Ìṣàmúlò mẹ́ta ti Èlíjà ń tọ́ka sí ìròyìn náà, aṣojú ìròyìn náà, àti ìṣíkiri náà ní àkókò ìdájọ́ àṣẹ Ọlọ́run, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà, tí ó sì ń bá a lọ títí di ìpipadé àkókò oore-ọ̀fẹ́. Ìdájọ́ àṣẹ náà ń pọ̀ sí i láti inú àkókò kan nínú èyí tí a ti da ìdájọ́ Ọlọ́run pọ̀ mọ́ àánú, títí dé àkókò nígbà tí a óò tú ìdájọ́ Rẹ̀ jáde láìsí àánú nínú àwọn àjàkálẹ̀ àrùn méje ìkẹyìn.
Ìṣàmúlò mẹ́ta ti ojiṣẹ́ tí ń pèsè ọ̀nà sílẹ̀ fún Ojiṣẹ́ Májẹ̀mú náà ń tọ́ka sí ìhìnrere náà, ojiṣẹ́ náà, àti ìṣísẹ̀ náà ní àkókò ìparí ìdájọ́ ìwádìí Ọlọ́run, èyí tí ń ṣàfihàn àkókò fífi èdìdì kan àwọn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì. Àkókò náà parí ní òfin Ọjọ́-Àìkú tí yóò dé láìpẹ́ ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, nígbà náà ni ìdájọ́ ìṣe-mímúṣẹ́ Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀.
Johanu Oníbatisiti pèsè ọ̀nà sílẹ̀ fún Kristi, Ojiṣẹ́ Májẹ̀mú náà, kí Ó lè fi ìdí májẹ̀mú náà múlẹ̀ ní ìmúṣẹ Daniẹli orí kẹsàn-án, ẹsẹ̀ kẹtàlélógún. Nípa bẹ́ẹ̀, ó tún pèsè ọ̀nà sílẹ̀ fún Kristi kí Ó lè yára wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀, kí Ó sì sọ àwọn ọmọ Lefi di mímọ́, èyí tí Ó ṣe ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní òpin iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ tí ó pé ọdún mẹ́ta àtààbọ̀. Ìwẹ̀nùmọ́ tẹ́ńpìlì gidi náà jẹ́ ààmì iṣẹ́ Rẹ̀ ti ìwẹ̀nùmọ́ tẹ́ńpìlì ọkàn àwọn tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ Lefi.
Iṣẹ́ gangan rẹ̀ ti ìwẹ̀nùmọ́ tẹ́ńpìlì jẹ́ ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀, àti nígbà tí Ó ṣe iṣẹ́ náà ní Jòhánù orí kejì, ẹsẹ̀ mẹ́tàlá sí méjìlélógún, Ẹ̀mí Mímọ́ darí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn láti rántí àyọkà kan láti inú Májẹ̀mú Láéláé tí ó jẹ́ apá kan nínú iṣẹ́ rẹ̀ ti ìwẹ̀nùmọ́ àti ìmímọ́ kúrò nínú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ Malaki mẹ́ta.
Nínú ìpínrọ̀ tí ó wà nínú Johanu, Kristi sọ̀rọ̀ pé nígbà tí a bá wó tẹ́ńpìlì ara Rẹ̀ lulẹ̀, Òun yóò tún un dìde ní ọjọ́ mẹ́ta. Ìbáṣepọ̀ náà pẹ̀lú àwọn Júù tí ń ṣe àríyànjiyàn fi kún un pé àtúnṣe tẹ́ńpìlì gidi náà tí Hẹ́rọ́dù ti ṣe, tí ó sì parí ní ọdún náà gan-an, ti gba ọdún mẹ́rìndínláàádọ́ta. Jésù ń wẹ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ mọ́ nípasẹ̀ àpẹẹrẹ ọ̀kan nínú àwọn òfin tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Jésù ti fi múlẹ̀ nínú Ọ̀rọ̀ Rẹ̀, nípasẹ̀ iṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì, Ẹ̀mí Mímọ́, àti àwọn wòlíì.
Ó fi àpẹẹrẹ àsọtẹ́lẹ̀ hàn pé ohun gidi dúró fún ohun ti ẹ̀mí. Ó fi kọ́kọ́rọ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti nọ́mbà “mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n” kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àmì tẹ́ńpìlì. “Mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n” ni iye ọjọ́ tí Mósè wà lórí òkè, tí ó ń gba àwọn ìtọ́nisọ́nà fún tẹ́ńpìlì. “Mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n” ni iye kromosomu tí ń dá tẹ́ńpìlì ènìyàn pọ̀. “Mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n” ni iye ọdún (1798 sí 1844) tí a mú ṣẹ ní mímú tẹ́ńpìlì ti ẹ̀mí padàbọ̀sípò, èyí tí ẹ̀sìn kèfèrí ti tẹ̀ mọ́lẹ̀ tẹ́lẹ̀, tí ìjọ Pápá sì tún tẹ̀ síwájú.
Ìwẹ̀nù ilé-ìjọsìn méjèèjì ní ààmì àpẹẹrẹ pé ọjọ́ mẹ́ta dọ́gba pẹ̀lú ọdún mẹ́rìndínlọ́gọ́rin. Ó ní ìlànà náà pé ohun gidi dúró fún ohun ti ẹ̀mí. Ó ṣojú fún ìmúṣẹ àti àsọtẹ́lẹ̀ ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú. Ìwẹ̀nù méjèèjì náà ṣojú fún òtítọ́ kan tí ẹgbẹ́ kan kò lóye, tí a sì fi hàn fún ẹgbẹ́ mìíràn.
Àwọn ìwẹ̀nùmọ́ méjèèjì ń tọ́ka sí àkókò kan nígbà tí a ti ba ìjọ Ọlọ́run jẹ́ títí dé ibi tí ó fi di “ìran panṣágà ti àwọn paramọ́lẹ̀,” tí wọ́n ń wá àmì, nígbà tí a ń ṣàlàyé àmì náà fún wọn ní tààràtà, nítorí àmì kan ṣoṣo tí a ó fi fún ni àmì ìparun tẹ́ńpìlì tí a tún gbé dìde ní ọjọ́ mẹ́ta.
Ẹ̀yin ìran paramọlẹ, báwo ni ẹ̀yin, tí ẹ jẹ́ ẹni búburú, ṣe lè máa sọ ohun rere? nítorí láti inú àpọ̀jù ọkàn ni ẹnu ti ń sọ.... Nígbà náà ni àwọn kan nínú àwọn akọ̀wé àti àwọn Farisi dáhùn, wí pé, Olùkọ́, àwa fẹ́ rí àmì kan lọ́dọ̀ rẹ. Ṣùgbọ́n ó dáhùn, ó sì wí fún wọn pé, Ìran búburú àti panṣágà ni ń wá àmì; a kì yóò sì fi àmì kankan fún un, bí kò ṣe àmì wòlíì Jona: Nítorí gẹ́gẹ́ bí Jona ti wà ní ọjọ́ mẹ́ta àti òru mẹ́ta nínú ikùn ẹja ńlá; bẹ́ẹ̀ ni Ọmọ ènìyàn yóò wà ní ọjọ́ mẹ́ta àti òru mẹ́ta ní àárín ilẹ̀. Matteu 12:34, 38–40.
Gbogbo àwọn ìṣísẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí ni a ṣojú nínú gbogbo ìmúṣẹ mẹ́ta ti Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú tí ó fi ìṣàkíyèsí dé inú tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì, gẹ́gẹ́ bí Ó ti ṣe nínú Jòhánù orí kejì.
Àkókò Ìrékọjá àwọn Júù sì sún mọ́lé, Jesu sì gòkè lọ sí Jerusalẹmu. Ó sì rí nínú tẹ́ńpìlì àwọn tí ń ta màlúù, àti àgùntàn, àti àdàbà, àti àwọn olùpààrò owó tí wọ́n jókòó níbẹ̀. Nígbà tí ó sì fi àwọn okùn kéékèèké ṣe pàṣán, ó lé wọn gbogbo jáde kúrò nínú tẹ́ńpìlì, àti àwọn àgùntàn, àti àwọn màlúù; ó sì da owó àwọn olùpààrò náà sílẹ̀, ó sì ṣú àwọn tábìlì wọn wó. Ó sì wí fún àwọn tí ń ta àdàbà pé, Ẹ mú nǹkan wọ̀nyí kúrò níhìn-ín; ẹ má ṣe ilé Baba mi ní ilé ọjà. Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ sì rántí pé a kọ ọ́ pé, Ìtara ilé rẹ ti jẹ mí run. Nígbà náà ni àwọn Júù dáhùn, wọ́n sì wí fún un pé, Àmì wo ni ìwọ fi hàn wá, níwọ̀n bí ìwọ ti ń ṣe nǹkan wọ̀nyí? Jesu dáhùn, ó sì wí fún wọn pé, Ẹ wó tẹ́ńpìlì yìí lulẹ̀, àti ní ọjọ́ mẹ́ta èmi yóò tún un dìde. Nígbà náà ni àwọn Júù wí pé, Ọdún mẹ́rìndínlọ́gọ́rin ni a fi ń kọ tẹ́ńpìlì yìí, ìwọ yóò sì tún un dìde ní ọjọ́ mẹ́ta bí? Ṣùgbọ́n òun ń sọ nípa tẹ́ńpìlì ara rẹ̀. Nígbà náà, nígbà tí ó jí dìde kúrò nínú òkú, àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ rántí pé ó ti sọ èyí fún wọn; wọ́n sì gba Ìwé Mímọ́ gbọ́, àti ọ̀rọ̀ tí Jesu ti sọ. Johanu 2:13–22.
A ń fẹ́ kí Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú náà wẹ̀, kí ó sì tún sọ àwọn ọmọ Lefi di mímọ́ gẹ́gẹ́ bí “fádákà,” èyí tí ń ṣojú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, àti “wúrà,” èyí tí ń ṣojú ìgbàgbọ́. Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú náà yóò sọ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ di mímọ́ nípa mímu “ìgbàgbọ́” wọn pọ̀ sí i nínú “ọ̀rọ̀” àsọtẹ́lẹ̀ Rẹ̀. A ṣe ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ náà láti wẹ̀, ṣùgbọ́n pẹ̀lú láti yọ ẹ̀gbin kúrò. Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Rẹ̀ máa ń ṣojú ìdánwò ní gbogbo ìgbà, ó sì jẹ́ nípasẹ̀ Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Rẹ̀ ni a ti ń yọ ẹ̀gbin kúrò lọ́dọ̀ àwọn ọmọ Lefi ní àkókò tí Ó bá fi ojijì wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀.
“ ‘Ẹni tí ìfẹ́fùùfù rẹ̀ wà ní ọwọ́ Rẹ̀, yóò sì fọ́ pápá ìpakà Rẹ̀ mọ́ pátápátá, yóò sì kó alikama Rẹ̀ sínú àká.’ Matteu 3:12. Èyí jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn àkókò ìwẹ̀nùmọ́. Nípa àwọn ọ̀rọ̀ òtítọ́, a ń ya ìyàngbò kúrò lọ́dọ̀ alikama. Nítorí pé wọ́n kún fún asán àti òdodo ara wọn jù láti gba ìbáwí, wọ́n sì ní ìfẹ́ ayé jù láti gba ìgbé ayé ìrẹ̀lẹ̀, ọ̀pọ̀ ènìyàn yí padà kúrò lọ́dọ̀ Jésù. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ṣì ń ṣe ohun kan náà. A ń dán àwọn ọkàn wò lónìí gẹ́gẹ́ bí a ti dán àwọn ọmọ-ẹ̀yìn wọ̀nyẹn wò nínú sínágọ́gù ní Kapernaumu. Nígbà tí a bá mú òtítọ́ dé ọkàn, wọ́n a rí i pé ìgbé ayé wọn kò bá ìfẹ́ Ọlọ́run mu. Wọ́n a rí àìní ìyípadà pípé nínú ara wọn; ṣùgbọ́n wọn kò fẹ́ gbé iṣẹ́ ìkó-ara-ẹni-sẹ́yìn náà ru. Nítorí náà ni wọ́n fi bínú nígbà tí a bá ṣí ẹ̀ṣẹ̀ wọn payá. Wọ́n lọ kúrò ní ìbínú-ọkàn, gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà ti fi Jésù sílẹ̀, wọ́n ń kùn, pé, ‘Ọ̀rọ̀ líle ni èyí; ta ni ó lè gbọ́ ọ?’ ” The Desire of Ages, 392.
Àwọn “ọkàn tí a dán wò” nínú “sinagọgu ní Kapernaumu,” kọ̀ láti lóye pé nígbà tí Kristi sọ fún wọn pé wọ́n gbọ́dọ̀ jẹ ẹran ara Rẹ̀, kí wọ́n sì mu ẹ̀jẹ̀ Rẹ̀, Ó ń lo ara Rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ara gidi láti fi sọ òtítọ́ ẹ̀mí kan. Òun náà gan-an ni àpẹẹrẹ àsọtẹ́lẹ̀ kan náà tí Ó ṣe nípa tẹ́ńpìlì nínú Johanu orí kejì. Nígbà tí a mọ ìlànà náà pé ohun gidi máa ń ṣáájú, ó sì ń ṣojú ohun ẹ̀mí, gẹ́gẹ́ bí “ọ̀rọ̀ líle” tí wọn kò fẹ́ “gbọ́,” wọ́n yí padà, wọn kò sì bá a rìn mọ́ láé. Èyí ṣẹlẹ̀ ní Johanu orí kẹfà, ẹsẹ̀ kẹrìndínlọ́gọ́ta (666), èyí tí ó ń ṣojú òfin ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, èyí tí a fi October 22, 1844 ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀, èyí tí agbelebu Kalfárì sì tún ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀.
Láti ìgbà náà ni ọ̀pọ̀ nínú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀ padà sẹ́yìn, wọn kò sì tún bá a rìn mọ́. Johanu 6:66.
Nínú orí kejì ìwé Jòhánù, Ẹ̀mí Mímọ́ ti darí ọkàn àwọn ọmọ-ẹ̀yìn sí “ìrántí” àsọtẹ́lẹ̀ tí ń ṣàpèjúwe ìtara Ọlọ́run, àti ọ̀rọ̀ náà “onítara” ni ọ̀rọ̀ kan náà pẹ̀lú “owú” nínú èdè Hébérù àti ti Gíríìkì méjèèjì.
Nítorí ìtara ilé rẹ ti pa mí run; àti ẹ̀gàn àwọn tí ń gàn ọ́ ti ṣubú lórí mi. Sáàmù 69:9.
Ìtara Ọlọ́run, èyí tí í ṣe owú Rẹ̀, dúró fún àbájọ àwòkọ́ṣe ìwà Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí Ọlọ́run aláowú, ẹni tí owú Rẹ̀ ń hàn sí ìran kẹta àti ìran kẹrin lórí àwọn tí ó kórìíra Rẹ̀. Nínú orí kejì ìwé Jòhánù, Ẹ̀mí Mímọ́ ń fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé ìwẹ̀nùmọ́ tí Oníṣẹ́-ìránṣẹ́ Májẹ̀mú ṣe ni ó ń ṣẹlẹ̀ ní ìran kẹrin àti ìran ìkẹyìn, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn kan láti inú ìran kẹta máa ń ṣì dúró nígbà tí ife ìran ìkẹyìn bá kún. Ìran náà jẹ́ ìran panṣágà ti àwọn paramọ́lẹ̀.
Mósè dúró fún ìran kẹrin, àti nígbà náà ni Mósè, ní àkókò ọjọ́ mẹ́rìndínláàádọ́ta, gba ìtọ́nisọ́nà nípa bí a ṣe máa kọ́ tẹ́ńpìlì náà. Ní àwọn ọjọ́ wọ̀nyẹn ni Ó ti gba òfin náà, èyí tí nínú òfin kejì fi hàn pé ìlara Ọlọ́run ni a ń fihàn nínú ìran kẹta àti ìran kẹrin.
Ó sì wí fún Ábúrámù pé, “Mò ó dájú pé irú-ọmọ rẹ yóò ṣe àlejò ní ilẹ̀ tí kì í ṣe tiwọn, wọn yóò sì sìn àwọn ènìyàn ibẹ̀; àwọn náà yóò sì pọ́n wọn lójú fún ọdún irinwó. Ṣùgbọ́n orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú, tí wọn yóò sìn, èmi yóò dá a lẹ́jọ́; lẹ́yìn náà wọn yóò sì jáde pẹ̀lú ọrọ̀ púpọ̀. Ìwọ náà yóò lọ sọ́dọ̀ àwọn baba rẹ ní àlàáfíà; a ó sì sin ọ ní ọjọ́ ogbó rere. Ṣùgbọ́n ní ìran kẹrin ni wọn yóò padà wá síhín-ín; nítorí àìṣòdodo àwọn Ámórì kò tíì pé.” Jẹ́nẹ́sísì 15:13–16.
Ní ìran ìkẹyìn Ísírẹ́lì àtijọ́, a kọ tẹ́ńpìlì ìjọ Kristẹni, èyí tí Pétérù pè ní “ilé ẹ̀mí.” Ní àkókò ìtàn náà, Ọlọ́run fi owú rẹ̀ hàn lẹ́ẹ̀mejì nígbà tí ó fi ìtara rẹ̀ wẹ tẹ́ńpìlì náà mọ́. Ní ọdún 1844, Ọlọ́run ti gbé tẹ́ńpìlì ẹ̀mí àwọn Millerites dìde, ó sì tún ti kọjá àwọn ènìyàn àyànfẹ́ àtijọ́. Nínú ìtàn náà, Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú náà dé lójijì ní October 22, 1844.
A ti pèsè ìfarahàn rẹ̀ sílẹ̀ nípasẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ William Miller. Bí àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì àti àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller ṣe ń sún mọ́ October 22, 1844, a dán ẹgbẹ́ méjì wò. Ìdánwò àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì dé ní àkókò ìpin nígbà ìwáde áńgẹ́lì kìíní ní 1798. Lẹ́yìn tí a mú ìhìn-iṣẹ́ náà, tí ó yẹ kí ó “sọ àwọn ọmọ Lefi di mímọ́, kí ó sì wẹ̀ wọ́n mọ́́,” di ètò títẹ̀síwájú ní 1831, ìdánwò àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a fi agbára fún ìhìn-iṣẹ́ áńgẹ́lì kìíní ní August 11, 1840. Ní April 19, 1844, àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì kùnà nínú ìdánwò náà, wọ́n sì di àwọn ọmọbìnrin Babiloni.
Lẹ́yìn náà, áńgẹ́lì kejì dé, a sì dán ìgbàgbọ́ àwọn Mílàráìtì wò, a sì ṣe ìwẹ̀nùmọ́ àti ìwẹ̀nùkúrò. Nígbà tí a fi agbára fún ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì kejì ní àpéjọ àgọ́ Exeter ní ọjọ́ kejìlá títí dé ọjọ́ kẹtàdínlógún oṣù August, a ṣe ìdánwò ìyapa àwọn Mílàráìtì, ìyẹn ìyàtọ̀ láàárín àwọn Mílàráìtì ọlọ́gbọ́n àti àwọn aṣiwèrè.
Ìyàtọ̀ láàárín àwọn ọlọ́gbọ́n àti àwọn aṣiwèrè ni òróró náà, èyí tí ó jẹ́ ìránṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ ti Ẹkún Ọ̀ganjọ́. Nígbà tí áńgẹ́lì kẹta dé ní October 22, 1844, a ti kọ tẹ́ńpìlì náà sílẹ̀ (ní ọdún mẹ́rìndínláàádọ́rin). Ní àkókò náà ni Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú náà wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì.
“Wíwá Kristi gẹ́gẹ́ bí àlùfáà àgbà wa sí ibi mímọ́ jùlọ, fún ìwẹ̀nùmọ́ ibi mímọ́ náà, tí a fihàn nínú Dáníẹ́lì 8:14; wíwá Ọmọ ènìyàn sí ọ̀dọ̀ Àtijọ́ Ọjọ́, gẹ́gẹ́ bí a ti gbékalẹ̀ rẹ̀ nínú Dáníẹ́lì 7:13; àti wíwá Olúwa sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Málákì ti sọ tẹ́lẹ̀, jẹ́ àpèjúwe ìṣẹ̀lẹ̀ kan náà; àti pé èyí ni a tún ṣàfihàn nípasẹ̀ wíwá ọkọ ìyàwó sí ìgbéyàwó, gẹ́gẹ́ bí Kristi ti ṣàpèjúwe rẹ̀ nínú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, nínú Mátíù 25.” The Great Controversy, 426.
Nígbà náà ni Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ Rẹ̀ ti ìwẹ̀nùmọ́ àti ìwẹ̀nùkúrò àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Milla, tí a dá mọ̀ nínú Málákì orí kẹta gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ Lefi.
“Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn tí wọ́n jáde lọ láti pàdé Ọkọ-ìyàwó lábẹ́ àwọn ìfẹ̀rọ̀wérọ̀ áńgẹ́lì kìíní àti èkejì, kọ ìkẹta, ìyẹn ìfẹ̀rọ̀wérọ̀ ìdánwò ìkẹyìn tí a óò fi fún ayé; ipò irú bẹ́ẹ̀ ni a ó sì gbà nígbà tí a bá ṣe ìpè ìkẹyìn.
“Ó yẹ kí a fi ìṣọ́ra kẹ́kọ̀ọ́ gbogbo àlàyé àkànṣe òwe yìí. A ń ṣàpẹẹrẹ wa bíi àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n tàbí bíi àwọn wúńdíá òmùgọ̀.” Review and Herald, October 31, 1899.
Nígbà tí a fi agbára fún ìhìnrere áńgẹ́lì kìíní ní August 11, 1840, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn darapọ̀ mọ́ ìṣísẹ̀ Millerite. Lẹ́yìn náà, ní April 19, 1844, ẹgbẹ́ ńlá kan fi ìṣísẹ̀ náà sílẹ̀. Ní October 22, 1844, ìwòye ìbílẹ̀ ni pé ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọgọ́rùn-ún [fifty] ọkàn tí wọ́n wọ̀, nípa ìgbàgbọ́, sínú Ibi Mímọ́ Jù Lọ. Tí a bá gbà pé iye náà jẹ́ ní ìwọ̀n ọgọ́rùn-ún [fifty] ọkàn tí ó kọ́kọ́ tẹ̀lé ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì kẹta, kí ni ó túmọ̀ sí nígbà tí a bá sọ fún wa pé “ọ̀pọ̀” àwọn tí wọ́n ti gba ìhìnrere áńgẹ́lì kìíní àti èkejì, “kọ áńgẹ́lì kẹta, ìhìnrere ìdánwò ìkẹyìn yìí”?
Ońṣẹ́ Májẹ̀mú náà lójijì wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀, ó sì ṣí ìmọ́lẹ̀ ibi-mímọ́ ní ọ̀run àti ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta fún àádọ́ta náà tí wọ́n tẹ̀lé lọ sínú ìrírí áńgẹ́lì kẹta, ṣùgbọ́n ní ìbẹ̀rẹ̀ wọ́n fọ́nká. Nígbà náà ìrẹ̀wẹ̀sì wọn tóbi ju ìrẹ̀wẹ̀sì àkọ́kọ́ lọ, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a ti fi tọ́ wa létí láti ọ̀dọ̀ Sister White pé ìrẹ̀wẹ̀sì wọn kò tóbi tó ti àwọn ọmọ-ẹ̀yìn lẹ́yìn agbelebu.
Nínú àwọn ìtàn afiwéra méjèèjì, Kristi ṣí Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Rẹ̀ sílẹ̀ fún àwọn tí ìrètí wọn ti bàjẹ́, àti pé ní ọdún 1850, Sister White sọ pé a fi hàn án pé nígbà náà ni Olúwa tún ń na ọwọ́ Rẹ̀ síwájú láti kó àwọn ènìyàn Rẹ̀ jọ.
“Ní ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù September, [1850] Olúwa fi hàn mí pé ó ti na ọwọ́ rẹ̀ jáde ní ìgbà kejì láti gba ìyókù àwọn ènìyàn rẹ̀ padà, àti pé a gbọ́dọ̀ mú ìsapá wa pọ̀ sí i ní àkókò ìkójọ yìí. Ní àkókò ìtúká, a lù Ísírẹ́lì, a sì fà á ya; ṣùgbọ́n nísinsin yìí ní àkókò ìkójọ, Ọlọ́run yóò wo àwọn ènìyàn rẹ̀ sàn, yóò sì dì wọ́n pọ̀. Ní àkókò ìtúká, àwọn ìsapá tí a ṣe láti tan òtítọ́ kálẹ̀ ní ipa kékeré péré, wọ́n ṣàṣeparí díẹ̀ péré tàbí kò sí nǹkan rárá; ṣùgbọ́n ní àkókò ìkójọ, nígbà tí Ọlọ́run ti gbé ọwọ́ rẹ̀ kalẹ̀ láti kó àwọn ènìyàn rẹ̀ jọ, àwọn ìsapá láti tan òtítọ́ kálẹ̀ yóò ní ipa tí a pète fún wọn. Gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ wà ní ìṣọ̀kan, kí wọ́n sì ní ìtara nínú iṣẹ́ náà. Mo rí i pé ó jẹ́ ohun ìtìjú kí ẹnikẹ́ni máa tọ́ka sí àkókò ìtúká gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ láti ṣàkóso wa nísinsin yìí ní àkókò ìkójọ; nítorí bí Ọlọ́run kò bá ṣe ju èyí tí ó ṣe nígbà náà lọ fún wa nísinsin yìí, a kò ní lè kó Ísírẹ́lì jọ rárá. Ó ṣe pàtàkì gẹ́gẹ́ bí a ti ń wàásù òtítọ́ náà, bẹ́ẹ̀ ni kí a tẹ̀ ẹ́ jáde sínú ìwé ìròyìn kan.” Review and Herald, November 1, 1850.
Ní agbelebu ni a ti tú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà ká; nínú ìtàn náà sì, lẹ́yìn ọjọ́ mẹ́ta, Ó bẹ̀rẹ̀ sí í kó àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ tí a tú ká jọ. Ní ìwọ̀n ọdún mẹ́ta lẹ́yìn òpin ọdún 1844 ni Kristi bẹ̀rẹ̀ sí í kó agbo-ẹran Rẹ̀ tí a tú ká jọ. Nínú ìtàn náà, Ó darí àwọn ènìyàn Rẹ̀ láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìtẹ̀jáde, àti láti tẹ ìkejì nínú àwọn tábìlì méjì ti Hábákùkù, èyí tí a ṣe ní òpin ọdún 1850, lẹ́yìn náà ni a sì bẹ̀rẹ̀ sí í fi í tà nínú Review and Herald, ní Oṣù Kini ọdún 1851.
Àtẹ̀ tí ọdún 1843 jẹ́ ìṣàfihàn ní ara ti ìfiranṣẹ́ náà tí ó wẹ tẹ́ńpìlì mọ́, èyí tí a gbé dìde nínú ìtàn àwọn ìfiranṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti kejì. Pẹ̀lú dídé áńgẹ́lì kẹta, Ọlọ́run pinu láti parí iṣẹ́ Rẹ̀ kí Ó sì mú àwọn ènìyàn Rẹ̀ padà sí ilé; ṣùgbọ́n wọ́n ṣọ̀tẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Ísírẹ́lì ìgbàanì ti ṣe, nígbà náà ni a sì yàn fún Ísírẹ́lì ìgbàanì àti ti òde-òní láti máa rìn kiri nínú aginjù. Bí àwọn Adventist wọ̀nyí tí wọ́n ti kọ́kọ́ gba ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì kẹta bá ti tẹ̀síwájú nípa ìgbàgbọ́, tí wọ́n sì ń ru ìṣàfihàn ní ara ti ìfiranṣẹ́ wọn, èyí tí í ṣe àtẹ̀ 1850, wọn ì bá ti mú kí ìpadàbọ̀ kejì Jesu dé, wọn sì bá ti lọ sí ilé. Ṣùgbọ́n a ti pinnu fún wọn láti tún ìtàn Jóṣúà àti Kálẹ́bù, àti ti àwọn amí-ìwádìí mẹ́wàá aláìṣòótọ́ ṣe.
“Bí àwọn Adventist, lẹ́yìn ìdààmú ńlá náà ní ọdún 1844, bá ti di ìgbàgbọ́ wọn mú ṣinṣin, tí wọ́n sì ti tẹ̀síwájú ní ìṣọ̀kan nínú ìtọ́sọ́nà ìpèsè tí Ọlọ́run ṣí sílẹ̀, nípa gbígba ìhìnrere angẹli kẹta náà àti nípa agbára Ẹ̀mí Mímọ́ kéde rẹ̀ fún ayé, wọn ì bá ti rí ìgbàlà Ọlọ́run, Olúwa ì bá ti ṣiṣẹ́ pọ̀ gidigidi pẹ̀lú ìsapá wọn, iṣẹ́ náà ì bá sì ti parí, Kristi sì ì bá ti dé tipẹ́tipẹ́ yìí láti gba àwọn ènìyàn Rẹ̀ sí èrè wọn. Ṣùgbọ́n ní àkókò iyèméjì àti àìdánilójú tí ó tẹ̀lé ìdààmú náà, ọ̀pọ̀ nínú àwọn onígbàgbọ́ advent fi ìgbàgbọ́ wọn sílẹ̀.... Báyìí ni iṣẹ́ náà ṣe di ìdènà, a sì fi ayé sílẹ̀ nínú òkùnkùn. Bí gbogbo ara àwọn Adventist bá ti ṣọ̀kan lórí àwọn òfin Ọlọ́run àti ìgbàgbọ́ Jesu, ìtàn wa ì bá ti yàtọ̀ tó bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́!” Evangelism, 695.
Johanu Oníbatisiti àti William Miller pèsè ọ̀nà fún Kristi láti wá lójijì kí ó sì sọ àwọn ènìyàn kan di mímọ́, àwọn tí yóò mú ìhìnrere ìgbàlà lọ, lábẹ́ agbára Ẹ̀mí Mímọ́, sí gbogbo ayé. Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Kristi ṣe iṣẹ́ tí a yàn fún wọn, ṣùgbọ́n ìbẹ̀rẹ̀ Adventism kò ṣe bẹ́ẹ̀. Ní ọdún 1856 wọ́n ti ṣubú sínú ipò Laodicea, wọ́n kọ̀ láti gba ìmọ́lẹ̀ tí ó gòkè sí i ti “àkókò méje,” àti ní ọdún 1863 wọ́n bẹ̀rẹ̀ ìlànà ìṣọ̀tẹ̀ tí ń burú sí i títí dé òfin ọjọ́ Àìkú tí ó súnmọ́. Ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863 ni a fi ìṣọ̀tẹ̀ àwọn amí mẹ́wàá ṣàpẹẹrẹ rẹ̀. Ní òpin ọdún mẹ́rìnlélógójì ìrìnàjò kiri ní aginjù, a mú Ísírẹ́lì àtijọ́ padà wá sí ìdánwò kan náà, nípa bẹ́ẹ̀ a sì fi àpẹẹrẹ hàn nípa bí a ṣe ń mú Ísírẹ́lì òde òní padà wá sí ìdánwò ìbẹ̀rẹ̀ náà.
Ìṣọ̀tẹ̀ àwọn aṣámí mẹ́wàá ní Kadeṣi ni a tún ṣe ní Kadeṣi ní ogójì ọdún lẹ́yìn náà. Ìṣọ̀tẹ̀ àwọn aṣámí mẹ́wàá tí ó fa ogójì ọdún ìrìnàjò kiri ní aginjù, tí ó dúró fún ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863, nígbà tí Ísírẹ́lì òde-òní mú ìrìnàjò kiri tiwọn wá nínú aginjù Laodíṣíà. Ní òpin ogójì ọdún náà ni a tún mú Ísírẹ́lì ìgbàanì padà wá sí Kadeṣi, nípa bẹ́ẹ̀ ń fi hàn pé ìdánwò tí ó wẹ Míllẹ́ráìtì Adventism mọ́ ní ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863, ni a ó tún ṣe nígbà tí Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú náà yóò tún dé sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì lẹ́ẹ̀kan sí i.
A ó tẹ̀síwájú nínú ìwádìí yìí nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.
“Nínú ìṣẹ́gun Gílíádì àti Báṣánì, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn wà tí wọ́n rántí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọdún mẹ́rìnlélógójì sẹ́yìn tí, ní Kádéṣì, ti dá Ísírẹ́lì lẹ́bi sí ìrìn-àjò pípẹ́ nínú aginjù. Wọ́n rí i pé ìròyìn àwọn aṣàwákiri nípa Ilẹ̀ Ìlérí náà jẹ́ òtítọ́ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà. Àwọn ìlú náà ní ògiri, wọ́n sì tóbi gidigidi, àwọn òmìrán sì ni wọ́n ń gbé inú wọn, ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn tí Hébérù jẹ́ arara lásán. Ṣùgbọ́n ní báyìí wọ́n lè rí i pé àṣìṣe apanirun ti àwọn baba wọn ni pé wọ́n kò gbẹ́kẹ̀lé agbára Ọlọ́run. Èyí nìkan ni ó dènà wọ́n kúrò nínú lílọ wọ Ilẹ̀ rere náà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.”
“Nígbà tí wọ́n wà ní ìgbà àkọ́kọ́ tí wọ́n ń pèsè láti wọ Kénáánì, ìṣètò náà ní ìṣòro kékeré jù báyìí lọ. Ọlọ́run ti ṣèlérí fún àwọn ènìyàn Rẹ̀ pé bí wọ́n bá gbọ́ ohùn Rẹ̀, Òun yóò lọ níwájú wọn, yóò sì jà fún wọn; Òun yóò sì tún rán àwọn àdánnà wá láti lé àwọn olùgbé ilẹ̀ náà jáde. Kì í ṣe pé a ti ru ìbẹ̀rù àwọn orílẹ̀-èdè náà sókè ní gbogbogbòò, kò sì tí ì sí ìmúrasílẹ̀ púpọ̀ tí a ṣe láti dojú kọ ìlọsíwájú wọn. Ṣùgbọ́n nígbà tí Olúwa báyìí pa fún Ísírẹ́lì láṣẹ láti máa lọ síwájú, wọ́n ní láti tẹ̀ síwájú lòdì sí àwọn ọ̀tá tí wọ́n wà lójúfò, tí wọ́n sì lágbára, wọ́n sì ní láti bá àwọn ọmọ-ogun ńlá tí a ti kọ́ ní ìdánilẹ́kọ̀ọ́ dáradára jà, àwọn tí wọ́n ti ń pèsè láti dojú kọ bí wọ́n ṣe ń súnmọ́.”
“Nínú ìjà wọn pẹ̀lú Og àti Sihoni, a mú àwọn ènìyàn náà wá sí àdánwò kan náà tí àwọn baba wọn ti kùnà lọ́nà tí ó ṣe kedere lábẹ́ rẹ̀. Ṣùgbọ́n ìdánwò náà nísinsìnyí le gan-an ju ìgbà tí Ọlọ́run ti pàṣẹ fún Ísírẹ́lì láti máa tẹ̀síwájú lọ. Àwọn ìṣòro tí ó wà ní ọ̀nà wọn ti pọ̀ sí i gidigidi láti ìgbà tí wọ́n kọ̀ láti tẹ̀síwájú nígbà tí a ti pàṣẹ fún wọn láti ṣe bẹ́ẹ̀ ní orúkọ Oluwa. Báyìí ni Ọlọ́run ṣì ń dán àwọn ènìyàn Rẹ̀ wò. Àti pé bí wọ́n bá kùnà láti fara da ìdánwò náà, Ó tún mú wọn padà sí ibi kan náà, àti ní ìgbà kejì, ìdánwò náà yóò sún mọ́ wọn sí i, yóò sì le ju èyí tí ó ṣáájú lọ. Èyí ń bá a lọ títí wọn yóò fi gba àdánwò náà kọjá, tàbí, bí wọ́n bá ṣì jẹ́ ọlọ̀tẹ̀, Ọlọ́run yóò yọ ìmọ́lẹ̀ Rẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ wọn, yóò sì fi wọ́n sílẹ̀ nínú òkùnkùn.” Patriarchs and Prophets, 436, 437.