Avvalgi maqola quyidagi xatboshi bilan yakunlangan edi: “313-yildagi ahd nikohi papalik hokimiyatining Amerika Qo‘shma Shtatlari bilan—Vahiy kitobining o‘n yettinchi bobidagi o‘nta shohning yetakchi shohi; Fransiyaning ikki shoxli hokimiyati orqali timsollangan ikki shoxli hokimiyat bilan—bo‘lgan yakuniy ahd nikohini ifodalaydi. Klovis bilan 496-yilda boshlangan va nihoyat Yustinianning 533-yildagi farmoniga hamda 538-yilda papalikning taxtga o‘tirishiga olib kelgan tarix 1989-yildan boshlab yakshanba qonunigacha bo‘lgan tarixni ifodalaydi.”
Ronald Reyganning timsoli 496-yildagi Xlodvig bo‘lgan, Donald Trampning timsoli esa 533-yildagi Yustiniandir. Yustinianning farmoni papalikning 538-yilda taxtga o‘tirishidan besh yil oldin, Milan edikti esa 321-yildagi ilk yakshanba qonunidan sakkiz yil oldin chiqarilgan. Farmon ham, edikt ham yakshanba qonunidan oldin keladigan yo‘l belgisi sifatida bir-biriga mos keladi.
Reygan
1870-yil 20-sentabrda Italiya qo‘shinlari Rimni egalladi. Papa davlati hududiy davlat sifatida barham topdi va papa Piy IX “Vatikan asiri”ga aylandi. Papa tasarrufida suveren davlat sifatida tan olingan hech qanday hudud qolmagani sababli, Qo‘shma Shtatlar (boshqa ko‘plab mamlakatlar singari) papa bilan dunyoviy hukmdor sifatida rasmiy diplomatik munosabatlarni saqlab turishni to‘xtatdi. 1951-yil oktabrda prezident Garri S. Trumen general Mark U. Klark nomzodini AQShning Vatikandagi elchisi lavozimiga ilgari surdi. Ko‘plab protestant cherkovlari va tashkilotlari tez orada bu tayinlovga keskin qarshi chiqib, uning cherkov va davlatning bir-biridan ajratilishi tamoyiliga zid ekanini ta’kidladilar. 1952-yil yanvarda general Klark o‘z nomzodini qaytarib oldi.
1984-yil 10-yanvarda prezident Ronald Reygan va Rim papasi Ioann Pavel II Amerika Qo‘shma Shtatlari bilan Muqaddas Taxt o‘rtasida to‘liq diplomatik munosabatlar o‘rnatishga rasman kelishib oldilar. 1984-yil 9-aprelda Uilyam A. Uilson (u avvaldan Reyganning shaxsiy vakili sifatida faoliyat yuritib kelayotgan edi) o‘z ishonch yorlig‘ini topshirdi va AQShning Muqaddas Taxt huzuridagi birinchi elchisi bo‘ldi.
1951-yildan 1984-yilgacha bo‘lgan o‘ttiz uch yil ichida Protestantizmning Katolitsizmga qarshi qarshiligi tarqalib ketdi. 496-yilda Xlodvig bilan birga papalikni ifodalagan “qurollar” 1984-yilda Reyganni, va undan 1989-yilgacha bo‘lgan davrni timsollaydi. Xlodvig papalikning yana hokimiyatga ko‘tarilishiga to‘sqinlik qilayotgan dinning (butparastlikning) olib tashlanishini ifodalagan edi; 1984-yilga kelib esa papalikning yuksalishiga qarshi Protestantizmning qarshiligi ham olib tashlangan edi. “Doimiy” (butparastlik) olib tashlangan edi, va Pavlus butparastlikning papalikka qarshi qarshiligining olib tashlanishini “imanadan qaytish” deb ta’riflaydi.
Buyuk Konstantin va 313-yildan 538-yilgacha bo‘lgan davr tarixi orqali ifodalangan murosakor ramziy cherkov cherkovning murosaga borib, imondan qaytgan davrini aks ettirgan. Ilgari papalik hokimiyatining kengayishini tiyib turgan, ‘508’ bilan ifodalangan din Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi protestantlarning imondan qaytishining timsoli bo‘lgan. Reygan Xlodvig timsolida ifodalangan. 496-yilda Xlodvig o‘z “kuch-qudrati”ni papalikka topshirgan va shu tariqa Reygan boshqaruvi yillarida tuzilgan “nopok ittifoq”ning timsoli bo‘lgan. Xlodvig, shuningdek, 508-yilda “kundalik”ning olib tashlanishini ham ifodalagan. 508-yil 1984-yilning timsoli bo‘lgan.
“Butparastlik bilan xristianlik o‘rtasidagi bu murosa, bashoratda Xudoga qarshi turuvchi va o‘zini Xudodan yuqori ko‘taruvchi deb oldindan aytilgan ‘gunoh odami’ning rivojlanishiga olib keldi. Soxta dinning o‘sha ulkan tizimi Shayton qudratining durdona asaridir — uning o‘z irodasiga ko‘ra yer yuzini boshqarish uchun o‘zini taxtga o‘tqazishga bo‘lgan urinishlarining yodgorligidir.” The Great Controversy, 50.
Reygan 1983-yildagi nutqida Sovet Ittifoqini mashhur tarzda “yovuzlik saltanati” deb atagan va ateistik kommunizmni chuqur axloqiy hamda ruhiy tahdid deb bilgan. U va Ioann Pavel II Sovet kommunizmiga qarshi yaqin shaxsiy va siyosiy hamkorlikni shakllantirdilar. Har ikkala arbob ham bu kurashni axloqiy, hatto ilohiy taqdir nuqtayi nazaridan ko‘rgan; Reygan kommunizmni qulatish uchun “Ilohiy Reja” mavjudligi haqida xususiy tarzda so‘zlagan. Reygan Fotima zohir bo‘lishlariga (“Rossiya o‘z xatolarini yoyadi” degan ogohlantirishga) qiziqish bildirgan, va bu ikki yetakchi Xudo ularning hayotini (ikkalasi ham 1981-yilda suiqasd urinishidan omon qolgan) kommunizmni mag‘lub etish bilan bog‘liq bir maqsad uchun asrab qolgan, degan mushtarak tuyg‘uni muhokama qilganlar.
Masihning shogirdlari
Reygan «Masih shogirdlari» denominatsiyasi muhitida voyaga yetgan bo‘lib, uning asoschilari katolik cherkovi papasi dajjol ekanini ochiq o‘rgatganlar. «Masih shogirdlari» cherkovining dastlabki davridagi eng ko‘zga ko‘ringan yetakchisi Aleksandr Kempbell papalikni qayta-qayta dajjol deb atagan. U munozaralari va yozma asarlarida Doniyor kitobining 7-bobidagi kichik shox, Vahiy kitobining 13-bobidagi maxluq va Salonikaliklarga ikkinchi maktubning 2-bobidagi gunoh odami — bularning barchasi Rim papalariga ishora qilishini ta’kidlagan. U ushbu talqinlardan ommaviy munozaralarda (jumladan, 1837-yilda katolik yepiskopi Jon B. Persell bilan bo‘lgan munozarada) foydalangan. Barton U. Stoun papaning boshqaruvini haqiqiy dajjol va «gunoh odami» deb atagan. Uolter Skott (bu harakatning dastlabki davridagi yana bir xushxabarchisi) gunoh odami, ya’ni Rim papasi, xristian cherkovida paydo bo‘lib, o‘zini Xudodan ustun qo‘yishi haqida yozgan.
Reyganning onasi Nelle «Masih shogirdlari» denominatsiyasining taqvodor a’zosi bo‘lib, uning bolaligida diniy qarashlari shakllanishiga eng katta ta’sir ko‘rsatgan. Reygan 11 yoshida Illinoys shtatining Dikson shahridagi «Masih shogirdlari» cherkovida suvga cho‘mdirilgan va o‘smirlik chog‘ida bu cherkov hayotida faol ishtirok etgan (jumladan, yakshanba maktabida dars bergan). U «Masih shogirdlari» denominatsiyasi bilan aloqador bo‘lgan Eureka kollejida tahsil olgan.
“Kalomni anglashda adashib qoladiganlar, maxdidxristning ma’nosini ko‘ra olmaydiganlar, shubhasiz, o‘zlarini maxdidxrist tomoniga qo‘yadilar. Endi biz uchun dunyo bilan uyg‘unlashib ketishga hech qanday vaqt yo‘q.” Kress Collection, 105.
Reygan Xlodvig timsolida, shuningdek, Buyuk Konstantinning murosasida oldindan aks ettirilgan edi. Reygan, shuningdek, 1989-yilda boshlangan oxirzamon davridan buyongi so‘nggi sakkiz prezidentning birinchisi edi. So‘nggi sakkiz prezidentning birinchisi sifatida u, xuddi Reygan singari, papalikning asl maqsadlari va papalikning kim ekanligi borasida nihoyatda chalkash tasavvurga ega bo‘lgan Donald Trampning timsolidir.
Ikkovi kelishmay turib, birga yura oladimi? Amos 3:3.
Doniyor kitobining o‘n birinchi bobidagi shartnoma asosida tuzilgan oltinchi va so‘nggi nikoh 1989-yildagi oxirzamon vaqtidan boshlanib, Donald Trump davrida yakunlanadigan tarixiy davrda yuz beradi.
“Hozirda Qo‘shma Shtatlarda cherkovning muassasalari va urf-odatlari uchun davlatning ko‘magini ta’minlash maqsadida davom etayotgan harakatlarda protestantlar papachilarning izidan bormoqdalar. Bundan ham ortig‘i, ular Papalikka Eski Dunyoda yo‘qotgan ustunligini Protestant Amerikada qayta qo‘lga kiritishi uchun eshik ochib bermoqdalar.” The Great Controversy, 573.
313-yildagi nikoh bitimi va Milan edikti 533-yildagi tarixiy voqealarga mos keladi, 533-yilda Yustinian chiqargan farmon esa o‘zini masihiy deb ataydigan, ammo papalik hokimiyatini masihiy muassasa deb ta’riflash eng yaxshi holda oksimoron, eng yomon holda esa halokatli yanglish tasavvur ekanini endilikda anglamaydigan ma’muriyat tomonidan yana amalga tatbiq etiladi.
Jamoat va davlat
Miloddan avvalgi 457-yilda Artaxerksning uchinchi farmoni siyosiy hamda diniy hokimiyat uchun milliy suverenitetni qayta tikladi.
Sen esa, Ezra, qo‘lingdagi Xudoyingning donoligiga ko‘ra, daryoning narigi tomonidagi barcha xalq ustidan, Xudoyingning qonunlarini biladiganlarning hammasi ustidan hukm qiladigan hokimlar va qozilarni tayinla; bilmaydiganlarga esa o‘rgatinglar. Kimki Xudoyingning qonunini va shohning qonunini bajarmasa, unga nisbatan hukm tezlik bilan ijro etilsin: xoh o‘lim, xoh badarg‘a qilish, xoh mol-mulkni musodara etish, xoh qamoq bo‘lsin. Ezra 7:25, 26.
Uchinchi farmon Xudoning qonunlari bo‘yicha ham, podshohning qonunlari bo‘yicha ham hukm va jazoni ijro etish vakolatini berdi. Bu farmon 1844-yil 22-oktabrda, Masih to‘satdan O‘z ma’badiga kelganida yakuniga yetgan ikki ming uch yuz yillik bashoratning boshlanishini belgiladi. Shuningdek, u miloddan avvalgi 217-yildagi Rafiya va miloddan avvalgi 200-yildagi Panium janglari orasidagi tarixiy davrda, miloddan avvalgi 207-yilda yakunlangan ikki yuz ellik yillik bashoratning ham boshlanishini belgiladi. Miloddan avvalgi 457-yilda ham fuqaroviy, ham diniy suverenitetning tiklanishi ikki omega tarzida ro‘yobga chiqadigan ikki yoqlama alfani ko‘rsatadi. Har ikki omeganing ro‘yobga chiqishi yopiq eshikni ifodalaydi: biri protestantlik shoxi uchun, ikkinchisi esa respublikachilik shoxi uchun.
Ikki ming uch yuz yillik birinchi bashorat Xudoning qonunlarini ifodalagan, ikki yuz ellik yillik bashorat esa podshohning qonunlarini ifodalagan. Bu ikki bashorat Vahiy kitobining o‘n uchinchi bobidagi yer hayvonidagi protestantizm shoxi va respublikachilik shoxini aniqlab beradi. Yer hayvonining respublikachi shoxi Doniyor kitobining o‘n birinchi bobidagi o‘n birinchi oyatdan o‘n oltinchi oyatgacha bo‘lgan qismning o‘rtasiga joylashtirilgan. Rafia bilan Paniy o‘rtasidagi o‘n yetti yillik davr miloddan avvalgi 457-yildagi uchinchi farmonning qo‘shaloq bashoratidan chiqqan bir shox bilan kesishadi. Bu ikki qirrali bashorat ham ahd xalqining yakuniy hukmini, ham o‘sha ahd xalqining ildizlari joylashgan xalqning hukmini aniqlab beradi.
Va U Abramga dedi: “Shuni aniq bilgilki, sening nasling o‘zlariga tegishli bo‘lmagan yurtda musofir bo‘ladi, ularga qullik qiladi; va ular to‘rt yuz yil davomida zulm ostida bo‘ladilar. Ammo ular qullik qiladigan o‘sha xalqni Men hukm qilaman; shundan keyin esa ular katta boylik bilan chiqib ketadilar.” Ibtido 15:13, 14.
Hizqiyol kitobida 1844-yil 22-oktabr miloddan avvalgi 573-yil 22-oktabr orqali timsoliy ravishda ifodalangan. Sanalardan biri tekshiruv sudining boshlanishini, ikkinchisi esa sud jarayonining ham boshlanishida, ham yakunida Yubiley karnayining chalinishini bildiradi. Har ikkala sana bir-biriga mos keladi va har ikkisi ham yopilgan eshikni bildiradi. 1844-yil Masih Eng muqaddas xonaga o‘tganida Muqaddas xonaning eshigi yopilganini ifodalaydi. Miloddan avvalgi 573-yil insoniyat uchun sinov muddati tugashini bildiradi; o‘shanda fidya evaziga qutqarilgan gunoh qullariga ozodlik va yashash uchun yangi yer beriladi.
Agar u shu yillar ichida qutqarib olinmasa, yubiley yilida u ham, u bilan birga bolalari ham ozod bo‘lib chiqadi. Chunki Isroil o‘g‘illari Menga xizmatkorlardir; ular Men Misr yurtidan olib chiqqan Mening xizmatkorlarimdir. Men Egangiz Xudoman. Levilar 25:54, 55.
Har ikkala 22-oktabr sanasi ham yaqinlashib kelayotgan yakshanba qonunining yopiq eshigini ifodalaydi. Adventizmga berilgan sinov muddati 1844-yilda boshlangan va yaqinlashib kelayotgan yakshanba qonuni joriy etilishi bilan tugaydi, Amerika Qo‘shma Shtatlariga berilgan sinov muddati ham yaqinlashib kelayotgan yakshanba qonuni joriy etilishi bilan tugaydi. Har ikkala yakun ham 22-oktabrning 2 300 yil va ikki yuz ellik yildan iborat ikki guvohiga mos keladi.
Rafiya va Panium o‘rtasidagi tarixiy oraliqda nihoyasiga yetadigan ikki yuz ellik yillik davr bu ikki jang oralig‘ini birgalikda o‘ziga xos ma’no kasb etuvchi ikki ramziy songa ajratadi. Ya’ni, bu nomi chegara hududi degan ma’noni anglatuvchi Rafiyadan o‘n yil keyingi va tekislikda kechib, qamal bilan yakunlangan Panium jangidan yetti yil oldingi paytdir. O‘n va yetti sonlari ramz sifatida bir necha guvohlik asosida ajdarho hokimiyatini ko‘rsatadi. Miloddan avvalgi 207-yil yerdan chiqqan maxluqning ramzi bo‘lgan Trampni Doniyor kitobining o‘n birinchi bobidagi o‘n birinchi va o‘n beshinchi oyatlar orasiga, o‘n soni bilan yetti sonining birikmasida ifodalanganidek, bashorat nuqtayi nazaridan ajdarhodek so‘zlashga hozirlik ko‘rayotgan holatda joylashtiradi.
O‘n yetti soni ham ramziy ma’noga ega bo‘lib, Rafiyadan Paniumgacha bo‘lgan tarixiy davr doirasini Paniumdan keyingi hamda Rafiyadan oldingi davrlarni ham qamrab oladigan tarzda kengaytiradi. Ptolemey IV Filopator miloddan avvalgi 221-yildan miloddan avvalgi 204-yilgacha Ptolemeylar Misrining podshohi sifatida hukmronlik qilgan va miloddan avvalgi 217-yilda Rafiyada Antiox Magnusni mag‘lub etgan. Ptolemey Rafiya jangidan oldin taxtga chiqqan va ‘o‘n yetti’ yil hukmronlik qilgan. O‘n yetti soni Rafiya jangidan oldin boshlanib, Panium jangi va Sidon qamalidan keyin ham davom etadigan hamda 330-yil timsolida ifodalangan insoniyat uchun sinov davrining yakunigacha cho‘ziladigan tarixiy davrni bildiradi. Smirna jamoati davriga oid ikki yuz ellik yillik bashorat 64-yilda boshlanib, 313-yildagi Milan edikti va nikoh shartnomasi bilan yakunlangan.
Buyuk Konstantin Pergam jamoatining tarixini ifodalaydi; bu tarix 313-yilda boshlanib, 538-yilda tugagan. 313-yilda ikki yuz ellik yillik bashorat yakunlanganidan keyingi dastlabki ‘o‘n yetti’ yil yo‘l ko‘rsatuvchi uchta belgiga ega. 313-yil — Milan edikti yili; 321-yil — birinchi yakshanba qonuni yili, imperiyaning bo‘linishi esa 330-yil bilan belgilanadi. 330-yil insoniyatning sinov muddati tugashini belgilovchi yakuniy yakshanba qonunini ifodalaydi. Shu sababli o‘n yetti soni Rafiyadan oldin boshlanadi va Panium hamda Sidondagi harbiy yurishdan ancha keyin tugaydi. Doniyor kitobining o‘n birinchi bobidagi o‘n oltinchi oyat Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi yakshanba qonunini ifodalaydi.
Smirna haqidagi bashorat Hizqiyoning ogohlantirish xabarining o‘zagini tashkil etuvchi qamal alomatini aniq ko‘rsatib beradi. Quddusning vayron qilinishiga oid ikki misolda ko‘rsatilganidek, yakshanba qonunidan oldin keladigan yo‘l belgisi qamaldir, biroq u yirtqich hayvon tasvirining shakllanishini boshlab beruvchi Milan edikti hamdir.
Qamal paytida shartnomaga asoslangan nikoh yurishi bo‘lib o‘tadi. Bu 496-yilda Xlodvig timsolida oldindan aks ettirilgan va Reygan bilan boshlangan nikoh yurishining fraktalidir, biroq nikoh sari yakuniy yurish Yustinianning 533-yildagi farmoniga hamda 313-yildagi Milan ediktiga mos keluvchi qamal paytida boshlanadi. Har ikkala tarixiy marra yakshanba qonunidan oldin keladi. 313-yil 321-yildagi birinchi yakshanba qonunidan oldin kelgan, 533-yildagi farmon esa 538-yilda Orleandagi uchinchi soborda qabul qilingan yakshanba qonunidan oldin kelgan. Qonunchilikning qandaydir bir shakli Yustinian farmonining ham, Milan ediktining ham bashoratga oid xususiyatlarini ro‘yobga chiqaradi, ayni paytda shartnomaga asoslangan ramziy nikohning qandaydir bir shakli joriy etiladi.
O‘sha farmon chiqarilganda, tayyorgarlik ko‘rish uchun juda kech bo‘ladi, chunki sinov davri eshigi, Misrda birinchi Fisih bayrami paytida yopilgani singari, protestantlik shoxi uchun ham uzil-kesil yopilgan bo‘ladi. Shundan so‘ng navbatdagi yo‘l belgisi bo‘lgan yakshanba qonuni nafaqat maxluqning tasviri to‘liq shakllantirilganini, balki maxluq tamg‘asining majburiy joriy etilishini ham ko‘rsatadi. Fisih bayramidan keyin Fir’avn va uning lashkari Qizil dengizda halok bo‘lgani qanchalik aniq bo‘lsa, yakshanba qonuni ham respublikachilik shoxi, ya’ni Vahiy kitobining o‘n uchinchi bobidagi yerdan chiqqan maxluq uchun sinov davrining tugashini shunchalik aniq belgilaydi.
Miloddan avvalgi 207-yilda yakunlanadigan ikki yuz ellik yillik davr Panium tekisligida boshlanib, Sidon qamali bilan tugaydigan bo‘lajak harbiy yurishga tayyorgarlik ko‘rayotgan Antiox Magnus timsolida ifodalangan Donald Trampni ko‘rsatadi. Panium jangidan so‘ng Ptolemeylar lashkarboshisi etoliyalik Skopas omon qolgan qariyb 10 000 askari bilan Sidon shahriga qochdi. Antiox uning ortidan quvib borib, Sidonni ‘qamal’ qildi. Iskandariyadagi Ptolemeylar hukumati yordam qo‘shinini yubordi, ammo bu qo‘shin muvaffaqiyatga erisha olmadi. Ochlikdan halok bo‘lish xavfi ostida qolgan Skopas shaharni taslim qildi. Antiox Skopasning ketishiga ruxsat berdi; keyinchalik Skopas Misrga qaytdi va oxir-oqibat u yerda xiyonat va mablag‘larni o‘zlashtirish ayblovlari bilan qatl etildi. Sidon qamali Antioxning Panium jangidan keyingi Kelesuriyani zabt etish jarayonini yakunladi.
Opa Uayt Uriya Smitning “Daniel va Vahiy” kitobini “Xudoning ko‘maklashuvchi qo‘li” deb ataydi. Smit Doniyor kitobining o‘n birinchi bobidagi o‘n to‘rtinchi va o‘n beshinchi oyatlarga yozgan sharhida Antioxning ikki bosqichli yurishini ko‘rsatib beradi.
Misrning yosh shohining tarbiyasi Rim Senati tomonidan M. Emilius Lepidga topshirildi; u esa o‘sha saroyning keksa va tajribali vaziri Aristomenesni uning vasiyi etib tayinladi. Uning birinchi ishi ittifoq tuzgan ikki shoh — Filip va Antioxning tahdid solayotgan bostirib kirishiga qarshi chora ko‘rish bo‘ldi.
“Shu maqsadda u, o‘sha paytda misrliklar xizmatida bo‘lgan AEtoliyaning mashhur sarkardasi Skopasni qo‘shin uchun qo‘shimcha kuchlar to‘plash maqsadida uning ona yurtiga yubordi. U qo‘shin tuzib, Falastin va Koele-Suriyaga yurish qildi (Antiox esa Kichik Osiyoda Attalus bilan urush olib borayotgan edi) va butun Yahudiyani Misr hokimiyatiga bo‘ysundirdi.
“Shunday qilib, ishlar bizning oldimizdagi oyatning bajo bo‘lishi uchun mos holatga keltirildi. Chunki Antiox, rimliklarning ko‘rsatmasiga binoan Attal bilan bo‘lgan urushini to‘xtatib, Falastin va Kele-Suriyani misrliklar qo‘lidan qaytarib olish uchun zudlik bilan choralar ko‘rdi. Unga qarshi turish uchun Skopas yuborildi. Iordanning manbalari yaqinida ikki qo‘shin to‘qnashdi. [Panium] Skopas mag‘lub etildi, Sidongacha quvib borildi va u yerda qattiq qamal qilindi. Misrning eng qobiliyatli uch sarkardasi o‘zlarining eng yaxshi qo‘shinlari bilan qamalni bekor qilish uchun yuborildi, ammo muvaffaqiyatga erisha olmadi. Nihoyat, Skopas ochlikning ozg‘in va qo‘lga ilinmas sharpasi timsolida o‘zi bardosh bera olmaydigan bir dushmanga duch kelib, faqat jon saqlab qolish sharti bilan — sharmandali shartlar ostida — taslim bo‘lishga majbur bo‘ldi; shundan so‘ng unga va uning o‘n ming odamiga, talangan va yalang‘och holda, chiqib ketishga ruxsat berildi. Mana shu yerda shimol podshohi tomonidan eng mustahkam qal’ali shaharlarning olinishi namoyon bo‘ldi; chunki Sidon o‘zining joylashuvi hamda mudofaa inshootlari jihatidan o‘sha davrning eng qudratli shaharlaridan biri edi. Mana shu yerda janubning qurollari qarshilik ko‘rsata olmagani, shuningdek, janub podshohi tanlagan xalqning ham muvaffaqiyatsizlikka uchragani ko‘rindi; ya’ni, Skopas va uning etoliyalik qo‘shinlari.” Daniel and the Revelation, 257, 258.
Miloddan avvalgi 207-yilda yakunlanadigan ikki yuz ellik yillik davr Donald Trumpni ko‘rsatadi. Sharq va G‘arbning shartnoma asosida tuzilgan nikohi hamda Milan edikti bilan 313-yilda yakunlanadigan ikki yuz ellik yillik bashorat Amerika Qo‘shma Shtatlarida maxluq tasvirining shakllanishini ko‘rsatadi. 313-yilda boshlangan Pergamos jamoati papalik hokimiyati taxtga o‘tirishidan avval nasroniylik butparastlik dini bilan murosaga kelib, e’tiqoddan chekingan tarixiy davrni ifodalaydi. Pergamos va 313-yil Amerika Qo‘shma Shtatlarida maxluq tasvirining shakllanishi orqali ifodalangan murosaning timsolidir. Bu nasroniylik bilan papalik Rimi o‘rtasidagi murosani ifodalaydi, chunki katolitsizm dini nasroniy muassasa niqobiga burkangan butparastlikdan boshqa narsa emas. 1776-yilda boshlanib, shu yili yakunlanadigan ikki yuz ellik yillik bashorat ham Amerika Qo‘shma Shtatlariga taalluqlidir. Shunday qilib, ikki yuz ellik yillik bashoratlarning uchalasi ham Vahiy kitobining o‘n uchinchi bobidagi yerdan chiqqan maxluqning bashoratga oid muayyan bir jihatini yoritadi va uchalasi ham o‘n yetti soni bilan ifodalangan bashorat yo‘nalishlari doirasida yakunlanadi.
Yakshanba qonuni — Qo‘shma Shtatlar ajdaho singari so‘zlaydigan paytdir, xalqning so‘zlashi esa uning qonun chiqaruvchi va sud hokimiyati organlarining harakatidir.
«Xalqning “gapirishi” — uning qonun chiqaruvchi va sud hokimiyati organlarining harakatidir». Buyuk kurash, 442.
Tramp na sudlov, na qonun chiqarish vakolatiga ega, shu bois tez orada keladigan yakshanba qonuni Kongress tomonidan qabul qilinadi. Biroq papalik hokimiyatini qo‘llab-quvvatlaydigan har qanday harakat yakshanba qonunining timsoli bo‘lib xizmat qiladi. 533-yilgi farmon va 313-yilgi edikt maxluqning tasviri shakllantiriladigan davrning boshlanishini ko‘rsatadi. Bu davrning yakuni tez orada keladigan yakshanba qonunidir va Iso har doim yakunni boshlanish orqali tasvirlaydi; shunday ekan, Trampning Muqaddas Kitob bashoratidagi Masih dushmaniga biror-bir “imtiyoz” beruvchi ijro farmoni orqali amalga oshiradigan harakati faqat omegada — Qo‘shma Shtatlar “o‘z davlat boshqaruvi tamoyillaridan yakshanba qonunini qabul qilish darajasida voz kechadigan” paytda — nihoyasiga yetadigan harakatning alfasini ifodalagan bo‘lar edi.
“Yakshanba kunini majburan joriy etish harakatida qatnashayotganlarning ko‘plari ham bu qadamning ortidan qanday oqibatlar kelishini ko‘rmay, ko‘r bo‘lib qolganlar. Ular o‘zlari diniy erkinlikka to‘g‘ridan-to‘g‘ri zarba berayotganlarini anglamaydilar. Muqaddas Kitobdagi Shanba kunining da’volarini va yakshanba institutining tayanib turgan soxta poydevorini hech qachon tushunmaganlar ko‘p. Diniy qonunchilik foydasiga qilingan har qanday harakat, aslida, ko‘p asrlar davomida vijdon erkinligiga uzluksiz qarshi urush olib borgan papalik foydasiga yon berishdir. Yakshanbaga rioya qilish o‘z mavjudligini go‘yoki xristian muassasasi sifatida “gunohkorlik siri”dan qarzdordir; va uni majburan joriy etish rimchilikning tamal toshi bo‘lgan tamoyillarni amalda tan olish bo‘ladi. Qachonki xalqimiz o‘z hukumatining tamoyillaridan shu darajada voz kechib, yakshanba qonunini qabul qilsa, bu ishda protestantizm papalik bilan qo‘l biriktirgan bo‘ladi; bu esa uzoqdan beri yana faol istibdodga otilib kirish imkonini poylab kelgan zulmga hayot bag‘ishlashdan boshqa narsa bo‘lmaydi.” Testimonies, 5-jild, 711.
“Diniy qonunchilikni qo‘llab-quvvatlovchi” har qanday “harakat aslida papalikka yon berish amalidir”, va bunday harakatlar tez orada joriy etiladigan yakshanba qonunidan oldin sodir bo‘ladi.
“Ushbu kunga sajda qilishni majburiy etuvchi farmon butun dunyoga yoyilishi lozim. Muayyan darajada u allaqachon yoyilgan. Bir necha joylarda fuqaroviy hokimiyat ajdarning ovozi bilan gapirmoqda, xuddi butparast podshoh ibroniy asirlarga gapirganidek.” Signs of the Times, 1897-yil 6-may.
Bu masalalarni keyingi maqolada davom ettiramiz.