Rëddu waxyu bi may wooye ‘wànkaaru Josiah’ tàmbalee na ci fippug Israel gu yàgg ga, bi ñu bañee nangu Yàlla muy seen buur, ci atum 1097 laata Kirist juddu. Ñetti buur yu jëkk yi (Saul, David ak Solomon), ñu ngi leen di jàppe ni ay buur yu nguuru, ku nekk ci ñoom, ñeent-fukki at, dale ko ci atum 1097 laata Kirist juddu ba ci atum 977 laata Kirist juddu. Bi Solomon faatoo, fippug Jeroboam ak fukki giir yi féete bëj-gànnaar mooy jeexal rëddu ñetti buur yu jëkk yi, di tàmbali rëddu ay buur ci nguuru bëj-gànnaar gi ak ci nguuru bëj-saalum gi.

Ñetti buur yu jëkk yi da ñuy misaal ci yenn dëgg-dëgg yu bare, waaye benn ci yiw yu dëgg yi ñoo lëkkale ak moom mooy ñetti buur yu mujj yu Yuda—Yowiyaqim, Yowiyaakin ak Sedesiyas, ñoom itam di tegtal Siirus, Daariyus ak Artaserses. Siirus, Daariyus ak Artaserses itam di tegtal seen ñetti ndigal yi, yu yàggë diggante 536 BC ba 457 BC; ñoom itam di tegtal ñetti malaaka yi ci Peeñu 14, yi agsi ci 1798, 19 Awril 1844 ak 22 Oktoobar 1844, ku nekk ci sa bopp. Jaar-jaaru agsiwug ñetti malaaka yi ci Peeñu 14, dañu koy delloo ba ci benn araf bi ci jamono jiirug téj giirug téeméeri ak ñeent fukki junni ak ñeent fukki ñaar, ba tax mu xamle ne sàrtu waxu Yàlla bi tàmbalee ak diwlinug Sawul ngir mu nekk buur, di àgg ba ci mujjam bi kanam, su ko diiñ biu noteeñ diññal ci ndigalu Dimaas bu gaaw a ñëw. Sàrt bi dafa boole yiwu buur Yosiya, bi dellu ba ca rebelu Yeroboam ca Betel ak Dan ci atum 977 BC.

Ñaar fukki ak ñaar

Jeroboam yor na màndarga gi ànd ak ñaar-fukk ak ñaar, ndaxte nguuru na ñaar-fukki at ak ñaar, ba lëkkale seedeem ak taariix bi ñaar-fukk ak ñaar di màndargaal, te ñaar-fukk ak ñaar màndarga la ci booloob melog Yàlla ak melog nit, ni ko peeñu marah mi Daniel amoon ca ñaar-fukk ak ñaareelu fan ba ak nimero ñaari téeméer ak ñaar-fukk di wone, te nimero ñaar-fukk ak ñaar mooy benn ci fukki xaaji nimero boobu.

Te fan yi Yarobam nguuru woon, ñaar-fukk ak ñaar at lañu doon; te mu nelaw ak ay baayam, te Nadab doomam doon buur ci wuutoom. 1 Kings 14:20.

‘Jubale-ngir-doon-Benn’ gi, buy màndargaal booloo gi ci nekk Yàlla ak nekk nit, mooy liggéeyu Kirist bi tàmbali woon 22 oktoobar, maanaam ci weeru fukkeel wi (ci arminaatu Gregoor); fukk yoon ñaar-fukk ak ñaar mooy ñaari téeméer ak ñaar-fukk. Jeroboam samp na ay saraxalukaay yu ñaawandoo ci Bethel ak ci Dan, moo tax mu nekk màndargay jaamu gu ñaawandoo gi ñuy def bésub dibéer, ci lu aju ci booloo gi am ci diggante mbooloom gëmkat ñi (Bethel: li mu tekki mooy mbooloom gëmkat ñi) ak nguur (Dan: li mu tekki mooy àtte).

Noonu Yerobowam dafa tabax Sekem ci tundu Efrayim, te dëkk fa; gannaaw loolu mu génn fa, tabax Peniyel. Te Yerobowam wax ci xolam ne: Léegi buur gi dina dellu ci kër Daawuda. Bu xeet wii demée jëkk ci kër Aji Sax ji ci Yerusalem ngir sarax, kon xolu xeet wii dina dellu ci seen sang, maanaam ci Rexabowam buur bu Yuda; dinañu ma rey, te dellu jëm ci Rexabowam buur bu Yuda. Moo tax buur bi gëstu, te def ñaari nag yu wurus, ne leen: Dafa metti ngeen yéeg Yerusalem; xoolleen seeni yàlla, yéen Israyil, yi leen génne ci réewum Misra. Mu teg kenn ci Betel, te beneen ba mu ko teg ci Dan. Te loolu nekk bàkkaar; ndaxte nit ñi dem nañu sujjóot benn bi, ba ca Dan. Mu tabax itam kër yu tundu yu kawe, te def saraxkat yu bokkul woon ci askanu Lewi, jële leen ci biir xeet wi, ci ñi gën a suufe. Te Yerobowam sàkk benn màggal ci weeru juróom ñetteel ba, ci bés bu fukki ak juróom-ñeenteelu weer wa, mel ni màggal mi nekk ci Yuda, te mu sarax ci kaw altar bi. Noonu la defe woon ci Betel, di saraxal nag ya mu bind; te mu samp ci Betel saraxkat yi ci tundu yu kawe ya mu defoon. Noonu mu sarax ci kaw altar bi mu defoon ci Betel, ci bés bu fukki ak juróom-ñeenteelu weeru juróom ñetteel ba, maanaam ci weer wi mu sàkkoon ci xolam boppam; te mu sàkkal màggal ay doomi Israyil, te mu yéeg ci kaw altar bi, taal cuuraay. 1 Buur ya 12:25–33.

Ci taariixu njàlbéenu fukki giir yi féete bëj-gànnaar, amoon na fippu gu amoon ay màndarga yu ko jiitu ci li Israel bañoon nangu Yàlla muy buuram, ak itam ci fippug Aaron ak sëllu wurus wi. Fippug Aaron amoon na ci taariixu njàlbéenu Israel gu yàgg ga, te fippug Jeroboam amoon na ci taariixu njàlbéenu fukki giir yi féete bëj-gànnaar. “Rëdd ci kaw rëdd,” Aaron, mi nekkoon saraxalekat bu mag, dafay màndargaal mbooloom gëmkat ñi, te Jeroboam, mi nekkoon buur, dafay màndargaal nguur gi. Ñaari fippu yooyu amoon ca njàlbéen ya ñoo di benn rëdd buy ëmb itam fippug askanu Israel ga amoon ca njàlbéen ga, ci seen bëgg a am buur bu nit.

490

Ci cosaan gu sell gi ñu wone ci téereb Ezekiel, am na ñetti jamono yu benn bu ci nekk di ñeenti téeméer ak juróom-ñeent-fukki at; benn ci ñoom dafa aju woon ci buur yi, beneen ci bérab bu sell bi, te beneen ci gàngoor gi. Ñooyu ñetti jamono dañoo méngoo ak fippug Aaron (bérab bu sell bi), Saul (gàngoor gi) ak Jeroboam (buur bi). Ci ñetti màndarga yi di yonent, saraxalekat ak buur, buur Saul lañu wone muy wax waxi yonent, te Aaron moo doon saraxalekat bi, Jeroboam moo doon buur bi.

Bi mu amee ba xamoon woon bu yàgg ne moom, gis ne, xoolal, muy wax kàddu Yàlla ci biir yonent yi, nit ña nekkante seen bopp naan: “Lii lu jot ci doomu Kish? Ndax Saül itam nekk na ci biir yonent yi?” Kenn ci waa bérëb boobu tontu ne: “Waaye kan mooy seen baay?” Moo tax mu nekk léebu naan: “Ndax Saül itam nekk na ci biir yonent yi?” 1 Samuel 10:11, 12.

Mbooloom ñi gëm mi am ndam dafa ëmb yonent bu am fanweeri at, saraxalekat bu am fanweeri at ak buur bu am fanweeri at, ñu leen misaale ci Esekiyel mi tàmbali ca atum fanweereel ma, Yuusufa mi tàmbali liggéeyam ca atum fanweereel ma ak buur Daawuda mi tàmbali di nguuru ca atam mu fanweereel. Ci juróom-ñetti saar yi mujj ci téereb Esekiyel, dees na misaale mbooloom ñi gëm mi am ndam ci kër Yàlla gi feesal suuf si, te mbooloom ñi gëm mi am ndam mooy Filadelfi, miy mbooloom ñi gëm mu juróom-ñetteel mi bokk ci juróom-ñaar yi.

Rëddub waxyu bi jëm ci Josiah, bi tàmbali woon ci atum 977 laata juddug Kirist, dina jeex ci yoonu Dibéer bi nar a dikk ci lu yàggul. Sellal gi ak màndargaal gi ñu tàmbali woon ci téeméer ak ñeent-fukk ak ñeenti junni ñi bésub 31 Desàmbar 2023, tàmbali nañu ba Michael wàccee ngir dekkal seede ñaar ñi ci Peeñu ma fukk ak benn. Atum 2023 dikk na ñaar-fukki at ak ñaar gannaaw 11 Sàttumbar 2001, ni Yooni Doxandéem yi ak Fippu gi yu atum 1798 dikk ñaar-fukki at ak ñaar gannaaw Yégleb Moom-sa-bopp bi ci atum 1776 noonu. Nguuru Jeroboam gu ñaar-fukki at ak ñaar tàmbali woon na ci atum 977 laata juddug Kirist, ba ñu yégalee waxyu bi jëm ci Josiah. Ca jamono jooju, yonent bu déggadi bi ci 1 Buur ya saar fukk ak ñett jànkoonte woon na ak wéddikug Jeroboam, ni Moses jànkoonte woon ak wéddikug Aaron, te Samuel jànkoonte woon ak mbooloo ma bëggoon am buur noonu. Jànkoonte yooyu ak wéddiku yi amoon ca cosaan, yi xibaarub yonent bu déggadi bi, Moses ak Samuel di misaal, dañuy misaal woote gi malaaka ñatteel bi di def ak baat bu kawe ca jamonoy yoonu Dibéer. Mooy xibaarub artu bi raaya bi di yégle, bi ñu misaal ci jaar-jaaru Jeroboam ci melow yégle bu jiitu bi jëm ci Josiah te ànd ak “firnde.”

Te xool, nit ku Bàyyi Yàlla njëwee dëkk Yuda ngir Betel ci kàddug Aji Sax ji; Yeroboam taxawoon na wetu sarxalukaay ba ngir taal cuuraay. Mu wax ci sarxalukaay ba ci turu kàddug Aji Sax ji, ne: Yaw sarxalukaay, sarxalukaay, lii la Aji Sax ji wax: Xool, ab xale dina juddu ci kër Daawuda, te dina tudd Yosiya; te ci yaw laay rendi sarax sarxalkati bérab yu kawe yi, ñiy taal cuuraay ci yaw, te yaxu nit ñi dees na leen lakk ci yaw. Te bés booba itam mu joxe ab kéemaan, ne: Lii mooy kéemaan bi Aji Sax ji wax: xool, sarxalukaay bi dina xar, te dóomu sarax yi nekk ci kawam dinañu tuuru. Bi buur Yeroboam déggee wax ji nit ku Bàyyi Yàlla jaaree ci sarxalukaay bi nekk Betel, mu jox loxoom ca sarxalukaay ba, ne: Jàppleen ko. Te loxoom loo xippiwoon ci moom wow, wow na ba mënatul woon ko delloo ci moom.

Sarax bi itam itamoon na it, te pënd ba saxee ci kaw sarax ba, ni kooku nit ku Yàlla ba joxe woon mandarga ga ci kàddug Boroom bi. Noonu buur ba tontu ne nit ku Yàlla ga: “Ñaanal ma léegi kanamu Boroom sa Yàlla, te nga ñaanal ma, ngir sama loxo dellusi maat.” Nit ku Yàlla ga nag ñaan Boroom bi, te loxob buur ba dellu ci moomaat, nekk ni mu nekkoon bu jëkk. Buur ba neeti nit ku Yàlla ga: “Ànd ak man sama kër, nga daldi féexal sa bopp, te dinaa la may pey.” Waaye nit ku Yàlla ga ne buur ba: “Bu ma laa mayoon genn-wàllug sa kër, duma dugg ak yaw, te duma lekk mburu mbaa naan ndox fii: ndaxte noonu la ma santoon ci kàddug Boroom bi, naan: ‘Bul lekk mburu, bul naan ndox, te bul dellu jaaraat ci benn yoon wi nga jaaroon ngir ñëw.’ ” Noonu mu dem yeneen yoon, te delluwul ci yoon wi mu jaaroon ngir ñëw Betel. 1 Buur 13:1–10.

Bañug Yàlla bañ na lekk ak Yeroboam doonte sax mu ko jox ndigalug “genn-wàll ci sa kër,” te loolu méngoo na ak diggébu Erodd mu wax Salome ne dina ko jox genn-wàll ci ay nguuram.

Ba beneen bés bu yomb agsi, Erodd ca bésub juddu dajale reeram ngir ay sangam, ay kilifay xare yu mag, ak ñi gën a màgg ci Galile; te bi doom ju jigéen ju Erodiya boobu duggée, fecc, neexal Erodd ak ña toogoon ak moom, buur bi ne waxambaane bi: Ñaan ma loo bëgg, te dinaa la ko jox. Mu giñal ko ne: Loo ma ñaan, dinaa la ko jox, ba ci genn waajur gu nekk ci sama nguur. Mu génn, ne ndeyam: Lan laa war a ñaan? Mu ne ko: Boppu Yaxya miy Sóob. Mark 6:21–24.

Dige Herod mi defe ci gennam. Herod mooy misaalu Room, te fukki buur yi ci Peeñu Yowaana fukk ak juróom-ñaar ñu ngi leen misaale ak jaaxleem Room bi ci fukk ci Danyeel saar ñaareel ak fukk baaraami tànk yi ci saar ñaareel. Gennamam mi dañu koy màndargaale bu nguur gu juróomeel gi wuutuwoon ak nguur gu juróom-ñaareel gi ci yoonu Dibeer, te ci lii la nekk gennam Mbootaayu Xeeti Àddina bi ni mooy nguur gu juróom-ñaareel gi ci waxi bàyyi-Biibël. Ci yoonu Dibéer wu léegi di ñëw, fukki buur yi, ñi Jerobowam di misaale ak fukki giiru bëj-gànnaar, dañuy déggoo jox rabam seeni nguur benn waxtu ci Peeñu Yowaana «fukk ak juróom-ñaar».

Ndax Yàlla def na ci seen xol ngir ñu matal coobareem, te bokk benn xalaat, jébbal buur-guur gi ñu am ci rab wa, ba kera waxi Yàlla di mat. Peeñu 17:17.

Bala ñuy jël ci kanam waxu Yekeskel ci saar ñeenti ba noppi, dinañu xamle “fukk ak ñett” yoon yi Yekeskel di waxe boppam jant bi ci yoon wu jub. Fukk ak ñett yooyu waymark dafay tasu ci anam gu mag diggante àddina ak askanu Yàlla. Àddina, bi Misra di teewal, ñu ko teg ci jant bu jub juróom-benn yoon, te Tir itam ñu ko wax benn yoon; te ci juróom-benn yoon yeneen yi Yerusalem mooy mbir mi ciif. Téere bi tambalee na ci atum 592 BC, te loolu mooy atum fanweeri fukki jubili bu ñaareel fukk ak juróom-ñaareel; te saar ñent-fukk, kàddu gu njëkk gi, dafay xamle 22 Oktoobar 573 BC ni mu doon jeexitalu surga gu jubili ga. Surga gu jubili gi moo di teewal waxtu muure jiir gi ñetti fukki junni ak ñent-fukki junni ñaar ci 9/11 ba ca yoonu Dibeer bu bëgg-a-ñëw, te loolu it mooñu ko teewal ci benn fractal bu nettali taarix boobu sax, tambalee ci 31 Desàmbar 2023 ba ca yoonu Dibeer bu bëgg-a-ñëw. Ñaari jamono yooyu ñoom ñaar ñu ngi amoon seeni misaal ci diggante 11 Ut 1840 ba 22 Oktoobar 1844.

Ca 11 ut 1840, Yeesu Almasi ci boppam moo wàcc, di malaaka mu bare doole mi ñuy wax ci Peeñu 10, mi indi téere bu ndaw bi askanu Yàlla waroon a jël te lekk. Malaaka moomu moo wàccaat ca 9/11, ngir màndargaal ndoortel jamonoy teg xaatim gi. Malaaka moomu wàcc na ca 31 desàmbar 2023, ngir dekkal ñaari seede yi ñu reyoon ca mbeddum dëkk bu mag boobu di Sodom ak Misra, fa ñu daajoon itam Boroom bi ci bant. Wàcc googu moo màndargaaloon diiru mujj gi ci jamonoy teg xaatim gi. Ci biir diiru fraktaal bi dale ko ca 31 desàmbar 2023 ba ca yoonu bésub dibéer bi, Esekiyel, saraxalekat bi, dañu koy may peeñu buy wone kër Yàlla ga ca asamaan. Ca jamono jooju, dañu koy def mu luu, te su ko Yàlla digalee mu wax rekk lay wax. Nekkinam woowu day wéy ba ca yoonu bésub dibéer bi nar a dikk ci lu yàggul, yoon wi tasug Yerusalem di màndargaal.

Ni mu mel ni ak Yowaan, Esekiel itammbalee ngir mu jël téere bi nekkoon ci loxob malaaka mi wàcce woon ci Peeñu 10, te itam ñu wax ko mu lekk téereb jooy, naqar ak alkande.

Waaye yaw doomu nit ki, déggal li ma lay wax; bul ñëw ci say bopp ni kër ga réy ci ñàkk dégg. Ubbi sa gémmiñ, te lekk li ma lay jox. Bi ma xoolé, gis naa loxo bu ñëw ci man; te xoolal, téere bu wëróor nekk ca biir. Mu daldi tàllal ko ci samay kanam; te bindoon na ci biir ak ci bitiit; te li ñu ci bindoon mooy jooy, ak naqar, ak musiba. Ezekiel 2:8–10.

Bataaxal bi dañu ko tegtal ni ab bataaxal bu ñetti wàll, noonu mu nekk misaal bu bataaxalu ñetti malaaka yi ci Peeñu Yowaana fukki ñeent. Kon nag, mooy bataaxalu tëj gi ci ñetteelu malaaka bi, miy tëj ñi nekk ci biir Yerusalem te di jooy ak naqar ndax bàkkaaru kërgëm gi ak réew mi, ni ñu ko tegtalee ci Saaru Ezekiyel juróom-ñeent ak ci Peeñu Yowaana juróom-ñaareel.

Te ndamu Yàlla Israyil jóg na ci kaw kerub ba fa mu nekkoon, dem ba ci buntuk kër gi. Noonu mu woo góor ga sol yére wu lino, mi nga xam ne dafa yor bëtu bindkat ba ca wetam; te Boroom bi wax ko ne: “Jaaral ci biir dëkk ba, ci biir Yerusalem, te nga def màndarga ci jë ci kanamu góor ñi di naqar tey yuux ndax yépp njubadi yi ñuy def ci biiram.” Ezekiel 9:3, 4.

Ñi nuy jot kañ ñiir yi, dañuy jooy ndax bàkkaaru kerk bi ak bàkkaaru réew mi, te seede Esekiel dafay lëmmoo ci tariixu Yerusalem ak Ejipt, te ñoom ñooy misaalu kerk bi ak àddina si.

“Lawu ragal Yàlla sànkuwu ko kàttanam yépp. Ca jamono ji muccug kërceen ak nàqarsam gëna réy, ndaw mbooloo mi taxaw ci leer gi dinañu di jooy te jàmbat ndax yàqute yi ñuy def ci réew mi. Waaye gëna ci lu ëpp, seeni ñaan dinañu yéeg ngir kërceen gi, ndaxte ay cëram di roy doxalin àddina si. …”

“Sant bi mooy lii: ‘Jàll ci biir dëkk bi, ci biir Yerusalem, te nga def màndarga ci kanamu góor ñi di ñaawlu te di jooy ndax mboolem yëf yu ñaaw yi ñuy def ci biiram.’ Ñi di ñaawlu te di jooy yooyu daan nañu yégle ay waxi dund; daan nañu yedd, xelal, te ñaan ak woot. Am ñenn ñi daan toroxal Yàlla tuub nañu te toroxal seen xol fa kanamam. Waaye ndamlu Boroom bi jógewoon na ci Israayil; doonte ñu bare daan nañu sax ci yëngu-yënguy diine, dooleem ak nekkinam dañoo feeñul woon.” Testimonies, volume 5, 209, 210.

Ciir téerey jooy yi, jooy ak naqari gi muy misaal ñetti malaaka yi nekk ci Peeñu 14, jooy yi ak naqar yi mooy malaaka bu njëkk ak ñaareel bi, te ñetteel bi mooy yëgleb naqari gi, muy misaalu ngelaw lu bëj-gànnaar gi ñuy téye ci dooleem ndax ñenti malaaka yu téye yi nekk ci Peeñu 7.

Esipt

Ci téereb Esékiel, amna fukki fanweeri bés yuñu tudde. Njëkk ci bés yi jëm ci Misra moo di Esékiel 29:1, te moo tekki atum 587 bala Kirist.

Ci ñeenteel at, ci weeru fukki ba, ci bésu fukki ak ñaaru weer wa, kàddug Boroom bi dikkal na ma ne: “Doomu nit ki, jublu sa kanam ci Firawna, buurub Misra, te nga wax ci turu Yàlla ci sa kaw, moom ak Misra mépp. Waxal te nga ne: Nii la Boroom bi Yàlla waxe: Xool, maa ngi ci sa kaw, yow Firawna, buurub Misra, mbind mu mag mi nekk ci biir dexam yi, mi wax ne: ‘Sama dex moom sama bopp la, te man laa ko defal sama bopp.’” Esekiyel 29:1–3.

Aat 587 BC mooy atum xeeti bi, mi tàmbalee woon atum ak genn-wàll lu jiitu yàqug Yerusalem. Ca jamono jooju Esekiel yégle ne Yàlla dina daanu Misra, te daanug boobu dina won askanu Yàlla seen dofug kóolute gi ñu defoon ci nàga Misra. Ci mujjum xët wi ñu wax ne dinañu jox Misra Babylona, noonu di leeral kañ la fukki buur yi jox seen juróom-ñaareelu nguur gu ci waxi yonent yi ci Biibël ci Babylona bu tey ji—juróom-ñetteelu nguur ga bokk ci juróom-ñaari nguur yi. Yonent boobu mat na “fukk ak juróom-ñaari” at gannaaw ga, maanaam ci atum 571 BC, ni ñu ko tekke ci mujjum xët wi. Kon nag, xët 29 am na bu njëkk ak bu mujj ci ay màndargay waxtu yu jëm ci Misra.

Ba te amoon ci at mu ñaar-fukk ak juróom-ñaareel, ci weer wu njëkk, ci bés bu njëkk bu weer wa, kàddu Boroom bi ñëw ci man ne ma: Yow, doomu nit ki, Nebukadnesar buurub Babilon dafa taxawal ay xarekatam ci liggéey bu réy ngir Tirus; bopp bu nekk mu daldi wex, te gët bu nekk mu daldi xañu; waaye amul pey, moom ak ay xarekatam, ci Tirus, ndax liggéey bi mu ko liggéeyal. Moo tax noonu la Boroom bi Yàlla waxe: Seetal, dinaa jox suuf si, dëkku Misra, Nebukadnesar buurub Babilon; dina yóbbu mbooloom, dina jël ay alal yu ñu sàcc, dina jël ay nangu; te loolu mooy doon peyam ngir ay xarekatam. Jox naa ko suuf si, dëkku Misra, ngir liggéey bi mu liggéey, ndax ñoom da ñu liggéeyaloon man, ki la Boroom bi Yàlla wax. Ci bés boobu dinaa tax ba kàttanu kër gi Israayil saxaat, te dinaa la may ubbeeku gémmiñ ci seen biir; te dinañu xam ne man maa di Boroom bi. Esekiyel 29:17–21.

Atum fukki atum weer ci benn ci ñaareel fan ak juróom-ñett ci téereb Ezekiel mooy bes bu mujj ci ñetti fan yu ëpp ci bés yi, te moom rekk moo dal gannaaw 22 Oktoobar 573 BC. Mu ngi tektal waxtu wi buur bu bëj-gànnaar bi ci Daniel 11:42–43 di jot Misra, te itam di fësal bérab ba fukki buur yi di jox seen juróomeel nguur nguur gu juróom-ñaareel gi, gi bokk ci juróom-ñaareel yi. Loolu mat na waxtu wi “wàllug kër gi Israeel” di saxsi. Ci Isaaya, Israeel saxsi na ci bés bu ngelawlu penku bi.

Ñi bokk yi jóge ci Yàqub dinañu sàmpu ccam; Israyil dina sax, dina meññ, te feesal kanamu àddina ak doom. Esayi 27:8.

Bu kàddug Esekiyel 29:17 matee te ñu joxee rab wu nguurug paap bi jaanu Misra ju rëy ji ci jamonoy yoonu dibéer bi nar a ñëw léegi, dees na sotti tawub mujj gi ci kaw Israyil te du am dayo. Taw boobu tàmbali na ca 9/11, di taw bu sew, ni ko Kirist màndargale woon bi mu ëfee ci kaw ay taalibeem gannaaw bi mu wàccee ci suuf, gannaaw bi mu yégee woon ca Baayam gannaaw bi mu dekkee.

“Jëf ji Almasi defoon ci bi mu xeeñee ci kaw ay taalibeem Xelum Mu Sell mi, te mu jox leen jàmmam, mel na ni ay tuut-tuut ndox la woon lu jiitu ndox mu bare mi war a ñëw ca bésu Pentekot ba.” Spirit of Prophecy, volume 3, 243.

Yoon Eliisé yeeg ci mbëggeel Misra, te ñu wax ko ci atum 587 BK, mooy at mi ñu doon ëmb dëkk ba, te gannaaw “fukk ak juróom-ñaari” at, yoon wi mat na. Mu mat ci jamono ji limu “fukk ak juróom-ñaari” di tekki, noonu muy tegtal jaar-jaaru nettali bu nëbbu bu ayu benneel-fukk ci Danyeel juroom-benn. War na a mat ci jamonoy tëj bi ñuy tëj téeméer ak ñeent-fukk ak ñeent-junni ñaar-fukk ak ñeent, ni ko wone ci saar bi juróomeelu ci Ezekiel. Ci jamonoy tëj bi, taw bu mujj gi ñu sotti ko, njëkk ni wuccu ndox ci 9/11, te gannaaw loolu muy sotti gu mat ci yoonu Dibeer. Mu mat, ni Esayi waxe ko, ci “bësu ngelawu penku,” te Islaam mooy ngelawu penku, te Islaam mooy ñetteelu “alku.” Ndaw yi Ezekiel wara lekk doon na yégle bu ñett yaxa, te xaaj bu ñetteel ba mooy yégleb alku.

Fukki 13 yëgle yi Esekiyel tëraloon na ñëwoon ci mbaatug Yerusalem, Misra ak Tir. Yépp dañuy wax ci nduggal, ni ko limu “13” di tegtal.

Nunuy xoolaat ci waxtu-bindu Ezekiel ci beneen maqaal bi di ñëw.