Saar ñaareelu Dañeel dafay màndargaal malaaka ñaareel bi ci saar fukkeek ñeentu Peeñu ma. Ci noonu, dafay màndargaal nattu ñaareel bi ci ñetti nattu, yu ñuy misaal ci nattu ci wàllu lekk, nattu ci wàllu gis topp ci, ba mujee ci nattu turnesol. Ñetti nattu yooyu yépp, yu nekk itam màndargay yoon ci waxyu, nekk nañu ci yégleb malaaka bu jëkk bi ci saar fukkeek ñeentu Peeñu ma. Ni ko malaaka bu jëkk bi ci saar fukkeek ñeentu Peeñu ma ame, saar bu jëkk bu Dañeel itam am na benn bu nekk ci ñetti nattu yooyu.

Ñaareelu ñaareel bi, walla yëgleb malaaka ñaareel bi, dafay tambalee ci mujj ga ñaareelu nattu bi. Saar bi ñaareel di topp saar bi jëkk bi. Jeexitalu ñaareelu nattu bi moo tàmbali ñaareelu nattu bi ci toppante gu xóot. Jamono ji ñaareelu nattu bi di tegtal, dañu ko misaale woon ak juróom-ñaar-fukk at yi ñu tëj Daniel, yi tàmbalee ak nootug Jehoiakim te jeex ci ndigalu Cyrus. Bi mujj ga juróom-ñaar-fukk at yooyu di jege, Daniel xamoon ci Kàddu Yàlla gu yonent ne mujj ga bëgg na agsi.

Ci atum Darayus doomu Ahasuerus, mi bokk ci askanu Medes te ñu ko def buur ci nguurug Kalde yi; ci atum njëkkam ci nguuram, man Danyeel xam naa ci téere yi limub at yi, yu kàddug Boroom bi waxoon Yeremiya yonent bi ne, dina matal juróom-ñaar-fukk at ci yàqu-yàqu Yerusalem. Daniel 9:1, 2.

Danyeel moo di wone nit ñi Yàlla ci fan yu mujj yi, ñi xam te nangu tekkiin bu misaal bi nekk ci juróom-ñaar-fukk at yi ca ngàpp ga, te xam-xam boobu am na lu jiitu tuuti jeexital juróom-ñaar-fukk at yu misaal yooyu. Nit ñi Yàlla déggal nañu xam ngàpp gu juróom-ñaar-fukk at gi, waaye li Danyeel di wone mooy xam ne juróom-ñaar-fukk at yooyu daanuy tegtal jamono ju wax ci kanam jigeen ci 11 Sàttumbar 2001 ba ci yoonu Dibeer bi. Ci Danyeel, at yooyu jeex nañu ci ndigalu Sirus, te loolu mooy li di tegtal ci fan yu mujj yi yoonu Dibeer bi ca États-Unis.

Lu yàggul laata yoonu dibéer bi, ñoñi Yàlla dañuy yeewu, ba am dégg-déggu waxyu bi ñu màndargaal ci juróom ñaari fukki at yi di màndarga. At yooyu di màndarga tàmbali nañu ci Jehoiakim, miy màndargaal 11 sàttumbar 2001, bés ba, bi Lislaamu Musiba ñetteel mi dikkee, malaaka mu am kàttan mi ci Peeñu fukk ak juróom ñett wàccoon te yégle daanug Babilon. Daanug Babilon mooy màndargaal xebaaru ñaareelu malaaka mi, te ca 11 sàttumbar 2001 la ñaareelu diiru nattu bi tàmbali ci ñi lekk téere bu làqu bi nekkoon ci loxol malaaka mi. Diir boobu, bi ñu màndargaal ci juróom ñaari fukki at yi di màndarga, day wéy ba ci yoonu dibéer bi.

Bu muj gi di jege, ni ko Daniel doon màndargaal ca atum jëkk bu nguuru Darius, askanug Yàlla dafay yéewoo mbirum nattu nataalu rab wi. Dañu masoon a dégg yenn ci dëgg yi aju ci nattu nataalu rab wi, waaye wàll wi ñuy doora dégg bu diiru ñaareelu malaaka bi ci waxyu bi desee tuuti mu jeex dafa nëbbu woon ci lëndëm. Bi Daniel di gëstu Kàddug Yàlla gi aju ci waxyu, ba mu yégee li juróom-ñaar fukki at yi tekki, loolu yóbbu ko ci ñaan, ni ñu ko yóbboo woon ci ñaan bi mu yégee ne xadatub Nebuchadnezzar ci mbirum gént bi mu géntoon ci nataal bi doon mbirum dund walla dee. Ci Daniel saar juróom-ñeent, ni ci Daniel saar ñaar, bi Daniel di ñaan, jot na leeru waxyu.

Waaw, bi mayoon wax ci ñaan gi, góor gañu tudde Gàbriyel, mi ma gisoon ci peeñ ma ca njàlbéen ga, ñëw ci gaaw lool, daldi laal ma ci waxtu saraxu ngoon gi. Te mu xamal ma, wax ak man, ne ma: “Éy Danyeel, léegi dikk naa ngir jox la xel mu leer ak degginu xam-xam.” Daniel 9:21, 22.

“xam-xam ak dégg-dëgg” bi ñu joxoon Dañeel bi muy ñaan, méngoo na ak ñaanam bi nekk ci ñaareelu xaaj bi.

Noonu Danyeel dem këram, te xamaloo mbir mi Hananya, Misael ak Azarya, xaritam yi: ngir ñu ñaan yërmande ci Yàlla asamaan bi ngir kumpa googu; ngir Danyeel ak moroomam bañ a reyoo ak desi boroom xel yi ci Babilon. Noonu ñu feeñal Danyeel kumpa googu ci njël guddi. Noonu Danyeel sant Yàlla asamaan bi. Danyeel 2:17–19.

Ciwe ci rëkk, ñaari ñaanu Daniel benn ñaan lañu. Ñoom ñaar ñépp ame nañu ci biir jaar-jaaru taarix bu ci mel ne muy tektal seetu gis-gis bu malaaka ñaareel bi, bi xew diggante 11 Septàmbar 2001 ak yoonu Dibbeeri bésub Noflaay bi di ñëw ba noppi. Ak teey ga dee gu Nebukadnetsar di jëfandikoo, ak xam-xam bu yonent ci juróom-ñaar-fukk at yi Yirmiya wax ak giñ gu juróom-ñaari yoon yi Muusaa wax, Daniel ñaan na ñaanu Levitik ñaar-fukk ak juróom-benn, te muy ñaan Yàlla ngir Mu feeñal ko kumpa gu mujj gi ci waxi yonent yi nekk ci Biibël bi. Kumpa googu la Yowaana tudde Peeñug Yeesu Kirist.

Ci saraxale juróom-ñaareel bi, Daniel nekk na ci jamono ju ñu wara jële benn nguur jox beneen. Babilon dafa daanu woon léegi ci loxoy Med ak Pers, ndaxte mooy at mu jëkk ci nguurug Daryus; noonu mu teg waa Yàlla yi ci fan yu mujj yi ca bérab bu soppeeku boobu, bi ñu màndargaaloon ci doxalin malaaka bu jëkk ba, ak itam ci doxalin malaaka bu ñetteel ba.

Yëngu-yëngub Filadelfi bu Millerite yi jàll na dem ci Lawdise ci atum 1856, te yëngu-yëngub Lawdise bu Future for America day jàll dem ci yëngu-yëngub Filadelfi bi ci njeexitalu ñetti fan ak genn-wàll yi muy nekk bu dee ci mbedd mi ñu wax ci Peeñu, saar fukk ak benn. Nattu bi yëngu-yëngub Filadelfi bu Millerite yi jàllul woon, dale ko ci 1856 ba 1863, dafa aju woon ci njàngalem “juróom-ñaari jamono.”

Nattu Future for America bu Laodice gi moo xëy ci bëgg-bëggu xam seen taxawaayu tasaar, te gannaaw loolu dugg ci ñaan ak jëfandikoo gi nekk ci Leviticus ñaar-fukk ak juróom-benn. Daniel nekkoon ci waxtu jéggi diggante nguurug Babilon ak nguurug Medo-Persia, te tuuti la woon bala jeexal jamonoy juróom-ñaar-fukk at yi, yi dogalu Cyrus di fësal. Juróom-ñaar-fukk at yooyu mooy taxawaayu ñaanu Daniel, te juróom-ñaar-fukk at yooyu dañuy tegtal “juróom-ñaari yoon” yi Musaa wax. Ñaari ñaani Daniel yépp ànd nañu ak waxtu jéggi gi “juróom-ñaari yoon” yi di màndargaal ci yëngu-yëngu malaaka bu njëkk bi, te itam ci yëngu-yëngu malaaka bu ñetteel bi.

“Kumpa” gi ñu feeñal Dañeel mooy feeñal gi ci nataalu Nabukodonosor. “Kumpa” gi ci nataalu Nabukodonosor ci fan yu mujj yi mooy ne nataal bi dafay misaal juróom-ñetti nguur, te du ñeent. Ci jukki yu jiitu yi bokk ci wàll wi, “Juróom-ñetteel bi bokk na ci juróom-ñaar yi,” wone nañu dëgg gii ba pare. Ci biir kumpa googu la ñu feeñale waxtu wi coppite gi di am, bu juróom-ñetteel bi, bi bokk ci juróom-ñaar yi, agsee. “Kumpa” gi ci nataalu Nabukodonosor mooy li dëggal ndekkitel béjjénu Porotestaantism bu dëggu ak béjjénu Repiblikaanism. Ñaari ndekkite yooyu dañuy wone ne béjjén bu nekk mooy juróom-ñetteel bi, waaye bokk na ci juróom-ñaar yi; te coppite gi jóge ci juróom-benneel bi jëm ci juróom-ñetteel bi, ci béjjén yooyu ñaar, dafay am ci biir waxyu bi ci wàllu ab nattu bu lëkkaloo ak “juróom-ñaari yoon” yu Musaa. Coppite gi dafay am, ni ko Dañeel misaale, tuuti laata ndogalu Sirus, ndogal boobu di misaal ndogalu yoonu dibéer ci Réew yu Bennoo yu Amerig. Noonu, bu yoonu dibéer bi jotee, ci ay yëngu-yëngu yu gaaw, gaaño-gaaño gi waroon a rey nguurug Paap bi dafay wér, nguurug Paap bi di doon bopp bu juróom-ñetteel bi bokk ci juróom-ñaar yi, moom itam di jaar ci coppite gu aju ci waxyu, ni ko nataalu Nabukodonosor ci saar ñaareelu Dañeel misaale.

Kon Daniel dem Arioch, mi buur bi nguur gi ngir rey boroom xam-xami Babilon; mu dem ne ko noonu: Bul rey boroom xam-xami Babilon yi; yóbbu ma kanam buur bi, te dinaa xamal buur bi tekkital gi. Noonu Arioch gaaw a yóbbu Daniel kanam buur bi, ne ko noonu: Gis naa nit ku bokk ci ñiñu jàpp ci Yuda, ki dina xamal buur bi tekkital gi. Buur bi tontu ne Daniel, mi turam di Belteshazzar: Ndax man nga maa xamal gént gi ma gis ak tekkitalam? Daniel 2:24–26.

Bi ñu feeñalee Daniel kumpa gi, dañuy tudd turam yi ñaar yépp, di wone ne moom mooy misaal askanu kóllëre gi, ñi door a dugg, ci bés yu mujj yi, ci yëngu-yëngug Filadelfi, gu téeméer ak ñeent-fukk ak ñeenti junni ñi. Dafay wone jikkoy jaamu Yàlla ji ci li muy ñaan ñu bañ a rey kenn ndax li mu mënul a dégg “kumpa” gi. Jikkoom dafa wuute ak gu Arioch, jaamu Nebuchadnezzar juy wut ngërëmu buur bi ci li mu gis Daniel. Noonu Daniel di leeral li wuute diggante feeñug waxyu gu dëggu gi ak gu boroom xam-xami Babilon yi, bi muy tontu laaju Nebuchadnezzar ci beneen laaj; ba noppi, lu wuute ak li Arioch def, jëfandikoowul xam-xamam ci “kumpa” gi ngir yékkati boppam, waaye dafa màggal Yàllay asamaan.

Dañeel tontu ci kanamu buur bi ne: Kumpa gi buur bi laaj, boroom xam-xam yi, xettukat biddéew yi, njiit yi, ak ramkat yi mënuñu ko won buur bi; waaye am na Yàlla ci asamaan, miy feeñal kumpa yi, te moo xamale buur Nebukadnesar li di xew ci fan yu mujj yi. Sa gént, ak peeñu sa bopp bi ci sa lal, ñoy yii. Dañeel 2:27, 28.

Daniel tàmbali na wone “kumpa” gi ci xamle ne “kumpa” la gu leeral li war a am ci jamonoy mujj yi. Kumpa gi ci taariix wu nëbbu wi jëm ci juróom-ñaari dënnu yi mooy xamle li war a am ci jamonoy mujj yi. Nataalu Nebuchadnezzar ab xaaj la ci kumpag jamonoy mujj yi, kumpa gi ñuy dindi tayu wi ko tëj tuuti laata jamonoy nattu ji di jeex. Dañu koy feeñal tuuti laata jamonoy nattu ji di jeex, ci jamonoy jàll gi, bu ñaari béjjéni rab wi jóge ci suuf yépp di nekk juróom-ñetteel bi bokk ci juróom-ñaar yi, ni ko Daniel misaale woon ci atum nguuru Darius mu jëkk.

Yaw buur, ci sa lal, sa xel dafa yéegoon ci li war a xew gannaaw gi; te Ki di feeñal kumpa yi xamal na la li war a xew. Waaye man nag, du ndax am naa xel mu ëpp bu kenn ku dund, la tax kumpa li feeñu ma ko, waaye ngir ñi di xamal buur bi tekki bi, ak ngir nga xam xalaati sa xol. Daniel 2:29, 30.

Dañeel saxal na dëgg gi ci ab seede bu ñaareel buy dëggal ne gént gi Nebukadnesar gént aju na ci fan yu mujj yi, bi mu naan: “ki di feeñal kumpa yi xamal na la li nar a am,” “gannaaw lii.” Gannaaw loolu Dañeel leeral na ne du ngir moom lañu joxe kumpa gi, walla ndax mu ëpp xel bépp beneen nit, waaye jox nañu Nebukadnesar “kumpa gi” “ngir ñi nar a xamle firite bi.” Joxees na “kumpa gi” ngir ñi nar a jottali “firiteb” gént gi buurub Babilon bi ci wàllu ruu, ci fan yu mujj yi. Kumpa gi, téeméeri junni ak ñeent-fukki junni ak ñeenti junni ñi lañu ko jagleel, ndax “kumpa gi” ñeel na ñiy yégle daanug Babilon gu mujj gi ci fan yu mujj yi. Gannaaw loolu Dañeel feeñal na gént gi aju ci nataal gi, gi ñu nëbboon ci lëndëm te jur nattu buy dogal dund mbaa dee.

Yow, buuru bi, gis nga, te xoolal benn xëmm bu réy. Xëmm boobu bu réy, leeram dafa yéem, taxawoon na ci sa kanam; te melokaanam dafa tiitloo. Boppam woon wurus wu set, dënnam ak loxoom xaalis lañu woon, biiram ak cofam xänjar lañu woon, tànkam yi weñ lañu woon, te tànkam yi ci suuf, benn xaaj weñ la, benn xaaj ban la. Gis nga ba keroog ab doj ñu ko dagg, waaye du ak loxo, te mu daldi dóor xëmm bi ci tànkam yi, yi doon weñ ak ban, ba damm leen xàjj-xàjj. Noonu weñ wi, ban bi, xänjar bi, xaalis bi, ak wurus wi, yépp daldi dammandoo xàjj-xàjj, ba mel ni mbëj mi ci pegu noflaay gu tàng; ngelaw li yóbbu leen, ba kenn wàccu fi ñoom nekkoon. Te doj ba dóoroon xëmm bi daldi nekk tund bu réy, feesal suuf sépp. Loolu mooy gént gi; te dinanu wax buuru bi firi gi ci kanamam. Daniel 2:31–36.

Géntu Nebukadnesar saxale woon nguuru yi ci kàdduy yëgleb Biibël bi, dale ci jamono ji mu nekkoon ba ci fan yu mujje yi, ba noppi ñaar-fukki ñeent junni ñenti, yi Daniel diir ci ay waxam yu mu dëggewoon Nebukadnesar, te itam diir ci doj wi ñu daggóon te loxo du ko liggéeyal, mi yàq nguuru yi ci suuf yi nataal ba diir, te gannaaw loolu mu doon tund wu fees àddina sépp. Gént gi doon na ci fan yu mujje yi, ci bérab bu jëfandikookat yëgleb ba soppeeku, fa ñaar-fukki ñeent junni ñenti di jot kumpa gu mujj gi ci yëgleb bi mu yeesal leen.

Niki raaya bu bëjjénu Porotestaan bu dëgg bi, ñoom nag dañuy yóbbu bataaxalu malaaka ñatteel mi àddina buy dee. Bataaxal boobu day gën a kawe ba nekk woote bu dëgër, ca jamono ji ñuy sàmp yoonu Dibéer bi ca Réewi Amerig yu Bennoo yi, ba ñuy teg màndarga rab wi ci kaw nit ñi. Bala ndigal loolu di génn, ñi Daniel di màndargaal ci fan yu mujj yi dinañu jànkonte ak nattu nataalu rab wi. Nattu boobu nattu bu aju ci gis la, te dafay laaj ñi Daniel di màndargaal gis yëngu-yëngu yiy jur ndigalu yoonu Dibéer bi. Dañu leen di nattu ngir xam ndax tànn nañu doxalinu Yàlla wi leen di may ñu gis nattu nataal bi làqu ci lëndëm gi. Seen nattu dafay laaj ku nekk suufeel boppam te nangu ay tooñam. Dafay laaj itam ñu nangu ne joxees na Daniel dégg-dégg ci ay gént ak ay peeñu, ndax su ñu bañee déglu baatu Daniel buy woote ci màndiŋ mi, dañuy mel ni ña gàntaloon bataaxalu Yaxya Aji Sóob ca jamonoy Kirist.

Rakku White xamal na nu ne téeré Daniel ak Révélation di jàppante, te baat bi mu jëfandikoo, “jàppante,” dafay tekki yóbbu ci matug mat. Ci mujju weeru sulet 2023, Gaynde gi dëkk ci xeetu Yuda tàmbalee ubbi sël yi ci Révélation de Jésus-Christ, ni Mu ko digoon def balaa waxtu porobaasioŋ jeex. Ci def loolu, Mu ràññee dëgg-yàlla yu biblik yi ñu doon baax a xam bu yàgg, waaye léegi waroon na leen a xam ci wàllu jamono yu mujj yi.

Benn ci dëgg yi mooy ñaari seede yi ci Peeñu 11. Beneen mooy taariix bi di matale gu mat sëkk “juróom-ñaari dënn-dënn yi” ci Peeñu 10. Mu indiw na dëgg yu jóge ci rëdd yi sell yi ngir yeesal, yu wax ci tiis-bu-bëggadi 18 Sulet 2020. Jëfandikoo na ñeenti màndarga yi nekk ci benn ku nekk ci rëdd yi sell yi ngir yeesal, te yu melal taariixu dooleel waxtaan wu njëkk ba ca àtte ba, ci anam wu ba léegi kenn xamoonul. Daniel saar 2 yeggale na bari ci xalaat yooyu ci mat gu mat sëkk, doonte dëgg yu xóot yooyu nëbb nañu ci lëndëm ngir ñi bëggul lekk yoonu liggéey bi ñu tudde Alfa ak Omega.

Ci jeexal njàngum kapit 2 bu Daniel bii, dinañu dajale te boolee benn ci dëgg yi ak waymark yi ñu matal ci kapit 2 bu Daniel. Ci def noonu, nuy xamle ne kumpa gi ñu feeñalal Daniel ci peeñu guddi ga mooy tegtal dëgg yooyu sax ak ñaari màndarga yooyu.

Nun dina nettali mbind mi ak dogal gi ci bind bi di ñëw.

“Boroom bi am na ay yoonam yu mu tànn ngir daje ak nit ñi ci seen ay juumte ak seen delluwaat ci ginnaaw. Yonnentam yi yónni na leen ngir yégle seede gu leer ngir yeewu leen ci seen nelawug xel, te ubbi ci seen xam-xam baat yu am solo yu dund, mooy Mbind mi Sell mi. Nit ñii waruñu nekk waarekat yu rekk, waaye ñu war a nekk ñi di toppatoo diine, yëglekat leer, sàmmkat yu takku yu dégg, ñiy gis lor gi leen di ameaal te artu mbooloo mi. War nañu mel ni Kirist ci seen farlu gu tar, ci seen xel mu mat te am pexe, ci seen jéef yu ci boppu nit—ci ngéen ga, ci lépp lu bokk ci seen liggéeyu toppatoo bi. War nañu am jokkoo gu dund ak Yàlla, te war nañu xam bu baax waxi yonent yi ak njàngale yu jëm ci jëfe ci Testament bu Yàgg ba ak Testament bu Bees ba, ngir man a génne ci dencukaayu Kàddug Yàlla mbir yu bees ak yu yàgg.” Testimonies, volume 5, 251.