Panium — Limu fukk ak juróom-ñett

Léegi nag nuy wax ci ay doxalin yu am solo yu ñëw ci sarax bu fukk ak ñaar ba ci Daniel fukk ak benn, te gannaaw loolu, nu duggal ñetti rëdd yu “250” at ci jaar-jaaru sarax yi fukk ak benn ba fukk ak juróom, yi matoon ci xeexu Panium ci atum 200 lu jiitu Kirist. Rëdd bu “250” at bi tàmbalee ci 457 lu jiitu Kirist jeex na ci 207 lu jiitu Kirist, ci diggante jamono jooju juy tàmbalee ak xeexu Raphia te jeex ak xeexu Panium. “250” at yi nekk ci rëddum Nero jeex nañu ak jaar-jaar bu ñetti jéego yu Constantine, te at yi 313, 321 ak 330 moo leen di tegtal. “250” at yi aju ci États-Unis jeex nañu ci 4 Sulet 2026.

Sàrtu Nero mi ngi tegtu jaar-jaaru nataalu rab wi ci waxtu nattu gi, njëkk ci États-Unis, te gannaaw ga ci àddina si. Sàrtu 457 BC mi ngi teg Trump ci digganteb xare ñaari xeex ci mbirum soldaar. Jamono ji law ba tàmbalee ci 1776 itam dafay màndargaal digganteb nguurug mujj gi Trump. Ngir teg sàrt yi ci seen barab bu wér, dinañu jëkk a jàngal aaya fukk ak ñaar, ak yàqub Russia ak Putin. Gannaaw loolu, ñetti sàrt yi “250” at, te gannaaw ga sàrtu Nguuru Hasmonéen yi. Bu sàrt yooyu tëjjee, dinañu teg Peter mu ànd ak Panium. Bu sàrt yooyu nekk ci seen barab, war nañu man a xàm ni yégleb 18 Sulet 2020 war nañu ko jubal tey waare ko, te mooy yégleb téereb Yoel.

Jëfandikoo gi matal sarax fukki ak benn bi ci xareb Raphia, dafa méngoo ak jëfandikoo bu buur Uzziah. Ba Isaïe setee te am doole ngir yéglee ndawtal taw bu mujj bi, wooteem amoon na ci at mi Uzziah deewee.

Ndeeji Osiyas bi jiitu, ndax dafa jiite ko mu wonee benn ngëmu réew mi méngoo te ànd ak ngëmu Ptolémée gannaaw ndam li ca xarebu Raphia. Osiyas ak Ptolémée ay njàngale lañu ci buur bu bëj-gànnaar, ki xolam kaweeloo, te ñu daan juuy ci wut a boolee sañ-sañu réew ak sañ-sañu kërgëm. Bi Osiyas jéemee boolee nguur ak kërgëm, gaana gu nekkoon ci jëwam dafa mel ni màndargabu rab wi.

Kon Uziya dafa teew gu jëm kanam, dale ci waxtu bi mu defe jëf ju déggadi ngir boole mbooloom Yàlla ak réew mi. Gannaaw loolu, mu doon buur buy nguuru ak doomam ci anam wu néew doole di andal ak moom di co-regent diirub fukki at ak benn. Uziya dundaat na fukki at ak benn gannaaw ay déggadiam. Ndorteelu ay déggadiam mooy misaalub yoonu Dimaas, foofu lañuy boole mbooloom Yàlla ak réew mi, te mandarga rab gi diñu ko jëfandikoo ci doole. Fukki at ak benn gannaaw loolu mu dee, di tektal jeexital nguuram ni buur bu nguur gu bëj-gànnaar gu Yuda, mi doon suuf su tedd, te mooy Estados-Unis.

Ci mbirum yonent ci Ptolemy, Uziya dafay tegtal Yudaa, suuf su tedd te Protestante yu dëddu, waaye Ptolemy dafay tegtal Misra, mi di kàttanu njaay mi, te diineem mooy spiritisme. Bu ñu seetee buur ñaar yi ni ñaari rëdd yu àndandoo, Uziya dootul misaal bu suuf su tedd, te ñoom ñaar dañuy nekk saxaaru ñaari réew. Misra ak Yudaa ay saxaar lañu ci diiney spiritisme ak Protestante yu dëddu. Ñuy saxaaru nguur ak kanamug jaamono. Politig nguur ak politig kërk gu ñuy tegtal, bu ñu booloo ci benn saxaar, dafay ëmb ñaari réew, ni Med ak Perse, ni Misra ak Sodom yu Farãs, ni ñaari kañ yu Républicain ak Protestante yu États-Unis, ni nguur gu bëj-gànnaar ak gu bëj-saalum yu Israyil ak Yudaa, noonu it ni Roomu pagan ak Roomu papal. Ci ni ñuy saxaaru ñaari nguur, ci waxu yonent ñu tëjoo ak njëgub Yerusalem, fa Uziya ak Ptolemy ñoom ñaar di wut a sarax ci njëg ba ca Yerusalem. Ñaari réew yu ñoom ñaar di fippu ci benn kër-yàlla bu njëkk.

Ndax ñu seet bu baax ne, ñàkk dégg-dëggu ñaari buur yi ñoo jëm ci kër Yàlla ga nekk Yerusalem, te loolu mooy misaalu kër Yàlla ga Daniel gis Krist ci saraxteb fukki at ak benn. Jaar-jaari ñaari buur yooyu daje ci xareb Ukraine bi, te ci loolu lañuy tàmbalee seedeel seen ci atum 2014. Ñoom ñaar ñépp yékkatiwoon nañu leen ak ndam yu soldaar yi, yi ñu firndeel ak xareb Raphia bi ci benn-fukki at ak benn benn. Raphia mooy diggu àlluwaayu juróom-benni nguur gi ci waxi kàddu Yàlla, ak booloo bi am ñetti wàll ci yoonu Dibeer bi. Itam mooy diggu jéexital kër gi di xeex ba noppi jëm ca kër gi di not.

Gannaaw 2014, buur bu gëna bare alal bi yégle na yéeneem ngir daw ci njiitu réew mi ci atum 2015. Ci 2020, buur bu gëna bare alal bi, miy teewal wàllug Répubilikeen bi, jot na ci gaawam gu dee, te gannaaw gi dina wér. Ci 2022, xareb Ukrain bi yokku na ba metti. Noonu Trump dellu na ngir matal kàddug saar fukki ñaareel bi ak ñetti, ci ndànkug woteb 2024 bi. Ci weeru Sulet 2023, baatu woon ci màndiŋ mi jolli na. Besub 31 Suwe 2023, wàllu Protestaaŋ bi dekki naat na, ni ko wàllug Répubilikeen bi itam dekki naat na ci woteb 2024 bi, ba Trump delloo, te gannaaw loolu ci 2025, nattu taxawaayu ndomboot mi jeex na ak dikkug nattu kër Yàlla gi.

Dëgg-dëgg yi ñu ubbiwoon ci atum 1989 amoon ñaari wàll. Jëfandikookat yi ci yooni waxu Yàlla yu jëm ci yëngu-yëngui reform ak juróom-benn sarax yi mujj ci Daniel fukk ak benn dañu leen ubbiwoon benn waxtu. Am na ay sart yu waxu Yàlla yu ñu jëfandikoo ngir sampu bataaxal bu njëkk bi ci saar fanweer. Yenn ci dëgg yooyu sax, léegi, ñoo doon buntu ngir xam jaar-jaaru nettali gu nëbbu gi ci benn saar boobu sax, fa nga xam ne ay xonq yu rafet yu waxu Yàlla yooyu dañu fa gis. Dinaa la jox misaal.

Ci atum 1989, amoon benn xam-xam bu booloo nekkul woon ci biir Adventisme ci li juróom-benn ay aaya yu mujj yi nekk ci Daniel di tekki. Rakk bu ñàkk boobu am na woon ñaari wàll. Benn déggoo amuloon ci tekkiinu aaya yi. Ñi doon wax ne dañoo am xam-xam ci aaya yooyu, dañoo joxe xalaati nit yu jaxase ak njàngum Protestant yu wacc ak Katolisism, moom seen ndono deret bu leen ñëwul ci seeni baay ak seeni maam ci ñàkk dégg-dëgg gu 1863, ba ca jamono ja ñuy matale wàllu yonent bi déggadi ci njàlbéenu Jeroboam. Xalaat yu nit ku nekk yooyu ci li aaya yi di tekki, bu ëpp, tekkiy bopp lañu woon. Seen xalaat ci aaya yi dafa nekkoon lu yokk ak yoonu jëfandikoo bu njëkk bu yonent, te lu bari sax dafa weddi woon dëggal gi ñoom ci seen bopp ñu wax ne mooy njàlbéenu aaya yi.

Li nu gis gisoon ci ay saar yi, mooy benn xam-xam bu sax ci bépp juróom-benn saar yooyu. Mooy saxug wax ji nu gisoon tax mu may ma doole, ba ma jébbal sama xam-xam, sax te xam naa ne Mbooloom Adventisme bépp dafa weddi li ma déggoon. Li nu xamoon ci ay saar yooyu, ñu jëkk a siiwal ko ci atum 1996, te xam-xam boobu ñu fésal fa, nekk na gëna dëgër ba tey, ndaxte waxtu wéy na dox lu ëpp ñetti fukki at!

Bu fekkee ci njort gi njëkk ci magazin bi *The Time of the End*, dinga gis *Testimonies*, wàll 9, xët 11. Juróomi at laata 9/11, magazin bi tàmbalee ak 9/11. Benn ci xam-xam yi ma dëgërale mooy ne ci “jamono mujj” bi ci saar fukki, buur yi bëj-gànnaaru ak bëj-saalumu yeneen doole yu ruu lañu woon, waaye duñu woon doole yu dëgg-dëgg yu bindu. Ca jamono jooju, xamoon naa ba noppi ne Sœur White wax na ne téereb Daniel ak Revelation benn téere lañu, te benn rëddub waxu yonent bi nekk ci Daniel, John jël na ko ci Revelation. Gisoon naa ne ci Revelation fukk ak benn, bi matoon ci jaar-jaari mboolem nettali yi wër jamono mujj ba ci 1798; te seetlu Sœur White ci sar wi day jàngale bu leer ne France mooy Misra gu ruu, te noonu itam mu wér na bu baax ne ci Revelation fukk ak juróom-ñaareel, jigéen ju bon ji nekk ci kaw rab wi mooy Babilon bu ruu.

Màggat bu jigéen White ci ñaari kàttan yooyu nekk na ci The Great Controversy, te wax jooju yi dajal nañu seede Yowaana ak Daniyel. Tekkik baayu bëj-saalum bi ci saraxu fukki benn baat yi ci Daniyel mooy kàttan gi jiité Misra, te baayu bëj-gànnaaw bi mooy kàttan gi jiité Babilon. Bi Biibël bi ak Xel mu Yàlla may ci Kàddug Yàlla doxandoo bokk ngir samp dëgg, ci indi Daniyel ak Peeñu Yowaana benn ngir firndeel mbir mi, loolu dafa nekk lu ma masul a man a jébbal kenn ku ànd ak njàqare ci njàngum diine, walla kenn ku réer te fal boppam nekk njiitu ab ministère buy dox ci boppam.

Ngir dégg Ptolemee ak Osiyas ni ay mandarga ci xareb Rafiya ak ci ay doxalin yu metti yi di am gannaaw ba seeni xol yéeg, mooy nga nangu ne Ptolemee dafa tegu ci dooley njaay mi di daane dooley wutukaay bu Room, waaye mujj a ñàkk ci dooley wutukaay bi doon na daane Ptolemee ci aaya fukk ak ci atum 1989. Wuutey taarix yi am na njariñ te am solo.

Useya jot ci mandarga mala bu bonc bi moo mu rëcc ngir mu bëgga boole kërce ak nguur gi; Useya mooy suuf su tedd si, te suuf su tedd si nekkoon benn waxtaan wu mag ci njàlbéenub yégle bi ci atum 1989. Ndax suuf su tedd si mooy États-Unis, walla mooy kërceg Adventiste bu fanweeri bés ba? Ñi daan topp xalaat wu juum ne suuf su tedd si mooy kërceg Adventiste, ak képp ku ko bëggatee ba tey — dinañu wax ne tundu bu tedd bu sell bi ci aaya ñent-fukk ak juróom moom dafa leer ne mooy kërceg Yàlla, ba tax ci seen gis-gis tund ak suuf benn xeetu màndarga lañu. Xelum nit, defe naa foog.

Usiyaa mooy suuf su màggaay, te Tolemee mooy Esipt. Usiyaa, ni mu di suuf su màggaay, am na ñaari nag yu di Protestantee ak Repiblikaanism. Njëfandikoo gu politig gu Tolemee mooy kominis, ak ay melokaanam yu wuute; te njëfandikoo gu diine gu Tolemee mooy spiritism, ak ay melokaanam yu wuute. Benn jikko ju dooleb ndragóŋ bi mooy ne, mooy ab konfederasiyoŋ; waaye yonent bu dul dëgg bi, kooku mooy suuf su màggaay, mooy benn réew rekk bu am ñaari nag.

Dañeel fukki ak benn, sarax bu ñeent, taxawal na ne Etazini moo doon doole ju wuutu bu paapas bi ba Unie Sowietik génnee ci yoon ci atum 1989. Dëgg googu dëppook na ak role bu rab gu ñaaru wér-gi gu jóge ci suuf gi ci Peeñug Yàlla fukki ak ñett, ndaxte ñaari téere yi benn lañu.

Peeñ fukki ci Téereb Pacc gi 13 day xamale Mbooloom États‑Unis yi ni mooy doxandéemu kàttanu Papas bi, ndaxte rab wu suufe si “dafay jëfandikoo bépp sañ‑sañu” rab wi jóge ci géej gi, mi ñëw “ci kanamam.” Ci wërsëg 2, jinne ji bokkoon Room gu bokk ci yéefar gu ñaaw, moo jox Papas bi ay kàttan, toogu ak sañ‑sañ gu réy. Baat bi ñu tekki ne “power” dafay tekki kàttan, waaye ci wërsëg 12 am na beneen baat bu ñu tekki itam ne “power,” te mooy “sañ‑sañ bu ñu dénk.”

Etazini mooy dooley wuutu bu paapasi bi, bi ñu misaale woon ak Room gu ñuulug tuur; moom moo joxoon paapasi bi ndimbalum xare ak ndimbalum koom-koom, ni ko ñaareelu aaya bi waxe. Ci loolu, Room gu ñuulug tuur misaaloon na Etazini, mi di itam jox ay “watuur, gaal ak kawal yu war” ngir def liggéey bu baaxul bi ngir dooley paapasi bi.

Bi ñetti xare yi nekk ci saar 10, 11 ak 15 amee ci jaar-jaari jamono, Antiochus Magnus nekkoon ci xare bu nekk. Dëgg gu mel nii mooy wone ne kàttan gi ñu tegtal ci ñetti xare yooyu, kàttanu wuutukaay la bu rab ba, ndaxte moom dafa doon saa su nekk Antiochus, te Antiochus ci 1989 mooy woon kàttanu wuutukaay buy taxawu ci turu États-Unis.

Ñetti xare yi jiitu ci yoonu dundug dib dundub dib bi nekk ci benn-fukki juróom-benn fukk ak juróom-benn (verse sixteen) dañuy yor màndarga Alpha ak Omega, te itam tabaxu dëgg. États-Unis moo nekk ci xeex bu njëkk bi ak ci xeex bu ñetteel bi, di firndeel Alpha ak Omega ci xeex bu njëkk bi ak bu mujj bi. Ñetti xare yi jiitu ci yoonu dundug dib dundub dib bi nekk ci benn-fukki juróom-benn fukk ak juróom-benn dañuy itam yor màndargay dëgg. Dooley Nazi Ukraine bi mooy xeex bi ci digg, miy tegu ngir taxawal àgg ci waymark bu digg ba ci xayma kàddu hebere “dëgg.” Ñetti xare yooyu dañuy tegu 1989 ba ca yoonu dundug dib dundub dib, te loolu mooy ne dañuy tegu “hidden history” bi nekk ci benn-fukk.

Aayaat fukki ci Peeñ mi fukk ak benn, dafay ràññee atum 2023 ni mooy fànn wi ñaari bëñ yi dekkiwaat. Dañeel fukk ak benn, aayaat fukki ak benn, moom itam dafay ràññee benn jamono ju mel noonu ci jaar-jaaru mbootaay. Rëdd wi ci biir bu njëkk ak rëdd wi ci biti bu njëkk, ñoom ñaar dañuy méngoo ci atum 2023. Rëdd wi ci biir mooy “mbir mi” Dañeel xamoon, te rëdd wi ci biti mooy “peeñ ma” mu xamoon.

Nattu kërgub kërgub ga Dañeel di misaalal tàmbalee na ci ñaar-fukk ak ñaaréelu bés ba, te ñaar-fukk ak ñaar at gannaaw 9/11, muy foofa la Esayi dugg ci kër Yàlla gi, di leen yóbbu ci 2023. Esayi jàngale na ne deeji Oosiya gannaaw bi mu dundee ak gaana-gu-wee ñatt-fukk ak benn at, dafa ànd ak 9/11. Liggéeyu taxawal kër Yàlla gi mooy, bu jëkk, samp fondamaa, te gannaaw loolu, tabax kër Yàlla gi te teg doj wu mujjaay wi, te loolu nag di jur ñetteelu seetlu bu leer, bi ñu teewal ci màggalu trompet yi ci rëddinu Leewi ñaar-fukk ak ñett. Liggéeyu biir bu xibaar bu baax bu fàwwu bi matal nañu ko ci jamonoy rëddin bu biti. Ci sarax 11, Putin ñu ko misaalal na ak Ptolemee, te buur Oosiya dafay joxe ñaareelu seede ci misaalu buur bu bëj-saalum bi ñu yékkati ndax njàqarey xeex, te gannaaw loolu mu jéem a dugg ci kërgub diine.

Uriya Smiit wax na ci jaar-jaaru Ptolemee Filopatoor ak jéemantam ngir jébbale sarax ci kër Yàlla ga nekk Yerusalem.

Ndamalu Ptolemy Philopator ci xare mu ñu doon wax Raphia atum 217 bala atum bi Kirist di juddu, gënuloon Ptolemy doole, waaye loolu tax na “xolam réy.” Ndam ci xare Ukrain bi it du gënal Putin doole, waaye dina “réy xolam,” ni ndamalu xare taxoon buur Oziyas mu réy xolam.

Ñaari buur yu bokk ci bëj-gànnaaru bi, te seen xol yékk na ndax ndam yi ñu amoon ci xare, jéem nañu dugg ci benn kër Yàlla boobu ngir joxe sarax, te loolu nag ab sarax la woon bu ñu maye rekk saraxalekat. Ci ñaar ñi ñépp, saraxalekat ya bëggul woon nguur yu réy yu réyréylu yooyu def loolu. Benn buur ba noppi tàmbalee fey ci kaw Yawut ya, te ka ca des dañu ko dóoroon gaññu ga ci jë.

Ci atum 2014, mondialiste yi nekk ci Érop ak rézim Obama tàmbaleeñu ab révolution bu mel ni “color revolution” ci réewum Ukraine. Ci atum 2022, Risi tàmbaliwul ab song, te mujj gi dina yóbbu ci ndamalu Putin ak Risi; ñu ngi leen tegtal ci Ptolemy ak Osias, buur yu bëj-gànnaar. Aaya fukk ak ñaar wax na ne gannaaw ndamalu Putin, “xolam dina kawe; dina daaneel ñu bare lool, fukki junni ak fukki junni: waaye du gëna am doole ndax loolu.” Gannaaw loolu, taarix bind na ne nguuram dafa yaatal ci yàqute gu njëkk ak gu sax.

Néew-néew ba mu mujjee ci dee, te ba jamono bi Antiochus Mag bi dellu ngir fey li mu ñàkkoon ca Raphia, Antiochus dootul woon a jàppandikoo ak Ptolemy Philopator; jamono jooju Antiochus dafa doon jëfandikoo ak xale bu ndaw, mi nekkoon buurub Misra ca waxtu woowu. Xale dafay nekk misaal bu maanaawee njàngoro mu mujj gi, ba tax ci benn wàll buurub xale bi Antiochus daan ca Panium mooy maasinu jamono ji mujj ci nguur gu bëj-saalum. Waaye ci wàllu njariñu yoon, buurub xale bi mooy misaalu néew doole ci kanamu dooley Antiochus.

Ngir mel ay mat yu mujj yiiru Rusi, mooy mel ay mat yu mujj yi buuru bëj-gànnaaw buy wax ci kàddug yonent bi. Benn melokaanu yonent bu buuru bëj-gànnaaw bu xel mu jot ci nettali yonent ci jamono mujj gi ci atum 1798—mooy ni muy dikk ba ci mujjam. Loolu itam mooy benn melokaanu yonent bu buuru bëj-gànnaaw, ak yonent bu fen ba. Kuññ ñatt yi di yóbbu àddina ji ba Armagedon am nañu mujj yu Kàddug Yàlla santale te wonna bu baax. Lu mu man a xew ci Putin ak Rusi, dees na ko fekk ne am na misaal ci rëdd yi weesu yi buuru bëj-gànnaaw.

Misaalu ag buur gi nga xam ne mooy buur bu bëj-gànnaar ci yoonu ruu, ci ni mu jeexee, dañu ko misaale woon ak jeexital buur bi njëkk bu bëj-gànnaar ci yoonu ruu, moom di Farãs buy weddi Yàlla ca jamonoy Réewum Coppite ga. Jeexital nguurug bëj-gànnaar dafa ëmb jeexital buurub bëj-gànnaar bi. Jeexital Napolëoŋ méngook jeexital Farãs, te mu ànd ak jeexital nguur gu topp ca bëj-gànnaar, moom di Risi. Risi, nekk buur bu bëj-gànnaar bu jamonoy tey, tambalee na ci coppite, ni ko Farãs itam, ba mu nekk buur bu bëj-gànnaar, tambalee woon ci coppite.

Réwolusiyoŋ mooy benn jikko bu ngeen xam ci njaay-mi, moom mi di misaal bu buur yu bëj-gànnaar. Njaay-mi, mi di misaal bu njëkk bu buur bu bëj-gànnaar, mooy Seytaane, te bi muy jéem a def ab réwolusiyoŋ ci mujug junni at yi, safara wàcc na jóge asamaan, lekk ko. Buntam ci asamaan ca njàlbéen ga mooy alfa bu buntam ci jeexitalu junni at yi.

Ci atum 1798, Farãs jël na, ci mbind mi, gangune buur bu bëtu bëj-saalu bi ci bëgg-bëggu Farãs. Bëgg-bëgg boobu dafa daldi wër xeeti réewi Ërop yépp, te mu mujjee agsi ci Bëgg-bëggu Risi, te ci atum boobu benn la, Bëgg-bëggu Bolshevik ga topp ko gaaw.

Réew mi Russi ci atum 1917 dafa amoon ñaari jëf yu mag: Révolution bu Février bi (mi daanale woon nguurug Tsar yi, jeexal nguur gu kennu-kërëm, te taxawal ab nguurug yoon wi diirub jamono ju amoon ñaari doole, mooy ak Soviet yi) ak Révolution bu Octobre bi (it ñuy wax Révolution bu Bolchevik bi, fa Bolchevik yi ci suufu njiitu Lenine jëlé woon katan gi ci ab copp, loolu jëmale ci taxawal nguurug Soviet ak yoonu jëm ci socialisme/communisme).

Ci biir yu jëm ci màggalu jaar-jaari jamono ak xalaatu yëngu-yëngu soppiku biir réew (rawatina ci gis-gisu Marxist yi mel ni yu Trotsky, Luxemburg, ak ñeneen ñiy def méngale yu ni mel), Révolusiyoŋ Franse bi (1789–1799) dañu koy gis yoon wu bari ni muy tektal walla muy joxe ab pexe ngir jaar-jaaru mbir yi amoon ci Rusi. Ñaari jéego yu Révolusiyoŋ Franse bi yu doon tektal yooyu xaaj yu Rusi yooyii lañu di:

Melo yiiru yooyu di xamale ne, yëngu-yëngu yu soppi réew dañuy topp ab farata yu bari ci yoon: jëkk ci benn taxaw bu yaatu ci kaw nguur gu màgg ga (mi ñuy jiite ak nit ñi gën a ànd ak ñi bokk ci buurwasii), te gannaaw loolu, ñi gën a tar di jël kàttan gi ak doole ngir “musal” te yokk yëngu-yëngu gi bi diirub jafe-jafe. Bolshevik yi ci seen bopp dañoo jëfandikoo ci xel misaalu Farãs, te dañoo gis seen taxaw bu Oktoobar ni mu mel ni gépp gu Jacobin yi — lu waroon ngir tere yëngu-yëngu gu dellu gannaaw te matal dooley yëngu-yëngu gi.

Xeetu misaal bii feeñ na ci jëfandikookat yu mel ni Trotsky, ci History of the Russian Revolution buum, (fu mu biral ci lu leer ne jamono ji ñaari kàttan yi doon bokk ci Russie, mengoo ak yeneen doxalini yu mel noonu ci France), ak ci mbind mi Rosa Luxemburg bindoon ci mbir yi xewoon ci Russie, fa mu wax ne jëf-jël bu njëkk bu Révolution russe bi (Mars–Octobre) topp na xereñu Révolution française bi (ak anglaise bi), te yégle gi Bolshevik yi jël kàttan gi, mengoo ak yéeg gi Jacobins yi yéegoon.

Yeesu dafa jéem a melal jeexital bi ak tàmbali bi, te sankug Napoleyoŋ, mi nekkoon buur bu njëkk bu boppam ci suuf sañ-sañu noon, toppoon na màndargay yoon yi ca tàmbalug revolusiyoŋ bi; te ci loolu mu doon misaalu sankug Uñioŋ Sowiyetik bi.

Réewum Napoléon, ci ni mu doon di wàññiku ndànk-ndànk (jéego-jéego), dafa méngoo lool ak ni Union soviétique daan di wàññiku ndànk-ndànk ba noppi génneeku ci 1991, ci benn doxalin typologique bi ci bi ñaari xaaj yu Révolution française ji jiitaloon waxtu yu Révolution russe ji ci Febriye ak Oktoobar 1917. Màggal gi dina yàgg ba jëfandikoo itam ci xàjnaf bu topp gannaaw jamono bu réew mi doon naxari bu tar bi, mooy jamono bu dëkkandoo ak dëgërandoo buy Bonapartisme, ak tas gi war a topp ci moom. Lii dafa jóge ci àtte yu mag yu jaar jaaru jaarooyu tarihi ak itam ci xalaat yu Marxist yi (rawatina yu Trotsky ci The Revolution Betrayed ak ay liggéeyam yu bokk), yi teg Napoléon ni misaal gu mag gu Bonapartisme: nguurug nit ku am doole buy juddu gannaaw njàqare bu gëna tar bu révolution, di jëfandikoo ndiggante diggante kilifaasi askan wi, di denc ba sax ay njariñ yu njëkk yu réew mi jële ci révolution bi (waaye di tëj doxalinam bu demokaraasi), di tabax mbooloom buur bu nit kenn moom ak doole xare ak burokrasi, di yaatal boppam ba weesu, te gannaaw loolu muy daj ci yoonu tas gu am ay xàjjaat, buy jëme ci dellusi gu wàññiku ci beneen ndomboorub poroksaŋ bu cosaan.

Gannaaw bi Jacobin yi di yëngal ci anam wu metti ak dellusiin bu Thermidorian (1794), Directory bi néew doole te sañul dal (1795–1799), coup d’État bu Napoleon ci 18 Brumaire (1799) taxawal na Consulat bi, gannaaw ga Empire bi (1804). Mu ngi bëggal ak yégle jariñi révolusion bourgeois bi te mu taxawal leen ci yoon (Code Napoléon, jeexital ay privilèges féodaux, ak réew mu dëgër te guñu ko sentralise), waaye mu teg leen ci suufu nguur gu autoritaire, ndamalu xare, ak ab elite bu bees.

Gannaaw xàll biir Bolshevik/October bu radikal ak jéego yu njëkk yu Soviet, yàqute gu burokratik tàmbalee dugg (rawatina dale ci diggante at yu 1920 yi). Dëkkalug Stalin dafa daan Mboolem Bëj-gànnaaram, teg “sosiyalism ci benn réew rekk,” te sos ab nguur gu diktaator gu police/soxla xare/burokrasi. Ekonomi bi ñu tëral ak alal yu ñu nationalize woon (jëfandikoo yu mag yu October) ñu aar leen, waaye soppi leen ngir mujj ci jumtukaayi benn xeet gu am njariñ yu ëpp, fekk internasyonalism bayyi ko.

Ci ñaari mbir yi, doole gu yëngu te di soppi réew mi “dee nañu ko” te delloo ko ci kàttanu nguur ak yaatalam, di jaar ci nit kenn walla masiina bu benn. Trotsky moom wax na bu leer ne nguurug Stalin mooy benn xeetu “Bonapartisme soviétique,” te mu gëna jege Nguuru Napoléon ba ñu doon wax Empire, lu gën a jege ko ginnaaw Consulat bi.

Lii mooy xëtu jëfandikookat bi—wàññi gi du benn xew-xew bu am benn yoon rekk, waaye ab séri yu toppantey yàqute yu ñuy yóbbu ndax jëfandikoo ju ëpp dayo, juuyoo yi nekk ci biir, mbëre yu sax te lëj, ñàkk man a yor suufu yi ci wet, coppite yu lajjul, ak mujj gi di tas walla delloo.

Ci ñaar ñépp, “mbootaayu nguur” bi (French Continental System ak Soviet Eastern Bloc/walluwaayu COMECON) dafa tas jëm ci bitim-réew, yàqub bi nekk ci biir ga gëna gaaw, benn jafe-jafe bu mujj di feeñal ne amul dara ci biir, te doole yu mag ya woon ca jamono ju njëkk ya dellu di lajj-seen bopp (buur gi/capitalism). Bonapartism wone na ne du yàgg fenn—“ab piramid bu taxaw ci boppam,” ni ko Trotsky waxe—ndax mi ngi sukkandiku ci noyyi saxal dayooy demokaraasi yu revolusiyoŋ bi, fekk mi ngi aar (waaye di ko jéngal) dayooy koom-koomam ci diggante coono yu biti yu bëggul. Tasug Soviet bi nekkul woon lu “bët-set” bu nit di xool bu yàgg, waaye moo doon jeexitalu yàqub wu biir buy gën a yokku, ni itam nguurug Napoleon nekkul woon lu reer benn guddi, waaye dafa doon yàqu ba noppi ci ay daanu yu toppante ba dellusiwaat gi am.

Njëlbéenu ak mujjug Farãs ak Réewum Sowiyeet mi méngoo na ak seede bu buur Oosiya ak Ptolemee. Ptolemee IV Filopator am na ndam lu mat sëkk ci xareb Rafiya (217 K.J.K.) ci kaw buur bu bëj-gànnaar bi (Antiochus III), waaye «du ko gën a dooleel»—def na jàmmu te bàyyi bañ a jëfandikoo njariñ li mu amoon, dellu ci bégte ak yékkati boppam, te gannaaw loolu (ni ko bind mi ñu denc ci 3 Maccabées 1–2 di waxe) Ptolemee dem na Yerusalem gannaaw ndamam. Xolam yékkati na ko, mu jéem a dugg ca Barab bu Gëna Sell ba te sarax boppam—jëf ju di nanguwul ak tooñ ci Yàlla dëgg gi. Yàlla dóor na ko (paralysie), toroxal ko, te mu walbatiku ci fitnaal askanu Yàlla. Buurug moom gannaaw loolu nekk na nguuru gu yokkute wéy ci wéy: yaxute yoon ak jikko, rebeliyoŋ yu biir, ak wàññiku kàttan ba ci deeŋam. Lii mooy seetu dëgg-dëgg gu yam ak Buur Oosiya (2 Chroniques 26:16–21), mi xolam yékkati woon gannaaw ndam yu xare, te mu dugge ca kër Yàlla ga ngir taal cuuraay (di nangu sarwi ji ñeeloon saraxalekat yi), te ñu dóor ko ay gaana ci kanamam, te loolu nekkoon àtte bu bir te feeñ. Booba ba pare Oosiya dund na ci wéyngal, dogoo ci kër Aji Sax ji, ba ci deeŋam—mujj gu yebul te yàgg, waaye du alkande.

Ñoom ñaar yii ay buur yu bëj-gànnaar lañu, te seen réy-réylu feeñ ci dugg gu ñu dugge ci kër Yàlla ga nekk Yerusalem, te loolu topp ak mujj gu ndànk-ndànk, buy yàq ndank, waaye du màbb gu gaaw. Lii mooy melokaanu misaal gi tegtal ñépp ñi ñëw ci gannaaw, ñi ñuy wax “buur bu bëj-gànnaar.”

Ca “jamono mujje” (1798), Fraas bu weddi Yàlla (doole bi doon feeñal jikko yu xel yu Misraam — weddi Yàlla bu leer, ni ko nekk ci Pexe 11:8) di jéggi buuru bëj-gànnaar bi (Papas bi) gannaaw jàpp Pope bi ne ko jaam. Napoleon mooy melokaan gu xareb gu jëmmal jéggi boobu. Fraas sol kaalaama bëj-saalum bi ci 1798, ndaxte mu kaweel xel bu weddi Yàlla boobu sax, bi Misraam gu yàggoon doon jëmmal.

Waaye ni ni Ptolemy mënu woon “jariñoo bu baax ndamam,” noonu itam xaaj bu tar bu Réewum-soppig Frans mënu woon saxal walla yébbal ba noppi ay jëfam. Kaala bu bëj-gànnaar dafa jàll, bi xel mu atheism matée di gis baat bu bees ci nguur gi.

Ñetti ñaaru amul benn xew-xew bu xàjji rekk; ay jeexital lañu yu yokkuteel—ku nekk di wone jéego bu gën a sore ci yoonu buurub bëj-gànnaar bi jëm ci tasaaram bu ndank. Napoleon—mooy sëntukaay bu mag bu njëkk gannaaw 1798. Bi mu amee ndam ci Misra (bëj-gànnaar bu dëgg-bi), mu jéggi dayo (xareb Rusi bu 1812 dafa doon musiba buy tàmbalee ab séeri yàquute), mu ñàk ndam ci yeneeni wetu nguuram bu wër ko ndank-ndank (1813–1814), mu sonn ndam ju mujj (Waterloo 1815), te ñu dàq ko ñaari yoon. Napoleon mooy melokaanu yàqu gu yokkuteel, gu am ay xàjjaat—bu dëpp dëgg ak Ptolemy ak Uzziah.

Lenin jël nguur gi ci Réewum Oktobar 1917 bi. “Dëgg-dëgg buñ dëpp” bu Bolshevik yi taxawal na xeex bi ci kaw njëlbéen gu mag gi (boole ci kàttanu diine itam). Waaye jamono ju metti ju réy jooju manul saxal mbind mi; wér-gu-yaramu Lenin ci boppam dafa yàqu lu gaaw, te sistem bi tàmbalee soppiw ci birokrasi.

Staline, dajale sëmb, (Bonapartis bu Sowiyeet) dafay “fexe” révolusiyoŋ bi nekk nguur-gu xare ak burokrasi, di aar njariñ yu mag yi ci biiram (ekonomi bu ñu nasionalise, mooy melo anti-feodal bi ak Koodu Napoléon), waaye mu wëlbat sañ-sañ bi ci biir (setal yu metti yi) ak ci biti (yaatal). Waaye xol ba kawees na ci yëfandikukatadi Yàlla; sistem bi mënul dëgg-dëgg “jariñloo ndam-am ba mu ëpp.” Yeesal bu ëpp doole (Afganistaan, melo ak Rusi Napoléon), taxawaay, coppite yu antuwul (perestroika moo doon jéem ju mujj, ju metti lool), ñàkk ay satelit (1989–90 = ñàkk “àllikati” yi), ak fenn gu mujj gi (1991).

Mbuurum Mbootaayu Soweetyé dafa nekkul lu gaaw—dafa doon lu yem ci ndank-ndank, ni noonu reewug Napoléon yaaxee di dem jéego jéego, te it ni noonu nguurug Ptolémée ak Uziya wowee gannaaw seen waxtu réy-réylu kër Yàlla gi. Buur bu “ruu” bi ci bëj-gànnaar (àddina baña gëm Yàlla ci melow nguur) jot na itam moom ay àttey yu yàgg: biñ ko xàllal ci biir, te mu mënul woon saxal fen ba, ñu jébbal ko ci yëngu-yëngu ngir dëlloo buur bu bëj-saalum bi (dellusi Papas bi ci biir suuf-sàmm bi).

Réwoluysóŋ Franse bi (ñaari jéego) moo mel ni Réwoluysóŋ Rusi bi (Febriye ak Oktobar/Bolsewik). Bonapartismu Napoléon ak yàqute gu yokkute dafa mel ni daldi gu Stalinist ak yàqute gu yokkute gu Soviet bi. Lépp loolu mooy jëfandikoo gu jamono jii ci sàrtu buur bu bëj-gànnaar bi ci Daniel 11, dale ci lakkug Ptolemy ci Raphia ak réyréylu kër Yàlla ga, jaarale ci bàkkaar bu Uziya boo xam ne moom la woon, ak mujjug ndànk-ndànk, ba ci France ci 1798 ak ci doomam ju weddi Yàlla (jamonoy Lenin–Stalin), ji mënuloon a dooleel boppam ak ndam yi mu amoon.

Lenin mooy ki sos diine buy jëfandikoo doole mbaa moom sañ-sañ bi ci anam gu metti (lu mengook yéegug Jacobin/Bolshevik; “dëgg-dëggu jëf” gi gannaaw 1917, dafa mel ni waxtu ji njëkk ci Consulat-u Napoleon gannaaw Brumaire). Stalin mooy ki dajale ak dëgërël anam bu Bonapartist bi (tabax Mbooloom Soviet, setal yu metti, ndam li ci WWII, teeru xarebu Sedd bi; xolam yéegoon na ci bañ Yàlla, waaye mënu ko woon a dëgërël ndam li ba muy sax ci yàgg—tàmbali na fiis gu baaxul gu jéggi dayo).

Khrushchev moo doon “thaw” bu gannaaw njëkkub njolli bi la woon (1953–1964): mu daan Stalin (Baat bu Sootu bi, 1956), mu wone yenn yàqute ak xolu sàcc-sàcc, mu jéem yenn coppite yu yamul, waaye mënu koo saafara yëngal yi nekk ci doxalin bi ci sunu suuf. Loolu dafa méngoo ak jamono ju “Thermidorian” walla njëkkub wàññiku bi — tiit ba di yéex, fekk ndombo gi ci biir, buy weddi Yàlla, des na taxaw; waaye màggug teddin bi di wàññiiku (lu mel ni toroxalu yi ci Bët-setal yi Cubaa, 1962, di méngoo ak yàqu-yàqu yu ndaw yi Napoléon dajale woon lu jiitu yu mag ya).

Gorbachev moo doon wa jéexital buy sonal (1985–1991) ak perestroika (soppiinu tabax) ak glasnost (ubbeeku) ngir muy jéem a “musal” sistem bi ci mujj, waaye yooyu gaawoon nañu yombal ag daanu gi—ñàkk Mbooloom Penku Bëj-gànnaaru (1989 Miirum Berlin), ak fippu yu biir réew mi. Lii moo gën a leer ci tegtalu “mujj gu ndank-ndank”: ni Napoleon ci ay jéem-jéemam yu mujj ngir dëgëralaat mbaa soppi dara lu jiitu woon song gi ci 1814, walla ni Ptolemy/Uzziah ci wàññiku gu yàgg gannaaw réy-réylu ca kër Yàlla ga. Ndamboogu Gorbachev ak ndajeem 1989 ak Bàppa Jan Pol II (buur bu bëj-gànnaar) dafay melal noonu daanu gu xel mën a xam—gëmadi bu buur bu bëj-saalum bi di jébbalu ci yéegaatu pap bi.

Yeltsin moo doon nit ku mujj ci tasaaru gi (li dale ci 1991) te moo jiite woon jàmbaar yi aari naxe gu Awoot 1991, mu nekk prezidaaŋu Rusi, mu saytu tasaaru URSS bi (Desaambar 1991), privatizasiyoŋu “shock therapy”, ak dellu gi kapitalism. Moom dafay melal jeexital ju yàqu te doxalin wu ñakk yoon ak “restoration” bu benn xaaj ci mbir yi jiitu woon révolusiyoŋ bi (kapitalismu oligarki, ni dellusi Bourbon gannaaw Napoléon). Kërug buur bu bëj-saalum bi ñu balay ba tas ko, ngir matal Daniel 11:40, foofu bëj-gànnaar gi daan ay ngelawlu gi doxe ci ndam ak jàq, jaarale ko ci Papasi bi jaarale ci benn booloo ak US.

Misel bu melokaan mi ngi fésal yoonu àtte bu di yàgg te di dox ndànk-ndànk ba noppi, waaye du daanu gu gaaw; ni ndamug Raphia gu Ptolemy IV juraloon réy-réylu, dugg ci kër Yàlla, dóor gu jóge ci Yàlla, ak yàqute yu yàgg; ak ni Uzziah nekkoon ci tasaaru gaana ba baatam jot; ak ni Napoléon séddale ay yàquyam ci ay jéego yu toppante (Russi, Leipzig, Paris, Elba, Waterloo). Rëddwu Union Soviétique mi ngi tënk ndam li mu gëna kawe ci jamonoy Stalin, ak neentu gu di yokku ci biir jamonoy thawu Khrushchev, buy wone xar-yàqu ya nekk ci sistem bi. Gannaaw loolu, taxawaayu jamonoy Brezhnev ak coppitey Gorbachev dañuy doon yombal yàqu gi; jamonoy Yeltsin mooy mottali sellal gi (USSR tas na, melokaanu nguurug ateism jeex na). “Xol bi yékkati na boppam” dafay feeñ ci biir rëdd wi yépp (ñàkk worma ci Yàlla gu ateist), waaye kenn “deful lu ëpp ci ndamam.”

Muuru buur yi bëj-saalum yi mooy lu ngir-jëm; ndoqalu Seytaane dafa tàmbali ci bant ba, te ci mujj dees na ko yónnee ci ngàddaay ngir 1,000 at, te gannaaw loolu mu dee.

Nun dina yokk sunu xalaat ci buur bu bëj-saalum bi ci Daniel fukki benn, sarax yi fukk ak benn ba fukk ak juróom ci mbind mi di ñëw.

Biiro Jamono Muji bi ñu siiwaloon ci atum 1996, te mooy wone waxu Yonent gi nekk ci téereb Daniel, bi ñu ubbee woon ci 1989. Yeesal nañu jàng biiro bi ci ChatGPT, te ñu laaj ko mu settantal wàllu Ukraine ci jaar-jaaru nettaliku saar ñaar-fukk bi, ni ko biiro bi di wone. Li war a topp mooy xayma bu leer bu biiro bi, bi nekkoon ci mbindum askan wi diirub fanweer at. Jëfandikookat bi njëkk ci mbind yi Ellen White bind ci biiro bi mooy Testimonies, volume 9, 11.

Ci biir bu jëfandikookat gu magaasin bi ci yoonu waxu yonent bu Daniel 11:40–45, Ukrain waxees na ci lu jëm ci tasaaroo Réew mi Sowiyet ak xeex bi nekk diggante Papasi bi (buur bu bëj-gànnaar) ak koomunism bu weddi Yàlla (buur bu bëj-saalum). Ukrain dañu ko wone ni mooy benn barab bu am solo lool ci diine ak ci politigu àddina ci jamono yi mujj yi ci proxy wars yi, rawatina ci lu jëm ci Eglise Katolig Ukrain bi ak ñemeelam ci yoon gannaaw ay fukki at yu bare yu ñàkka nañu ko ci suufu nguuru Sowiyet.

Jurnal bi dajale Ukaren ci nekk benn cér ci matug yeneen waxi yonent yi gën a yaatu yi ci Daniel 11:40, te muy melal ni buur bu bëj-gànnaaw bi ñuy tas ba lewet ak dooleb benn àllians bu Vatikan ak Etazini. Ukaren feeñ na ni muy firndeel waññiku ateismu Sowiyet ak dellusi dooleb Katolisism ci Penku-Eropu.

Ab jëfandikoo bi jàngale ne buurub bëj-gànnaar mooy ñàkk Yàlla, te ñu incarne ko njëkk ci Farãs (1798), gannaaw ga ci Rusi Suweyet. Buurub bëj-saalum mooy papaas, te Daniel 11:40 dafa mel ne muy far xel bu tàmbalee ci 1798 te jeex ci daggute Mbooloom Suweyet ci 1989. Ikrën feeñ na ci biir wér-giir boobu, ni benn cér ci mbooloo bu Suweyet bi ñuy jéema faral di ko sweepp ba mu wér ci matug Daniel 11:40. Mbind mi teg daggute Mbooloom Suweyet bi ni mooy jëf ju njëkk ci wéral gaaw wu dee woon ci papaas gi (Peeñu 13).

Jëfandikoo bi dafa ëmb ay firnde yu àddina ci mbindeef Katolig yi ñu fitnaaloon ci nguurug Sowiyet.

Ci jële Time Magazine, 4 desàmbar 1989:

Ukrin dees na nekk benn waajur bu mag bi Katolisism ñàkk woon sañ-sañam ci suufu komunism.

Benn xët gu mag ci waxtaanu Ukraine mooy aji yoonalug Kàngam Katolik Ukrain biñ daan tere lu yàgg.

Ci majariin Life Magazine, Desàmbar 1989:

Jëleefukaay U.S. News & World Report, 11 Desambar 1989:

Magasiin bi jëfandikoo li ni seede bu xamle doole nguurug yàllaadiyul buy néewaat, ak delluwaatug kàttanug Katolig. Ñu xamale ne mooy njariñ bu jub ci biddéewug diplomasi bu Vatikan, te ñu teg ko ni ab xët bu mag ci matug Daniel 11:40, di jox Ukraine ni misaal bu feeñ buy wone ne Papasi baa ngi delloo ay yëngu-yëngoom ci suuf yi nekkoon ci nguurug komunism.

Wàññug komunism bi du rekk soppeeku politig, waaye dafa doon itam noot gu xel ci kaw weddi Yàlla, njëg gu geopolitig bu Paapaas bi am, ak tambali dellusi Paapaas bi ci nguurug àddina. Ukraina mi dafa nekk misaal bu leer ci tasare njàqare diine bu Sowiyet yi daan saxal, ak ndam gu strateesik gu Room ci Penku Tànk ci Bëj-gànnaar. Muy tegtal coppite gu visible bi nekk ci diggante weddi Yàlla gu ñu dogaloon ak delloo sañ-sañu Katolig bi, te mayug yoonu Kërceen Katolig bu Ukraina bi jëfandikoo nañu ko ni dëggal gu yonent ci ne buur bu bëj-gànnaar dafa doon “fëgg buur bu bëj-saalum mel ni ngelawluub.”

Ukrin benne na ci jéego yi 3–4, ngir muy ab céru ci biir jélloo gi nekk diggante ateezu Sowiyet bu weddi Yàlla ak dooleb Pàppa bi ñu delloo.

Xelal-yi ci Kàddug Yàlla

Pees bu àddina bi

Ukrin waxeesa ci wàll ak:

Ukrin nekkoonoon na nekku Kaatólik buñ ñu boolewoon ci suufu ateis Soviyet. Nangu Yëngiis Kaatóliku Ukrin ci yoon tegtal na né buur bu bëj-gànnaar di néew doole. Yitte Vatikaan ci Ukrin won na dellu doole Papas bi, te coppite njàngu diineb Ukrin doonoon seede gu bonn ngir wone ne Daniel 11:40 di mat. Xew-xew yi wër Ukrin bokkoon nañu ci njëkk jéego ci faj ga ñuy faj baga bu rey bu Papas bi. Kon nag, ñu jébbal Ukrin du ni mbirum politig bu taxaw boppam rekk, waaye ni màndarga yu wax ci kanam yoon yu mujju yi nekk ci Daniel 11.