Ọ̀rọ̀ kan tàbí gbólóhùn kan tí a tún sọ lẹ́ẹ̀mejì nínú ọ̀rọ̀ amísí jẹ́ àmì ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kejì.
Ní ọdún kejì ìjọba Nebukadinésárì, Nebukadinésárì lá àlá; èyí sì dá ọkàn rẹ̀ láàmú, oorun rẹ̀ sì sá kúrò lójú rẹ̀. Nígbà náà ni ọba pàṣẹ kí a pè àwọn adán, àti àwọn awòràwọ̀, àti àwọn oṣó, àti àwọn ará Kálídíà, kí wọ́n lè fi àlá rẹ̀ hàn án. Nígbà náà ni wọ́n wá, wọ́n sì dúró níwájú ọba. Ọba sì wí fún wọn pé, Mo ti lá àlá kan, ọkàn mi sì dààmú láti mọ àlá náà. Danieli 2:1–3.
Nínú “òkùnkùn” òru, Nebukadinésari lá àlá nípa ère kan, ṣùgbọ́n kò lè rántí àlá náà. Nínú àlá òru, ó lá àlá nípa ère kan, ṣùgbọ́n àlá ère náà ṣókùnkùn fún òye rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òru tí ó ti lá àlá náà.
Nígbà náà ni àwọn ará Kálídíà sọ fún ọba ní èdè Síríákì pé, Ọba, kí o yè títí láé: sọ àlá náà fún àwọn ìránṣẹ́ rẹ, àwa yóò sì fi ìtumọ̀ rẹ̀ hàn. Ọba dáhùn, ó sì wí fún àwọn ará Kálídíà pé, Ọ̀ràn náà ti yọ kúrò lọ́dọ̀ mi: bí ẹ kò bá jẹ́ kí n mọ àlá náà, pẹ̀lú ìtumọ̀ rẹ̀, a ó gé yín sí wẹ́wẹ́, a ó sì sọ ilé yín di àjàdì. Ṣùgbọ́n bí ẹ bá fi àlá náà hàn, pẹ̀lú ìtumọ̀ rẹ̀, ẹ ó gba ẹ̀bùn àti èrè àti ọlá ńlá lọ́wọ́ mi: nítorí náà fi àlá náà hàn fún mi, àti ìtumọ̀ rẹ̀. Dáníẹ́lì 2:4–7.
Ìdánwò àlá Nebukadinésári nípa ère náà jẹ́ ìdánwò tí a ṣe láti fi mọ ẹni tí ó lè pèsè àpèjúwe àsọtẹ́lẹ̀ tí ó tọ́ nípa ère kan tí a bo mọ́ inú òkùnkùn, pẹ̀lú ìtumọ̀ ohun tí àlá náà ní nínú. Ìhìn-iṣẹ́ áńgẹ́lì kejì tí a darapọ̀ mọ́ ìhìn Ẹkún Àárín Òru nínú ìtàn àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller, ni a ti fi Elijah ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìjàkadì lórí Òkè Kámẹ́lì. Òun náà pẹ̀lú jẹ́ ìdánwò tí yóò fihàn, kì í ṣe ẹni tí Ọlọ́run tòótọ́ jẹ́ nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ẹni tí wolii tòótọ́ jẹ́. William Miller, ẹni tí Sister White sọ ní tààrà pé a fi Elijah ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀, ṣe aṣojú Elijah lórí Òkè Kámẹ́lì. Síbẹ̀, kì í ṣe William Miller fúnra rẹ̀ ni a ń ṣe aṣojú rẹ̀ tó bẹ́ẹ̀, bí kò ṣe àwọn òfin ìtúmọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí a ti darí rẹ̀ láti lóye. Lórí Òkè Kámẹ́lì, a fi hàn pé àwọn wolii òrìṣà ọkùnrin Baali àti àwọn wolii òrìṣà obìnrin Ashtaroth jẹ́ wolii èké. Nínú ìtàn àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Miller, a fi hàn pé àwọn ìjọ́ Pùrótẹ́sítáǹtì jẹ́ wolii èké gẹ́gẹ́ bí a ti fi Òkè Kámẹ́lì ṣe àpẹẹrẹ.
Nígbà tí àwọn ìjọ Púrótẹ́sítántì fi ìkọ̀sílẹ̀ wọn hàn sí àwọn ìlànà ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ti William Miller, wọ́n di àwọn ọmọbìnrin Róòmù. Ní ìmìtìtì-ọrọ àsọtẹ́lẹ̀, ọmọbìnrin jẹ́ àwòrán ìyá rẹ̀. Ìdánwò tí àwọn Púrótẹ́sítántì kùnà nínú ìtàn Míllẹ́ráítì ni ìdánwò tí ó dá, tí ó sì mú àwòrán kan (ọmọbìnrin) ti ẹranko náà jáde. Ní ibẹ̀ ni a ti fi ìwo Púrótẹ́sítántì tòótọ́ hàn ní ìdàkọ̀ró sí ìwo Púrótẹ́sítántì apẹ̀yìndà. Nebukadinésárì ń béèrè ìtumọ̀ kan, àti ní ṣíṣe bẹ́ẹ̀, ó wà ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìpèsè Ọlọ́run nínú mímú ìfarahàn àwọn wòlíì èké àti àwọn wòlíì òtítọ́ jáde.
Wọ́n tún dáhùn, wọ́n sì ní, Kí ọba sọ àlá náà fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn rẹ̀, a ó sì fi ìtumọ̀ rẹ̀ hàn. Ọba dáhùn, ó sì ní, Èmi mọ̀ dájú pé ẹ ń fẹ́ ra àkókò, nítorí ẹ rí i pé ọ̀ràn náà ti bọ́ lọ́wọ́ mi. Ṣùgbọ́n bí ẹ kò bá fi àlá náà hàn mí, ìpinnu kan ṣoṣo ni ó wà fún yín: nítorí ẹ ti pèsè ọ̀rọ̀ èké àti ọ̀rọ̀ ìbàjẹ́ láti sọ níwájú mi, títí àkókò yóò fi yí padà; nítorí náà ẹ sọ àlá náà fún mi, èmi yóò sì mọ̀ pé ẹ lè fi ìtumọ̀ rẹ̀ hàn. Danieli 2:7–9.
Ní ìparí àwọn àkókò ìdánwò náà, ìyàtọ̀ tí a ti fihàn lórí Òkè Kámẹ́lì, àti ní Ọjọ́ Kẹrìnlélógún, Oṣù Kẹwàá, ọdún 1844, ni a tún ṣàfihàn nínú Dáníẹ́lì orí kejì. Nínú àwọn àfihàn àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta ti Òkè Kámẹ́lì, ìtàn àwọn Millerite àti àlá Nebukadinésárì nípa ère náà, ìtẹnumọ́ wà lórí ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó tọ́ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú fún nípasẹ̀ Èlíjà, Miller àti Dáníẹ́lì. Ìtumọ̀ àlá náà ni ìhìn-iṣẹ́ tí a tú èdìdì rẹ̀ nínú ìtàn náà níbi tí a ti fi irú àwọn wòlíì méjì hàn.
Àwọn ará Kálídíà dáhùn níwájú ọba, wọ́n sì wí pé, Kò sí ènìyàn kankan lórí ilẹ̀ ayé tí ó lè fi ọ̀ràn ọba hàn; nítorí náà kò sí ọba, tàbí olúwa, tàbí alákòóso kan rí, tí ó béèrè irú nǹkan bẹ́ẹ̀ lọ́dọ̀ oṣó kankan, tàbí awòràwọ̀, tàbí ará Kálídíà. Ó sì jẹ́ ohun tí ó ṣọ̀wọ́n gan-an tí ọba ń béèrè, kò sì sí ẹlòmíràn tí ó lè fi í hàn níwájú ọba, bí kò ṣe àwọn ọlọ́run, tí ibùgbé wọn kò sí pẹ̀lú ẹran ara. Nítorí èyí ni ọba fi bínú, ó sì ru gidigidi, ó sì pàṣẹ pé kí wọ́n pa gbogbo àwọn ọlọ́gbọ́n Babeli run. Dáníẹ́lì 2:10–12.
Ní Òkè Kámẹ́lì, Èlíjà dábàá ìdánwò náà, àti pé ìdánwò tí ó dábàá kì í ṣe láti fi hàn nìkan ẹni tí í ṣe Ọlọ́run tòótọ́, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ẹni tí í ṣe wòlíì tòótọ́. Nínú Dáníẹ́lì orí kejì, àwọn ará Kàldéà ni wọ́n tọ́ka sí ìdánwò náà tí ó fi ìyàtọ̀ hàn láàárín òtítọ́ àti èké. Wọ́n ṣàlàyé pé ìtumọ̀ tí Nebukadinésárì ń wá lè jẹ́ mímọ̀ nípasẹ̀ Ọlọ́run nìkan, kì í ṣe nípasẹ̀ ènìyàn. Wọ́n tún kùn pé ìbáṣepọ̀ láàárín Nebukadinésárì àti àwọn amòye ẹ̀sìn ọlọ́gbọ́n rẹ̀ jẹ́ ìbáṣepọ̀ tí kò tọ́ nígbà tí wọ́n sọ pé, “ó jẹ́ ohun tí ó ṣọ̀wọ́n tí ọba ń béèrè.” Wọ́n ń fẹ́ kí ọba, tí ó dúró fún Ìjọba, má ṣe wọ inú àgbègbè ẹ̀sìn lélẹ̀, lórí èyí tí a ti mọ̀ wọ́n gẹ́gẹ́ bí aláṣẹ. Kì í ṣe pé wọ́n ń ṣàtakò sí àwọn ìlànà ìṣọ̀kan ìjọ àti ìjọba, ṣùgbọ́n wọ́n ń ṣàtakò pé Nebukadinésárì, gẹ́gẹ́ bí aṣojú Ìjọba, ń béèrè láti jẹ́ ẹni tí yóò ṣàkóso ìjọ. Wọ́n yóò ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú ìbáṣepọ̀ ìjọ àti ìjọba, bí àwọn aṣáájú ẹ̀sìn bá ń ṣàkóso lórí ìjọba. Ìdánwò àwòrán ẹranko náà ni ibi tí a ti pinnu ayànmọ́ wa àìnípẹ̀kun—gẹ́gẹ́ bí àlá àwòrán Nebukadinésárì—ó jẹ́ ìdánwò ìyè tàbí ikú.
A sì pa àṣẹ náà jáde pé kí a pa àwọn ọlọ́gbọ́n ènìyàn; wọ́n sì wá Daniẹli àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ kí a lè pa wọ́n. Nígbà náà ni Daniẹli fi ìmọ̀ràn àti ọgbọ́n dá Aríókù, olórí àwọn ọmọ-ogun aláṣọ ọba, lóhùn, ẹni tí ó jáde lọ láti pa àwọn ọlọ́gbọ́n ènìyàn Bábílónì: Ó sì dá Aríókù olórí ọmọ-ogun ọba lóhùn, pé, Èéṣe tí àṣẹ náà fi kánjú tó bẹ́ẹ̀ láti ọ̀dọ̀ ọba? Nígbà náà ni Aríókù jẹ́ kí Daniẹli mọ ọ̀ràn náà. Daniẹli 2:13–15.
Nígbà tí a sọ Daniel di mímọ̀ nípa òye àwọn ipò ìyè àti ikú nínú àlá ti ère náà tí a kò tíì mọ̀ nígbà yẹn, ó ń ṣojú fún ìmólẹ̀-ọkàn àwọn ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì sí òtítọ́ pé wọ́n wà nínú ìtàn ìdánwò kejì àti ìdánwò ojú tí ìlànà ìdánwò onípìlẹ̀ mẹ́ta náà ní. Ṣùgbọ́n Daniel kì í ṣe aṣojú àwọn wọ́n nìkan tí wọ́n ti yàn láti jẹ oúnjẹ tí ó tọ́, tí wọ́n sì tipa bẹ́ẹ̀ kọjá ìdánwò àkọ́kọ́, ṣùgbọ́n ó tún ṣojú fún aṣojú ènìyàn náà tí Ọlọ́run ti fún ní ìmọ̀-ìjìnlẹ̀ pàtàkì sínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì.
Ní ti àwọn ọmọ mẹ́rin wọ̀nyí, Ọlọ́run fi ìmọ̀ àti òye fún wọn nínú gbogbo ẹ̀kọ́ àti ọgbọ́n: Daniẹli sì ní ìtẹ́lọ́run nípa gbogbo ìran àti àlá. Daniẹli 1:17.
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn Hébérù olóòótọ́ mẹ́rin náà gbogbo wọn gba àdánwò oúnjẹ náà kọjá, a yan Dáníẹ́lì gẹ́gẹ́ bí aṣojúṣẹ́ ìran àti àlá. Dáníẹ́lì ń ṣojú aṣojúṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú Èlíjà, Jòhánù Oníbatisí, Jòhánù Olùfihàn, William Miller àti Future for America. Aṣojúṣẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ kì í yà kúrò lọ́dọ̀ àdánwò àsọtẹ́lẹ̀.
Ní àkókò Kristi, àwọn tí wọ́n kọ̀ ẹ̀rí Johanu, kò lè jèrè èrè kankan lọ́dọ̀ Jésù. Nínú ìtàn àwọn Millerite, àwọn tí wọ́n kọ̀ ìhìnrere àkọ́kọ́ (tí William Miller ṣojú fún), kò lè jèrè èrè kankan lọ́wọ́ ìhìnrere kejì. Nínú àwọn ìtàn méjèèjì, àwọn olóòtítọ́ kò mọ ibi tí ìlànà ìdánwò náà ń darí sí. Àwọn ọmọ-ẹ̀yìn kọ̀ láti rí àgbélébùú náà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a ti sọ fún wọn ní kedere pé ó ní láti ṣẹlẹ̀. Àwọn Millerite kò lè rí ìrẹ̀wẹ̀sì ńlá náà. Danieli, nígbà tí Arioch sọ fún un nípa ipò ayé àti ikú tí ó so mọ́ àlá Nebukadnessari nípa ère náà, kò mọ ohun tí inú àlá náà jẹ́ tàbí ibi tí ìdánwò ère náà ń darí sí. Gbogbo ohun tí ó mọ̀ ni pé, ipò ayé àti ikú ni. Nítorí náà, Danieli nílò àkókò láti lóye ìtumọ̀ náà.
Nígbà náà ni Dáníẹ́lì wọlé, ó sì bẹ ọba pé kí ó fún un ní àkókò, àti pé òun yóò fi ìtumọ̀ náà hàn fún ọba. Dáníẹ́lì 2:16.
Dáníẹ́lì ti fi ìgbàgbọ́ hàn nínú oúnjẹ (ọ̀nà ìṣe) tí ó ti pinnu láti jẹ ní ìdánwò àkọ́kọ́. Nítorí náà a fi àkókò fún un, gẹ́gẹ́ bí a ti fi fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn ní àkókò Kristi. Àkókò tí a fi fún àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà ni ìwọ̀n àkókò ikú Kristi, ìsìnkú rẹ̀, àjíǹde rẹ̀ àti ìgòkè rẹ̀ àkọ́kọ́, kí Ó tó bá àwọn ọmọ-ẹ̀yìn pàdé lójú ọ̀nà sí Emáúsì, àti lẹ́yìn náà lẹ́ẹ̀kansi nínú yàrá òkè. Nígbà náà, ní òpin àkókò náà, Ó mí Ẹ̀mí Mímọ́ lé wọn lórí.
Nígbà tí ó sì ti sọ èyí, ó mí lé wọn lórí, ó sì wí fún wọn pé, Ẹ gba Ẹ̀mí Mímọ́. Johanu 20:22.
Hesekieli sọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, a sì kó àwọn egungun òkú náà jọ. Nígbà náà ni Hesekieli tún sọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, a sì mí Ẹ̀mí Mímọ́ sórí àwọn ara tuntun tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ dá náà, wọ́n sì dìde dúró gẹ́gẹ́ bí ogun alágbára. Nígbà tí Kristi mí sórí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn náà, Ó ṣí òye wọn sílẹ̀.
Nígbà náà ni ó ṣí ìmọ̀ràn wọn sílẹ̀, kí wọ́n lè mọ Ìwé Mímọ́. Luku 24:25.
Gbogbo àwọn wòlíì ń sọ̀rọ̀ nípa ìparí ayé, Dáníẹ́lì kì í sì í ṣe àìyẹ̀tọ̀. Àkókò tí ó béèrè jẹ́ àkókò kan kí ó lè gba ìmólẹ̀. Àkókò ìdúró fún àwọn Millerite jẹ́ láti ìbànújẹ àkọ́kọ́ títí wọ́n fi mọ̀ pé wọ́n wà nínú àkókò ìdádúró ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Mátíù orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún àti Hábákúkù orí kejì. Ìtàn àkókò ìdádúró nínú ìtàn àwọn Millerite ni a mú ṣẹ ní àkókò ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì kejì. Dáníẹ́lì orí kejì ń ṣàfihàn ìtàn kan náà, nítorí náà ìbéèrè rẹ̀ fún àkókò bá àkókò ìdádúró àwọn Millerite mu ní ti àsọtẹ́lẹ̀. Nítorí náà, ìbéèrè Dáníẹ́lì fún àkókò àti àkókò ìdádúró àwọn Millerite ń ṣojú àkókò ìdádúró àwọn ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní July 18, 2020.
Ìbéèrè Dáníẹ́lì fún àkókò láti lóye àlá ìran ère Nebukadinésárì ni a ṣojú fún nínú Ìfihàn orí kẹ́wàá [mókànlá] gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀ tí àwọn ẹlẹ́rìí méjì náà fi dubulẹ̀ ní òkú lójú ọ̀nà. Nínú ìtàn ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀ Ìfihàn orí kẹ́wàá [mókànlá], àwọn ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀ náà tí wọ́n ṣojú ní àpẹẹrẹ fún aginjù àsọtẹ́lẹ̀, ohùn kan wà tí ń ké. Ohùn ènìyàn tí Olùtùnú ń lò láti jí àti láti mú àwọn egungun gbígbẹ tí ó ti kú wá sí ìyè ni a ṣojú fún nípasẹ̀ Dáníẹ́lì, ẹni tí a fún ní ìfihàn àsọtẹ́lẹ̀ nípa ohun tí àlá náà jẹ́ àti ohun tí ó ṣojú fún. A ti fi ìmọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ nípa àlá àti ìran fún ohùn tí ń ké ní aginjù, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ Dáníẹ́lì. Ohùn náà ń ké, bẹ́ẹ̀ ni ó sì ń fi hàn pé a ti fi iṣẹ́ ìránṣẹ́ Ìkéde Ọ̀gànjọ́ fún un, a sì ń fi ìkéde náà hàn ní ọ̀gànjọ́, èyí tí ó ṣojú fún òkùnkùn.
Nínú òkùnkùn tí ó jinlẹ̀ jù lọ ní àárín òru ni a fi òye ìrántí fún ohùn náà (Danieli) nípa iṣẹ́-ìránṣẹ́ kan tí a fi òkùnkùn bò. Àṣẹ tí a fi fún ohùn náà (Ẹsẹkíẹli) ni pé kó sọtẹ́lẹ̀ sí àwọn egungun gbígbẹ tí ó ti kú. Bí ó ti ń ṣe bẹ́ẹ̀, a mí Olùtùnú sórí àwọn òkú ní ojú ọ̀nà, a sì “jí wọn dìde.” Ṣùgbọ́n àjíǹde náà kì í ṣeé mú ṣẹ̀ bí kò ṣe nípa àdúrà nìkan. Àdúrà jẹ́ àmì-ọ̀nà kan nínú ìtàn àjíǹde àwọn egungun gbígbẹ tí ó ti kú, tí a pa ní ojú ọ̀nà. Danieli dúró gẹ́gẹ́ bí aṣojú àsọtẹ́lẹ̀ fún àmì-ọ̀nà náà, ní pàtó ní ibi tó yẹ gan-an tí a ti tọ́ka sí àmì-ọ̀nà náà.
“Ìsọdọtun ìwà-bí-Ọlọ́run tòótọ́ láàárín wa ni èyí tí ó tóbi jùlọ, tí ó sì kánjú jùlọ nínú gbogbo àìní wa. Lílépa èyí gbọ́dọ̀ jẹ́ iṣẹ́ àkọ́kọ́ wa. Ó gbọdọ̀ wà ní ìsapá àtọkànwá láti rí ìbùkún Olúwa gbà, kì í ṣe nítorí pé Ọlọ́run kò fẹ́ fi ìbùkún Rẹ̀ bù kún wa, ṣùgbọ́n nítorí pé a kò tíì múra tán láti gbà á. Baba wa ọ̀run ṣetan jùlọ láti fi Ẹ̀mí Mímọ́ Rẹ̀ fún àwọn tí ń béèrè lọ́dọ̀ Rẹ̀, ju bí àwọn òbí ayé ṣe máa ń fẹ́ fún àwọn ọmọ wọn ní ẹ̀bùn rere lọ. Ṣùgbọ́n iṣẹ́ wa ni pé, nípasẹ̀ ìjẹ́wọ́ ẹ̀ṣẹ̀, ìrẹ̀sílẹ̀ ara, ìrònúpìwàdà, àti àdúrà àtọkànwá, kí a mú àwọn ipò náà ṣẹ tí Ọlọ́run ti ṣe ìlérí pé lórí wọn ni Yóò ti fi ìbùkún Rẹ̀ fún wa. Ìsọdọtun lè ṣeé retí nìkan gẹ́gẹ́ bí ìdáhùn sí àdúrà. Nígbà tí àwọn ènìyàn bá ṣáìní Ẹ̀mí Mímọ́ Ọlọ́run tó bẹ́ẹ̀, wọn kò lè mọyì ìwàásù Ọ̀rọ̀ náà; ṣùgbọ́n nígbà tí agbára Ẹ̀mí bá kan ọkàn wọn, nígbà náà àwọn ọ̀rọ̀ ìkọ́ni tí a bá sọ kò ní ṣe láìní ipa. Ní ìtọná ẹ̀kọ́ Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, pẹ̀lú ìfihàn Ẹ̀mí Rẹ̀, nínú lílo ìmòye tí ó péye, àwọn tí wọ́n bá wá sí àwọn ìpàdé wa yóò rí ìrírí iyebíye gbà, wọ́n sì máa padà sí ilé wọn ní ìmúrasílẹ̀ láti ní ipa rere tí ń mú ìlera wá.”
“Àwọn asia-múṣẹ àtijọ́ mọ ohun tí ó túmọ̀ sí láti bá Ọlọ́run jàkadì nínú àdúrà, àti láti ní ìrírí ìtújáde Ẹ̀mí Rẹ̀. Ṣùgbọ́n àwọn wọ̀nyí ń kọjá kúrò lórí pápá ìṣe; ta ni sì ń dìde láti kún ipò wọn? Báwo ni ó ṣe rí pẹ̀lú ìran tí ń dìde? Ṣé wọ́n ti yí padà sọ́dọ̀ Ọlọ́run? Ṣé a ti jí sí iṣẹ́ tí ń lọ nínú ibi mímọ́ ọ̀run, tàbí a ha ń dúró de agbára kan tí yóò fi ipa mú kí ó wá sórí ìjọ kí a tó jí? Ṣé a ń retí láti rí gbogbo ìjọ ní ìsọdọtun? Àkókò náà kì yóò dé láé.”
“Àwọn ènìyàn kan wà nínú ìjọ tí a kò tíì yípadà ọkàn wọn padà, tí wọn kì yóò sì dara pọ̀ mọ́ra nínú àdúrà títọ́, àdúrà tí ń borí. A gbọ́dọ̀ bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ náà lọ́kọ̀ọ̀kan. A gbọ́dọ̀ máa gbàdúrà sí i, kí a sì máa sọ̀rọ̀ kù díẹ̀. Àìṣòdodo pọ̀ gidigidi, a sì gbọ́dọ̀ kọ́ àwọn ènìyàn kí wọn má ṣe ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú àwòṣe ìwà-bí-Ọlọ́run láìní ẹ̀mí àti agbára rẹ̀. Bí a bá fi tán sí ṣíṣàwárí ọkàn ara wa, sí fífi ẹ̀ṣẹ̀ wa kúrò, àti sí ṣíṣe àtúnṣe àwọn ìfẹ̀kúfẹ̀ẹ́ búburú wa, a kì yóò gbé ọkàn wa sókè sí asán; a ó sì máa ṣọ́ra fún ara wa, níní ìmọ̀lára tí ó dúró ṣinṣin pé láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run ni agbára wa ti wá.” Selected Messages, ìwé 1, 121, 122.
Ní ìpìlẹ̀ ìgbàgbọ́ nínú oúnjẹ tí Dáníẹ́lì ti yàn láti jẹ, a mú un wọ inú ìlànà ìdánwò tí a fi ojú rí, èyí tí ó béèrè pé kí ó lo ọ̀nà ìṣe tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ oúnjẹ rẹ̀, láti kọ́kọ́ ṣe ìlérí pé Ọlọ́run rẹ̀ yóò dá àlá náà mọ̀, yóò sì túmọ̀ ọ́, lẹ́yìn náà sì ṣe ìfihàn àlá náà fún ọba. Ó ní oúnjẹ tí ó tọ́, tàbí ọ̀nà ìṣe tí ó tọ́; lẹ́yìn náà, ó yẹ kí ó fi ìgbàgbọ́ rẹ̀ hàn ní ojú-rí nípa fífi ìránṣẹ́ ọ̀rọ̀ àlá àwòrán Nebukadinésárì hàn, èyí tí ó wà nínú “òkùnkùn” pípé. Ìṣe tí ó tẹ̀lé eleyi ni ìfihàn ìgbàgbọ́ rẹ̀ ní ojú-rí, nítorí nígbà náà ni ó lo ìlànà àtọrunwá fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run nígbà tí wọ́n bá rí ara wọn nínú òkùnkùn.
“Òkùnkùn ẹni búburú náà yí àwọn tí wọ́n kọ̀ láti máa gbàdúrà ká. Àwọn ìdánwò tí ọ̀tá fi ohùn kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ ń sọ ń fa wọ́n sínú ẹ̀ṣẹ̀; ó sì jẹ́ gbogbo rẹ̀ nítorí pé wọn kò lo àwọn ànfàní tí Ọlọ́run ti fi fún wọn nínú ìpèlọ́run mímọ́ ti àdúrà. Kí nìdí tí àwọn ọmọkùnrin àti àwọn ọmọbìnrin Ọlọ́run yóò fi máa ṣiyèméjì láti gbàdúrà, nígbà tí àdúrà jẹ́ kọ́kọ́rọ́ nínú ọwọ́ ìgbàgbọ́ láti ṣí ilé ìṣúra ọ̀run, níbi tí a ti tọ́jú àwọn ohun àmúṣagbara aláìlópin ti Agbára Gbogbo? Láìsí àdúrà àìdákẹ́jẹ àti ìṣọ́ra pẹ̀lú ìsapá, a wà nínú ewu láti di aláìfiyèsí àti láti yapa kúrò lójú ọ̀nà títọ́. Alátakò ń wá ní gbogbo ìgbà láti dí ọ̀nà sí ibùjókòó àánú, kí a má bà a nípa ẹ̀bẹ̀ gidi àti ìgbàgbọ́ gba oore-ọ̀fẹ́ àti agbára láti koju ìdánwò.” Steps to Christ, 94.
Pẹ̀lú òkùnkùn inú ohun tó wà nínú àlá alẹ́ Nebukadinésárì, Dáníẹ́lì fi ara mọ́ àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ mẹ́tẹ̀ẹ̀ta, ó sì gbàdúrà.
Nígbà náà ni Dáníẹ́lì lọ sí ilé rẹ̀, ó sì jẹ́ kí Hanáníà, Míṣáẹ́lì, àti Asáríà, àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀, mọ ọ̀ràn náà: kí wọ́n lè bẹ Ọlọ́run ọ̀run fún àánú ní ti àṣírí yìí; kí Dáníẹ́lì àti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ má bàa ṣègbé pẹ̀lú ìyókù àwọn ọlọ́gbọ́n Babeli. Nígbà náà ni a fi àṣírí náà hàn fún Dáníẹ́lì nínú ìran òru. Nígbà náà ni Dáníẹ́lì bùkún Ọlọ́run ọ̀run. Dáníẹ́lì dáhùn, ó sì wí pé, Olùbùkún ni orúkọ Ọlọ́run láéláé àti títí láé: nítorí ọgbọ́n àti agbára jẹ́ tiẹ̀. Òun ni ó ń yí àwọn àkókò àti àwọn ìgbà padà: ó ń mú àwọn ọba kúrò, ó sì ń gbé àwọn ọba dìde: ó ń fi ọgbọ́n fún àwọn ọlọ́gbọ́n, àti ìmọ̀ fún àwọn tí ó mọ òye: Òun ni ó ń ṣí ohun jíjinlẹ̀ àti ohun àṣírí payá: ó mọ ohun tí ó wà nínú òkùnkùn, ìmọ́lẹ̀ sì ń gbé pẹ̀lú rẹ̀. Mo dúpẹ́ lọwọ rẹ, mo sì ń yìn ọ́, ìwọ Ọlọ́run àwọn baba mi, ẹni tí o ti fi ọgbọ́n àti agbára fún mi, tí o sì ti jẹ́ kí n mọ nísinsin yìí ohun tí a tọrọ lọ́wọ́ rẹ: nítorí ìwọ ti jẹ́ kí a mọ ọ̀ràn ọba. Dáníẹ́lì 2:17–23.
Lẹ́yìn náà, Ẹni tí “ó mọ ohun tí ó wà nínú òkùnkùn” san án fún Dáníẹ́lì ní èrè. Ìṣísẹ̀ láti ṣe òfin Ọjọ́ Àìkú ń lọ nínú òkùnkùn, a sì ń béèrè lọ́dọ̀ àwọn tí wọ́n ti jẹ́wọ́ pé wọ́n ń gba oúnjẹ àtọ̀runwá jẹ kí wọ́n mọ ìdásílẹ̀ ère ẹranko náà, èyí tí ń pèsè pẹpẹ ẹ̀sìn àti ti òṣèlú fún fífi ààmì aṣẹ póòpù múlẹ̀.
Orí kejì nínú ìwé Dáníẹ́lì kì í ṣe pé ó ń tọ́ka sí ìtàn áńgẹ́lì kejì nìkan nínú ìtàn àwọn Míléráítì, ṣùgbọ́n ní kedere jù bẹ́ẹ̀ lọ, ó ń ṣàfihàn ìtàn áńgẹ́lì kejì nínú ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì kẹta. Nínú ìdánwò àlá Nebukadinésárì nípa ère náà, a ṣe àfihàn ìdánwò ère ẹranko náà. Àwọn ìgbésẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ti jíjí àwọn ènìyàn Ọlọ́run sí àwọn ipò ìyè àti ikú ti òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń súnmọ́ ni a ń tọ́ka sí ní pàtó gan-an nínú àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn.
Dáníẹ́lì, ń ṣàfihàn aṣojú-ìránṣẹ́ ìtàn náà níbi tí ìhìn iṣẹ́ ìyè tàbí ikú ti àlá ère náà ti ń jáde lọ. Ó dúró lórí oúnjẹ tí ó ti wá lóye, ó sì fi ìgbàgbọ́ sọ pé Ọlọ́run lè jẹ́ kí a mọ ìran náà, ṣùgbọ́n ó béèrè àkókò. Àkókò náà ni àkókò ìdádúró. Ní ìparí àkókò ìdádúró náà, a fi ìmọ̀ fún un nípa ohun tí ó wà nínú àlá òkùnkùn Nebukadnessari, ṣùgbọ́n kì í ṣe èyí nìkan. Kì í ṣe pé ó kàn gba òye nípa àlá ère náà, èyí tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ ère ẹranko náà àti ìdánwò tí ó bá a lọ, ṣùgbọ́n ní òpin àkókò ìdádúró náà, ó tún ń yin Ọlọ́run fún pé Ọlọ́run “ń fi ọgbọ́n fún àwọn ọlọ́gbọ́n, ó sì ń fi ìmọ̀ fún àwọn tí ń mọ̀ òye: Ó ń ṣí ohun jíjìn àti ohun ìkọ̀kọ̀ payá: ó mọ ohun tí ó wà nínú òkùnkùn, ìmọ́lẹ̀ sì ń gbé pẹ̀lú rẹ̀.”
Níhìn-ín ni Dáníẹ́lì ti ń gbé ìyìn rẹ̀ kalẹ̀ nínú àyíká pé “ìbísí ìmọ̀” kan ti wà, nítorí ẹni náà tí ó sọ nínú orí kejìlá pé “àwọn ọlọ́gbọ́n” yóò lóye “ìbísí ìmọ̀” náà, ni ó sì tún ń yìn Ọlọ́run pé Ó ti fi “ọgbọ́n” àti “ìmọ̀” fún “àwọn ọlọ́gbọ́n.” Ó ń tọ́ka tààrà sí àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n, ó sì ń so àkókò rẹ̀ pọ̀ mọ́ àkókò ìdádúró náà. Ó ń fi àpèjúwe tí a rí nínú orí kejì kalẹ̀ ní tààrà sínú ìmúṣẹ pípé àkókò ìdádúró ti Mátíù ogún-dín-lọ́gbọ̀n nínú ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì kẹta. Ohun tí ó ṣe pàtàkì jù lọ ni òtítọ́ náà pé ìwé Ìfihàn fi hàn pé díẹ̀ ṣáájú ìpipade àkókò àánú, a sọ fún Jòhánù pé kó má ṣe dì èdìdì àwọn ọ̀rọ̀ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ inú àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn, nítorí pé ìwé kan náà ni wọ́n jẹ́.
Ó sì wí fún mi pé, Má ṣe dì ìdìmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ asọtẹ́lẹ̀ ìwé yìí: nítorí àkókò náà ti súnmọ́. Ẹni tí kò ṣe òdodo, jẹ́ kí ó máa ṣe àìṣòdodo sí i: ẹni tí ó sì jẹ́ aláìmọ́, jẹ́ kí ó máa jẹ́ aláìmọ́ sí i: ẹni tí ó sì ṣe òdodo, jẹ́ kí ó máa ṣe òdodo sí i: ẹni tí ó sì jẹ́ mímọ́, jẹ́ kí ó máa jẹ́ mímọ́ sí i. Ìfihàn 22:10, 11.
Àkókò tí a óò tú àwọn àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì àti Ìṣípayá sílẹ̀ ni àkókò ìdádúró nínú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, àti àkókò náà ni a ṣàfihàn nípa ìbéèrè Dáníẹ́lì fún àkókò. Àdúrà tẹ̀lé ìbéèrè rẹ̀ fún àkókò, èyí tí ó gbọ́dọ̀ ṣẹlẹ̀ ṣáájú àjíǹde àwọn egungun gbígbẹ tí ó kú. Nínú àkókò náà, nígbà tí ìmúgbòòrò ìmọ̀ àti ìmọ̀ òye nípa àwòrán àlá tí a fi òkùnkùn bò ti hàn síta, Ọlọ́run ṣe nǹkan mìíràn fún Dáníẹ́lì. “Ó ń ṣí àwọn ohun jíjinlẹ̀ àti àwọn ohun ìkọ̀kọ̀ payá.” Ohun ìkọ̀kọ̀ nínú ìtàn Ìkéde Ààrin Òru ni àsọtẹ́lẹ̀ inú Ìṣípayá tí a tú sílẹ̀ díẹ̀ kí àkókò ìdánwò tó parí. “Ohun jíjinlẹ̀ àti ohun ìkọ̀kọ̀” náà ni “òtítọ́.”
Òtítọ́ di kọ́kọ́rọ́ àsọtẹ́lẹ̀ tí a ṣí sí ojiṣẹ́ tí a ṣojú rẹ̀ nípa Dáníẹ́lì, èyí tí ó jẹ́ kí a lè mọ ìtàn ìkọ̀kọ̀ ti “àrá méje” náà. Ìtàn ìkọ̀kọ̀ náà ni ìtàn àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́ta. Èkínní jẹ́ ìdààmú, èyí ìkẹyìn sì jẹ́ ìdààmú, gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn nínú ìtàn àwọn Míllẹ́rítì. Ọ̀rọ̀ Hébérù tí a túmọ̀ sí “òtítọ́” ni “Onímọ̀-Èdè Àgbàyanu” dá sílẹ̀, nípasẹ̀ ìṣọ̀kan lẹ́tà àkọ́kọ́, lẹ́tà kẹtàlá, àti lẹ́tà ìkẹyìn nínú álífábẹ́ẹ̀tì Hébérù. Jésù ni àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn, Òun sì ni “òtítọ́.” Ìṣètò ọ̀rọ̀ tí “Onímọ̀-Èdè Àgbàyanu” dá yìí fi àwọn àmì-ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta hàn, tí wọ́n jẹ́ ìtàn ìkọ̀kọ̀ ti “àrá méje” náà, tí a ní láti dì títí Dáníẹ́lì fi béèrè fún “àkókò” tí ó sì lọ sí àdúrà.
Ìjákulẹ̀-ọkàn ti July 18, 2020, ni àmì-ọ̀nà àkọ́kọ́, ó sì ń ṣàfihàn ìjákulẹ̀-ọkàn tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú èyí tí ó jẹ́ ìkẹyìn nínú àwọn àmì-ọ̀nà mẹ́ta, èyí tí í ṣe òfin ọjọ́ Àìkú. Lẹ́tà àárín, lẹ́tà kẹtàlá, jẹ́ àpẹẹrẹ ìṣọ̀tẹ̀, ó sì tún jẹ́ àpẹẹrẹ àmì-ọ̀nà àárín nínú ìtàn aṣínà ti ààrá méje. Àwọn wúńdíá òmùgọ̀ ní Ìkéde Àárín Òru ni a fi ń ṣojú ìṣọ̀tẹ̀ náà, nítorí Ìkéde Àárín Òru ni àmì-ọ̀nà àárín nínú ìtàn ìgbésẹ̀ mẹ́ta ti July 18, 2020, Ìkéde Àárín Òru, àti òfin ọjọ́ Àìkú tí ó súnmọ́ dé. Ní kété tí ó bá di àárín òru, àkókò ń lọ sínú wákàtí kẹtàlá, níbi tí ìfarahàn gbangba àwọn wúńdíá òmùgọ̀ ti hàn nípa ìmọ̀ràn wọn pé wọn kò ní òróró wúrà náà.
Nínú “aginjù” àpèjúwe ti “ọjọ́ mẹ́ta àtààbọ̀” nínú Ìfihàn orí kọkànlá, a ṣàpẹẹrẹ àwọn ènìyàn Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí ẹni pé wọ́n wà nínú ìtàn àpèjúwe ti ègún “ìgbà méje.” Ní òpin àkókò náà, wọ́n gbọ́dọ̀ mọ̀ pé a ti tú wọn ká, pé wọ́n ti ṣẹ̀, pé àwọn baba wọn ti ṣẹ̀, pé wọ́n ti ń rìn ní ìtakò sí Ọlọ́run, àti pé Ọlọ́run ti ń rìn ní ìtakò sí wọn. Ìmòye yẹn ni yóò darí wọn sí àdúrà àdúrà Léfítíkù orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n. Ìmòye yẹn pé wọ́n gbọ́dọ̀ gbàdúrà àdúrà Léfítíkù orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n bá ìsọ̀tẹ́lẹ̀ mu pẹ̀lú àdúrà Dáníẹ́lì ti Dáníẹ́lì orí kejì, a sì ṣe àfihàn rẹ̀ nípasẹ̀ àdúrà Dáníẹ́lì nínú orí kẹsàn-án. Ìdí tí Dáníẹ́lì fi gbàdúrà àdúrà Léfítíkù orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n nínú orí kẹsàn-án dá lórí ìmòye rẹ̀ pé ó wà ní òpin àádọ́rin ọdún ìsọ̀tẹ́lẹ̀ Jeremáyà nípa ìgbèkùn àwọn ènìyàn Ọlọ́run.
Àwọn ọdún àádọ́rin kan náà ń ṣàpẹẹrẹ ìtàn ìdìdì àwọn ènìyàn Ọlọ́run. Àwọn ọdún àádọ́rin wọ̀nyí ń ṣàpẹẹrẹ ìwẹ̀nùmọ́ tí ó wà nínú Malaki orí kẹta àti ìwẹ̀nùmọ́ tẹ́ńpìlì Kristi méjì. Wọ́n ń ṣàpẹẹrẹ ìtàn ìdánwò àwòrán ẹranko náà. Ìtàn náà bẹ̀rẹ̀ ní September 11, 2001, ó sì parí ní òfin Sunday tí ó sún mọ́lé. Ní òpin àkókò ọdún àádọ́rin àpẹẹrẹ náà, Daniẹli wá “àkókò ìdádúró” kí ó lè gbàdúrà. A dáhùn àdúrà rẹ̀ nígbà tí a fi àṣírí ìkẹyìn ti àsọtẹ́lẹ̀ hàn án. Ìṣípayá yẹn dé nígbà tí àwọn ènìyàn Protestant tòótọ́ ti Ọlọ́run ṣì wà nínú “aginjù” ní àkókò ìtúká lẹ́yìn July 18, 2020. Ní àkókò yẹn ni a fi “òtítọ́” hàn sí “ohùn tí ń ké ní aginjù”.
A ó máa tẹ̀síwájú pẹ̀lú Danieli orí kejì nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.
Ìbínú Olúwa sì ru sí ilẹ̀ yìí, láti mú gbogbo ègún tí a kọ sínú ìwé yìí wá sórí rẹ̀: Olúwa sì fa wọ́n jáde kúrò ní ilẹ̀ wọn nínú ìbínú, àti nínú ìrunú, àti nínú ìbínú ńlá gidigidi, ó sì jù wọ́n sínú ilẹ̀ mìíràn, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí lónìí yìí. Àwọn ohun ìkọ̀kọ̀ jẹ́ ti Olúwa Ọlọ́run wa: ṣùgbọ́n àwọn ohun tí a ti ṣí payá jẹ́ tiwa àti ti àwọn ọmọ wa títí láé, kí a lè ṣe gbogbo ọ̀rọ̀ òfin yìí. Deuteronomi 29:27–29.