Taarixu waxyu wi ñu ubbi ci biir juróom-ñaari dënn yi mooy wax ne mooy taarix bi nu nekk léegi. Kumpa gi tëj na woon ba keraamoon ba taarix bi mu doon firnde agsi. Mooy jamono ji Mbuur mi di Dëfandikukat bi, Xelu “dëgg” di feeñal dëgg gi Yowaana tudde Peeñug Yeesu Kirist, ndaxte Yeesu Kirist mooy Dëgg. Du rekk ne baat bi “dëgg” dafay tegtal jikkoo Yàlla. Te du itam rekk am peeñu bu aju ci màndargaakel wax ak kàddu yi, ne baat bu Ebrë “dëgg” jëfandikoo na ko ci anam yu xóot te yu am solo ci Mbind mi yépp. Waaye itam mooy kéemaan gu mag gi, bu ñu ko déggee, di caabi ji di ubbite waxyi téereb Peeñ gi, te ci loolu mu ubbite Biibël bépp. Waaye loolu ñeel na kese ñi bëgg a gis, a dégg, te a sàmm li ñu bind ci biiram, ndax jamono ji jege na.
Ngir nit ñi xam “dëgg” ci anam wu leen di sellal ci moom, dañu soxla ne Xel mu Sell mi nekk. Nit ñi mën nañu xam ci xel seen baat bi di “dëgg,” te sax njàqare ci soloam, waaye war nañu lekk “dëgg” gi. War na dugg ci biir nit, te mu nekk cér bu bokk ci ay jaar-jaaram, ndaxte kàddu gi dafay yóbbu kàttanu bindu Yàlla ci ñi seet a soppeeku ngir mel ni Krist. Benn ci i tàmbali yu sama seet bu ma bopp ci baat bu Ebrë “dëgg” lañu tekki mooy woon jaar ci xam-xamkat yu Ebrë ya, ñoom itam ñuy wax ci nature bu yéeme bu baat bi di “dëgg” ak ni ñu ko jëfandikoo ci Biibël bi. Waaye amul benn sabab bu nu war a gëm ne seen xam-xam bu xel rekk ci baat bi di “dëgg” jëbbal na leen ci Krist.
Dëgg-dëgg gu yonent bi ne, kàddu gi war nañu koo lekk ak ndëkkitu Xel mu Sell mi, dafay dellusi ci li Sister White tekki “diw” bi nekk ci léebu fukki janq ya, te itam ci ni mu melal ñaari wàll yi nekk ci janq yi di xaar Boroom Séet bi.
Ab jëfandikoo buy mel ni liñuy teg ci misaal, lu ëpp ci yenn saa mooy am lu mu tekki bu bare, te li mu tekki dees koy faral di xàntale ci wàll wi muy nekk. Du dees koy faral di xàntale ci ni xam-xamkat bu yëngu ci njàngat waxe baat bi walla ci jamono ju taarix bi baat ba ñu ko bindee. Ñaari yoonu jëfandikoo yooyu la ñi di téolojiyéŋu Adventisme jàpp ngir weddi “dëgg gi.” Misaal walla màndarga mooy lu dees di faral di xàntale ci wàll wi ñu koy jëfandikoo. Ci biir Xel mu Yees wax ci Kàddug Yàlla, baat bi “diw” ci léebu fukki janq yi dafay tekki ndombo yu wuute ndax wàll wi nekk ci bind bi fu ñu gis “diw” bi. Lu tax benn xeetu janq yi am diw, te beneen bi amul ko?
“Am naataal amuy addina bu nekk ci njubte, ci naxari ak réer gu metti, ci dëgëru ker gi dee sax,—nelaw, nelaw. Kan ñoo ngi yëg metitug xol ngir yeeleen? Ban baat moo leen man a jot? Sama xel yóbbu na ma ci kanam, ba ci jamono bi mandarga bi di joxe, ne: ‘Xool-leen, Boroom séy bi ngi ñëw; génn-leen ngir daje ak Moom.’ Waaye am na ñenn ñi dinañu yéex a sàkku diw ngir feesal seeni làmp, te bu yàggulul, dinañu gis ne jikko ji, ji diw ji di tegantal, mënuñu koo joxe kennene. Diw jooju mooy njubtey Kirist. Mu ngi tegantal jikko, te jikko mënuñu koo joxe kennene. Kenn nit mënu ko amalal beneen. Ku nekk war na am boppam jikko ju set wecc ci bépp tuuma bu bàkkaar.” Bible Echo, Mee 4, 1896.
Janq yu ñëw yi amuñoo jikko ji war ngir ñu man a jël ndam ci jafe-jafe ju mag ji di ñëw bu gaaw. Ñu amuñ njubteg Kirist. Waaye diw bi itam ab yégle la, te diw bi nekk ci léebu fukki janq yi ci “bés yu mujj yi” mooy bataaxal bu mujj bu artu, bi Kàddug Yeesu Kiristuy Peeñ mi di teg, te war nañu koo dégg, jàng, te sàmm ko.
“Nit ña fal yi taxawal ci wetu Boroom bi moom Boroom suuf sépp, am nañu taxawaayu ba jébbaloon woon Seytaane, ni serub bu muuru. Jaarale ko ci bind yu sell yi wër gànguneem, Boroom bi di saxal jokkooloo gu dul dog ak waa suuf. Diwlin wu wurus wi mooy ndawlu gi Yàlla di dundal làmp yi gëmkat yi ak moom, ngir bañ a tàkk-tàkk ba noppi fey. Bu dul ne diwlin wu sell woowu ñu koy tuur ci asamaan ci yégle yi dëggu Xelu Yàlla, doxal yu bon yépp dinañu am sañ-sañ gu mat ci kaw nit ñi.”
«Yàlla dañuy toroxal ko bu nu nangul wax yi mu nu yónnee. Noonu di nu bañ di nangu diwur wu wurus wi mu bëgg a tuur ci sunuy xol ngir jox ko ñi nekk ci lëndëm. Bu woote bi agsee ne: “Xoolleen, boroom céet bi ngi ñëw; génnleen, dem daje ak moom,” ñi xamul di nangu diwur ju sell ji, ñi sàmmul yiwug Kirist ci seen xol, dinañu gis, ni jigéen yu ñàkk xel ya, ne ñoom saxarutuñu ngir daje ak seen Boroom. Amuñu ci seen bopp kàttan gu ñuy man a jot diwur ji, te seen dund dañuy yàqu. Waaye su ñaanoon Xelum Yàlla mu Sell mi, su nu ñaanoon ak kërug xol, ni Muusee waxoon ne: “Won ma sa ndam,” mbëggeel Yàlla dina fees ci sunuy xol. Jaarale ko ci bant yu wurus yi, diwur wu wurus wi dina ñëw ci nun. “Du ci doole, du ci kàttan, waaye ci sama Xel la, ñi wax Aji Boroom buy jiite mbooloom asamaan yi.” Ci nangu leer yu xonq yu Jantub Njubte gi, doom yi Yàlla di leer ni lamp yi ci àddina si.» Review and Herald, July 20, 1897.
“Diw” bi mooy bataaxal bu mujj bi, te ba noppiit mooy Peeñug Yeesu Kirist. Ci kàddu yooyu, ñi bëgg a am diw bi war nañu ñaan Yàlla ak ñaan gu dëgër, ni Muusaa defoon ca paxu Oreeb. Waaye seetleen ne su fekkee ne nuy “ñaan ak ñaan gu dëgër, ni Muusaa defoon” ngir Yàlla “won” nu “ndamu”am, kon dafa wara jiitu ci nun ñaan Xel Mu Sell mi, moom mi di Boroom Léeral bi. Su nu ko defee, kon jaarale ko ci malaaka yi ak ñaari tubi wurus yi, dunu jot ci njubug Kirist. Danuy nax sunu bopp su fekkee ne danuy xalaat ne mën nañu ñaan ak ñaan gu dëgër ngir jikko ju Kirist, ni cosaan ak aaday Adfantis bu Lawdisee di jàngale ne war nañu ko defe, fekk ci benn waxtu di bañ bataaxalu Peeñug Yeesu Kirist. Njubam, jaaralees na ko ci nu “bataaxali Xelum Yàlla,” yi ñaari ñuñ sellal yi, ñiy taxaw kanamu gàngun Yàlla, di yóbbu. Bu nu bañee bataaxalam, danu bañ njubam.
Noonu ma tontu ko, wax naa ko ne: Lan ñoo di ñaari garab yu oliif yii ci ndeyjooru kandale bi ak ci càmmoñam? Noonu ma tontuati, wax naa ko ne: Lan ñoo di ñaari cari garab yu oliif yii, yi jaar ci ñaari tuub yu wurus, di tuurë diwlinu wurus ji ci seen bopp? Mu tontu ma ne: Xamoo li ñuy doon? Ma ne ko: Déedéet, sama sang bi. Noonu mu ne: Ñoom ñoo di ñaari nit ñiñ diwlin, ñiy taxaw ci wetu Boroom suuf si bépp. Sakariya 4:11–14.
Ñaari “ñaar ñiñu fal ci diw,” ñi taxaw ci weti Boroom suuf si bépp, dañu leen itam tektalee ni ñaari seede yi ci Peeñu yi fukki benn.
«Ci ñaare seede yi, yonent bi waxaat na ne: “Ñoom ñoo di ñaari garabu oliw yi, ak ñaari kàndal yi yu taxaw ci kanam Yàlla suuf si.” “Sa kàddu,” la bindkatub Sabóor ba wax, “ab làmp la ci sama tànk, ak leer ci sama yoon.” Revelation 11:4; Psalm 119:105. Ñaari seede yooyu dañuy tegtal Mbind mi ci Kóllëre gu Yàgg ga ak gu Bees ga.» The Great Controversy, 267.
Bu nu seetee seede Sekariya walla seede Yowaana ci ñaari seede yi, contexte bu nekk ci benn ci ñaari seede yooyu mooy yoonu jottali wax ji, te loolu mooy dëgg gu njëkk giñ wax ci ndimbalub mesaj bi ci Pexeem Yeesu Kirist ci Kàddug Peeñu gi, ca benn sarax 1, aaya 1. Cosaan bi, jëm ci Doom ji, jëm ci malaaka yi, jëm ci yonent bi, ba ci mbooloom gëmkat yi. Yoonu bi Kirist di waxe ak nit ñi mooy xam-xam bu mag bu Mu bëgg a feeñal ci biir mesajub artu bu mujj bi. Loolu dafa méngoo ak njàngat liñ fësal ci yégleb bennelu malaaka bi ak ñetteelu malaaka bi.
Bataaxalu malaaka bu njëkk bi dafa feesal ci William Miller. Miller am na ay melokaan yu bare yu jëm ci wax yu yonent yi, te war nañu leen xam. Moo nekkoon “Baay”u yëngu-yëngoo bi, te loolu ci ni Alpha ak Omega di mel, dafay laaj ne war na am doom. Moom dafa doonaloon yëngu-yëngoo bu turam di feesal ci “Millerite,” te loolu mooy baat bu jëm ci benn xeetu doj. Jëfandikoo nañu ko ngir taxawal ab kuréelu yooni Bibil bi ngir firndeel wax yu yonent yi. Yoon yooyu dafañu doon benn cër bu mag ci jottali bataaxi Xelum Yàlla, yi nit ñi mbooloom jamono ji Miller nekkoon dañu leen bañ walla nangu, ndaxte dañu tànn moo xam ndax dañuy sax ci seen xaalis Laodise gu ñakk xel, walla nekk Filadelfiya yu am xel. Naka baay bu bataaxalu malaaka bu njëkk bi, mu ngi teqale yëngu-yëngoo buy yégle bataaxalu malaaka bu ñetteel bi, te xam-xamu yëngu-yëngoo boobu ci bataaxal bi dinañu koy jiite ak ab juróom yoon yu espesyal yu Bibil bi ngir firndeel wax yu yonent yi, yi di samp bataaxalu malaaka bu ñetteel bi bu wér ni ko ñu jëfandikoo Miller ngir samp bataaxalu malaaka bu njëkk bi. Yàlla du soppeeku mukk; Yesu Kirist moomu tay ak démb ak ba fàww.
Buleen, samay mbokk yi ma bëgg. Bépp may bu baax ak bépp may bu mat sëkk, fu kaw la jóge, di wàcc jóge ca Baay bi moom leer yi, te ci moom amul soppeeku, mbaa ker gu mujj ci dellusi. Ci coobareem moom ci boppam la nu juddoo ak kàddug dëgg, ngir nu nekk mel ni ndamlu ji njëkk ci mbindéefam yi. Jacques 1:16–18.
Ci njëkk mba mujju Adwantisma, ndigal Yàlla yi Xelumam te di ñu màndargaal ci diwlin, ñoom ñaar ñi seede lañu leen di yóbbu. Ci njëlbéet ga ak Millerites yi, ñaar ñi seede yaa di Kóllëre gu Yàgg ga ak Kóllëre gu Bees ga; waaye ci mujju ga, ñoom di Biibël bi ak Xelum Kóllëre gi. Loolu moo tax Yowaana, mi gën a mel ni mu di màndargaal mujju nit ñi Yàlla ci fan yu mujj yi te di jamono ju àtte buy wutxat, nekkoon ca dunu Patmos.
Man maa di Yowaana, seen bokk ak yéen ci mbokk, te bokk ak yéen itam ci tiis yi, ak ci nguuru ak muñ gu Yeesu Kirist, nekkoon naa ci dunu bi ñuy wax Patmos, ndax Kàddug Yàlla ak seede si Yeesu Kirist. Peeñu 1:9.
Taxawal kàddug waxu yonent wi ci Patmos dafay tegtal ne dañu doon fitnaal Yowaana. Ñu doon ko fitnaal ndaxte mu jot yonenti xibaar yi jóge ci Xelmu Yàlla, yi xamale Peeñu Yeesu Kirist jaarale ko ci Biibël ak Xelmu Yonent.
Fitna bu Yàlla ay nitam yu “bés yu mujj yi” itam dañoo ko melal ci Peeñu gi fukki benn, ba fa ñaari seede ya ñu rey leen ci mbedd yi, te ñépp di màggal seen dee. Ci saar fukki benn boobu, ñaari seede yooyu mooy Elii ak Muse. Jox nañu seen seede diirub ñetti at ak genn-wàll, te gannaaw loolu ñu rey leen, waaye gannaaw ga dekkal nañu leen.
Yéen yonent yi yépp wax nañu lu gën a bari ci bés yu mujj yi ngir seen jaar-jaar bu ñu bokkoon; kon su amee téere buy wax ci bés yu mujj yi, mooy téereb Peeñ mi, fa téerey Biibël yépp dajee te jeexee. Kon war na ne, ci bés yu mujj yi, am na “bataaxal” bu dees rey, te gannaaw loolu mu dekkiwaat. Peeñ mi fukk ak benn dafa mel ni muy won jaar-jaaru Réewum Farãs bu dëgër bi, waaye ci njub la muy won nuyu bëgg a dal ci bataaxalu malaaka bu ñetteel bi ci bés yu mujj yi. Bataaxal bi ak yokkute gi ñu misaaloon ci bataaxalu Miller ak yokkutem, daj nañu ak nuyu boobu te dee nañu 18 sulet 2020. Ni Peeñ mi fukk ak benn waxe, nuyu boobu waroon na ñu ko yëngaljaarale jaarale ko ci rab wi yéegé woon jógé ci kàmb gu amul pënd.
Bu ñu noppee seedeel seen seede, rab wi di yéeg ca xóot bu amul pep ba dina xare ak ñoom, daan leen, ba noppi rey leen. Te seen yaram yu dee ya dinañu nekk ci mbedd mi ci dëkk bu mag ba, mi ci wàllu xel tudd Sodom ak Misra, fa itam sunu Boroom dees ko daaj ba mu dee. Peeñu 11:8, 9
Rakk bu jigéen White xamal na nu ne “kër gu amul suuf” day tekki benn beesug feeñug kàttanu Seytaane.
“‘Bu ñoom demee jeexal [ñu ngi jeexal] seen seede.’ Jamono ji ñaari seede ya waroon a wax ci kàddug yonent yi sol yére yu saag, jeex na ci atum 1798. Bi ñuy jëg a agsi ci mujjug seen liggéey gu ñuul te nëbbu, war a ame xare ci seen kaw, jaarale ko ci doole ji ñuy melal ni ‘rab wu yéeg a génn ci xuru su ñàkk pacc.’ Ci bari réewi Ërop, doole yi yoroon kilifteef ci Kër Yàlla ak ci Nguur gi, dañu leen doon saytu ay téeméeri at jaarale ko ci Seytaane, jaarale ko ci papaas bi. Waaye fii dañu feeñal benn fenkukaay bu bees bu dooley Seytaane.” The Great Controversy, 268.
Am nañ ñetti doole yuñu xamale ci téereb Peeñ mi ne, ñuy jóge ci xur wi amul suuf: ki jëkk bi ñu wax mooy Islam ci Peeñ 9:2; ñaareel bi mooy ñàkk ngëmug Yàlla bu Réewum Farãs ba ca yëngu-yëngu Révolution bi ci 11:8; te ñetteel bi mooy Room bu bees bi ci 17:8. “Feeñu gu bees” gi ci fan yu mujj yi, du xaar rekk ci jàmbat yëngu-yëngu wi ñu misaalale ak yëngu-yëngug Millerite bi, waaye dina jàmbat itam àddina si, mooy yewu gu doxandéem gu “Midnight Cry” gu doxandéem, gi ñuy wax “Woke-ism.” Woke-ism dafay tegtal ab “feeñu gu bees gu dooley Seytaane,” gi antikrist bu Jesuit bii jamono jii di dëgërël, te ñuy yégle ko jaarale ko ci jaaykat yi, njiiti politig Ndamboog Mbooloom Xeeti Àddina yi, ndaw ñi nga xam ne ñooy liberal ci kilifa yi ci kërke yi daanu yi yu Protestantism ci États-Unis, ak parti démocrate bi booleek RINO-Republicans yi, ñi di yégle walla may ñu yégle bépp xeet bu dund gu wéradi gu mbooloom góor-jigeen yu soppeeku yi, ni ñu ko teyteel ci 11 ba nekk “Sodom.” Ñetti doole yooyu lañu di yóbbu àddina si ba Armageddon, te ñoom itam lañu teyteel ak “Egypt,” misaalu ñàkk ngëmug Yàlla ak àddinawe. Buñu ko tegée ci biir anarchie bu Révolution bu Farãs bi, gi itam di benn cër ci ñetti doole yooyu yu def li Sœur White wax ne mooy “boole bu bon bi,” ñoom daanakaay yégle walla may Woke-ism. Woke-ism mooy doxandéemu Seytaane ci yewu gi fukki janq yi amoon. Am na nu yeneen mbir yu bari yu nuy waxtaan ci wàll yooyu, waaye war na nu njëkk a jëfandikoo li xewoon gannaaw rey gi ca mbedd mi, gi ñu matale woon 18 Sulet 2020.
Te itam, jàngatkat bu tedd, xamleen ne amuma benn ndimbal lu ma man a joxe ci pati Républicain bi. Amul benn njël gu yoonu politig gu ma am kóolute ci. Li ma ngi reeral rekk mooy dooley waxi yonent yi yu nekk ci États-Unis, Nations Unies ak Papauté bi. Yooyu doole dinañu leen waxaat ak gëna leer bu nu tàmbalee jëm ci yoon wu jub ci ñaari njiit yooyu ñuy dëppoo, dale ci 1798 ba ci yoonu Dimanch bi.
Woke-ism buy jëfandikoo Saytaane, bi di melokaanu biiir “Yuuxu Guddi gi” bu dëggul, mo jiitu Yuuxu Guddi gu dëgg gi; te lu jiitu waxtu Yuuxu Guddi gu wér gi, ñi ñu rey ci mbedd ya dinañu mujj soppeeku nekk benn janq bu ndaw xel walla janq bu am xel. Jànt bi ñuy njàppale seeni xarakter, ngir tëj leen ci benn mbooloo bi ñu jëme ci safara njàqare, walla ci benn mbooloo bi ñu jëme ci sàq su Asamaan, am na léegi.
Màggal White wax ne, ci waxtu yéex bi, janq yu ñàkk xel yi ci jaar-jaaru Millerite wone nañu ne seen ubbeeku ci naqaru nattu bi dafa wuute ak bu janq yu xam-xam yi; loolu nag di tekki ne, ba ci waxtu yéex boobu, seeni jikko yu war a tëdd woon nañu ba noppi. Waaye seede Yeremi moo nu xamal ne, man nanu tànn dellu ci Yàlla, te du nu rekk dellusi, waaye dina nu def miir xànjar gu weex, gu ñu ñàkkul, ngir taxawu ci kanam ña bon ak ña metti, bi nu di jëfandikoo nit ñi ngir nekk ngéemu gémmiñam ci jafe-jafe ji di ñëw. Te ci bérébu kàddu-yóbbante boobu la Yeesu dig nu di nu déglu ak di nu feddali. Lii mooy solo gi nekk ci ñeenti saar yi Yowaana bind, yi sampu ci biir jaar-jaaru sunu jamono jii.
Diwlin bi mooy Xel Mu Sell mi; mooy itam jikko, te mooy yonneni Xelu Yàlla. Xelu Yàlla mooy “Boroom Dëfël xol.” Ni Yàlla bëgge na àddina ba joxe Doomam ji Mu am kepp, te ni Yeesu saraxe na doomu-Yàllaam ngir nangu ci coobare boppam nit ñi Mu bindoon, nekk ci moom ba fàww, noonu itam Xel Mu Sell mi ñuy jox ci jamono jii dina dëkk ak nun ba fàww.
Bu ngeen ma bëgg, sàmmleen samay ndigal. Te dinaa ñaan Baay bi, te dina leen jox beneen Dimbalikat, ngir mu nekk ak yéen ba fàww; mooy Xelu dëgg gi; ki àddina manul a nangu, ndaxte gisul ko te xamul ko: waaye yéen xam ngeen ko; ndaxte dafay dëkk ak yéen, te dina nekk ci yéen. Duma leen bàyyi ngeen amul ku leen dimbali: dinaa ñëw ci yéen. John 14:15–18.
Saraxle bii ci Xelum Mi ci tànn a sax ak nit ñi ba fàww, dafa mengook saraxle ñaari nit ña ci benn mbootaayu asamaan ba. Xeyna noona la am solo, ni saraxle Xelum Mi ci ndigëlam ngir dund ci biir kenn ku nekk ci ñi Mu jote ngir ba fàww, mooy ne ñëwug “Dëfalkat bi” ci jaar-jaar bu xew-xew bii dafa màndargaal kañ la nit ñi Yàlla ñiñu tëj ak màndarga ba fàww.
Te bañul leen Xel mu Sell mi Yàlla, bi ngeen ñu ci tëj ba bësu njot mu góor-góorlu. Efees 4:30.
Ci jaar-jaarub bind ni digeb Yëfkat bi mat na bu baax, mooy jaar-jaaru ñaar-fukk ak ñeent junni, Teel bi dina “dëkk” ci nun “ba fàww.” Bépp Kiristaan bu jot ci li xibaaru baax bi laaj dafa jot Teel bu Sell bi, te moo tax ñu ko “sellee ba ci bésub goreel ga”; waaye selleef googu dañuy jublu rekk ci kanam, ca jamono jii ñaar-fukk ak ñeent junni ñi war a jot selleef ci jaar-jaarub tey. Ci Efes, ñi ñu sellee ba ci bésub goreel ga dañu leen jàppale ak ñiy “mettal” “Teel bu Sell bi.” Dañuy mettal Teel bu Sell bi ndaxte dañuy bañ a nangu yégaley Teelu Yàlla bi, te noonu dañuy bañ diwlin wurus gi. Bi Kirist di dig nu yónnee “Yëfkat bi,” “Teelu dëgg bi,” ci jamonoy nàqari yaakaar bii, dafay dig ne dina teg ay selleem ci nun, te selleem boobu dafay tekki sàmm ndigali Yàlla yi, rawatina ndigalu bésub Noflaay bi, moom mi di bés bi Yowaana jotee peeñ mi, te mooy mbir mi dëj a jëm a jëkkale àddina si.
Sëgël xale yu jigéen yu xel yi am na ba noppi bala nattu yoonu Dibéer gi, ndax foofa la dundinu xol ak jikko yi ñeel ñoom ñépp, mooy yu xel ak yu xelul, di feeñ; te jikko du juddu ci biir dëgër-bopp walla jafe-jafe, waaye lu nekk rekk la di feeñ. Sëgël boobu di tekki, ci yeneen mbir, soppi xel mu nekk xelu Laodisee mu tukkee ci xelu Filadelfi. Waaye jafe-jafe bi mooy ne ngir soppe boobu man a yegg, nattu bu jëkk bu kenn ku nekk ci nun mooy nu dégg dëgg ne ba léegi da nuy Laodiseen lañu woon; ndax ni nuy Laodiseen, taxawaayu sunu bakkan bu gën a am mooy ne lépp yendul dara, fekk li dëgg-dëgg mooy ne lépp baaxul. Taxawaay boobu war nañu koo wacci, ndax bokk na ci mbir yu bon yi war a weesu ak yu tedd yi.
“Bu yàgg ga ñu téye xel yi ci kanam nit ñi Yàlla moom—du benn sëf walla mark bu nit man a gis, waaye mooy dëkk ci dëgg gi bu wér, ci xam-xam ak ci ruu, ba tax ñoom duñu yëngatu—bu yàgg ga nit ñi Yàlla moom ñu téye te waajaloo ngir yëngu-yëngaal ga, dina ñëw. Ndaxte, tambali na ba noppi; léegi àttey Yàlla wàcc nañu ci suuf si, ngir jox nu musibaayu artu, ngir nu xam li ñuy ñëw.” Seventh-day Adventist Bible Commentary, volume 4, 1161.
“Wërëkat” bi Yeesu digale ay taalibéem, miy dëf ay xol yu metti ci waxtu njàqare, mooy jiite askanam ci dëgg gu yépp, te ci kaw “sampu ci dëgg gi” lañuy sëll. “Dëgg” gi askanu Yàlla war a sampu ci jamono jii, mooy “dëgg” gi ñu ubbi tuuti laata jamonoy nattu jëkh, ndaxte “waxtu wi agsi na.” Dëgg googu mooy melokaanu jaar-jaaru nettali bi nëbbu woon bu juróom-ñaari dënn-dënn yi, te nettali boobu bu nëbbu di wone nettali bi ñuy ubbee Peeñug Yeesu Kirist. Nettali bu nëbbu bu juróom-ñaari dënn-dënn yi dina mat ci boppam ci wàll waxtu woowu la “dëgg” gi, mi ñu melal nettali bu nëbbu, di ubbeeku. Ubbeekug “dëgg” gi mooy li di sëll ñi nangu ndigël li ñu daan tëj ba noppi.
Niti Yàlla ñiñu tèye ci seen kanam laata yëngu-yëngu réew yi mer, bi muy am ci yoonu Dibéer, te noonu mu tàmbalee yàqute réew yi. Palug Yeesu Kirist mooy “waxi kàddug wax ji” ci téereb Palug bi, yu waroon a bañ a tëjuatul, ndaxte waxtu wi jege na. Mooy dëgg gi léegi war a jàng, dégg, te li gën a am solo, sàmm ko, ngir nu barkeel bu ñu nu barkeel.
Yuda, du Iskariyotul, ne ko: Boroom bi, naka la mel ni dinga feeñal sa bopp ci nun te du ci àddina si? Yeesu tontu ko ne ko: Ku ma bëgg, dina sàmm samay wax; sama Baay dina ko bëgg, te nun dinga ñëw ci moom, dalal sunu kër ak moom. Ku ma bëggul, du sàmm samay wax; te kàddu gi ngeen di dégg, du sama kàddu, waaye mooy kàddug Baay bi ma yónni. Loolu lépp wax naa ko leen, bi may nekk ak yeen ba tey. Waaye Ñëflaaykat bi, mooy Xel mu Sell mi, mi Baay bi di yónni ci sama tur, moom dina leen jàngal lépp, te fàttali leen lépp lu ma leen wax. John 14:22–26.
Ñi ñi di wóor wax ji ñuy ubbi, digg bi mooy ne Noppalikat bi dina nu “jàngal” “lépp” ci li mu nekk “lépp lu” Yeesu waxoon “leen.” Lii mooy digg bi matoon ci taalibey Emayus yi, te gannaaw loolu ci fukk ak benn taalibe yi. Bi Kirist dindee sa loxoom ci seen bët yi ñu “téye” woon ci taalibey Emayus yi, te gannaaw loolu mu “ubbee” “xam-xamu” fukk ak benn taalibe yi ngir ñu man a “dégg bu baax Mbind mi Sell mi,” dafa di bindaloon ab digg ngir ñi dund ci “bés yu mujj yi” te dinañu dellu gannaaw seen naqar, tuub seeni xaalis Laodise, te nangu “dëgg gi.” “Noppalikat bi” ci “bés yu mujj yi” dina “delloo ci” sunu “fàttaliku” “lépp” bi muy nu “jàngal lépp.” Ni mu am solo la muy delloo ci sunu fàttaliku dëgg yu weesu yi bi muy nu jàngal lépp, noonu itam dina nu “won yeneen mbir yu war a ñëw.”
Waaye nag maa ngi leen wax dëgg; moo gën ci yéen ma dem: ndaxte su ma demul, Dimbalikat bi du ñëw ci yéen; waaye su ma demee, dinaa ko yónnee ci yéen. Bu ñëwee nag, dina yey adina ci mbirum bàkkaar, ak njub, ak àtte: ci mbirum bàkkaar, ndaxte gëmuwuñu ci man; ci mbirum njub, ndaxte maa ngi dem ca sama Baay, te dootuleen ma gis; ci mbirum àtte, ndaxte buuru adina bii àttees na ko. Am naa tey itam yeneen yu bare yu ma leen wara wax, waaye léegi manuleen a ko muñ. Waaye bu ñëwee moom, Xelum dëgg gi, dina leen gindi ci dëgg gépp; ndaxte du wax ci boppam, waaye li mu dégg rekk lay wax, te dina leen xamal it li nar a xew. Moom dina ma yékkati ndam; ndaxte ci sama lu bokk la jële, te dina ko xamal leen. Yowaana 16:7–14.
Ci jamono jii, Boroom Ndimbal bi dina nu “gindi” ci “dëgg,” dina nu “jàngal lépp,” ba ci “mbir yi di ñëw,” ndaxte ci jamono jii Yeesu am na “lu bare lu Mu war a wax” nu. Mbir yooyu, su fekkee ne ay mbir lañu juge ci sunu “fàttewul,” walla “mbir yi di ñëw,” walla itam ñaari “mbir” yu bare yi Mu am “ba tey” di wax nu, yooyu lañuy nu tëj ngir jafe-jafe ju di ñëw ji. Loolu dafay ko def, ndaxte dëggam mooy tegtalam bu bindkat. Dafay nu tëj lu jiitu jafe-jafe ju di ñëw ji, ndaxte Bëgg na nu xamal lu jiitu jamono ji gën a metti ci fitna ak bundxatal ci kaw ay doomam, bu mos a am ci taarix bu sell bi. Bundxatal boobu mooy xamle bu leer ne kàddu yi ak jëf yi nu defoon ci jamono yu weesu yi dees na léen fàttali te jëfandikoo léen ci sunu kaw, ni ñu wonee Yeesu ay waxam ci anam wu soppiku ngir jëfandikoo ko ci moom. Waaye nag, war nañu yégle yëgle bi ngir mu nekk seede bu leen di doon ci seen ndawtal, ni ko Esekiyel ak Kirist feeñale.
Fàttalikuleen baat bi ma ma waxoon, ne: surga du gën a màgg sangam. Su ñu ma fitnaal, ñoom itam dinañu leen fitnaal; su ñu sàmm sama wax, seen bi itam dinañu ko sàmm. Waaye loolu lépp dinañu ko def ci yéen ndax sama tur, ndaxte xamuñu ki ma yonni. Su ma ñëwoonul, wax ak ñoom, duñu am bàkkaar; waaye léegi amuñu dara lu ñuy nëbbée seen bàkkaar. Ku ma bañ, bañ na itam sama Baay. Su ma defoonul ci seen biir jëf yi kennu nit defagul, duñu am bàkkaar; waaye léegi gis nañu te bañ ñooñu maak sama Baay. Waaye loolu am ngir baat bi ñu bind ci seen yoon mat, ne: “Bañoo nañu ma te amul benn sabab.” Waaye bu Boroom Dimbalekat bi ñëwee, bi ma leen di yónnee jële ko ci Baay bi, muy Xel mu Dëggu mi jóge ci Baay bi, moom dina seedeel ci man. John 15:20–26.
“Xelum dëgg” bi mooy “Dimbalikat bi” dina “seedeel” Kirist, mi di “dëgg bi.” Te “dëgg bi” mooy Alfa ak Omeega, ki jëkk te mujj, njàlbéen gi ak jeexital gi. Jaar-jaaru buur bu juróom-ñaari dënn yu nëbbu, bi ñu ngi léegi ubbali, mooy yégle gu tëj ga ñeel ñeen-fukk ak ñeent-fukk ak ñeent junni. Gannaaw 18 Sulet 2020, Yeremi wax na lu tax nu man a tànn dellu ci Moom mi nu jëkk a bëgg. Ci matal jëf ju dellooju jooju, am nañu warugar boolee lu am njariñ ak lu bon. Su nu sàmm sunu mucc, ak ragal ak loxol, te nu matal jëf jooju, dees na nu tëj te ci saa si dugg ci gëstu gu gën a màgg ci jaar-jaaru suuf. Itam dinañu am ndamluu ci dajale jaar-jaar ju yonent yi, buur yi ak nit ñu jub ña doon bëgg a gis.
Ñi jël liggéey boobu te dellusi “dinañu dox ci leer gi joge ci gàngune Yàlla,” te “jaarale ko ci malaaka yi, dina am jokkoo gu sax diggante asamaan ak suuf,” mooy jëfandikoo gu jokkoo giñu xamle ci saraxal bi njëkk ci téereb Peeñu ma.
“Du ñépp ci àddina si jàppul benn wet ak noon bi ci kaw Yàlla. Du ñépp a nekk ñi bañ koo takku. Am na ñu néew te takku, ñu dëggu ci Yàlla; ndaxte Yowaana bind na ne: ‘Fii la ñi di nekk ñiy sàmm ndigali Yàlla ak ngëmug Yeesu.’ Revelation 14:12. Léegi nag, xare bi dina metti lool ci diggante ñi di jaamu Yàlla ak ñi ko dul jaamu. Léegi itam, lépp lu man a yëngu dina yëngu, ngir yeneen yi dul man a yëngu des.”
«Seytaane mooy jàngkat bu far te sax ci Biibël bi. Xam na ne jamonoam gàtt na, te mu ngi wut ci bépp fànn ngir weddi liggéeyu Boroom bi ci kow suuf sii. Mënulñu a joxe benn xelal bu mat ci mbooleem li ñi Yàlla di ñoom di dund tey ci suuf suuf, bi ndamu asamaan ak delluwaayu fitna yi jamono yu weesu yi booloo. Dinañu dox ci leer gi jóge ca gàngunaayu Yàlla ga. Jaarale ko ci malaaka yi, dina am waxtaan wu sax ci diggante asamaan ak suuf. Te Seytaane, miiralees na ak malaaka yu bon, te muy wax ne mooy Yàlla, dina def kéemaan yu bépp xeetu ngir nax, bu mënee, sax ña ñu tànn. Xel muccu gaayu Yàlla du nekk ci def kéemaan yi, ndaxte Seytaane dina roy kéemaan yi ñuy def. Ñi Yàlla jéem te seet, dinañu gis seen kàttan ci màndarga mi ñu wax ci Esodu 31:12–18. War nañu taxaw ci Kàddug dund gi: “Ndaxte bindees na ko.” Loolu rekk mooy fondemaŋ bi ñu mën a taxaw ci kawam ak kaaraange. Ñi dagg seen kóllëre ak Yàlla, ci bés booba dinañu nekk akul Yàlla te amul yaakaar.»
“Niy jamuy Yàlla dinañu leen xam bu baax ci seen sàmm ndigalu ñenteel bi, ndaxte mooy màndarga kàttanu bindu Yàlla te mooy seede ci sañ-sañam ci nit ñi ngir seen wormaal ak seen màggal. Ñi bon dinañu leen xam ci seeni jéego yu ñuy yàq fàttaliku Ki Bind ji te yékkati taxawaayu Room. Ci mbirum xeex bi, bépp Kirisentaane dina taxaw ci ñaari màngay wàll yu mag: ñi sàmm ndigali Yàlla ak ngëmug Yeesu, ak ñi di jaamu Rab wi ak nataalam, te jot màndargaam. Doonteg mbooloom diine ak nguur dinañu boole seen kàttan ngir ga forced bépp nit, “ndaw ak mag, ku bare alal ak ku néew alal, gor ak jaam,” ngir jot màndargag Rab wi, waaye askanu Yàlla du ko jot. Peeñu 13:16. Yonent bi nekk Patmos gis “ñi daan Rab wi, ak nataalam, ak màndargaam, ak limu turam, taxawoon ci géeju verre bi, yor xalam yi Yàlla,” te di woy woyug Muusaa ak Mbott mi. Peeñu 15:2.
“Nattu ragal ak jéexital yu metti ñu ngi xaar askanu Yàlla. Xelu xarey mi ngi yëngu xeeti àddina yi dale ci benn pëndu suuf ba ca beneen. Waaye ci biir jamono jafe-jafe ji di ñëw — jamono jafe-jafe ju mel ni ji amagul woon mukk gannaaw ba xeet amee — askanu Yàlla yu tànn yi dinañu taxaw te duñu yëngu. Seytaane ak mbooloom maneesuñu leen a alag, ndaxte malaaka yi am kàttan gu réy dinañu leen aar.” Testimonies, volume 9, 15–17.
Am na jariñu xam-xam ne bii woowu mooy njeexital benn saar buy tàmbalee ci xët wa fukk ak benn ci Testimonies, volim bu juróom-ñeent, te manees na ko xam ne dafa tey mel ni mu ngi teewal juróom-benn-fukk. Am na solo it ngir seet ne boppu waxtaan wi mooy ci Mbàjjkat bi di ñëw, te it ci ay nataali Habakuk, fa la Pawulo jële aaya ba mu bind ci téereb Hébreux. Tàmbaleg saar wi dañuy màndargaal jaar-jaar ba tàmbalee ci 11 Sàttumbar 2001, ñaari xàjji kóllëre gi ci kàddug yonent yi, gi ñu duggale woon ca tàmbaleg Adventism, ak ne boppam mooy jafe-jafeb mujj gi, loolu nag day xamle yuuxu Guddi gu mujj ga. Njeexitalu saar wi mën na ànd bu baax ak tàmbaleem, ndaxte ñoom ñaar, tàmbalee ak mujje, ñoo ngi wax ci jafe-jafeb mujj gi.
“Xaaj 1—Ngir Ñëwug Buur bi
«Waaye desat tuuti rekk, kaaykatu bi dina ñëw, te du yàgglu.» Hébreux 10:37.
“Jafe-Jafe bu Mujj”
“Nun dund ngi ci jamono mujj ga. Màndargay jamono yi di am gaaw-gaaw dañuy yégal ne ñëwug Kirist jege na lool. Fan yi nu dund ci ñoo metti te am solo lool. Xelum Yàlla mi ngi ndank-ndank waaye ci wóor di dindi boppam ci suuf si. Musiba ak àttey-àtte yi tàmbali nañoo wàcc ci kaw ñi xeeb yiwug Yàlla. Musiba yi ci suuf ak ci géej, ak xaaliswul-googu gu nekk ci biir askan wi, ak ragal yu xewal yi indi, ñoo di màndarga yu am solo. Ñuy won lu jiitu xew-xew yu ngërëm ga gën a rëy.” Testimonies, volume 9, 11.
Su nu delloo te nangu te nangu jëfandikoo woo xumb gi yu kawe yi ci nekk Yàlla “gémmiñam” ni ko Yeremi ci melal, kon lu yàggul dara dinañu bokk ci gëstu gu mag gën a réy ci jaar-jaaru taarix bu sell bi.
«Moom la leen waxoon itam ay kàdduy yaakaar ak fit. “Buleen jàq ci seen xol,” la wax; “yéen ngeen gëm Yàlla, gëmleen ma itam. Ci kër Sama Baay am na ay dëkkuwaay yu bare; su ko nekkoonul, damaa leen ko wax. Maa ngiy dem ngir waajal leen bérab. Te bu ma demee, ba noppi waajal leen bérab, dinaa dellusi, te jël leen ci man boppam; ngir fa ma nekk, ngeen man a nekk fa itam. Te fu may dem, xam ngeen ko, te yoon wi itam xam ngeen ko.” John 14:1–4. Ngir yéen laa dikkoon ci àddina; ngir yéen laa doon liggéey. Bu ma demee, dinaa sax di liggéey ak njub ci seen wàll. Dikk naa ci àddina ngir feeñal leen sama bopp, ngir ngeen gëm. Maa ngiy dem ca Sama Baay ak seen Baay ngir bokk liggéey ak moom ci seen wàll.»
“‘Ci dëgg dëgg maa ngi leen koy wax, ku gëm ci Man, jëf yi ma di def, moom itam dina ko def; te dina def jëf yu ëpp mag yii; ndaxte maa ngi dem ca Sama Baay.’ Yowaana 14:12. Ci loolu, Kirist duñu wax ne taalibeyam ya dinañu jéem jëf yu gën a kawe yi Mu defoon, waaye seen liggéey dina ëpp a yaatu. Du woon rekk ci liggéeyu kéemaan la muy jublu, waaye ci lépp lu dina am ci dooley Xel mu Sell mi. ‘Bu Boroom dëfël bi agsee,’ la Mu wax, ‘ki ma leen di yónnee nag bawoo ca Baay bi, mooy Xelu dëgg gi, miy jóge ca Baay bi, moom dina seedeel ci Man: te yéen itam dangeenay seede, ndaxte nekkoon ngeen ak Man daldi ca njàlbéen ga.’ Yowaana 15:26, 27.”
“Benn laa ni baat yii amee matal bu yéeme. Gannaaw wàccug Xel mu Sell mi, taalibey bi dañoo fees ba fès ak mbëggeel ngir Moom ak ngir ñi Mu dee ngir ñoom, ba xol yi daldi seey ndax kàddu yi ñu wax ak ñaan yi ñu jébbal. Waxoon nañu ci dooley Xel mi; te ci ngëneelu doole boobu, ay junni nit soppeeku.” Acts of the Apostles, 21, 22.