevherleri on kat daha parlak parıldar. Miller’in mücevherlerinin reddinin sembolü, Efrayim’in sarhoşlarının Adventizmin üçüncü kuşağında altüst ettiği “günlük”tür. “Günlük”, putperestliğin şeytanî bir sembolüdür. Sarhoşlar, “günlük”ü Mesih’in bir sembolü olarak tanımlayan, dinden dönmüş Protestanlıktan getirdikleri sahte bir mücevheri ortaya koydular.
Miller’s understanding of his jewels was limited by the history in which he was raised up. Convinced the Second Coming was the next prophetic event, the deadly wound of the papacy in 1798, could only represent the fourth and final earthly kingdom of Daniel two. Miller was also limited in his understanding of “the daily,” for his testimony is that through revelation he was led to a specific method of study, in which he stated that he used his Bible, Cruden’s Concordance and read some newspapers. His decision to study in that manner had simply come into his mind.
Miller'in mücevherlerine dair anlayışı, içinde yetiştiği tarih tarafından sınırlanmıştı. İkinci Geliş'in bir sonraki peygamberlik olayı olduğuna ikna olduğundan, 1798'de papalığın aldığı ölümcül yara yalnızca Daniel 2'nin dördüncü ve son yeryüzü krallığını temsil edebilirdi. Miller ayrıca "günlük" konusundaki anlayışında da sınırlıydı; çünkü tanıklığına göre vahiy yoluyla belirli bir çalışma yöntemine yönlendirilmişti; bu yöntemde İncil'ini ve Cruden's Concordance'ı kullandığını ve bazı gazeteler okuduğunu belirtmişti. Bu şekilde çalışmaya karar vermesi basitçe aklına gelmişti.
“During, the twelve years I was a deist, I read all histories I could find; but now I loved the Bible It taught of Jesus! But still there was a good deal of the Bible that was dark to me. In 1818 or 19, while conversing with a friend! To whom I made a visit, and who had known and heard me talk while I was a deist, he inquired, in rather a significant manner, ‘What do you think of this text, and that?’ referring to the old texts I objected to while a deist. I understood what he was about, and replied—If you will give me time, I will tell you what they mean. ‘How long time do you want?’ I don’t know, but I will tell you, I replied, for I could not believe that God had given a revelation that could not be understood I then resolved to study my Bible, believing I could find out what the Holy Spirit meant. But as soon as I had formed this resolution the thought came to me—‘Suppose you find a passage that you cannot understand, what will you do?’ This mode of studying the Bible then came to my mind:—I will take the words of such passages, and trace them through the Bible, and find out their meaning in this way. I had Cruden’s Concordance, which I think is the best in the world; so I took that and my Bible, and set down to my desk, and read nothing else, except the newspapers a little, for I was determined to know what my Bible meant. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.
Deist olduğum on iki yıl boyunca bulabildiğim bütün tarih kitaplarını okudum; ama artık Kutsal Kitap’ı seviyordum. O, İsa’dan söz ediyordu! Ama yine de Kutsal Kitap’ın bana karanlık kalan epeyce kısmı vardı. 1818 ya da 1819’da, ziyaret ettiğim ve deistken beni tanıyıp konuşmalarımı dinlemiş olan bir dostumla konuşurken, biraz manalı bir tavırla, deistken itiraz ettiğim o eski ayetlere atıfla, ‘Şu ayet hakkında, ya da bu ayet hakkında ne düşünüyorsun?’ diye sordu. Neyi kastettiğini anladım ve ‘Bana zaman verirsen, onların ne anlama geldiğini sana söyleyeceğim,’ diye karşılık verdim. ‘Ne kadar zamana ihtiyacın var?’ ‘Bilmiyorum, ama sana söyleyeceğim,’ dedim; çünkü Tanrı’nın anlaşılamayacak bir vahiy vermiş olduğuna inanamıyordum. Bunun üzerine Kutsal Kitap’ımı incelemeye karar verdim; Kutsal Ruh’un ne demek istediğini öğrenebileceğime inanıyordum. Ama bu kararı verir vermez aklıma şu düşünce geldi: ‘Anlayamadığın bir yer bulursan, ne yapacaksın?’ O zaman Kutsal Kitap’ı şöyle çalışmayı aklıma koydum: Bu tür yerlerin kelimelerini alacak, onları Kutsal Kitap boyunca izleyecek ve anlamlarını bu yolla bulacaktım. Bende, bence dünyanın en iyisi olan Cruden’ın Konkordansı vardı; ben de onu ve Kutsal Kitap’ımı alıp masama oturdum ve biraz gazete dışında başka hiçbir şey okumadım; çünkü Kutsal Kitabımın ne anlatmak istediğini bilmeye kararlıydım. Apollos Hale, The Second Advent Manual, 65.
Miller’s jewels were not simply recognized by his method of study, but also by direct revelation from God.
Miller'ın mücevherleri yalnızca onun çalışma yöntemiyle tanınmadı, aynı zamanda Tanrı'dan gelen doğrudan bir vahiy aracılığıyla da tanındı.
“God sent His angel to move upon the heart of a farmer who had not believed the Bible, to lead him to search the prophecies. Angels of God repeatedly visited that chosen one, to guide his mind and open to his understanding prophecies which had ever been dark to God’s people. The commencement of the chain of truth was given to him, and he was led on to search for link after link, until he looked with wonder and admiration upon the Word of God. He saw there a perfect chain of truth. That Word which he had regarded as uninspired now opened before his vision in its beauty and glory. He saw that one portion of Scripture explains another, and when one passage was closed to his understanding, he found in another part of the Word that which explained it. He regarded the sacred Word of God with joy and with the deepest respect and awe.” Early Writings, 230.
“Tanrı, Kutsal Kitap’a inanmamış olan bir çiftçinin yüreğinde çalışması için meleğini gönderdi; onu peygamberlik sözlerini araştırmaya yöneltti. Tanrı’nın melekleri, Tanrı halkına öteden beri karanlık kalmış peygamberlik sözlerini onun zihnine rehberlik etmek ve anlayışına açmak üzere, o seçilmiş kişiyi tekrar tekrar ziyaret ettiler. Hakikat zincirinin başlangıcı ona verildi ve o, halka üzerine halka araştırmaya yöneltildi; ta ki Tanrı’nın Sözü’ne hayret ve hayranlıkla bakıncaya dek. Orada kusursuz bir hakikat zinciri gördü. Esinlenmemiş saydığı o Söz, şimdi kendi görüşü önünde güzelliği ve yüceliğiyle açılıyordu. Kutsal Yazı’nın bir bölümünün diğerini açıkladığını gördü; bir pasaj anlayışına kapalı olduğunda, Söz’ün başka bir kısmında onu açıklayan şeyi buluyordu. Tanrı’nın kutsal Sözü’ne sevinçle, en derin saygı ve huşu ile baktı.” Early Writings, 230.
When Sister White states that “God sent His angel” to Miller, it is identifying that Gabriel was the angel sent to Miller, for “His angel,” is a term assigned to Gabriel.
Sister White, “Tanrı O’nun meleğini Miller’e gönderdi” dediğinde, bu, Miller’e gönderilen meleğin Gabriel olduğunu belirtir; çünkü “O’nun meleği” ifadesi Gabriel’e atfedilen bir terimdir.
“The words of the angel, ‘I am Gabriel, that stand in the presence of God,’ show that he holds a position of high honor in the heavenly courts. When he came with a message to Daniel, he said, ‘There is none that holdeth with me in these things, but Michael [Christ] your Prince.’ Daniel 10:21. Of Gabriel the Saviour speaks in the Revelation, saying that ‘He sent and signified it by His angel unto His servant John.’ Revelation 1:1.” The Desire of Ages, 99.
Meleğin, “Ben Tanrı’nın huzurunda duran Cebrail’im” sözleri, onun göksel avlularda yüksek onura sahip bir mevki tuttuğunu gösterir. Daniel’e bir mesajla geldiğinde, “Bu şeylerde bana karşı duran kimse yoktur; ancak sizin önderiniz Mikail [Mesih] vardır” dedi. Daniel 10:21. Kurtarıcı, Vahiy’de Cebrail hakkında şöyle der: “Kulu Yuhanna’ya, meleği aracılığıyla gönderip bunu ona bildirdi.” Vahiy 1:1. Çağların Arzusu, 99.
Gabriel and the other angels were sent to guide Miller’s mind and “open to his understanding prophecies which had ever been dark to God’s people.” His message was not simply developed through his method of study, but also by divine revelation. The very method he employed to study the Bible had come into his mind. When God brings truth to our mind, it is divine revelation as opposed to arriving at truth through the process of rightly dividing the Bible. Miller did both, but divine revelation had to be part of how Miller came to understand the subject of “the daily.”
Gabriel ve diğer melekler, Miller’ın zihnini yönlendirmek ve "Tanrı’nın halkı için hep karanlık kalmış peygamberlik sözlerini onun anlayışına açmak" üzere gönderildi. Onun mesajı yalnızca çalışma yöntemiyle geliştirilmedi; aynı zamanda ilahi vahiyle de şekillendi. Kutsal Kitap’ı incelemek için benimsediği yöntemin kendisi bile aklına gelmişti. Tanrı gerçeği zihnimize getirdiğinde bu, Kutsal Kitap’ı doğru biçimde bölüp ayırma süreciyle gerçeğe ulaşmaktan farklı olarak ilahi vahiydir. Miller her ikisini de yaptı, fakat Miller’ın "günlük" konusunu anlamasında ilahi vahiy kaçınılmaz olarak bir parçasıydı.
Miller would not have recognized the gender oscillation of Daniel chapter eight, verses nine through twelve, for all he had was the Bible and a concordance that is void of any information concerning the biblical languages. He would not have seen the distinction between “sur” and “rum” which are both translated as “take away.” He would not have seen the distinction between “miqdash” and “qodesh” which are both translated as “sanctuary.”
Miller, Daniel Kitabı’nın 8. bölümünün 9–12. ayetlerindeki dilbilgisel cinsiyet değişimini fark edemezdi; çünkü sahip olduğu tek şey Kutsal Kitap ile Kutsal Kitap dilleri hakkında hiçbir bilgi içermeyen bir konkordanstı. "sur" ile "rum" arasındaki ayrımı göremezdi; ikisi de "ortadan kaldırmak" olarak çevrilir. "miqdash" ile "qodesh" arasındaki ayrımı da göremezdi; ikisi de "kutsal yer" olarak çevrilir.
He would not have seen the truth of the word “tamid” that is found one hundred and four times in the Bible. The truth he could not have seen (which is also the truth that he did see), was that of the one hundred and four times that the Hebrew word “tamid” is used in the Bible, only in the book of Daniel is the Hebrew word “tamid” used as a noun. “Tamid” is the Hebrew word that means “continual”, and is translated as “the daily” in the book of Daniel.
Kutsal Kitap’ta yüz dört kez geçen “tamid” sözcüğüne ilişkin gerçeği görmüş olmazdı. Göremeyeceği gerçek (aynı zamanda gördüğü gerçek de buydu) şuydu: İbranice “tamid” sözcüğü Kutsal Kitap’ta yüz dört kez kullanılır, fakat isim olarak kullanıldığı tek yer Daniel kitabıdır. “Tamid”, “sürekli” anlamına gelen İbranice bir sözcüktür ve Daniel kitabında “günlük” olarak çevrilir.
Only in the book of Daniel is the word used as a noun, and the other ninety-nine times it is used as an adverb. For this reason, when the translators of the King James Bible were confronted with Daniel using the word five times as a noun, when all the other writers of the Bible used the word ninety-nine times as an adverb, they were forced by the weight of evidence to correct Daniel’s use of the word as a noun. In order to correct Daniel, they added the word “sacrifice” to the Word, and thus turned a noun into an adverb. And then in order to correct the translators, Ellen White was inspired to record that she, “saw in relation to the ‘Daily,’ that the word ‘sacrifice’ was supplied by man’s wisdom, and does not belong to the text; and that the Lord gave the correct view of it to those who gave the judgment hour cry.”
Yalnızca Daniel kitabında bu kelime isim olarak kullanılmıştır; diğer doksan dokuz kez ise zarf olarak kullanılmıştır. Bu nedenle, Kral James İncili'nin çevirmenleri, Kutsal Kitap'ın diğer tüm yazarları bu kelimeyi doksan dokuz kez zarf olarak kullanmışken, Daniel'in bu kelimeyi beş kez isim olarak kullanmasıyla karşılaştıklarında, kanıtların ağırlığı onları Daniel'in kelimeyi isim olarak kullanımını düzeltmeye zorladı. Daniel'i düzeltmek için "kurban" kelimesini söz konusu kelimeye eklediler ve böylece bir ismi zarfa dönüştürdüler. Ve sonra çevirmenleri düzeltmek için, Ellen White'ın, "'Günlük' ile ilgili olarak, 'kurban' kelimesinin insan hikmetiyle eklendiğini ve metne ait olmadığını; ve Rabbin bununla ilgili doğru görüşü yargı saati çağrısını verenlere verdiğini gördüğünü" kaydetmesi için ilham verildi.
Miller, by his own testimony, was seeking to understand “the daily,” which he ultimately did in 2 Thessalonians. But also, by his own testimony, when seeking to understand a word, he would consider every place the word was used, and the word is used ninety-nine other times in the Bible. Yet his testimony of “the daily,” is that he found it nowhere but in the book of Daniel, when he stated, “I read on, and could find no other case in which it [the daily] was found, but in Daniel.” Miller was led to the jewels not alone by his method of study, but also by divine revelation that was given to him through the ministry of angels.
Miller, kendi tanıklığına göre, "the daily" ifadesini anlamaya çalışıyordu; nihayetinde onu 2. Selanikliler’de anladı. Ayrıca, yine kendi tanıklığına göre, bir kelimeyi anlamaya çalışırken, kelimenin kullanıldığı her yeri dikkate alırdı ve kelime Kutsal Kitap’ta başka doksan dokuz kez daha kullanılmıştır. Yine de "the daily" hakkındaki tanıklığı, “Okumaya devam ettim ve onun [the daily] bulunduğu başka bir örnek bulamadım; yalnızca Daniel’de” dediğinde belirttiği gibi, onu Daniel kitabı dışında hiçbir yerde bulamadığıdır. Miller, yalnızca çalışma yöntemiyle değil, aynı zamanda meleklerin hizmeti aracılığıyla kendisine verilen ilahi vahiy ile de mücevherlere yönlendirildi.
This is why his understanding of “the daily,” was correct, but limited. He could not recognize that of the five times “the daily” is referenced in the book of Daniel, that one of the three times “the daily” is “taken away,” represented a different meaning than the other two times. One time “the daily” is used with the Hebrew word “rum” and the other two times it is used with the Hebrew word “sur”. Both words are translated as take away, but “rum” in Daniel chapter eight, verse eleven means “to lift up and exalt”, and in chapter eleven, verse thirty-one, and chapter twelve, verse eleven, the word “sur” means “to remove”.
Bu yüzden onun "the daily" anlayışı doğruydu, ancak sınırlıydı. Daniel kitabında "the daily" beş kez anılır; "the daily"nin "kaldırıldığı" üç kullanımdan birinin, diğer ikisinden farklı bir anlamı temsil ettiğini fark edemedi. Bir kez "the daily" İbranice "rum" sözcüğüyle birlikte kullanılır, diğer iki kez ise İbranice "sur" sözcüğüyle. Her iki sözcük de "take away" olarak çevrilir, ancak Daniel sekizinci bölüm on birinci ayette "rum" "yüceltmek ve yükseltmek" anlamına gelir; on birinci bölüm otuz birinci ayette ve on ikinci bölüm on birinci ayette ise "sur" "ortadan kaldırmak" anlamına gelir.
The theologians that eat and drink the Babylonian diet, argue that whether you remove a thing or whenever you lift up a thing, they both represent a type of removal, so both words are to be understood as possessing the same meaning. They argue that the three times “the daily,” is “taken away” always means to remove, and in doing so, they identify that Daniel was careless in his choice of words. They do not openly say that, but by inference they teach that Daniel should have used the word “sur” in all three occurrences, for according to the theologians he supposedly meant the same thing each time “the daily” was “taken away.”
Babil diyetini yiyip içen teologlar, bir şeyi ortadan kaldırmanın ya da bir şeyi yukarı kaldırmanın her ikisinin de bir tür kaldırmayı temsil ettiğini, dolayısıyla her iki kelimenin de aynı anlama sahipmiş gibi anlaşılması gerektiğini savunurlar. "the daily" ifadesinin üç kez "taken away" edilmesinin daima "remove" anlamına geldiğini ileri sürerler ve bunu yaparken Daniel’in kelime seçiminde dikkatsiz davrandığını tespit ederler. Bunu açıkça söylemezler; fakat çıkarım yoluyla, üç olayın hepsinde Daniel’in "sur" kelimesini kullanması gerektiğini öğretirler; çünkü teologlara göre, "the daily" her defasında "taken away" olduğunda sözde aynı şeyi kastetmiştir.
They do the same thing with the words “miqdash” and “qodesh” which are both translated as “sanctuary,” in verses eleven through fourteen of chapter eight. In each reference of “sanctuary” in those four verses, they insist they all represent God’s sanctuary. By inference again, Daniel should have simply used “qodesh” in all three references, and not used “miqdash” in verse eleven. Miller would not have recognized the distinction between those words, but the modern theologians do, and when they do, they insist that no distinction should be acknowledged. Yet Miller, who did not recognize the distinctions between the words, came to the opposite understanding of the modern theologians.
Onlar, sekizinci bölümün on birden on dörde kadar olan ayetlerinde, “miqdash” ve “qodesh” kelimeleriyle de aynı şeyi yaparlar; her ikisi de “kutsal yer” diye çevrilir. Bu dört ayetteki “kutsal yer” sözcüğünün her geçişinde, hepsinin Tanrı’nın kutsal yerini temsil ettiğini ısrarla savunurlar. Çıkarım yoluyla yine, Daniel’in üç atfın hepsinde basitçe “qodesh”i kullanması ve on birinci ayette “miqdash”ı kullanmaması gerekirdi. Miller bu kelimeler arasındaki ayrımı tanımıyordu; modern ilahiyatçılar ise tanıyor ve bunu yaptıklarında hiçbir ayrımın kabul edilmemesi gerektiğinde ısrar ediyorlar. Yine de kelimeler arasındaki ayrımları tanımayan Miller, modern ilahiyatçılarınkine karşıt bir anlayışa ulaştı.
The reality is that Daniel was an extremely careful writer, who knew the Hebrew language and was judged as ten times smarter than all the other wise men of Babylon who were very smart men in their society in their own right. If anyone knew the proper usage of the Hebrew language, and how it was to be correctly represented in that particular history, it was Daniel. If Daniel employed different words, it was because they were meant to convey different meanings, which he purposely sought to represent. When Daniel’s distinct use of the words that are translated as “sanctuary” or as “take away” are acknowledged, they uphold Miller’s understanding of “the daily,” which was recognized by Miller in the very passage where Paul identifies that those who hate truth are destined to receive strong delusion.
Gerçek şu ki, Daniel İbraniceyi bilen, son derece dikkatli bir yazardı ve toplumlarında zaten çok zeki sayılan Babil’in öteki bilge adamlarının hepsinden on kat daha zeki olarak değerlendirilmişti. İbranice’nin doğru kullanımını ve bunun o belirli tarihte nasıl doğru biçimde temsil edilmesi gerektiğini biri biliyorsa, o Daniel’di. Daniel farklı sözcükler kullandıysa, bunun nedeni onların farklı anlamlar taşımak üzere seçilmiş olmasıydı; Daniel de bunu bilerek ve isteyerek temsil etmeyi amaçlamıştı. Daniel’in “sanctuary” ya da “take away” olarak çevrilen sözcükleri ayırt edici biçimde kullanmasının kabul edilmesi, Miller’in “the daily” anlayışını destekler; bu anlayış, Pavlus’un hakikatten nefret edenlerin güçlü bir aldanışa uğramaya yazgılı olduğunu belirttiği pasajın tam kendisinde Miller tarafından fark edilmiştir.
Those who hate the truth and believe the lie which produces strong delusion, are also represented as the drunkards of Ephraim, who are represented in two classes. One class is the learned leadership and the other class is the unlearned laity who will only hear what the learned teach them. They are those who hide beneath lies, and who make a covenant with death. They are those whose soul is lifted up in Habakkuk two, and they are the foolish virgins of Matthew twenty-five. They are those who reject the foundational truths of Miller’s dream, which shine ten times brighter at the end (representing the tenth and final test for modern Israel), as typified by the tenth and final test for ancient Israel.
Hakikatten nefret eden ve güçlü bir aldanış üreten yalana inananlar, Efrayim’in sarhoşları olarak da temsil edilir ve iki sınıfa ayrılırlar. Bir sınıf âlim önderliktir; diğer sınıf ise yalnızca âlimlerin kendilerine öğrettiklerini işitecek olan eğitimsiz cemaattir. Onlar, yalanların ardına saklanan ve ölümle antlaşma yapanlardır. Onlar, Habakkuk iki’de canı kibirlenenlerdir ve Matta yirmi beşteki akılsız kızlardır. Onlar, sonunda on kat daha parlak parlayan (modern İsrail için onuncu ve son sınavı temsil eden) Miller’in rüyasının temel hakikatlerini reddedenlerdir; tıpkı eski İsrail için onuncu ve son sınavla örneklendiği gibi.
We will continue this study in the next article.
Bu incelemeye bir sonraki makalede devam edeceğiz.
And the Lord said unto Moses, How long will this people provoke me? and how long will it be ere they believe me, for all the signs which I have shewed among them? I will smite them with the pestilence, and disinherit them, and will make of thee a greater nation and mightier than they. And Moses said unto the Lord, Then the Egyptians shall hear it, (for thou broughtest up this people in thy might from among them) And they will tell it to the inhabitants of this land: for they have heard that thou Lord art among this people, that thou Lord art seen face to face, and that thy cloud standeth over them, and that thou goest before them, by day time in a pillar of a cloud, and in a pillar of fire by night. Now if thou shalt kill all this people as one man, then the nations which have heard the fame of thee will speak, saying, Because the Lord was not able to bring this people into the land which he sware unto them, therefore he hath slain them in the wilderness. And now, I beseech thee, let the power of my Lord be great, according as thou hast spoken, saying, The Lord is longsuffering, and of great mercy, forgiving iniquity and transgression, and by no means clearing the guilty, visiting the iniquity of the fathers upon the children unto the third and fourth generation. Pardon, I beseech thee, the iniquity of this people according unto the greatness of thy mercy, and as thou hast forgiven this people, from Egypt even until now. And the Lord said, I have pardoned according to thy word: But as truly as I live, all the earth shall be filled with the glory of the Lord. Because all those men which have seen my glory, and my miracles, which I did in Egypt and in the wilderness, and have tempted me now these ten times, and have not hearkened to my voice; Surely they shall not see the land which I sware unto their fathers, neither shall any of them that provoked me see it: But my servant Caleb, because he had another spirit with him, and hath followed me fully, him will I bring into the land whereinto he went; and his seed shall possess it. Numbers 14:11–24.
Rab Musa’ya dedi ki: Bu halk ne zamana kadar beni öfkelendirecek? Aralarında gösterdiğim bunca belirtiye rağmen ne zamana kadar bana inanmayacaklar? Onları salgınla vuracağım, mirastan mahrum bırakacağım ve senden onlardan daha büyük ve daha güçlü bir ulus yapacağım. Musa Rab’be dedi ki: O zaman Mısırlılar bunu duyacaklar (çünkü bu halkı onların arasından kudretinle sen çıkardın). Bunu bu ülkenin sakinlerine de anlatacaklar; çünkü sen, Rab, bu halkın arasında bulunuyorsun; senin yüz yüze göründüğünü, bulutunun üzerlerinde durduğunu ve gündüz bulut sütunu, gece ateş sütunu olarak önlerinden yürüdüğünü işittiler. Şimdi, eğer bu halkın hepsini tek bir adam gibi öldürürsen, ününü duymuş olan uluslar şöyle diyecekler: Rab, onlara ant içtiği ülkeye bu halkı götürmeye güç yetiremediği için onları çölde öldürdü. Şimdi ise yalvarırım, söylediğin gibi, Rabbimin gücü büyük olsun: Rab sabırlıdır ve büyük merhamet sahibidir; suçu ve başkaldırıyı bağışlar; ancak suçluyu asla cezasız bırakmaz; babaların suçunu çocukların üzerine, üçüncü ve dördüncü kuşağa kadar ziyaret eder. Yalvarırım, bu halkın suçunu merhametinin büyüklüğüne göre, Mısır’dan bu yana bu halkı bağışladığın gibi, bağışla. Rab dedi ki: Sözüne göre bağışladım. Fakat diri olduğum kadar gerçek ki, bütün yeryüzü Rab’bin yüceliğiyle dolacaktır. Çünkü Mısır’da ve çölde yaptığım yüceliğimi ve mucizelerimi görmüş olan bu adamların hepsi, şimdiye dek beni on kez denediler ve sesime kulak asmadılar; kesinlikle atalarına ant içtiğim ülkeyi görmeyecekler; beni öfkelendirenlerden hiçbiri onu görmeyecek. Ama kulum Kalev, onda başka bir ruh bulunduğu ve beni bütünüyle izlediği için, gittiği ülkeye onu ben götüreceğim; soyu orayı mülk edinecek. Sayılar 14:11-24.