«Ci Kàdduug Yàlla bi, téere yépp yu nekk ci Biibël bi dajaloo fii te mujjee fii. Fii la matale téere Daniel bi nekk.» Acts of the Apostles, 585.
Dëgg gi Yowaana tudd “Peeñum Yeesu Kirist,” te Gayndeg giiru Yuda di dindi màndarga yi ko tëj ngir ñoñam, dale ko ci weeru sulet 2023, dafay mat sëkk bu ñu boolee téereb Dañeel ak téereb Peeñu. Saaru ñaareel bi ci téereb Dañeel dafa màndargaal xibaaru malaaka mu ñaareel mi ci wàllu nattu gi aju ci nataalu rab wi ci fan yu mujj yi. Dafa leeral doxalinu nattu ak diiru nattu bu ñu ràññatle.
Jamono ak jaar-jaar yi ci ñaareelu saar bi ci téereb Daniel, te juróom-ñaar-fukki at yi Daniel nekkoon ci njaam ñoo leen màndargaal, doonoon nañu misaalu jamonoy nattu bi Porotestaa yi jaar ci taarixu Millerite. Porotestaa yi àntuñu ci seen jaar-jaaru nattu, ba mujj nekk doomi Rome yu jigéen. Ci wàllu waxyu, doom ju jigéen dafay doon misaalu ndeyam; te Rome ab rab la ci waxyu. Seen ñàkk a àntu ak seen soppiku gu ci topp ba ñu nekk doomi Rome yu jigéen, ñoo di misaalu nattu bi jëm ci nataalu rab wi ci sunu taarixu jamonoy tey, ndaxte soppiku nañu ba nekk nataalu rab wi. Kon, juróom-ñaar-fukki at yi Daniel nekkoon ci njaam, ak itam taarixu yégleb ñaareelu malaaka mi ci jamonoy yëngu-yëngub Millerite, ñoo màndargaal sunu jaar-jaaru nattu bu jamonoy tey.
Ci jaar-jaari yëgle bu ñaareel bi, bi tàmbalee 11 Sàttumbar 2001, am na ab diir bu xóot ak ab yoonu nattu gu ñu tegtal ci misaal, ni ko wonee kër-kërug Nebukadnesar gu ñu gis ci géntam ci mbindum rab yi; ndaxte ci waxi kàdduy Yàlla, nguur itam rab la. Nebukadnesar ak kilifay diiney Kalde yi di wone ñiy réer ci natt ba, waaye Daniyel ak ñetti góor ña ñu tedd ci ngëm di wone ñi jàll natt ba. Man naa mel ne du noonu, waaye sàccug Nebukadnesar dëggal nañu ko ci saraxsar bu ñetteel bi ci téereb Daniyel.
Ci yoonu nattu bi, bi ñu misaal ci saar bu njëkk bi ak bu ñaareel bi ci téereb Daniel, am na ay màndargay waxyu yu ràññiku, yu dëppoo ak dëgg yi ñu biral ci lu yàggul ci téereb Peeñu. Ci saar bu njëkk bi, “fukki fan” ñoo doon màndargaal diirub nattu bi mujj a tax Daniel wone melokaanu ku gën a rafet te gën a am yaram ndax li mu doon lekk lekkug asamaan, fekk weneen xeetu góor ñi ñu futt di wone melokaanu ña doon lekk lekkug buur bi. Ci waxyu, buur mooy nguur, te ci waxyu, buur walla nguur, rab la itam. Ñi seen kanam wone woon njureefi lekk lekkug buur bi, ñoo wone woon melokaanu rab wi.
Ci xaj bi ñaareelu Daniel, Daniel doon ñaan ngir xam “kumpa” bu nëbbu bi jëm ci géntu nataalu Nebukadnesar. Waroon na xam li géntu ga nekkoon, ak it li mu tekkee. Moom dafa teewal ñi ci bés yu mujj yi di wut a xam kumpa yi ànd ak ubbiteg Peeñug Yeesu Kirist, ndaxte ubbiteg Peeñug Yeesu Kirist mooy “kumpa” bu mujj bi ci waxu yonent yi, bi ñuy ubbil balaa maañug àtte bi tëj. Yonent yépp, boole ca Daniel, dañuy wone bés yu mujj yi. Xeetu Daniel ngir xam “kumpa” ga doon na mbirum dund ak dee, ni noonu it la nattu nataalu rab wi di ci gaayi Yàlla ca bés yu mujj ya.
“Boroom bi won na ma leer ne xumbu rab wi dina sosu laata muy tëj; ndaxte mooy nattu gu mag gi ñeel askanu Yàlla, bi leen di àtte seen mujju ba fàww.” Manuscript Releases, volume 15, 15.
Ñaanu Daniel, bi mu doon seet a xam “kumpa gi,” moo tegtal benn waymark bu leer ci jaar-jaaru askanu Yàlla ci bés yu mujj yi. Téereb Daniel jox na ñaari seede yu dëgërël waymark bu “ñaan” ci bés yu mujj yi. Waymark woowu nekk na ci jamono ji ñuy wone ci ñaareelu yégleb bépp rëddoo soppeeku.
Ci wàllu waxyu, jamono ji ñaari ñaan yi nekke mooy juróom-ñaar-fukki ati njàpp, yi di màndargaal “juróom-ñaari jamono” yi nekk ci Sarxalkat yi, saar ñaar-fukk ak juróom-benn. Ci Dañeel, saar ñaar, ci aaya bu jëkk bi, tur wi di “Nebuchadnezzar” feeñ na ñaari yoon, te bu benn baat feeñee ñaari yoon ci Mbind mu sell mi, loolu di màndargaal bataaxalu malaaka mu ñaareel mi.
Ci mbindi sunu mbokk mu jigéen White, am na ay wàll yu bari yuy wone ne ñetteelu saaru Daniel dafay màndargaal yoonu Dibéer. Saaru Daniel bu njëkk bi dafa am mboolem melokaani bataaxalu malaaka mu njëkk mi, te xamal nañu nu ne kenn mënul am bataaxal bu ñetteel (ñetteelu saaru Daniel) su amul bataaxal bu njëkk ak bu ñaareel.
Nattu mala bu xaj bi, Ellen White mi ngi ko firnde ne mooy nattu bi nu wara jël ba noppi bala yoonu xéewalu Yàlla tëj, te bala ñu nu fal ci sell bi. Bi mbëgg-mbëgg bi doon waxtu ci saaru ñetteelu téereb Daniel, ci misaal xéewalu yoon bi dafa tëj, ndaxte saaru ñetteel bi dafay tegu ci yoonu Dibeer. Mbëgg-mbëggu Nebukadnesar dafay tegu ci woy wi jigéenu ndaw ji ci Tir di tàmbali a woy ci kanami buur-yi réew mi ci mujjug juróom-ñaar-fukk at yu misaal yi, yi ñu ko fàtte woon.
Te bés na ci jamono jooju, Tir dina fàtteeku diirub juróom-ñaar-fukk at, mel ni fan yi benn buur; gannaaw jeexug juróom-ñaar-fukk at yooyu, Tir dina woy ni jigéen ju way-dencukaay. Jëlal xalam, wër dëkk bi, yow jigéen ju way-dencukaay ji ñu fàtte woon; defal melody bu neex, woyal barab yu bare, ngir ñu man laa fàttaliku. Te bés na ci gannaaw jeexug juróom-ñaar-fukk at yooyu, Aji Sax ji dina seeti Tir, te moom dina dellu ci peyam, te dina def njaalook ak bépp nguuru àddina si ci kaw suuf. Esayi 23:15–17.
Soxna White dafay wax ne bataaxali ñetti malaaka yi ñetti nattu lañu.
“Ñu bari ñi génn a dajeek Boroom Seet bi ci yoonu bataaxali malaaka bu njëkk ak bu ñaareel bi, bañ nañu bu ñetteel bi, moom bataaxal bu mujj bi ngir nattu, bi war a joxe àddina si, te benn taxawaay bu ni mel dinañu ko jël itam bu woote bu mujj bi amee.” Review and Herald, 31 Oktoobar 1899.
Bu ñu sukkandikoo ci seede yu bari, saar ñaareelu Daniel mooy bataaxalu malaaka ñaareel bi. Jaar-jaar bi dale ci dooleelug malaaka bu jëkk bi ba ci àtte bi, mooy jaar-jaar bi juróom-ñaar-fukki at yi Daniel nekk ci ngàllo di misaal. Mbir yi wër ñaanu Daniel ci saar ñaareel bi, ci biir juróom-ñaar-fukki at yi lañu amee, te diir boobu dafay màndargaal “juróom-ñaari jamono” yi.
Ñaan gi ci saar juróom-ñeent bi dafa tàmbalee tudd ci anam wu leer juróom-ñaar-fukki at yi. Ñaari ñaan yi seen àmbiitu waxyu benn la. Dañuy wone wàll yu wuute ci benn ñaan, waaye ñoom ñaar dañu leen teg ci benn àmbiitu “juróom-ñaari jamono yi”, te ñoom ñaar dañuy dëppoo ak màndargab yoon wi di “ñaan” te nekk ci taarixu téeméer ak ñeent-fukk ak ñeenti junni ñi ci fan yu mujj yi.
Bi Daniel di ñaan ci saar bu juróom-ñeent, nekkoon na ci ab « diiru jàll » bu aju ci waxyu, jóge ci nguuru Babylon jëm ci nguuru waa Med ak waa Pers. Tombu jàll boobu di itam ab màndargaal ci yoon wi, te mu dëppook tombu jàll boobu ci yëngu-yëngu malaaka mu ñetteel mi, bi askanu Yàlla di dee ci mbedd mi, nekk « waa Laodicea », te di génn ci bàmmeel bi, nekk « waa Philadelphia ». Tombu jàll bi ci yëngu-yëngu malaaka mu jëkk mi dëppook tombu jàllu Daniel ak yëngu-yëngu malaaka mu ñetteel mi, te ñetti mbir yooyu am nañu lëkkaloo bu jub ak « juróom-ñaari jamono » yi ñu wax ci Leviticus ñaar-fukk ak juróom-benn. Ci yëngu-yëngu Millerite bi, jàll gi jóge Philadelphia jëm Laodicea amoon na bi « leer gu bees » feeñee ci mbirum « juróom-ñaari jamono » yi atum 1856, ak bi ñu ko toppalee bañ « juróom-ñaari jamono » yi ci lu mat sëkk atum 1863. Daniel ci saar bu juróom-ñeent, yëngu-yëngu malaaka mu jëkk mi ca jamonoy Millerite yi, ak yëngu-yëngu malaaka mu ñetteel mi ci sunu jamono, ñoom ñett am nañu tombi jàll yu dëppo, te tombi jàll yooyu ñett yépp nekk nañu ci biir mbirum « juróom-ñaari jamono » yi.
Ci biirub seetlu yi, Daniel moo di ndaw li ñu jox leer gi, te mu séddoo ko jëkk ak ñetti àndandoom; noonu mu doon misaalu wàllu yonent yi ñuy wax ne “Eliya”, mi di “baat bi yuuxuy ci màndiŋ ma.”
“kumpa” bu nekk ci ñaareelu xëtub Daniel moo xamle ne juróom-ñaareelu nguuru gi ci waxu yonent yi ci Biibël “bokku na ci juróom-ñaari” nguuru yi. Naka noonu, ndaxte mooy njëlbéenub bindub nguuru yi ci waxu yonent yi ci Biibël, moo tax mu booleek njëllëbeen bu mujj bu nguuru yi ci waxu yonent yi ci Biibël, bi ñu gis ci Reveleesõŋ xët 17. Juróom-ñaareelu nguuru gi, ndaxte “bokku na ci juróom-ñaari” nguuru yi jiitu, dafay wax ci bérab bu jéggi-jéggi bi tëral Babilon bu tay ji muy booloo bu ñetti wàll yu dragon bi, rab wi ak yonent wu dëggul wi. Péexeb nataal bi Nebukadnesar géntoon, ci mujj, mooy xamle juróom-ñaareelu nguuru suuf si ci jaar-jaaru waxu yonent yi.
Njàng mi mooy rab ci waxug yonent yi ci Biibël bi, kon dëgg gi Nebukadnesar tegtaloon ci géntam gu mel ni nataal mooy njëkk a xamle rab bu mujj bi, ni ko bindee itam ci wàllu Apokalips saar fukk ak juróom-ñaar. Moo tax géntu Nebukadnesar, ci mujj gi, mooy géntu nataalu rab bu juróom-ñetteel bi te mujj bi. Mooy géntu “nataalu rab bi”.
Loolu ci boppam dëggal na solo si nekk ci ràññee tolluwaayu coppite bi am ci yëngu-yëngub malaaka mu ñetteel mi, waaye “kumpa” gi mooy it caabi ji dajale te dëggal lu bare ci li jukki yi jiitu doon biral ci taariix bi topp 18 sulet 2020. Ci jukki yooyu, wone nañu ne ñeenti màndargay yoon yi ci benn-bépp ci yëngu-yënguy yeesalaat yu sell yi, yi juróom-ñaar-fukki at yi Daniel nekkoon ci njaam di màndargaal, benn tomb lañuy wër saa su nekk.
Ñeenti màndargay yoon yooyu ci jamonoy Kirist dañu leen tëral ci wërngalu “dee ak dekki”. Màndargay yoon bu njëkk bi, bi doon màndargaal dooleelug xibaar bu njëkk bi, moo doon sóobug Kirist ci ndox, màndargay dee ak dekki. Màndargay yoon bu ñaareel bi, bi di màndargaal tasug yakaar gu njëkk gi ci taariix boobu, moo doon deewu Lasaar ak dekkeem. Màndargay yoon bu ñetteel bi moo doon duggug Kirist ci Yerusalem ci ndam, di màndargaal Woote gi ci Digg-guddi. Kirist dafa doon jëm ci deewam ak dekkeem, te Lasaar, mi doon misaal bu dund bu dee ak dekki, moo jiite gàngoor gi. Lasaar itam dafay firndeel ne, ci jamono ji ñuy yégle Woote gi ci Digg-guddi, ñi bokk ci askanu Yàlla dañu leen di “màndargaal”.
“Péeg mi gu mag moomu, mooy dekkal Lasaar, war na doon firnde bu mujj bu Yàlla ci ay jëfam ak ci kàdduam ne mooy Boroom Ndawte.” The Desire of Ages, 529.
Ñetteelu àtteelu yoonu àtte bi mooy bant ba, te moom itam nekkoon dee ak dekkat. Jamono ji ñeel ñetti màndarga yooyu, Daniel moo ko tegtal ci juróom-ñaar-fukk at yi ñu nekkoon ci jaamug njaam.
Ci taariixu ñi toppoon Miller, mbir mi doon fës mooy “sàrtu benn bés ngir benn at”, te bésub 11 ut 1840 moo dëggaloon sàrt woowu. Njumte ci jëfandikoo sàrtu benn bés ngir benn at moo waraloon yaakaar gu tas ga njëkk. Ci Yuuxu Digg-guddi la sàrtu benn bés ngir benn at matoon sëkk ci lu jëm ci waxyu ñaari junni ak ñetti téeméeri at ak waxyu ñaari junni ak juróomi téeméer ak ñaar-fukki at, te gannaaw loolu Àtteb Gëstu tàmbali, bi waxyu yooyu, yi sukkandiku ci sàrtu benn bés ngir benn at, sottikoo ci 22 oktoobar 1844. Mbir mi doon fës ci ñeenti màndargay yoon yépp ci taariixu ñi toppoon Miller mooy “sàrtu benn bés ngir benn at”. Juróom-ñaari fukki at yi Daniel nekkoon ci loxol ñi ko jàppoon ñoo màndargaal diiru ñeenti màndargay yoon yooyu.
Ca jamonoy Buur Daawuda, mbir mi gënoon a fés mooy “gaalu Yàlla gi”. Bi ñu joxee Daawuda kàttan, mu dogu nag yóbbu gaal gi ca dëkku Daawuda.
Te Daawuda jëgësi di dem, ba nga màgg lool, te Boroom bi Yàlla buy kilifa mbooloom xarekat yi nekkoon ak moom. 2 Samuel 5:10.
Yàqug yaakaar gu jëkk ga amoon na bi Uzzah bàkkaaree ci laal gaalu kóllëre gi. Màndarga gu ñetteel ci yoon wi amoon na bi David xamee ne Boroom bi barkeel na kër Obededom, waa Gaat, fa ñu dencoon gaalu kóllëre gi li dale ci fippu Uzzah. David nag dem na jëli gaalu kóllëre gi ngir duggam gu ànd ak ndam ci Jerusalem (waaye jabaram wone mer gu jaaduwul ak “yàqug yaakaar” ndax dugg David). Benn bu nekk ci ñeenti màndarga yooyu ci yoon wi, gaalu kóllëre gi moo koy màndargaal. Diiru ñeenti màndarga yooyu ci yoon wi, juróom-ñaar-fukki at yi Daniel nekkoon ci njaam ñoo koy màndargaal.
Bés bu 11 Septàmbar 2001, Islam bu “ñetteel Wo” bi bàyyiku woon, te gannaaw loolu dañu ko terewaat. Bés bu 18 Sulet 2020 moo doon ab yéené gu juum ci wàll wi Islam war a am. Baat bi di dundal yax yu wow yi jóge na ci “ñent yooni ngelaw yi”, yi nekk mandarga Islam te di tegtal bataaxalu Yuuxu Digg-guddi. Yàqu réew mi topp ndànkug réew mi ci ndigalu Dibér bu Dimaas bi ci États-Unis, Islam bu “ñetteel Wo” bi moo koy indi. Diirub ñent waymark yooyu, dañu ko tegtal ci juróom-ñaar-fukk at yi Daniyel wax ci njaamug kéemaan.
Yëngu malaaka bu jëkk bi mooy wone yëngu malaaka bu ñetteel bi, te yëgleb “Yuuxu Diggante Guddi” bi ci jaar-jaaru askan wu Miller mo doon njubteb wax ju baaduloon, ji jur naqar bu jëkk bi.
“Nit ñi nangooñ yi gisoon nañu ci Mbind mi Sell mi ne dañoo nekkoon ci waxtu bi mu yàgg, te war nañu woon muñ ak muñ a xaar matug peeñ mi. Benn firnde bi leen yonnee ngir xool Boroom bi ñëw ci 1843, moom it moo leen taxoon a yaakaar ne dina ñëw ci 1844.” Early Writings, 247.
Firnde yiy wone ne ab song bu jóge ci Lislaam dina dal Nashville ñoo di firnde yiy wone ne ab song dina dal Nashville ngir tontu ci doxal ndigalu jaamu Yàlla ci bésu dibéer. Mbindum Xelum Waxyu yi duñu mas a ñàkk a sotti. Li ñu wax lu jiitu ne dina am ab song bu jëm ci Nashville, biral nañu ko ci mbindum Xelum Waxyu yi. Li ñu wax lu jiitu ci Nashville dina sotti, waaye li ñu wax lu jiitu ci song bi jëm ci Nashville dina sukkandiku ci jubbanti li ñu waxoon lu jiitu te sottiwul woon, ni mu ame woon ci cosaanu Millerite ñi. Ci ñeenteelu màndargay yoon bi lay sotti, te mooy màndargay yoon biy màndargaal “àtte”.
Yeesu dafay misaale saa su nekk mujj gi ak njàlbéen gi, te màndarga bu jëkk bi ci yoon wi, bi 11 Sàttumbar 2001, ab song bu Lislaam def la woon; kon ci àtteb yoonu Dibéer, Lislaam dina song Nashville. Mën na am sax song boobu dal itam ci yeneen jubluwaay, waaye bataaxalu Yuuxu gu Digg-guddi mooy bataaxal biy jubanti bataaxal bi waraloon tas-yaakaar bu jëkk bi. Li waraloon tas-yaakaar bu jëkk bi mooy bàkkaaru jëfe wàllu waxtu wi ci yégle bi jëm ci li nara xew, waaye du waxi Ellen White.
Am na solo ñu xam ne ñeenti màndargay yoon yi tàmbali ci “dooleel” gi bataaxal bi jëkk jot (te ci téereb Dañeel, loolu dafa am ci ndoorteelu juróom-ñaar-fukki at yi di màndarga), benn xalaat moo leen di jiite saa su nekk. Soo nangoo ne 11 Sàttumbar 2001 matal na waxyu, kon lekk nga “téere bi ñu nëbb” ci anamug waxyu. Nit ñu néew loolu ñoo lekk dëgg googu dëgg-dëgg, waaye amoon na ñenn ñu, ni leen Dañeel màndargaale, fas yéene ci seen xol ne duñu sobewu ci ñamu Babilon. Teewul am na ñu biral ne gëm nañu ne 11 Sàttumbar 2001 matal na waxyu, waaye di joxe ay lay ngir dëggal ne du woon Islaam, waaye njabootu Bush, walla mondiyalist yi, walla Jesuwit yi, walla CIA, walla mbooloom ñenn ci ñi ñuy faral di tudd, te ñiy tabax xalaat ci ay pexe yu nëbbu ci jamonoy jii di leen faral di jëfandikoo. Yeesu, mi di Alfa ak Omega, day leeral mujj gi jaarale ko ci ndoorteel li; kon su nu juumee ci li ñu màndargaale ci waxyu ci 11 Sàttumbar 2001, dañuy yàq sunu kàttanu séddale ci anam wu jub Kàddug waxyu gu “dëgg” gi.
“Dooleel” bu njëkk xebaar bi ci jaar-jaaru Millerite moo doon Islam bu ñaareelu Wo, te dooleel boobu mooy misaal bu dooleel bi amoon ci 11 Setembar 2001, bi Islam bu ñetteelu Wo indi.
Lislaam bi nekk ci xàmmeekaayu yoon wu jëkk wi mooy xamle Lislaam bi nekk ci xàmmeekaayu yoon wu mujj wi. Xàmmeekaayu yoon wu mujj wi mooy misaalu àtte bi, te réewum Etaasini, ci yoonu dibéer bi lañu koy àtte. Yégle bu ñaareel bu Esekiyel ci saar fanweer ak juróom-ñaar bi mooy dekkal ñi dee, te yégle boobu mooy yégleb xàmmeekaayu yoon wu ñetteel wi, muy Yuuxu Digg-guddi bi. Mooy yégle biy teg màndargaal gi, ni ko dugg ga Almasi bi dugge woon ak ndam, war “mbaam”, misaale, mbaam mi di ab misaalu Lislaam. Yégle biy teg màndargaal gi, di Yuuxu Digg-guddi bi, Lislaam moo koy yóbbu.
Waxalleen Doomu Siyoŋ ne: Xoolal, sa Buur ngi ñëw ci yaw, ndank te woyof, toog ci kaw mbaam, ak ci kaw xaleem, mi doon doomu mbaam. Matthew 21:5.
Ñaareelu waxyu Esekiyel mi ngi jóge ci “ñeenti ngelaw yi”, te ñoom itam màndargaal Lislaam lañu. Fàww ñu xam dëgg gii bu leer nàññ, ndaxte yégle biy Woote gu Digg-guddi bi mooy yégle biy wone ne Lislaam bu Ñetteelu Musiba bi mooy doole jiy indi àtte ci kaw Etaasini ci jamonoy yoonu Dibéer bi, te di jur alkug réew mi giy topp ci dogal bi.
Juróom ñixti yu Kàddug Yàlla tééré Apokalips yi doon àttey Yàlla ci sos nguurug jamono-dibéer, ndax ci Room bu pagan ak ci Room bu paapal.
-
Ñaari trompet yi jëkk ñent yóbbu nañu leen ci Rom bu bokkoon ci ña dul jaamu Yàlla, gannaaw bi Constantine taxawaloon ndigalu dibeer bu jëkk ba ci atum 321.
-
Ñetteelu juróoméel ak juróombeneel yi (yi itam di njëkk ak ñaareelu musiba yu Isalaam), dañoo doon àttey Yàlla yu jublu ci Roomu paap bi ngir yoonu Dibéeru paap bi ñu sàkkuwoon ca Kureelu Orleans, ci atum 538.
-
Burom juróom-ñaareel bi (mi di ñetteelu musibaam Islaam), mooy àtte bi ñu indi ci Kowteefu Mbooloom Amerik bu mu di faral di sàkku jaamu-bésu Dibeer ci jamono ju dëgër te ñëw.
Lislaamu Musibaa ñetteel bi mooy màndargab yoon bu jëkk bi, bu 11 Sàttumbar 2001. Yégle bi waxoon ne Lislaam dina song Nashville ci 18 Sulet 2020, te sottiwul woon, mooy tas-yaakaar bu jëkk bi, màndargab yoon bu ñaareel bi. Xibaaru “ñeenti ngelaw” yu Lislaam, ni ñu ko màndargaale ci ñaareelu waxyu Esekiyel ci saar fanweer ak juróom-ñaar, mooy Yuuxu Digg-guddi, màndargab yoon bu ñetteel bi, te gannaaw loolu màndargab yoon bu ñeenteel bi di ñëw, muy li yégle bi jëm ci 18 Sulet 2020, te sottiwul woon, di sotti ci yoonu dibéer bi. Yooyu ñooy ñeenti màndargay yoon yu waxyu yi di am ci taarixu waxyu bu ñi di téeméeri junni ak ñeent-fukki junni ak ñeenti junni, ni ko juróom-ñaari fukki at yi Dañeel nekkoon ci njaam di màndargaale.
Nangu bi ñuy xam xibaaru yuuxu guddi digg bi mooy benn mbir bu njëkk ci “sir” bi ñu feeñaloon ci misaal ci Daniyel, ba mu ñaan ngir degg kër-gisug nataalu Nebukadnesar. Ñaanam mooy benn bàyyi yoon bu nekk ci mujjeelu ñetti fan ak genn-wàllu fan yu deewee ñaari seede yi ci Peeñu fukki benn. Ñaanu Leewig 26 bu Daniyel, ni ñu ko bindee ci saar baat bu juroomeel, nekkoon ci atum njëkk bu Dariyus. Loolu dafa teg ñaanam yi ca bérab yu jëfandikoo ngir jële ci benn jamono ba ca beneen.
Bésu soppeeku ci jaar-jaaru taariixu Millerite mooyoon 1856, ba ci at moomu sax, ci waxi James ak Ellen White, yëngu-yëngu Millerite bi jële woon boppam dëkk Philadelphia ba dem Laodicea. Ci at boobu itam, “leer gu bees” ci mbirum “juróom-ñaari yoon yi” agsi woon na ci ay maqala yu Hiram Edson ci Review and Herald, waaye ci 1863 (“juróom-ñaari yoon yi” gannaaw), “juróom-ñaari yoon yi” dañu ko bañ bépp. Daniel ñaan na “ñaan ga” giy xamle ne mooy “paj gi” ngir “tasaaroo gi” ci “juróom-ñaari yoon yi” ca bérab bu jéggi-jéggi ba nekk diggante nguur gu njëkk ak ñaareel nguur gi ci waxi yonent yi ci Biibël.
Ñaari fanweer ak genn-wàll moo di misaal bu juróom-ñaari téeméeri ak juróom-benn-fukk at yi, te yooyu itam ay misaal lañu ci “juróom-ñaari yoon.” Ci 18 Sulet 2020, yëngu-yëngu Laodise bu Future for America won na weddi Yàlla ci ndigëlam bu ne dootuñu wéyati wecc ab yégleb gu yonent ci kaw waxtu. Noonu ñu “rey” ko te ñu “tasare” ko ci mbeddum Peeñu ma fukk ak benn, mi jaare ci xuru Ésekiyel bu yaxu yaxu yu dee. Ci mujjug jamono ji ñu “tasare” jooju, te moom itam mooy “jamonoy xaar” ci léebu fukki janq, léegi dees na leen woowaat génne leen ci seen bàmmeel yu dale ci “baat buy yuuxu” bi nekk ci biir “màndiŋ” ma ci “ñetti fan ak genn-wàll” yi.
Ni ñi toppoon Miller mujj a xamee ne ca jamono jooja dañoo nekkoon ci “jamonoy xaar” gi ñu wax ci Macë saar ñaar-fukk ak juróom ak Abakuk saar ñaar, noonu itam, “ñaari seede yu dee yi” war nañu xam fan lañu nekk bu “baat bi ci màndiŋ mi” wootee. War nañu xam ne dañoo “tasaaroo”. Xam loolu woote la ngir “ñaan”, waaye du ñaan rekk; woote la ngir ñaanu Dañeel bi aju ci Saraxalkat yi saar ñaar-fukk ak juróom-benn. Su ñaan googu ci boppam amul, amul yeesalu dundug ngëm. Yeesalu dundug ngëm gi mooy màndargaal waxtuw jàll gi jóge ci Lawodise dem ci Filadelfi, te di jur xew-xewu waxyu bi, muy li juróom-ñetteel bi di bokk ci juróom-ñaar yi, ni ko nataalu Nabukodonosor li ci Dañeel saar ñaar dëggale.
Bu ñaanu réccu ak wax-jubooju booba su mattee, digeb bi mooy ne Yàlla dina dellu fàttaliku Kóllëream te dajaleaat ay nitam yu tasaaroo. Yeneen waxi Ezekiel bi njëkk dajale na yax ya, te gannaaw loolu kàddu-yónentam ci mbirum “ñeenti ngelaw yi” soppi na “Filadelfian” yi yees a juddu ngir ñuy mbooloo mu bare doole… mbooloo mu bare doole moo xam ne, ni Peeñu gi fukki benn waxe, dañoo war a “yékkati ca asamaan” ànd ak “niirug malaaka yi”. Noonu nag ñoom ñoo doon “raaya” Boroom bi.
“Kumpa” gi ci Dañeel saar ñaar, ni ko Gayndeg giirug Yuda di feeñale léegi, dëggal na mbirum “juróom-ñetteel bi bokk ci juróom-ñaar ñi”…te mbooleem yeneen mbiri waxyu yi ci Dañeel saar ñaar dëppoo nañu ak toftaleg xew-xewi waxyu yi jëm ci ñaari seede yi ci Peeñu ma saar fukk ak benn. Ñaari seede yi ci Peeñu ma saar fukk ak benn, dañu leen di “yékkati ni raaya” ci benn “waxtu” bi yoonu dibéer bi di am, ndaxte ci “yëngu-yëngu suuf bu réy” bi ci Peeñu ma saar fukk ak benn lañu leen di yékkati. “Yëngu-yëngu suuf bu réy” bi dafay yàq benn ci fukki xaaji dëkk bi, te Etaasini mooy buur bi jiitu ci “fukki buur” yi, ni ko Faraas nekke woon, ba “yëngu-yëngu suuf” bu Rewolisyoŋu Faraas farée Faraas, di matal waxyu wi nekk ci Peeñu ma saar fukk ak benn.
Yëngu-yëngug suuf soosu ci kaw rab wi jóge ci “suuf” la sottiku ba mat sëkk, te yoonu dibéer bi ci nguurug rab wi jóge ci suuf dafay jur yëngu-yëngu. “Yëngu-yëngug suuf” gi ci Peeñu fukk ak benn, ci yoonu dibéer bi la sottiku ba mat sëkk, bi rab wi jóge ci “suuf” di “yëngu” te yàqug réew mi di topp ci waccug ngëm gi réew mi def. Ci waxtu woowu, seede ñaar yi dañu leen di “yékkati ni ab raaya”. Dañuy “yéeg ca asamaan sa ci biir niir yi”, ni ko Kirist yéege woon ca asamaan sa ci yoonam bu mujj. Kàddoom yu mujj yi mu wax taalibe yi, ñi doon misaalu mbooloom Yàlla mi ci bési mujj yi, mbooloo mi ñu war a yékkati itam ca asamaan sa ni ab raaya, bind nañu leen ci téereb Jëfi ndaw ya.
Noon mu ne leen: Du yéen a war a xam jamono yi walla waxtu yi, yi Baay bi def ci sañ-sañam bopp. Waaye dingeen jot kàttan, bu leen Xel mu Sell mi wàcceelee ci seen kaw; te dingeen nekk samay seede ci Yerusalem, ak ci bépp Yudee, ak Samari, ba ci ëmbu suuf si gën a sori. Bi mu waxee loolu, fekk ñu di ko xool, yékkati nañu ko; te niir gu jël ko dàq ko ci seen gis-gis. Jëf ya 1:7–9.
Ñi ñuy bëgg a doon “ensign” bi, war nañu dëddu jëfandikoo “times and seasons”, ngir ñu man a jot kàttanu Xel mu Sell mi, ba matale liggéeyu “ensign” bi.
“Kumpa” gi ñu feeñal Dañeel ci saar bu ñaareel bi mooy kumpag Peeñum Yeesu Kirist gi ñuy tojj tayoom ci lu jiitu tuuti jeexitalu diirub yiw wi. “Kumpa” googu dafa ëmb “taariix bu nëbbu” bi ñeel “Juróom-ñaari Dënnu yi.” Tëralinu taariix boobu dafa sukkandiku ci baatu ebrë bi ñu sos ci boole araf bu jëkk bi, bu fukk ak ñetteel bi ak bu mujj bi ci abajada bu ebrë bi. Bu ñu boolee araf yooyu, dañuy sos baatu ebrë biy tekki “dëgg.” Yeesu mooy “dëgg” gi, te moom itam mooy Ki Jëkk ak Ki Mujj. Ñetti araf yooyu dañuy màndargaal tëralinu bépp yëngu-yëngub njubanti bu mag, ndaxte dañuy màndargaal malaaka mu jëkk mi, mu ñaareel mi ak mu ñetteel mi. Dañuy màndargaal yoonu laabal biy jaar ci ñetti jéego, bi Dañeel wone ci saar bu fukk ak ñaareel bi ni “ñu laabal leen, ñu weexal leen te ñu nattu leen.” Lu ëpp ñaar fukki at a ngii Future for America di wone yoonu nattu ak laabal boobu, biy jaar ci ñetti jéego, waaye léegi ràññee nañu ne dafa màndargaal ab “taariix bu nëbbu” ci biir rëddi njubanti yu sell yi. “Taariix bu nëbbu” boobu mooy mottaliku gu mat sëkk gi ci “Juróom-ñaari Dënnu yi” ñu tayoon ba léegi, ci lu jiitu tuuti jeexitalu diirub yiw wi.
Yàgg nañu xam ne Juróom-ñaar-ñi Dënn yi di “melo gu leer gu xew-xew yi amoon ci suufu yégleb malaaka bu njëkk ak bu ñaareel bi,” te itam ne dañuy tegu “xew-xew yu ëllëg yi dees a wone ci seen toftale.” Léegi, jaarale ko ci Peeñug “dëgg,” dees na xamal ne ñetti màndarga yi ci mujj ci ab rëddinu yeesal dañuy “jaar-jaaru cosaan bu nëbbu” bu Juróom-ñaar-ñi Dënn yi. Màndarga yooyu tambalee ci ñàkk yaakaar ba “njëkk” te jeex ci ñàkk yaakaar ba “mujj”. Màndarga bi ci digg mooy Yuuxu Guddi gi. Ñàkk yaakaar ba njëkk tegu na tambali “waxtu bi ñuy xaar,” te loolu jeex ci Yuuxu Guddi gi. Baatub Yuuxu Guddi gi jeex na ci “atéet bi” fa ñàkk yaakaar ba mujj diñoo màndargaal.
Li njëkk a tas yaakaar ci ñaareelu saaru téereb Daniel mooy bi Daniel xamee ne boole nañu ko ci “dogalu dee” bi. Mu daldi laaj “waxtu”, te loolu di màndargaal tàmbalug “jamonoy xaar”. Loolu tax mu xam “mbóot” mi, mooy yëgleb Woote gu Digg-guddi, bi ñu daldi jottali Nebuchadnezzar ngir mu man a “àtte” yëgleb Daniel.
“Àtte” Nebukadnecar ci gént wax ak tekkigéem bi Danyeel joxe moo di ñetteelu ci ñetti waymark yi di mel ni “jaar-jaaru nettali bu nëbbu” bu Juróom-Ñaar-fukk-i Dënnu yi. Àtte boobu itam dañu ko jël ci saaru ñetteelu téereb Danyeel, mi tegtal piriñsii bu dëgër buñuy jëfandikoo ci téere yi di Danyeel ak Peeñu gi, te piriñsii mooy “jëfandikooaat te yaatal”.
Dinanuy jàngat saar ñetteel bi ci jukki bi ci topp, waaye am na solo nu leeral fii ne àtteb màndargam yoon mu ñetteel mi ci saar ñetteel bi dafay wone tasug yaakaar gu mujj gi, gi tasug yaakaar gu njëkk gi doon misaalam. “Taariix bu nëbbu” bu Juróom-ñaari Dënnu Asamaan yi dafay wone ñetti màndargay yoon, te tasug yaakaar la tàmbalee, tasug yaakaar la jeexale. Ci Daniel saar ñaareel bi, tasug yaakaar gu njëkk gi dafa lëkkaloo ak “dogalu dee” bu Nebuchadnezzar joxe, te ci saar ñetteel bi, tasug yaakaar gu mujj gi dafa lëkkaloo ak beneen “dogalu dee” bu Nebuchadnezzar joxe.
“Jaar-ja bu nëbbu” ñaari seede yi, yi di tegtalu yëngu-yëngu Future for America, di wone naxxarug 18 Sulet 2020. Noonu la “waxtu muñ” tàmbalee, ni ko “ñetti fan ak genn-wàll” di tegtale ci Yéenekaay saar 11. Yëggoo ak dekkiwaatug ñi “rey ci mbedd yi” ndax rab wi yéeg a génn ci “xóot bu amul pënd” mi, waxees na ko bu leer ci Kàddu Yàlla gu yonent; waaye ci melokaan bu yomb, bi ñaari seede yi yewwee, dañuy xam “kumpa” gi tegtalu ci Daniel saar 2.
“Kumpa” googu mooy bataaxalu Yuuxu Digg-guddi, bi ñuy yégle nag ba ci Daniel saar ñett, jamono ji yoonu dibéer bi nar a ñëw léegi di agsi te tas-yaakaar gu mujj gi di am. Ñi “Daniel” di misaal ñoo dund tas-yaakaar gu jëkk ga ca 18 sulet 2020. Njiitu “fukki buur yi”, muy Etaas Ini, mooy dund tas-yaakaar gu mujj gi, bi wàccug ngëm gi réew mi def di indi alkug réew mi ci loxoy Lislaam.
Dina mottali ci njënd ak tëjeexal kapitul ñaareelu Daniel ci mbind mi ci topp.
«Seytaane jàpp na àddina ji ne fa. Mu tàmbalee njëkk ci jëfandikoo benn bésub noflaay bu xërëm, te dafa mel ni mu di ko jox njariñu mag. Mu sàcc na màggalug àddinay kiristaan ba, ba jëlee ko ci Bésub Noflaay bu Boroom bi ngir jox ko bésub noflaay bu xërëm bii. Àddina ji sujjóot na ci cosaan, mooy ndigël lu nit sàkk. Naka la Nebukadnesar sampoon nataalam wurus wi ca xuru Duura te yékkati boppam, noonu la Seytaane di yékkati boppam ci bésub noflaay bu dëggul bii, bi mu sàccal solob asamaan.» Review and Herald, 8 Mars 1898.