Téereb Danyeel — Téeméeru Juróom-ñaari-fukki ak Juroom-benn}

Pexe bu mujj gu Daniel dafa am ñetti xaaj yu mujj yi. Xaaj bi ci njëkk ci yooyu, ni noonu itam xaaj bi ci mujj ci ñett yooyu, mooy wone li Daniel jaar; te xaaj bi ci digg mooy wone jaar-jaaru waxu Yonent bi jëm ci yéeg ak wàcc gu mujj gu buur bu bëgg a fexe ne mooy buur bi dëkk bërëb. Xaaj bi njëkk mel na ni xaaj bi mujj, te xaaj bi ci digg mooy tegtal ngànnaay gu buur bu bëgg a fexe ne mooy buur bi dëkk bërëb. Pexe bu mujj bu Daniel, mooy pexe bu dexu Hiddekel, dafa yor màndarga Alpha ak Omega, moom mi di Dëgg gi. Bi nuy tàmbalee wax ci pexe bu mujj bu Daniel, dinañu tàmbali ak benn ci ay aaya.

Am na ci aati dëgg yu bare ñu sëpp ci bii ayet. Jëkk bi mooy turu Daniel biñ ko tudde “Belteshazzar”.

Ñu tudd Daniel “Belteshazzar” ci saaru njëkk, te kenn waxatu ko ne moo di “Belteshazzar” ba kera buñ tàmbalee wone gis-gisam mujj. Kon nag, Belteshazzar moo di turam ci seedeem bu njëkk ak bu mujj. Coppitey tur ci kàddug wax ju ñëw ci kanam mooy màndarga jëflanteg kóllëre bi nekk diggante Yàlla ak xeetam. Bi Boroom bi dugg ci kóllëre ak Abram ak Sarai, Mu soppi seen tur ne Abraham ak Sarah. Mu soppi turu Jacob ne Israel, te Mu digoon na may xeetam kóllëre bu fan yu mujj tur wu bees.

Ci Filadelfiyaankat, ñoom ñi di téeméer ak ñeent-fukk ak ñeenti junni ñi ci mujjug fan yi, Moom itam daf leen digal lii.

Yonent yi dellu jamonoyi fan mujj ci bés yu mujj yi, te wuuteekul ak Ibrahima, Sara ak Israayil, maana bu dëggu bu turu Belteshazzar xamuwul bu baax. Tur wi Yàlla di jox ñoñam ci bés yu mujj yi ngir tegtal seen diggante kóllëre ak moom, tur la bu xamooñ ba kera ngelaw ba mu leen koy jox. Turu Belteshazzar di wone ne Daniyel mooy askanu kóllëre gu Yàlla, maanaam Philadelphia, ci bés yu mujj yi, waaye tur wi ci dëgg dëgg nëbb na ba kera nguuru téere bi, ndaxte tur wi ñu bind ko ci seen jë, te foofa itam lañuy bind sello bi.

Ñu tudde Daniel ci Belteshatsar ci saar bi njëkk, te dellu ko tudde ci saar bi fukk, noonu mu wone boppam ni melokaanu yokkute malaaka bi njëkk ak yokkute malaaka bi ñetteel; ndaxte saar bi njëkk dafay tegtal yégleb malaaka bi njëkk, ni ko ñu mas a xamle ci anam wu mat ci mbind yi jiitu. Kon nag, saar bi fukk dafay tegtal yokkute malaaka bi ñetteel, ak askanu kóllëre bu fan yu mujj yi. Gannaaw loolu, aaya bi dafay wone Belteshatsar ni melokaanu ñi xam yokkute xam-xam bi ñu ubbiwaat woon ci yokkute yeesal bi tambalee woon ci 1989. Lii nag dafa tegtalu ci doole bi ñu sampoon ci li Daniel (Belteshatsar) xamoon.

Daniel moom nañu ko ni xam na “mbir” mi “ñu feeñaloon Daniyel,” te “mbir mi dëgg la woon, waaye waxtu wa ñu tànn woon yàgg na; te mu xamoon mbir mi, te amoon xam-xam ci peeñ mi.” Daniel xamoon na “mbir” mi, te itam “peeñ” mi. Baat bu Ebrë “dabar,” ñu tekki ko fi ne “mbir,” te mooy “kàddu.” Ci waxu yonent, “Kàddu” gi dafay tegtal ñaari mbir: moo di peeñu “juróom-ñaari jamono yi,” waaye itam dafay tegtal Almasi bi, moom miy Kàddu gi. “Juróom-ñaari jamono yi,” ak Almasi bi itam, ñoo di Doj wi tabaxkat ya bañoon; te Daniel dafay tegtal nit ñi xam ñaari cër yi nekk ci misaalu Kàddu gi.

Ci terebinu Daniel ay juróom-ñeent, saar fukki ak ñatt, danuy gis benn ci ay saar yu gëna am solo te jëfandikoo ak yeneen wax yu bind ci jamono, di ci ñaari junni ak ñetti téeméer at ak ñaari junni ak juróom téeméer ak ñaar-fukk at, yi ñu melal ci laaj bi nekk ci Daniel terebinu juróom-ñaareel, saar fukki ak ñett, ak tontu bi nekk ci saar fukki ak ñeent. Laaj bi nee na: “Ba kaña lay doon gis vision bu ‘chazon’, biy xamle nootug kër yàlla gi ak mbooloo mi, li paganism defoon te gannaaw loolu papalism?” Nootug bi took na ñaari junni ak juróom téeméer ak ñaar-fukk at, ngir matale li Leviticus juróom-benn ak juróom-benni saar wax, di “juróom-ñaari yoon.”

Tontu laaj bu aaya ci saraxal fukki ak ñett benn la mooy: ba ci ñaari junni ak ñetti téeméeri at, gannaaw loolu barab bu sell ba ñu réerel ba tay, dinañu ko setal; te gis-gis bu “mareh” bi ci ñaari junni ak ñetti téeméeri at, moo boole ñaari yégle yi ci jamono benn, te ci saraxal ñaar-fukk ak ñett benn ci Daniel ñeent, Gabriyel dafa jiite Daniel ngir mu xam njaxlafte gi nekk diggante ñaari gis-gis yi.

Baate bi ñuy tekki ci wax yi nekk ci sarax bi ci “xam” ak “seetlu” mooy baat bu Ebraayik bi tudd “biyn,” te li mu tekki mooy “séddale ci xel.” Jibraayil dafa xamal Danyeel mu def benn séddale gu xel diggante “mbir mi” ak “peeñ mi.” “Peeñ mi” ci sarax bi mooy baat bu Ebraayik bi “mareh,” te mooy peeñu ñaari junni ak ñetti téeméeri at yi, yi àgg ba jeex ci 22 Oktoobar 1844. Baat bu Ebraayik bi ñuy tekki ne “mbir,” mooy benn baat bi ñu tekki ne “yëf” ci sarax bu njëkk bi ci saar 10. Mooy baat bu Ebraayik bi “dabar,” te dafay taxawal peeñu ñaari junni ak juróomi téeméer ak ñaar-fukk at yi, yi itam àgg ba jeex ci 22 Oktoobar 1844.

Ci saar fukki ci tereel 10, ñi bokk ci kóllëre Yàlla ci mujjug jamono dañuy tegtal ci Belteshazzar, te dégg nañu yokkute xam-xam bi agsi woon ci waxtu mujj ga ci atum 1989, bi leen mayoon ñu xam njaxlafte gi nekk diggante ñaari peeñ, li Millerites yi ci yëngu-yëngu malaaka bu njëkk bi xamoon rekk ci wàllam. Ci saar bi, peeñ ma ñuy tegtal ni “mbir mi” dañu koy melal ak bu yées ci ñaari waxi kàddu yooyu, ndaxte ci seen diggante ñaari jëfandikookat yi ci saar bi ci “mbir mi,” Daniel wax na ne waxtu mi ñu dogaloon “mbir mi” (dabar) “yàgg na,” ci jokkoo ak peeñ ma (mareh).

Dëgg-dëgg gi nekk ci dëgg te weesu, ne “juróom-ñaari waxtu yi” mooy yenn saa yu gën a gudd ci yoon waxu yonent yi Millerite yi waarewoon, Adventisme bu Laodisee day ko weddi, sukkandikoo ci benn xaaj bu ñuy jàpp ba ñu sànk seen bopp. Gannaaw ba ñu bañee “juróom-ñaari waxtu yi” ci ñaawteefu 1863, duñu gis diggante bi nekk ci diggante ñaari wax yu yonent yi, te ñoom rekk lañuy, walla bëgg rekk a, gis xaaj bi ci topp ni muy làkkoo at yi ñaar-fukk ak ñetti téeméer.

Bulleen logic bu njëkk ci xët gu mujj gii. Adventisme bu Laodise du jàngal àddina ne Millerite yi dafañu xalaate woon ne kër-yàlla gi war a setees mooy kër-yàlla gu nekk ci asamaan, ndaxte ñoom, ak képp ku bëgga xool ci jaar-jaaru nettali yi, xam nañu ne Millerite yi dafañu gëm woon ne kër-yàlla gi war a setees mooy suuf si. Xët wi Adventisme bu Laodise di jël bañu ko jëfandikoo ngir seen bopp, ba ci seen alag, mooy: “kon Miller ak ñi ànd ak moom yégle nañu ne jamono jubbanti gu yàgg te gu mujj, gu waxees ci Biibël bi, nekkoon na ci tukkiteem”, te ñoom sax dafañu cërr ne loolu mooy ñaari junni ak ñetti téeméeri at yi ci Daniel saar 8, aaya 14.

Téerey Adventist yi ci seen téere yu màndargaay ci seen jaar-jaar dëggal nañu ne ñatti téeméeri waareek ñaarñett-fukk yi doon waarekat yu Miller ñépp daan jëfandikoo tablo bu njëkk bu 1843 bi ci seeni waxtaan; te lu leer lool la nekk ci tablo bi, ak ci yeneen seede yu jaar-jaar yi, ne “juróom-ñaari waxtu yi” (ñaari junni ak juróom-ñent téeméeri ak ñaar-fukk at) mooy wax ju ñu mënaloon ni mooy “yàgg gi gën a gudd te mujj gi ci jamono yu waxkat yi,” te “mu doon bëgg a jeex.” Ndax seen ngëñu ga ci 1863, bi ñu bañee doj u sas wi ci “juróom-ñaari waxtu yi,” léegi ñuy ñaan ak gumba ne Sœur White mi ngi bindaat jaar-jaar ju sampu ba noppi ci xët wi nekk ci The Great Controversy.

Ci njëkk aaya ci Daniel, saraxalu benn, Belteshassar mooy melokaanu nit ñi Yàlla ci mujjug fan yi, te ñoom dañuy xam laaj bi ak tontu bi nekk ci Daniel saraxalu juróom-ñett, ay benn-fukk ak ñaar ak benn-fukk ak ñeent, yi Sœur White wax ne mooy fondemaŋ bi ak màndarga bu digg bi ci ngëmug Adventiste. Nataal bi Daniel di teewal ci saraxal boobu, mooy màndargaal wu weesu ngir sàmmale wuute diggante nit ñi kóllëre Yàlla ci mujjug fan yi, ak Adventisme bu Laodicée, ndaxte ñoom lañu di ñi xam yokkug xam-xam gi ci 1989.

Saar bi mooy tàmbali gis-gis bi ñu jox ci wetu dexu Hiddekel, te muy jeex ci aaya ñaar-fukk ak ñaar. Foofa lañu fekk ubbi téereb Daniel ca waxtu mujj ga, ba tax na ne melokaanu Daniel mi xam ñaar ñi, “mbir mi” ak “gis-gis bi,” lëkkaloo na ak ñi xam, ñi ñu ràññee ni “boroom xel yi,” ci wéetug ñi xamul, ñi ñu ràññee ni “ñu bon ñi.” Ci aaya fukk ci aaya ñaar-fukk ak ñaar, wuuteg ñaari xeet yooyu mooy li ñu fésal.

Ñi ñuy xam, te ñi bon xamul; te baat bi ñu tekki ni “xam” mooy benn baat bi nu won ci aaya ñaar-fukk ak ñett ci saraxu juróom-ñeent. Baatu Ebrë bi mooy “biyn,” te mu tekki ne, ci xel, ñu wàccale. Ñi bon xamuñu yokkute xam-xam bi, ndaxte bëgguñu def ci seen xel wàccale gi ci diggante ñaari peeñ ñi di dëgg yi ñu jàpp ci Belteshazzar ne dafa leen xam ci aaya bu njëkk, bi ñu koy tudde Belteshazzar te du Daniel. Ci aaya bu njëkk bi, ñu ko jàpp ni mooy nit ñaari kóllëre Yàlla ci fan yu mujj yi, te ñu ko jàpp it ni mooy ñi xam ñaari peeñ yooyu, yi nit ñi Yàlla war a def seen xel benn wuute ci seen diggante. Yeesu day misaalal mujju benn mbir ak njàlbéenu benn mbir, te ci saraxu fukk ak ñaar, ñi ñuy xam mooy ñi xam wax-jëmmu ñaari junni ak ñetti téeméer at, ak njaxlafam gu jub ci “gëna yàgg te mujj” wax-jëmmu waxtu bi, muy ñaari junni ak juróom téeméer ak ñaar-fukk at.

Ci beneen sunu ngëstu ci njëg mujj bu Daniel bi ci beneen bind.