Ci téere juróom-ñett ak benn i tudduy bés ci téereb Ezekiel; juróom-benn yi jëm ci Yerusalem, juróom-benn yi jëm ci Misra, te benn bi ci Tir. Bépp tuddu bés boobu nekk na ci biir jumtukaayub wut ndax deñk, li nimero “juróom-ñett ak benn” di misaalal. At mi toppoon gannaaw bi jabaru Ezekiel deewee ndax mbëkk, te loolu di màndargaal njàlbéenu ñetteel wërante gi, Ezekiel amoon ndigal mu wax ci Misra, di wax ne dina nekk réer te desadi diirub ñeent-fukk at.

Te dinaa defar réewum Misra ci biir réew yi neen, te dëkkam yi ci biir dëkk yi yàqu dinañu neen diiru ñeent-fukk at; te dinaa tasaroo Misrawaale yi ci biir xeet yi, te tasaare leen ci réew yi. Waaye noonu la Boroom Bi Yàlla waxe; Bu mujjee ci ñeent-fukk at, dinaa dajale Misrawaale yi ci biir xeet yi fa ñu leen tasaroo woon: Te dinaa delloo njàppug Misra, te dinaleen delloo ci réewum Patros, ci réewum seen kër; te foofa dinañu doon nguur gu suufeel. Ezekiel 29:12–14.

Wër gi tàmbali na ci atum 587 laata juddug Kirist, te ci jamono jooju lañu digal Esekiyel mu wax. Ci aaya ‘fukk ak juróom-ñaar’, atum 571 laata juddug Kirist moo wone ne dinañu jox Babilon réewum Misra ngir fey ko liggéey bi mu def. Boroom xam-xam yi di tëral jamonoy xew-xewi Biibël bi dañuy jàpp ne diir bi dale ci atum 567 ba ci atum 527 laata juddug Kirist mooy diiru ñeent-fukki at bi ñu tudd ci aaya yi, te dale ko ci kàddug àtte gu njëkk gi ñu yégle ci atum 587 laata juddug Kirist ba ci yégle bi ñu def ci aaya fukk ak juróom-ñaar ci atum 571 laata juddug Kirist, ne Boroom bi jébbaloon na Misra ci loxol Nebukadnesar, danuy gis diiru ‘fukk ak juróom-ñaari at’.

Xareb Nebukadnesar xeex na jafe-jafe ci Tir; song bi yàgg lool te metti (wër na ñetti at ak fukk ak ñatt, maanaam ci diggante 586 ak 573 lu jiitu Kirist). Xarekat ya sonn nañu lool (bépp bopp dafa dallu, te bépp gàtt wowle ba set ndax yebum yit), waaye jote wuñu benn pey bu am solo walla alal ju ñuy sàkku ci Tir ci boppam. Ndax liggéey boobu amul njariñ, Yàlla dogal na jox Nebukadnesar Misra ngir mu nekk peyam, maanaam “payoor,” ndax liggéey bi ay xarekatam defoon ci Tir.

Te nekk ci kër ga, di lekk ak di naan li ñuy jox; ndaxte liggéeykat bi yeyo na peyam. Buleen dem kër ba kër. Luug 10:7.

Kon Nebukadnesar jëkk na nangu Tir, te gannaaw bi mu ko wëree diiru fukki at ak ñett, jox nañu ko Misra. Bala muy nangu Tir, nangu na Yerusalem ci atum 586 laata juddu Kirist; gannaaw loolu, matal na wërug Tir gu yàgg fukki at ak ñett, Misra daldi topp ci. Nangu nañu Yerusalem ci atum 586 laata juddu Kirist, te wërug Tir tàmbali na ci atum 586 laata juddu Kirist, ba ci atum 573 laata juddu Kirist. Limu fukk ak ñett lëkkaloo na ak Réewi Amerig yu Bennoo yi.

Rakku White xibaaral nu ne, Yerusalem ci téere Ezekiel moo taxawal mbooloom Église Adventiste du Septième Jour bu Laodicée, te Nebukadnesar, buur bu bëj-gànnaar, mooy tegu ci dooley papauté ci fan yu mujj yi. Ci misaal gu jaar-jaar gi ci saar ñent-fukk ak juróom-ñeent, sàcc yi ci sa nit ñi ci fan yu mujj, ñiy tegu ci Roomu papale, dañuy noot ñetti mbooloo yi ci saar bi. Njëkk, dafay jël Yerusalem, ba noppi Tir, te mujj ci Misra.

Àtte bi ci kër Yàlla lay tàmbalee, te béjjénu Porotestaantism bi ci Réewi Amerig yu Bennoo yi, moom lañuy njëkk a daan, bala yoonu Dibéer bi di ñëw. Béjjénu Porotestaantism bu dëddu ngëmam bi ci Réewi Amerig yu Bennoo yi ëmb na mbooloom Adventist yu Bésub Juróom-ñaareel, mi am melokaanu Lawdise te di màndargaal askanu kóllëre wu “jëkk” wi, wi ñuy weesu, ni ñu weesu woon Israyil gu cosaan ga ci atum 34, ak ni ñu weesu woon Porotestaant ya ci 1844. Li ñu weesu askani Yàlla yu jëkk yooyu, yi nekkoon ci kóllëre ga, ci at yi 34 ak 1844, loolu dañu ko màndargaal ci taariix bi waxyu ñaar junni ak ñetti téeméeri at bi ci Dañeel 8:14 wone. Àtte bi ci kër Yàlla lay tàmbalee, te béjjénu Porotestaantism bi, dañu koy àtte bala ñuy àtte béjjénu Repiblikanism bi.

Ndaxte jamono ji jot na ba àtte bi tàmbali ci kër Yàlla; te su tàmbalee ci nun, lan moo di mujjug ñi déggadi xibaaru ndamlu Yàlla? 1 Piyeer 4:17.

Ñetteel bu njëkk ci attub Misra nekk na ci saraxu njëkk bu kapitul 29, te bés bu mujj bi Ezekiyel wax ci lu jëm ci Misra nekk na ci ayet “fukk ak juróom-ñaari” bu kapitul boobu. Kapitul bi dafay won ne Room bu tey ji njëkk dafa noot bakkaaru Protestantis, gannaaw loolu Tir, mi tegtal bakkaaru Républicanisme bi ñuy noot ci yoonu Dimas bu bëgg a ñëw. Bu Tir (Etazüni) Nebukadnesar nootee ci yoonu Dimas, Misra itam dees na ko jox ci ay loxoom. Foofa la gaañu rey bi ci papote bi wéraat. Du rekk ne gaañu rey bu papote bi daldi wéraat ca jamono jooju, waaye Ezekiyel xamal na nu ne loolu am na ci diiru tawfekku mu mujj ma.

Ci bés boobu dina, dina taxawal kaaraangu kërug Israayil mu saxaat, te dinaa la may ubbeeku gémmiñ ci seen biir; te dinañu xam ne man maa di Aji Sax ji. Ezekiel 29:21.

Yakóob ak Israayel

Esayi wax ne, Israayil dina sax, meññ, te fees suuf sépp ak meññu doom. Taw la di indi ñetti jéego yooyu, di sax, meññ ak jural doom, te ci seen waxin, taw wu mujj mi di ñëw su “ngëlaw gu metti gi” taxawee. Mu yokk ci ne, ci jamono ji ñuy sax, meññ ak jural doom, bàkkaar yu Yàggóob dañuy laabal, te baat bu Ebrë bu ñuy tekki ni “laabal” mooy “defar jàmm ak Yàlla”.

Ci natt, bu mu saxee, yow dinaa xalaat ak moom; moo téyyaale ngelawam gu tar ca bésu ngelaw gu penku. Moo tax, noonu lañuy faral bàkkaaru Yàqoob; te lii mooy bépp meññeefu dindi bàkkaaram: bu defee bépp xeeru saraxal bi mel ni ay xeer yu weex yuñu dóor ba tas, kër yi ñuy jaamu ak nataal yi duñu taxawati. Isaiah 27:8, 9.

Bu ñu téyee ñeenti ngelawi xeex yi (ngelawam lu tar), dañuy tàmbali màndargaal téeméer ak ñeent-fukk ak ñeenti junni yi, te dañuy mujj tàqale ñi am xel ak ñi bon ci mbooloom Adventist yi, te loolu lépp di mat ci “bésu ngelawu penku bi.” Jamono ji ñuy màndargaal tàmbali na ak wis-wis ci 9/11, te day jeex ak sotti bu mat sëkk ci yoonu Dibéer bi, te booba la suuf si di fees ak meññeef. Jamono ji ñuy màndargaal mooy sellal ak laabal yu am ndànk-ndànk, te loolu méngoo ak Malasi ñett. Waaye ci diirub fukki at ak juróom-ñaar gi bésu tàmbali bi ak bésu jeex bi ci Esekiyel ñaar-fukk ak juróom-ñeent di misaal, nangu juróom-benneelu nguur gi ci waxyu Mbind mu sell mi day am, te Yerusalem, misaalu béjjénu njàngalem Protestan yi—mbooloom gëmkat ñi—ak Tir, misaalu béjjénu njàngalem réppiblik—nguur gi—ñoo koy misaal. Bi wër gi ñu wër Tir diirub fukki at ak ñett jeexee rekk, dañuy nangu juróom-ñaareelu nguurug fukki buur gi Misra di misaal. Ñetti nangu yi ñuy nangu Yerusalem, Tir ak Misra dañuy am bu “béjjénu kër Israyil” saxee te ñu may ko mu ubbi gémmiñam.

Ñàkkug kàddu gi am ci saraxalekat Ezekiel ak saraxalekat Zacharias ñoom ñaar day jeex ci jamonoy yoonu Dibéer, te booba la Réewi Amerig yu Bennoo ak mbaamu Balaam di wax ñoom ñaar. Boroom bi day may waa kër Israel “ubbeeku gémmiñ gi” ci jamonoy yoonu Dibéer. Booba, far nañu bàkkaari Jacob yi, te dañuy soppi turam, mu nekk kër Israel. Ñetteelu seede bi ci ñàkkug kàddu ci waxyu, bi Daniel di màndargaal, mooy màndargaal bataaxal bi ñuy yégle; booba lañuy jox Daniel bataaxal bi ci saar fukk ak benn ci téereb Daniel, te bataaxal boobu mooy itam peeñub Habakkuk, bi ci jamono jooju di ‘wax te du fen.’ Ezekiel, Zacharias ak Daniel dañuy dëppoo ak yégleb yuux gu kawe gu ñetteelu malaaka mi, te Jeremiah it noonu la ci saar fukk ak juróom, fa ñu ko dige ne dina nekk gémmiñu Yàlla su siggiwaatee gannaaw yàqug yaakaar gu njëkk ga.

Lu taxaw sama metti ba du jeex, te sama gaañu du wéral, di bañ a wér? Ndax dangay nekk ci man mel ni kuy fen, mel ni ndox muy wow, te kenn manul koo wóolu? Moo tax Boroom bi waxe naan: Bu nga dellu, dinaa la delloo, te dinga taxaw ci sama kanam; te bu nga génne lu tedd ci lu ñaaw, dinga nekk ni sama gémmiñ. Na ñoom dellu ci yaw; waaye yaw, bul dellu ci ñoom. Jérémie 15:18, 19.

Yeesu dafay wone mujj gi ak tàmbali gi, te ci 9/11, wis gi jur na yoon yi, te garabug Yàqub tàmbalee sax; te ci mujje, bu ñu setalee tooñu Yàqub, kërug Israyil dina wax. Sax gi ci 9/11 bi taw bi jur, mooy misaalal beneen sax ci mujjug waxtuw sello gi, ba “wàll”u kërug Israyil saxee, fekk fa la ñu daane wàlli Protestaŋ bu sàq ak Républicanismu, Nebukadnesar daan leen.

Foofu nag, dañuy wone wuute bi nekk diggante béjjénu diiney Protestaan bu dëggul ak béjjénu diiney Protestaan bu dëgg, bi yetu Aaron wi jebbi doon màndargaal, ci ni yet woowu wuute woon ak yeneen yeti giiri Israel. Ñaari bés yi ñu tudd ci saar ñaar-fukk ak juróom-ñeent ci téereb Ezekiel dañuy xamle jaar-jaaru yékkati raayay téeméeri junni ak ñeent-fukki junni ak ñeenti junni ñi ci jamonoy yoonu Dibéer bi nar a ñëw léegi.

Doxinu sax gi, tóor gi ak feesal àddina si meññeef tàmbali na bi ñu wisee taw bu mujj ba ca 9/11, ni jamonoy Pàntakot tàmbalee woon noonu bi Kirist ëfee ay toq yu néew ci kaw taalibeem, loolu yóbbe ba ca Pàntakot, ba tuur gu mat sëkk ga amee. Sax ga am ca 9/11, ca njàlbéenu laabalu Yanqóoba (ki nangoo bérabu keneen), maanaam jamonoy teg tayu, nekkoon na misaalu saxu njabootu Israyil (ki daan) ca jamonoy yoonu Dibéer. Sax ga ca mujj ga dafay wone wuute gi nekk ci diggante nit ñi bokkoon ci kóllëre ga ak téeméeri junni ak ñeent fukki junni ak ñeenti junni ñi, ni tuuru safara ga ca tundu Karmel wonee woon noonu wuute gi nekk ci diggante yónent Iliyas ak yónenti Baal yi. Wuute googu dafa feeñ ci menn mbooloo mu, ni ko waxyu bi misaalee, di rus ndax yégle bu ñu def ni bu dëgg te du dëgg, buy wax ci jàmm ak kaaraange, te meneen mbooloo mi nag, ni ko waxyu bi misaalee, dafay bég, te ñoom duñu rus mukk.

Juroomi Egypt juróom-benn yi

Esekiyel tudd na ñeenti yeneen bés yu aju ci Misra, te ñaar ci bés yooyu ñu ngi ci fukk ak benneelu atum njaam gi, te ñaari bés yi ci des nekk ci fukk ak ñaareelu atum njaam gi.

Wërgu-yoon wa Ñaareel-fukk ak Benn Atmiit bi

Te mu am ca at ak fukk, ci weeru jëkk ba, ci bés bu juróom-ñaareelu weer wa, kàddug Boroom bi ñëw ci man ne: «Yaw, doomu nit ki, maa damm loxo Firawna, buur bu Misra; te xoolal, deesuko laxas ngir mu wér, deesuko def mbind ngir muñ ci laxasu ko, ngir ko dooleel ba mu man a téye saafara.» Esekiyel 30:20, 21.

Te mu am ca at ak juróom benn atett weer, ci ñetteelu weer, ci bés bu njëkk bu weer ba, kàddug Boroom bi dikk na ci man, ne: Doom nit ki, waxal Firawna, buur bu Misra, ak mbooloom; kan nga mel ci sa màggat? Esékiel 31:1, 2.

Ci fukk ak benneelu atu ngàllo ga, ci saar bu fanweer, loxoy Misra ak yu Firawna dañu leen damm, te loxoy Babilon dañu leen dëgëral. Ci fukk ak benneelu at mi, ci saar bu fanweer ak benn, dañuy wone daanug Misra ak li mu jur ci àddina si.

At mi ak këraleek ak wàllu Yerusalem

Ñaari bes yi nekk ci atum fukk ak ñaar bi am nañu ci Ezekiel ñetti fukk ak ñaar.

Ci atoon ci at fukki at ñaar, ci weer wa fukki ak ñaar, ci bés bu jëkk bu weer wa, kàddug Aji Sax ji dikk ci man ne ma: “Yow, doomu nit ki, yëkkal jooy wuy naax ngir Firawon buur bu Misra, te wax ko ne: ‘Yaa mel ni ndawub gaynde ci xeeti réew yi, te yaa mel it ni jën wu mag ci géej yi; nga génn ak say dex, nga xurbal ndox yi ak sa tànk, te nga tuxal seeni dex.’” Nii la Boroom bi Yàlla waxe: “Kon nag dinaa tàllal sama mbaal ci sa kaw ak mboolem nit ñu bare, te dinañu la yéeggal ci sama mbaal.” Esekiel 32:1–3.

Noonu ci xew ci at naari fukkiit ñaar-fukk ak ñaar ba, ci fanweer-fukkiit juróom-ñettal bisu weer wi, baatub Boroom bi ñëw ci man ne: Doom-aadama, jooyal mbooloom Misra, te sànni leen suuf, moom ak doom-jiigéeni xeeti réy yi, ba ca suuf su gën a xóot ci suuf si, ak ñi descendu ci bàmmeel ba. Ezekiel 32:17, 18.

Farawo ak mbooloomam

Ci yenn genn aari fan ak benn ci kàddu àtte bi ci Misra, ay aaya yu mujj yi wax nañu ne:

Damaa yëngu xeeti xeet yi yëkk ci baatub ngelawam, ba ma ko sànni ca safara ga ak ñiy wàcc ca biir xur wa; te garabi Eden yépp, yi gën a tànn te gën a baax ci Liban, ñépp ñiy naan ndox, dinañu ame nguute ca suuf sa gën a suufe. Ñoom itam wàcc nañu ak moom ca safara ga, fekkeek ñi ñu rey ak sabar; ak ñi doon ay dooleem, ñi dëkk woon ci keroom ca biir xeeti xeet yi. Kan nga mel ni moom noonu ci ndam ak ci magg ci biir garabi Eden yi? Waaye dees na la wàcce ak garabi Eden yi ca suuf sa gën a suufe; dinga nelaw ci diggante ñi ñu xarafalul ak ñi ñu rey ak sabar. Lii mooy Firawna ak mbooloom mépp, wax na Boroom bi Yàlla. Ezekiel 31:16–18.

Ci yégleb àtte bi jëm ci Misra ci saar fanweer ak ñaar, aaya yi mujj dañuy baamtu li nekk ci saar fanweer ak benn, gën koo yaatal, te ñu ëmb itam kàddug tëj gu nirook ga fa nekk.

Ndaxte man maa yàggal sama tiit ci suuf si ñuy dund; te dees na ko tëral ci biir ñi xarafaalul ak ñi ñu rey ak sabar, mooy Faraon ak mbooloom mépp, — loolu la Boroom bi Yàlla wax. Ezekiel 32:32.

Fukk ak Juróom-ñaaru At yu Saar ñent-fukk ak Juróom-ñaar ci Sarax 29

Bés yi nekk ci diirub fukk ak juróom-ñaar at, bi ñu wone ci saar ñaar-fukk ak juróom-ñent, dañuy màndargaal ne Nebukadnecar dafa noot Misra, te nekk na itam am diirub ñeent-fukk at yu réy ci yàquute Misra. Ñeent-fukk dafay tekki màndiŋ, te loolu mooy misaal mi di firndeel junni at yi suuf si di nekk yàqu.

Xool naa suuf si, te gis naa ne amul mel, amul dara; xool naa it asamaan si, te amul woon leer. Xool naa tundi ya, te gis naa ne dañuy yëngu lool, te tund yu ndaw yépp di sàccantu. Xool naa, te gis naa ne nit kenn amul, te picci asamaan yépp daw nañu. Xool naa, te gis naa ne bérab bu meññoon meññ doxandéem neex ba noppi doon màndiŋ, te dëkk yépp yu nekk fa tas nañu ci kanam Aji Sax ji, ak ci mërëm-mërëmam mu tar. Ndaxte nii la Aji Sax ji waxe: Réew mi bépp dina ne yàqu gu metti; waaye duma ko def ba mu noppi yàgg. Yeremi 4:23–27.

Ci njeextalu ñeent-fukki at yi Misra di nekk réew mu gental, yi ñu wax ci Esekiyel saar 29, lañu wone ndekkite gu mujj gi ñi bon di am ak seen sànkute gu mujj gi.

Raggal, ak pax, ak fiir, nekk na ci sa kaw, yaw dëkkkat bu suuf si. Te dina am ne ku daw ci riirug raggal gi dina daanu ci pax bi; te ki génn ci diggu pax bi, dees na ko jàpp ci fiir bi; ndaxte palanteeri asamaan yu kawe yi ubbeeku nañu, te fondemaŋi suuf si yëngëtu nañu. Suuf si dafa yàqu ba noppi, suuf si seey na ba tas, suuf si yëngu na lool. Suuf si dina di wëccëku wet ak wet ni nit ku màndi, te dees na ko yóbbu ni njël gu ndaw; te tooñam dina diis ci moom; te dina daanu, te du tëbbiatiati. Te dina am ci bés boobu ne Boroom bi dina mbugal mbooloom kaweñ yu nekk ci kaw, ak buur yi ci suuf si. Te dees na leen dajale, ni ñuy dajale kaso-kat yi ci pax bi, te dees na leen tëj ci kaso bi, te gannaaw ay fan yu bari dees na leen seet. Esayi 24:17–22.

Bataaxalu Esekiyel bi juróom-benni bés yi aju ci Misra dajale dafay wone sànk gu mujj gi ñuy sànk kàttanu ninki-nànka bi ci kaw suuf, sànk googu di tàmbalee ci yoonu dibéer bi nar a ñëw ci lu yàggul, te di wéy ba ci sànk gu mujj gi ñuy sànk waa Misra ñu bon ñi ci njeexitalu junniy at yi.

Ci seede gu yonent bi, rab wi ak yeneen waxkat bu dëggul bi ñuy jot seen mujj ci dexu safara bi, te mooyu melal Ñëw gu Ñaareel gu Kirist; waaye alkande doolebu njaay mi ci dexu safara bi am na ci mujju junni at yi.

Rabu ga jàpp nañu ko, ak moom yonent bu dëggul boobu mi doon def kéemaan yi ci kanamam, yu mu naxee ñi nangu woon màndarga rab ba, ak ñi doon sujjóotal ay melokaanam. Ñoom ñaar ñépp sànni nañu leen, ci luuy dund, ci dexu safara su tàkk ak xons. Waaye ña ca des ñi, rey nañu leen ak saafaraam ka nekk ci gémmiñam, muy saafara guy génn ci gémmiñam, moom mi toogoon ci kaw fas wa; te picc yi yépp suur nañu ci seen yàpp. Peeñu Yowaana 19:20, 21.

Rab gu bon ak yonkilif-kat bi jeex ci anam gu yàggal ci ñaareelu dellusi Kirist, waaye njaay mi dafa dajeek ay peegam junni at ginnaaw ca ñetteelu dellusi Kirist.

Noonu ma, gis naa benn malaaka buy wàcc jógé asamaan, yor ca loxoom caabi biir xott bu xàwwul ak jéngat bu réy. Mu jàpp nag njaay mi, jaan ja yàgg ja, moomu di Seytaane bi ak Iblis, daldi ko yeewal junni at, te sànni ko ca xott bu xàwwul ba, tëj ko fa, teg ci moom rakk, ngir bañat nax xeeti àddinaati yi, ba keroog bi junni at ya matal; te gannaaw loolu, war nañu koo yiwi ab diir bu gàtt. Peeñu Yowaana 20:1–3.

At mi ak at ñaar fukki at yi ngir tabax gi

Diiru ‘fukki at ak juróom-ñaar’ bi ñaari bés yi ñu tudd ci Esekiyel saar ñaar-fukk ak juróom-ñeent wone tàmbali na ci fukkeelu atu gàddaay gi, te jeex ci ñaar-fukk ak juróom-ñaareelu at mi. Kàddu yi ci saar fanweer ak saar fanweer ak benn, joxe nañu leen ci fukk ak benneelu at mi, te ñaari bés yi ñu tudd ci saar fanweer ak ñaar, joxe nañu leen ci fukk ak ñaareelu atu gàddaay gi. Diiru fukki at ak juróom-ñaar bi tàmbali ci fukkeelu at mi, ci lu tollook jamono ji ñu tàmbalee gaw Yerusalem, ñaari kàddu yi jëm ci Misra te ñu joxe leen ci fukk ak benneelu at mi, ci saar fanweer ak saar fanweer ak benn, ñoo ko topp. Bu ñu leen boolee, ñaari kàddu yu fukk ak benneelu at mi dañuy màndargaal kàddu gu jiitu tuuti yoonu dibéer. Yeneen ñaari kàddu yi jëm ci Misra, yu fukk ak ñaareelu at mi, am nañu ci jamono ji ñu tas Yerusalem ci atum 586 bala juddug Kirist, walla lu ko topp te yàggul.

Xebaaru ñëwug Kirist, dees koy yégle ni ab wàll ci xebaaru Yuuxu Digg-guddi, biy soppiku nekk xebaaru yuuxu bu kawe ci jamonoy yoonu Dibéer. Ñaari xebaaru Misra lañuy yégle bala yoonu Dibéer di jot, te ñaari xebaaru Misra lañuy yégle ci jamonoy yoonu Dibéer walla ci lu tuuti gannaaw loolu. Li xebaar yi ñuy joxe ci benn at, ci jamonoy wër gi mujje ci alagug Yerusalem, di ànd ñaar-ñaar, ak ñaari yeneen xebaar yi ci jamonoy yoonu Dibéer, day misaal xebaaru ñaareelu malaaka mi, te ci xebaar boobu, saa su ne, xebaar yi dañuy ànd ñaar-ñaar.

Ab ñaareelu wax ji, ñetteelu wax ji moo koy topp saa su ne.

“Ci bind ak baat, nuy waxe xibaar bi bu xamle, di won toftaleem, ak jëfandikoo yëgle yi di nu yóbbu ba ci yëgle malaaka bi ñetteel. Mënul am ñetteel bu amul njëkk bi ak ñaareel bi. Yëgle yii, war nanu leen jox àddina si ci mbind, ci waxtaan yi, di won ci xëtu jaar-jaaru yëgle, mbir yi xeex nañu ak mbir yi di ñëw.” Selected Messages, téere 2, 104, 105.

Ci yégle bu ñetteel bi, buntu diiru tuub bi day tëju. Diiru tuub bi day jeex ci Réewi Amerig yu Bennoo yi ci jamonoy yoonu Dibéer ji, te diiru tuub bi day jeex ci àddina si bu Michael jógée taxaw. Ñaari bunt yu tëju yooyu dañuy màndargaal yégle bu ñetteel, bu yégle bu ñaareel bi jiitu saa su ne, te yégle bu ñaareel boobu, saa su ne, yégle la bu am ñaari xaaj.

Jox ñaareelu malaaka mi kàttan day sottiku bu bataaxalu Yuuxu Digg-guddi bi àndee ak moom. Ñaari bataaxal yi ñu yégle ci kaw doomi Aadama, ni leen yégle yi Esekiyel def ci kaw Misra ci saar fanweer ak saar fanweer ak benn misaale, ñoo wone kañ la bataaxalu Yuuxu Digg-guddi bi ànd ak ñaareelu malaaka mi, te ñaari bataaxali saar fanweer ak ñaar ñooy wone jox ñetteelu malaaka mi kàttan ci yuux bu kawe bi.

Wànteeri Esekiyel yi, yuy màndargaal lëkkaloo gu jaxasoo gi ci xew-xewi doom-aadama, ñoo xàmmale artu bu mujj bi ñeel doom-aadama, te mooy artub ñetteelu malaaka mi; te ñetteelu malaaka mi, artub malaaka mu jëkk mi ak artub ñaareelu malaaka mi lañu ko sose. Woote gu Digg-guddi gi jiitu yoonu Dibéer bi ak woote gu kawe gi topp yoonu Dibéer bi, ñeenti bési Esekiyel yi ñoo leen di màndargaal, te bés yooyu dañuy nekk ci biir ‘fukk ak juróom-ñaari’ at yi diggante bési alfa ak omega yi ci saar ñaar-fukk ak juróom-ñeent, bés yu méngoo ak taariix bu nëbbu bi ci Dañeel saar fukk ak benn, aaya ñeent-fukk, ni ñu ko màndargaale ci aaya fukk ak benn ba fukk ak juróom-benn yi ci saar boobu.

Ci téereb Daniel sar fukk, Daniel, ni mu deme ak Ézéchiel, ñu def ko mu nekk ku luuñ. Lii mu doon luuñ, am na ci diggante ñetti laal; laal bu njëkk ak bu mujj bi, malaaka Gabriel moo ko def, te laal bu ci digg bi mooy laalug Almasi bi. Daniel, ni mu deme ak Piyeer ci diggante Césarée-Philippi ak bant ba, mi ngi nekk ci biir digg bi. Ci digg bi, Piyeer gis na Almasi bi ci ndam, ni ko Daniel itam gisé ci sar fukk. Diggante ñetti malaaka yi mooy yégleb ñaareel bi, te mooy benn yégleb buy boole ñaari yégleb.

Bésub 5eelu fanweeru 4 bi ak 1844

Ci téereb Ezekiel, saar bu njëkk bi, aaya bu njëkk bi ak bu ñaareel bi, Ezekiel mu ngi tollu ci juróomeelu bésu ñeenteelu weer wi, te loolu yemook diggub yëngu-yëngub juróom-ñaareelu weer wi ci atum 1844. Ezekiel mu ngi ci digg-dóomu diggante 19 awril ak 22 oktoobar 1844, ni Samuel Snow, ndawu Woote gu Digg-guddi gi ci atum 1844, nekke woon ba mu biralee ca Boston gis-gisam bu njëkk bu leer ci xebaar bi, 93 bés gannaaw 19 awril ak 93 bés laata bunt bi di tëju ca 22 oktoobar 1844. Samuel Snow nekkoon na ca Boston ca 21 sulet 1844, ca diggub yëngu-yëngub juróom-ñaareelu weer wi, te xamul woon ne, ci wàllu waxyu, mu nga woon di taxaw ak Peter ca Tundu Soppiku wa, ak Ezekiel ca fanweereelu atum wëru Yubile gu fukk ak juróom-ñaareel ga, ak Daniel ca ñaareelu yoon wa ñu ko laal ca peeñub seetu ba ci saar fukk bi.

Tiir

Bala nu nu dellusi ci juroomi taariix yu Yexeskel wax ci Yerusalem, war na nu njëkk a xam benn taariix bi ñu yégle woon ci kaw Tir.

Te it am ci atumé ñettéelu fukki at, ca bés bu jëkk bu weer wa, baatub Boroom bi dikk ci man, ne: Yow, doom aadama, ndax Tir wax na ci kaw Yerusalem ne: “Aha! Dañu yàq ki doon bunt yi yu xeeti nit ñi; mu wërsiw na ci man; man dinaa fees, gannaaw ba mu neen.” Moo tax ni Boroom bi Yàlla waxe: “Xoolal, maa ngi ci sa contra, yaw Tir, te dinaa yéegël ci sa kaw xeet yu bare, ni géej di yéegëli ay duumam. Ñoom dinañu daaneel miiri Tir, tey tas ay torreem; te it dinaa xar ndoxam ci kawam, ba def ko mu mel ni kaw doj. Dina doon bérab bu ñuy lal ca mbaal yi ci biir géej gi; ndax man wax naa ko, wax na Boroom bi Yàlla; te dina nekk alal lu xeeti yi di sàkk. Te doom-ju jigéenam yi nekk ci tool yi, dinañu leen rey ak sabar; te dinañu xam ne man maa di Aji Sax ji. Ndax ni Boroom bi Yàlla waxe: ‘Xoolal, dinaa indi ci Tir Nebukadresar buurub Babilon, buur buy buur yi, jóge ca bëj-gànnaar, ànd ak fas yi, ak woto yi, ak ñi war fas, ak mbooloo yi, ak nit ñu bare lool.’”

Moom dina rey sa doom sa doom ci tool yi; dina tabax tata gu xar ci sa kaw, di yëkkati tund gu xare ci sa kaw, te dina yékkati pakkaay gu xare ci sa kaw. Dina taxawal jumtukaayi xare ci sa tata yi, te ak ay jëlam dina daan sa kër yu kawe yi. Ndax bariw ay fasam, seen pënd meer na la; sa tata yi dinañu yëngal ndax riirug way-ride yi, ak wheel yi, ak sarweet yi, bu duggee ci sa bunt yi, ni nit ñuy dugge ci dëkk bu ñu ubbi ay xott. Ak tànku ay fasam dina daldi dox ci yoon yépp yi nekk ci sa biir; dina rey sa nit ñi ak sabgàt, te sa ay dal yu dëgër dinañu daanu ba ci suuf. Dinañu saqueel sa alal, te jël sa njulaay ni alal ju ñuy nangu; dinañu daan sa tata yi, te yàq sa kër yu rafet yi; te dinañu sànni sa ay doj, sa ay bant, ak sa pënd ci biir ndox mi. Te dinaa tax ba riirug sa ay woy dëggootu, te baatub sa ay arfa déggatootu. Dinaa la def ni kaw doj; ngay nekk bérab bu ñuy lalëe mbaal; duñu la tabaxaat; ndax man, Boroom bi, wax naa ko, képp ku ne Boroom Yàlla.

Noonu boroom bi wax Tiru: ndax du dunu réew yi yëngu ci sa daanu, bi ñi gaañu di yuuxu, bi rey-rey gi amee ci sa biir? Bu ko defee, mboolem buur yi ci géej gi dinañu wàcc seen gangune, bàyyi seen yére yu yaatu, te summi seen yére yu ràbbkat; dinañu sol ragal, toog ci suuf, di waaru saa yu nekk, te jaaxle ci yaw. Dinañu jël ci sa kaw woy wu naqarlu, ne la: naka nga nexe, yaw mi ay nit ñuy dox ci géej dëkkaloon, dëkk bu siiw, bi amoon doole ci géej, moom ak waa këram, ñi doon teg seen tiit ci mboolem ñi ko dëkk! Léegi dunu réew yi dinañu waaru ci bésu sa daanu; waaw, dunu réew yi nekk ci géej dinañu jàq ci sa dem. Ndaxte noonu la Boroom bi Yàlla wax: bu ma la defee dëkk bu yàqu, mel ni dëkk yi kenn dëkkul; bu ma yékkatee ndox mu xóot mi ci sa kaw, te ndox mu bari muur la; bu ma la wàcce ak ñiy xuống ca bàmmeel ba, ak nit ña réy ca jamono yu njëkk ya, te ma teg la ci suufu suuf si, ci béreb yu yàqu tey yàgg, ak ñiy xuống ca bàmmeel ba, ngir nga bañ a dëkkat; te dinaa teg ndam ci suufu ñiy dund; dinaa la def lu tiitlu, te dootul nekk; doonte dees na la seet, waaye dootoo gisaat mukk, kàddug Boroom bi Yàlla. Esekiyel 26:1–21.

Bataaxalu Tir waas nañu ko ci at mi Yerusalem yàqee, te muy melokaanu daanu buur gu juróom-bennu ci waxi yonent yi ci Biibël bi, bu ànd ak yoonu Dibéer bu dikk lu gaaw. Ci yoonu Dibéer ba, États-Unis (Tir) ci wàllu yonent yi dafa bég, ndaxte dafa daanuël Yerusalem, gi Sœur White wax ne mooy kanam njël Laodise, di mbooloom fanweeri-ñaaru bés yi, gi Esekiel wooye “bunt yi ñeel askan wi.” Tir day wone ne Yerusalem “woon na” bunt yi ñeel askan wi, ci jamono ju weesu. “Bunt” ci waxi yonent yi, mbooloom gëm-gëm la.

Mu ragal, ne wax ne: “Ana tiit la bëgg-bëggu barab bii! Du lenn lud kër Yàlla, te mooy bunt asamaan.” Noonu Yàqub jóg ca suba teel, jël doj wi mu defoon ngir lalukaayam, taxawal ko muy ken, daldi tuul diwlin ci kawam. Mu tuddee turu barab ba Béthel; waaye turu dëkk ba ca njàlbéen mooyoon Luz. Génesis 28:17–19.

Baatu “Bethel” tekki na kër Yàlla, te Tir dafay bég ndax xat-xatal na jàngub Adventist bu bésub juróom-ñaar ju Lawodise, ba mu nangu ñu di digle ci doole ñu jaamu jant bi. Waaye doonte ñiy digle ci doole ñu jaamu jant bi dañuy bég ci seen njuumte, Yàlla wax na jaarale ko ci Esekiyel, ne: “Yaw Tir, maa ngi ci sa kaw, te dinaa yékkati ay xeet yu bare ci sa kaw, ni géej di yékkati ay gannaxam. Te dinañu yàq miiri Tir, te toj ay taaxam yu kawe.”

“Miiri Tiris” yi teggaayu Tiris la tegtal. “Miir” mooy mandarga Fukk-yi Santaane yi.

“Yonent bi fii dajale nit ñi, ñi nekk ci jamono ju ñépp di dëddu dëgg ak njub, te ñuy wut a delloo doxalini yi di fondamaa nguurug Yàlla. Ñoom nag ñooy ñiy tabaxaat xàll wiñ def ci yoonug Yàlla—miir mi Mu samp wër tànneefam yi ngir seen aar, te sàmm njubteem, dëggam, ak sellug xel ci ndigali njub, mooy seen aar gu dul jeex.” Prophets and Kings, 677.

Yoonu Yàlla ab miiru kaaraange la, waaye miir yi, ci limu bare, dañuy màndargaal ñaari ponk yi ‘aaroon’ Tyrus te jur naataangeem ak ndamam, Tyrus miy màndarga béjjénu doxalinu repiblik bu Etaasini.

“‘Te amoon naari ñaar yu mel ni xar.’ Baat yi naan naari amoon yu mel ni xar dañuy firndeel ndawte, set-setal ak lewet, te ñu bennoo bu baax ak xaritér bu États-Unis moomoon bi ñu ko won yonent bi muy ‘yéegsi’ ci atum 1798. Ci biir gaayi gëstu yu kiristaan yi jëkk a daw ba Amerika, te seet fa njëg laquukaay ngir mucc ci sonalug buur ak muñutulug saraxalekat, am na ñu bare ñi dogaloon sos nguur gu sampu ci yaatalug fondama bu yaatu bu mooy sañ-sañu gor-gorlu ak bu diine. Seeni xalaat am nañu bérab ci Déclaration of Independence, bi fésal dëgg gu mag gi ne ‘nit ñépp ñoo bindoo yam’ te ñu jagleel leen sañ-sañ yu ñu mënul jëlati, mooy ‘dund, sañ-sañu goreel, ak wut bànneex.’ Te Constitution bi dafa gwaranti askan wi sañ-sañu nguurloo boppam, ndaxte dafa tëral ne ndaw yi askan wi fal ci baatam ñooy def ay yoon te saytu leen. Mayoon nañu itam sañ-sañu goreel ci ngëmug diine, te ñépp may na ko jamu Yàlla ni ko seen xel ak seen pas-pas santaane. Republicanism ak Protestantism nekk nañu doxalini fondama yi réew mi taxaw ci seen kaw. Doxalin yii la nekk kumpaasu dooley réew mi ak njariñam. Ñi ñu sonal ak ñi ñu toroxal fépp ci biir réew yi di Kiristaan, dañoo voltee ci suuf si ak seetan ak yaakaar. Miliyooni nit gëna bari seet nañu ag tefesam, te États-Unis yéeg na ba ag bérab ci diggante réew yi gëna am doole ci suuf si. …”

“Noppalu mburum ak baatub sàppandoo yi ak kàddug mbaam-ndey ji nekk ci misaal mi dañuy won wuute gu réy lool ci diggante li xeet wi nii di wax ne mooy, ak li muy def ci dëgg. “Wax”u xeet wi mooy jëf yi boroom sàrt yi ak boroom àtte yi di jëfandikoo. Jaarale ko ci jëf yooyu, dina weddi ay yoonu goreel ak jàmm yu mu yégle woon ne ñooy fondamãŋu politigam. Képp ku wax ne dina wax “ni mbaam-ndey” te jëfandikoo “bépp kàttanu rab wu njëkk wa,” loolu day wax bu leer ne dina am yokkuteb xel mu dul muñ ak fitnaal, ni ko xeeti yi mbaam-ndey ji ak rab wu mel ni gaindé diir woon. Te wax ji ne rab wi am ñaari nopp “di tax suuf si ak ñi ci dëkk di sujjóotal rab wu njëkk wa” dafay tekki ne sañ-sañu xeet wii dees na ko jëfandikoo ngir teg ci nit ñi benn sàmm gu doon jëf ju di màggalal baap ba.”

«Jëf jooju dina juuyoo ak yoonu njariñu nguur gii ci kaw ci kaw, ak xeetu yoonam yu goreel yi, ak wax yu leer te yéemu yi ci Déclaration d’Indépendance bi, ak ak Dastuur bi. Ñi sos réew mi seetaan nañu ak xel mu rafet ngir aar ci jëfandikoo kàttanu àddina gi ci wet gu njëkkaloo bu mbooloom gëm-gëm gi, te njariñam ju wóor mooy muñadi ak fitna. Dastuur bi wax na ne: “Congress du def benn yoon buy samp diine,” walla “buy tere jëfandikoo ko ci yoonu gor-gorlu gu libre,” te ne itam: “duñu sukkandiku mukk ci benn seetlu diine ngir may nit kenn kéewal ngir benn liggéey walla benn kéewal gu askan wi ci biir États-Unis.” Xanaa ci jot gu xóot ci tooñ aar yi ñu jagleel sañ-sañu goreel gi réew mi, lañu man a sàkku genn sàmmu diine ak kàttanu nguur gi. Waaye réerug jëf jooju gënul réer gi ñu wone ci misaal bi. Moom mooy rab wi am ñaari bët yu mel ni yi xar — ci waxam set, lewet, te amul lor — waaye muy wax ni njaay.» The Great Controversy, 441, 442.

Fondaasiyoŋu États-Unis bi dafañu koy tegu ci Bëgg-boppu Bopp ak Constitution bi, yi di takkaay yu di wone Protestantism ak Republicanism, ku nekk ci sa bopp. “Mbiir yi” yu aar ak yokkute mooy Republicanism ak Protestantism, te ci yoonu Dibes bi, pexe yi nekk ci Bëgg-boppu Bopp ak Constitution bi ñépp dañuy tas, ndaxte Nebukadnetsar “dina samp jumtukaay xare ci sa tata yi, te ak ay jooram dina daan sa ay kër-gannaar.”

Ci jamonoy yoonu dibéer bi, dees na màbb “taax yu kawe” yépp, te taax bu kawe màndargaal na ab jàngu bu xalaatin wi ko lal di feeñ ci njéemum nit ngir muccal boppam. Ci lu jëm ci Nimrod, fippukat bu mag ba, ak taaxam bu kawe ba, waxees na nu ci téereb Yonent yi ak Buur yi ne: “Bi ñu noppee tabax benn wàll ci taax bu kawe ba, ñu def benn wàllam dëkkuwaayu tabaxkat ya; yeneen néeg, yu ñu def ay meeble ci biir te taaral leen ci anam gu yéeme, ñu jagleel leen seeni xërëm. Nit ña bége seen ndam, di màggal yàlla yu ñu defare xaalis ak wurus, te taxaw jàmmaarlook Boroom nguurug asamaan ak suuf.” Ci jamonoy yoonu dibéer bi, Tyrus day bége ndax daaneel nañu Jerusalem, waaye bu réew mi waccee ngëmam, yàqug réew mi moo ciy topp, te booba buuru bëj-gànnaar dina daaneel tata yi ak taax yu kawe yi yu Réewi Amerig yu Bennoo yi.

Ci ëllëg a jël ci waxtu ji ñëw ci njeexital bi di ñëw, juróom-benn fan yi ñeel Yerusalem ci Ezekiel.