Ìlérí ìkẹyìn ti Májẹ̀mú Láéláé ni pé kí ọjọ́ ńlá àti ẹlẹ́rù ti Olúwa tó dé, Èlíjà yóò wá.
Ẹ rántí òfin Mósè ìránṣẹ́ mi, èyí tí mo pàṣẹ fún un ní Hórébù fún gbogbo Ísírẹ́lì, pẹ̀lú àwọn ìlànà àti ìdájọ́. Wò ó, èmi yóò rán Élíjà wolíì náà sí yín kí ọjọ́ ńlá àti ẹ̀rù ti Olúwa tó dé: yóò sì yí ọkàn àwọn baba padà sí àwọn ọmọ, àti ọkàn àwọn ọmọ padà sí àwọn baba wọn, kí èmi má bàa wá lu ayé pẹ̀lú ègún. Malaki 4:4–5.
Èlíjà tí ń bọ̀ wá ṣáájú “ọjọ́ ńlá àti ẹ̀rù ti Olúwa,” ni ìránṣẹ́ kan ṣoṣo, àti pẹ̀lú ìṣísẹ̀ náà tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìhìn tí ìránṣẹ́ náà ń kéde. Nítorí náà, Èlíjà tí a rán ni ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin [144,000] tí kò tọ́ ikú wò, gẹ́gẹ́ bí Énọ́kì àti Èlíjà ṣe dúró fún un. Wọ́n jẹ́ àwọn tí a gbé sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́.
A tún ṣe aṣoju Elijah ọjọ́ ìkẹyìn nípasẹ̀ Johanu Onítẹ̀bọmi, ṣùgbọ́n Johanu kò ṣe aṣoju ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì. Ó ṣe aṣoju àwọn tí wọ́n darapọ̀ mọ́ ìrìnàjò náà tí wọ́n sì gba ìhìnrere ojiṣẹ́ ọjọ́ ìkẹyìn, tí a ó sì pa lẹ́yìn náà nípasẹ̀ ìjọpápá ní wákàtí ìṣòro òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó bẹ̀rẹ̀ ní òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, tí ó sì parí nígbà tí Michael yóò dìde, tí ìjọpápá yóò sì dé òpin rẹ̀ láìsí ẹnikẹ́ni láti ràn án lọ́wọ́.
A ṣojú fún Elijah lórí Òkè Kámẹ́lì, a sì ṣojú fún Johanu nínú gbọ̀ngàn àsè Herodu. Àwọn ẹlẹ́rìí ìtàn méjèèjì wọ̀nyí ń fi ìdánimọ̀ hàn fún ẹgbẹ́ méjì ti àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní ọjọ́ ìkẹyìn gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpèjúwe wọn nínú Ìṣípayá orí keje. Ọ̀kẹ́ méjìlélógójì ẹgbàárùn-ún àti ogójì ẹgbẹ̀rún náà pẹ̀lú ogunlọ́gọ̀ ńlá náà bá Òkè Kámẹ́lì àti àsè ọjọ́ ìbí Herodu mu. Àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì wọ̀nyí ń pèsè ìpìlẹ̀ ìtọ́kasí tó dájú láti fara balẹ̀ dá àwọn èròjà orí kẹjọ náà mọ̀, èyí tí ó jẹ́ ti àwọn orí méje nínú Ìṣípayá orí kẹtàdínlógún, pẹ̀lú àlàyé àsọtẹ́lẹ̀ tó pé tó láti mú kó yé wa bí àti ìdí tí ààrẹ ìkẹyìn náà, ẹni tí í ṣe ààrẹ kẹjọ tí ó jẹ́ ti àwọn méje, ṣe di aláṣẹ apanirun ńlá ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ní àwọn ìgbésẹ̀ ìkẹyìn ti ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì.
Ní òfin Ọjọ́-ìsinmi ni ìṣọ̀kan mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ti ní ìmúṣẹ.
“Nípasẹ̀ àṣẹ tí yóò fi mú kí ìdásílẹ̀ ipò Pápá di mímúṣẹ, ní ìtakò sí òfin Ọlọ́run, orílẹ̀-èdè wa yóò ya ara rẹ̀ kúrò ní òdodo pátápátá. Nígbà tí Pùrótẹ́sítáǹtìsìmù bá na ọwọ́ rẹ̀ kọjá ojú ìhò láti di ọwọ́ agbára Róòmù mú, nígbà tí yóò rìn kọjá àfonífojì jíjin náà láti fi ọwọ́ pa pọ̀ mọ́ Ẹ̀mí-èlò, nígbà tí, lábẹ́ agbára ìṣọ̀kan mẹ́ta yìí, orílẹ̀-èdè wa bá kọ gbogbo ìlànà títóbilọ́lá Orílẹ̀-èdè rẹ̀ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba Pùrótẹ́sítáǹtì àti olómìnira, tí yóò sì pèsè ọ̀nà fún ìtànkálẹ̀ irọ́ àti ìtanjẹ Pápá, nígbà náà ni a lè mọ̀ pé àkókò ti dé fún iṣẹ́ ìyanu Satani, àti pé òpin ti súnmọ́.” Testimonies, ìdì 5, 451.
Síbẹ̀, nínú àpèjúwe yìí, ìtẹ̀lé kan wà, àti pé ìtẹ̀lé yẹn jẹ́ kókó-ọrọ̀ Ọ̀rọ̀ tí a mí sí. Ó jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ kan tí ó ṣẹlẹ̀ ní àkókò àṣẹ náà, èyí tí ní ọ̀nà kan jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo, ṣùgbọ́n ní tòótọ́ ó jẹ́ ìtẹ̀lé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a ṣètò pẹ̀lú ìṣọ́ra gidigidi. Ní “àṣẹ” náà, Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà dáwọ́ dúró láti jẹ́ ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, èyí tí ó túmọ̀ sí pé níbẹ̀ ni ìjọba keje ti bẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n ìjọba keje náà gbà láti fi ìjọba wọn fún ẹranko náà. Nígbà tí a bá ṣẹ́gun wòlíì èké náà, dragoni náà gba ipò rẹ̀, ó sì lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ fi ààbọ̀ ìjọba rẹ̀ fún ẹranko náà.
Ní Òkè Kámẹ́lì, àwọn wòlíì Báálì ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀rin àti àádọ́ta wà, àti níbẹ̀ náà ni àwọn wòlíì igbó irinwó tí wọ́n wà ní Samáríà, tí wọ́n ń jẹun lórí tábìlì Jésébẹ́lì.
Nítorí náà, ránṣẹ́ báyìí, kí o sì kó gbogbo Ísráẹ́lì jọ sọ́dọ̀ mi sí òkè Kámẹ́lì, àti àwọn wòlíì Báálì ẹgbẹ̀rún mẹ́rin àádọ́ta [450], àti àwọn wòlíì àwọn ọgbà àṣẹ́rá ẹgbẹ̀rún mẹ́rin [400], àwọn tí ń jẹun lórí tábìlì Jésíbẹ́lì. 1 Àwọn Ọba 18:19.
Èlíjà ṣàfihàn ìforígbárí tí ó wáyé lórí Òkè Kámẹ́lì gẹ́gẹ́ bí àríyànjiyàn, kì í ṣe nípa ìbéèrè ẹni tí í ṣe Ọlọ́run tòótọ́ nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú pé ó jẹ́ àríyànjiyàn lórí ẹni tí í ṣe wolíì tòótọ́.
Nígbà náà ni Èlíjà wí fún àwọn ènìyàn pé, Èmi, èmi nìkan ṣoṣo, ni mo kù gẹ́gẹ́ bí wòlíì Olúwa; ṣùgbọ́n àwọn wòlíì Báálì jẹ́ ọ̀kẹ́ mẹ́rin àádọ́ta ènìyàn. 1 Ọba 18:22.
Nígbà tí iná tí ó sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run jó ẹbọ Elijah run, nígbà náà ni ó fi ọwọ́ ara rẹ̀ pa àwọn wòlíì Baali irinwó àádọ́ta.
Èlíjà sì wí fún wọn pé, Ẹ mú àwọn wòlíì Báálì; ẹ má ṣe jẹ́ kí ọ̀kan nínú wọn sá. Wọ́n sì mú wọn; Èlíjà sì mú wọn sọ̀kalẹ̀ lọ sí etí odò Kíṣónì, ó sì pa wọn níbẹ̀. 1 Ọba 18:40.
Báálì jẹ́ òrìṣà ọkùnrin èké, àwọn wòlíì irúbọ mẹ́rìnlá ọgọ́rùn-ún náà, tí wọ́n ṣì wà pẹ̀lú Jésíbẹ́lì, tí wọ́n sì ń jẹun lórí tábìlì rẹ̀ ní ìlú Samáríà, ni wòlíì ti òrìṣà obìnrin náà, Áṣítárótì. Òrìṣà obìnrin náà là á já nínú ìpakúpa tí Élíjà pa àwọn wòlíì Òkè Kámẹ́lì.
“Àwọn ènìyàn tí ó wà lórí òkè wólẹ̀ pẹ̀lú ìbẹ̀rù àti ìyàlẹ́nu níwájú Ọlọ́run tí a kò rí. Wọn kò lè wo iná dídán tí ń jó run tí a rán láti Ọ̀run. Wọn bẹ̀rù pé a ó pa wọ́n run nínú ìṣọ̀tẹ̀ àti ẹ̀ṣẹ̀ wọn. Wọ́n ké pẹ̀lú ohùn kan ṣoṣo, èyí tí ó dún kárí òkè, tí ó sì ń padà ró sí pẹ̀tẹ́lẹ̀ tí ó wà ní ìsàlẹ̀ wọn pẹ̀lú ìtànkálẹ̀ tí ó bani lẹ́rù pé, ‘Olúwa, òun ni Ọlọ́run; Olúwa, òun ni Ọlọ́run.’ Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín, a ti jí Ísírẹ́lì sí, a kò sì tún tàn án jẹ mọ́. Wọn rí ẹ̀ṣẹ̀ wọn àti bí wọ́n ti bu Ọlọ́run lójú gidigidi tó. Ìbínú wọn sì ru sí àwọn wòlíì Baali. Pẹ̀lú ìbẹ̀rù ńlá, Áhábù àti àwọn àlùfáà Baali rí àfihàn àgbàyanu agbára Jèhófà. Lẹ́ẹ̀kan sí i ni a tún gbọ́ ohùn Èlíjà sí àwọn ènìyàn, nínú ọ̀rọ̀ àṣẹ tí ó múni lẹ́rù pé, ‘Ẹ mú àwọn wòlíì Baali; ẹ má ṣe jẹ́ kí ẹnì kan nínú wọn sá.’ Àwọn ènìyàn náà sì ti múra tán láti ṣègbọràn sí ọ̀rọ̀ Èlíjà. Wọ́n dì mọ́ àwọn wòlíì èké tí wọ́n ti tàn wọ́n jẹ, wọ́n sì mú wọn wá sí odò Kíṣónì, níbẹ̀ ni Èlíjà sì fi ọwọ́ ara rẹ̀ pa àwọn àlùfáà abọ̀rìṣà wọ̀nyí.” Review and Herald, October 7, 1873.
Òkè Kámélì dúró gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ ní Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Nígbà náà ni a ó gbé àsíá àwọn ẹgbẹ̀rún kan àti ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin náà sókè (èyí tí Élíjà ṣàpẹẹrẹ rẹ̀). Ibẹ̀ ni a ti fi ìwo Pùrótẹ́sítáǹtì tòótọ́ hàn gbangba ní ìyàtọ̀ pẹ̀lú ìwo Pùrótẹ́sítáǹtì èké, ẹni tí ó wà ní Samáríà, tí ó ń jẹ oúnjẹ Jésébélì. Ibẹ̀ ni ìwo Rẹ́pùblíkà tí ó ti di ìwo ìjọ àti ìjọba méjèèjì ní ìmúrasílẹ̀ sí Òkè Kámélì fi dé òpin rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Èyí tí ó ṣẹ́kù nígbà náà ni Áhábù, àti orílẹ̀-èdè rẹ̀ tí ó ní ìlọ́po mẹ́wàá, àti Jésébélì, ẹni tí ó ti ń fara pa mọ́ ní Samáríà, nígbà tí ó ń jẹun pọ̀ pẹ̀lú àwọn Pùrótẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà. Ìjọba kẹfà ti parí, òjò sì wá nígbà náà láìsí ìwọ̀n.
Ní ayẹyẹ ọjọ́ ìbí Hẹ́rọ́dù, Élíjà, tí a ṣàfihàn nínú Jòhánù Oníbọ̀mi, wà nínú ọgbà ẹ̀wọ̀n Róòmù, ó ń dúró de ìdáǹdè tàbí ikú. Kò sí àwọn wòlíì Bálì láti ṣe ijó ìtànjẹ náà, bí kò ṣe Sálómè, ọmọbìnrin Jésíbẹ́lì. Hẹ́rọ́dù àti àwọn ọ̀rẹ́ ọba rẹ̀ ti mutí yó pẹ̀lú wáìnì Bábílónì, nítorí ọjọ́ ìbí rẹ̀ náà tún ń ṣojú òfin Ọjọ́ Àìkú, àti pé gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè bẹ̀rẹ̀ sí í mu wáìnì Bábílónì ní Ọjọ́ Kẹsàn-án, Oṣù Kẹsàn-án, ọdún 2001, ṣáájú òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó súnmọ́ dé.
Lẹ́yìn èyí ni mo sì rí angẹli mìíràn tí ń sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run wá, ẹni tí ó ní agbára ńlá; ogo rẹ̀ sì mú kí ilẹ̀ ayé tàn mọ́lẹ̀. Ó sì ké pẹ̀lú ohùn alágbára gidigidi, pé, Bábílónì ńlá ti ṣubú, ó ti ṣubú, ó sì di ibùgbé àwọn ẹ̀mí èṣù, àti ibi ìpamọ́ gbogbo ẹ̀mí àìmọ́, àti àgò gbogbo ẹyẹ àìmọ́ àti ẹyẹ ìkórìíra. Nítorí gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè ti mu nínú ọtí wáìnì ìbínú àgbèrè rẹ̀, àwọn ọba ilẹ̀ ayé sì ti bá a ṣe àgbèrè, àwọn oníṣòwò ilẹ̀ ayé sì ti di ọlọ́rọ̀ nípasẹ̀ púpọ̀ rẹ̀pẹtẹ ìgbádùn rẹ̀. Ìfihàn 18:1–3.
Àwọn ẹsẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyí ṣẹ nígbà tí a fi ìfọwọ́kan Ọlọ́run wó àwọn ilé ńlá New York, ìyẹn àwọn ilé gíga ìbejì náà, lulẹ̀.
“Ǹjẹ́ nísinsìnyí ni ọ̀rọ̀ náà ti dé tí mo ti sọ pé a ó fi ìgbì òkun ńlá gba New York kúrò? Èyí ni èmi kò tíì sọ rí. Mo ti sọ pé, bí mo ṣe ń wo àwọn ilé gíga ńlá tí wọ́n ń kọ́ sókè níbẹ̀, ìpele lé ìpele, ‘Irú ìṣẹ̀lẹ̀ búburú wo ni yóò ṣẹlẹ̀ nígbà tí Olúwa yóò dìde láti mì ayé ní ìmìtìtì gidigidi! Nígbà náà ni a ó mú àwọn ọ̀rọ̀ Ìfihàn 18:1–3 ṣẹ.’ Gbogbo orí kejìdínlógún ti Ìfihàn jẹ́ ìkìlọ̀ nípa ohun tí ń bọ̀ wá sórí ayé. Ṣùgbọ́n èmi kò ní ìmọ́lẹ̀ kankan ní pàtó ní ti ohun tí ń bọ̀ wá sórí New York, àfi pé mo mọ̀ pé ní ọjọ́ kan àwọn ilé gíga ńlá ibẹ̀ yóò wó lulẹ̀ nípasẹ̀ yíyí padà àti yíyí ṣubú ti agbára Ọlọ́run. Láti inú ìmọ́lẹ̀ tí a fi fún mi, mo mọ̀ pé ìparun wà nínú ayé. Ọ̀rọ̀ kan láti ọ̀dọ̀ Olúwa, ìfọwọ́kan kan ti agbára alágbára rẹ̀, àwọn ilé ńlá wọ̀nyí yóò ṣubú. Ìṣẹ̀lẹ̀ yóò wáyé tí ìbẹ̀rù rẹ̀ a kọjá ohun tí a lè rò inú wa.” Review and Herald, July 5, 1906.
Òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó ń bọ̀ ní kíákíá ni a ṣàfihàn nípasẹ̀ ohùn kejì nínú Ìfihàn orí kejìdínlógún, ó sì dúró fún Òkè Kámẹ́lì ti Áhábù, àti àsè ọjọ́-ìbí Hẹ́rọ́dù. Hẹ́rọ́díà, ẹni tí í ṣe Jésíbẹ́lì pẹ̀lú, kò sí níbi àsè ọtí mímu Hẹ́rọ́dù, gẹ́gẹ́ bí Jésíbẹ́lì náà ti kò ṣe wà ní Òkè Kámẹ́lì. Títí di òfin Ọjọ́ Àìkú, a ti gbàgbé rẹ̀ lákòókò àádọ́rin ọdún àpẹẹrẹ ìṣàkóso ẹranko ayé, ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Nígbà tí Jésíbẹ́lì gba ọgbẹ́ ikú rẹ̀ ní ọdún 1798 àti 1799, ìjọba kẹfà (Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà) bẹ̀rẹ̀ àkókò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Nígbà tí ìjọba kẹfà bá parí, nígbà náà ni yóò padà wá, yóò sì bẹ̀rẹ̀ sí í kọ orin rẹ̀, yóò sì ṣe panṣágà pẹ̀lú gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè lórí ilẹ̀ ayé.
Àwọn orin àgbèrè rẹ̀ àti ọtí-wáìnì ni a bẹ̀rẹ̀ ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀ ní September 11, 2001, ṣùgbọ́n èyí kàn jẹ́ àkókò ìmúrasílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ọgbọ̀n ọdún láti 508 sí 538, ní ìgbà àkọ́kọ́ tí ó gbé ìtẹ́. Títí di òfin Sunday, nígbà tí a bá pa ìjọba kẹfà náà nípa ọwọ́ Elijah, ó ti fi ara rẹ̀ pamọ́ sí Samaria. Ní àkókò náà ni a ti di John the Baptist mú nínú túbú rẹ̀, ó sì ń dúró de ìtúsílẹ̀ tàbí ikú.
Hẹrọdu àti àwọn ọ̀rẹ́ ọlọ́lá rẹ̀ ti mutí yó pẹ̀lú wáìnì Babiloni, nígbà tí Salome, ọmọbìnrin Herodias (Jezebel), ṣe ijó rẹ̀ tí ó kún fún ìtanràn ẹ̀tàn, Hẹrọdu sì fihàn àwọn ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ rẹ̀ tí ó kún fún ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ara àti ìbálòpọ̀ ìbátan. Ó ti di mímú patapata nítorí àwọn ìfarahàn ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ti ìgbésẹ̀-ọmọbìnrin rẹ̀, ó sì fi títí dé ìdajì ìjọba rẹ̀ rúbọ fún un.
Nígbà tí ọjọ́ àǹfààní kan sì dé, nígbà tí Hẹ́rọdu ṣe àsè ọjọ́ ìbí rẹ̀ fún àwọn olórí rẹ̀, àwọn balógun ńlá, àti àwọn ọlọ́lá ilẹ̀ Gálílì; àti nígbà tí ọmọbìnrin Hẹ́rọdíà náà wọlé, tí ó jó, tí ó sì mú inú Hẹ́rọdu àti àwọn tí wọ́n jókòó pẹ̀lú rẹ̀ dùn, ọba sì wí fún ọmọbìnrin náà pé, Béèrè lọ́wọ́ mi ohunkóhun tí ìwọ bá fẹ́, èmi yóò sì fi í fún ọ. Ó sì búra fún un pé, Ohunkóhun tí ìwọ bá béèrè lọ́wọ́ mi, èmi yóò fi í fún ọ, títí dé ààbọ̀ ìjọba mi. Ó sì jáde lọ, ó wí fún ìyá rẹ̀ pé, Kí ni èmi ó béèrè? Ó sì wí pé, Orí Jòhánù Oníbatisí. Ó sì wọlé lọ́gán pẹ̀lú ìkánjú tọ ọba lọ, ó sì béèrè, ó ní, Mo fẹ́ kí ìwọ fi orí Jòhánù Oníbatisí fún mi nísinsin yìí lórí àwo. Ọba sì bìnú gidigidi; ṣùgbọ́n nítorí ìbúra rẹ̀, àti nítorí àwọn tí wọ́n jókòó pẹ̀lú rẹ̀, kò fẹ́ kọ̀ ọ́. Lójúkan náà ọba sì rán apànìyàn kan, ó pàṣẹ pé kí a mú orí rẹ̀ wá: ó sì lọ, ó gé orí rẹ̀ kúrò nínú túbú, ó sì mú orí rẹ̀ wá lórí àwo, ó sì fi í fún ọmọbìnrin náà: ọmọbìnrin náà sì fi í fún ìyá rẹ̀. Marku 6:21–28.
Ohùn àkọ́kọ́ Ìfihàn orí kejìlá-dín-lógún dún ní September 11, 2001, àti ohùn kejì ń dún ní òfin Sunday tí ń bọ̀ láìpẹ́. Nínú ìtàn tí a ṣojú fún ní John orí kẹfà, ohùn àkọ́kọ́ ti ọdún 2001 ni ohùn Kristi tí ń jẹ́ kí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ mọ̀ pé wọ́n gbọ́dọ̀ jẹ ẹran ara Rẹ̀, kí wọ́n sì mu ẹ̀jẹ̀ Rẹ̀, nítorí Òun ni Àkàrà tòótọ́ láti Ọ̀run. Àkókò náà bẹ̀rẹ̀ ní Galilee, ó sì parí pẹ̀lú ìwẹ̀nùmọ́ àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ tí wọ́n yí kúrò lọ́dọ̀ Rẹ̀ nínú John orí KẸFÀ, ẹsẹ̀ KẸRÌNLÉLÓGỌ́RÙN-ÚN. Ìtàn náà bẹ̀rẹ̀ ní Galilee pẹ̀lú ìdánwò nípa oúnjẹ, ó sì parí ní fífi àmì ẹranko náà múlẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ nọ́mbà orúkọ póòpù náà, èyí tí í ṣe KẸFÀ, KẸFÀ, KẸFÀ. Galilee túmọ̀ sí “ibi yíyípadà,” àti September 11, 2001 jẹ́ “ibi yíyípadà” àsọtẹ́lẹ̀ kan (Galilee), àti ọjọ́ ìbí Herod sì wà pẹ̀lú aṣáájú Galilee. Ohùn ìbẹ̀rẹ̀ Ìfihàn orí kejìlá-dín-lógún, àti ohùn ìparí Ìfihàn kejìlá-dín-lógún, ni a ṣojú fún méjèèjì nípasẹ̀ Galilee, èyí tí í ṣe ibi yíyípadà.
“Àwọn ẹ̀kọ́ wà tí a gbọdọ̀ kọ́ láti inú ìtàn ìgbà àtijọ́; a sì ń pe àfiyèsí sí wọ̀nyí, kí gbogbo ènìyàn lè mọ̀ pé Ọlọ́run ń ṣiṣẹ́ lórí ìlànà kan náà ní báyìí gẹ́gẹ́ bí Ó ti ṣe ní gbogbo ìgbà. A ń rí ọwọ́ Rẹ̀ nínú iṣẹ́ Rẹ̀ àti láàárín àwọn orílẹ̀-èdè ní báyìí, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí bẹ́ẹ̀ láti ìgbà tí a kọ́kọ́ kéde ìhìnrere fún Adamu ní Édẹni.
“Àwọn àkókò kan wà tí wọ́n jẹ́ àyè ìyípadà nínú ìtàn àwọn orílẹ̀-èdè àti ti ìjọ. Nínú àkóso ìpèsè Ọlọ́run, nígbà tí àwọn ìpẹ̀yà oríṣìíríṣìí wọ̀nyí bá dé, a máa fi ìmọ́lẹ̀ tí ó yẹ fún àkókò náà hàn. Bí a bá gbà á, ìlọsíwájú ẹ̀mí a tẹ̀lé e; bí a bá kọ̀ ọ́ sílẹ̀, ìrẹ̀wẹ̀sì ẹ̀mí àti ìbàjẹ́ pátápátá yóò tẹ̀lé e. Olúwa nínú ọ̀rọ̀ Rẹ̀ ti ṣí iṣẹ́ ìtakòhùwà ìhìnrere sílẹ̀ bí a ti ṣe é lọ́wọ́lọ́wọ́ ní ìgbà àtijọ́, àti bí yóò ṣe rí ní ọjọ́ iwájú pẹ̀lú, títí dé ìjà ìkẹyìn, nígbà tí àwọn agbára Satani yóò ṣe ìgbẹ̀sẹ̀ àgbàyanu wọn ìkẹyìn.” Bible Echo, August 26, 1895.
Galili ní ọdún 2001, àti Galili ní ìgbà òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó súnmọ́ dé, ń tọ́ka sí àsìkò tí a tú ìmọ́lẹ̀ òjò àkẹ́yìn jáde. Ní ọdún 2001 ó jẹ́ ìtújáde tí a fi ìwọ̀n ṣe, ṣùgbọ́n ní ohùn kejì a tú ú jáde láìsí ìwọ̀n, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ìtújáde ńlá náà lẹ́yìn tí Èlíjà pa àwọn wòlíì Baali, èyí tí ó ṣẹlẹ̀ ní ayẹyẹ ọjọ́ ìbí Hẹrọdu. Ọjọ́ ìbí Hẹrọdu ń dá ìbí ìjọba keje nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì mọ̀, èyí tí ó tẹ̀lé ikú ìjọba tí ó ṣáájú rẹ̀ lójúkan náà. Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà bẹ̀rẹ̀ sí í jọba ní 1798, ní ikú ìjọba karùn-ún, àti ní ikú àwọn wòlíì Baali, ọjọ́ ìbí ìjọba keje ti dé. Ìjọba keje náà ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ìjọba àríwá Ahabu tí ó ní ìlọ́po mẹ́wàá, àti nípasẹ̀ Hẹrọdu, aṣojú ìjọba àríwá ọlọ́po mẹ́wàá ti Rome abọ̀rìṣà.
Àwọn ìwo mẹ́wàá tí ìwọ sì rí lórí ẹranko náà, àwọn wọ̀nyí ni yóò kórìíra panṣágà náà, wọn yóò sì sọ ọ́ di ahoro, wọn yóò sì fi í sí ìhòòhò, wọn yóò sì jẹ ẹran ara rẹ̀ run, wọn yóò sì fi iná sun ún. Nítorí Ọlọ́run ti fi sí ọkàn wọn láti mú ìfẹ́ rẹ̀ ṣẹ, àti láti ní ìfọ̀kànbalẹ̀ kan náà, àti láti fi ìjọba wọn fún ẹranko náà, títí ọ̀rọ̀ Ọlọ́run yóò fi ṣẹ. Obìnrin tí ìwọ sì rí ni ìlú ńlá náà, èyí tí ń jẹ ọba lórí àwọn ọba ayé. Ìfihàn 17:16–18.
Herodu fara mọ́ ìbúra tí ó ṣe fún Salome, kí ó sì fi orí Johanu fún un, a sì ṣàpèjúwe ìbúra rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó tó ìdájí ìjọba rẹ̀. Àwọn ọba mẹ́wàá ti Ìṣọ̀kan Àwọn Orílẹ̀-Èdè, láìka bí wọ́n ti kórìíra panṣágà náà sí, fara mọ́ láti fi ìjọba keje wọn fún orí kẹjọ, èyí tí ó jẹ́ ti àwọn orí méje tí ó ṣáájú. Wọ́n fara mọ́ ìjọba kan tí a fi ìṣọ̀kan Ìpínlẹ̀ àgbáyé gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ rẹ̀, bí a ti da pọ̀ mọ́ Ìjọ àgbáyé rẹ̀. Ṣùgbọ́n ìgbéyàwó náà jẹ́ ìgbéyàwó ti Latin, kì í ṣe ìgbéyàwó ti Gẹ̀ẹ́sì, nítorí a ṣàpèjúwe ìgbéyàwó wọn nípa “obìnrin” tí ń jẹ “ọba lórí àwọn ọba.” Nínú ìgbéyàwó Latin, ìdílé máa ń pa orúkọ ìdílé obìnrin mọ́, kì í ṣe ti ọkùnrin, orúkọ ìgbéyàwó alápatà-mejì yìí sì jẹ́ apá pàtàkì kan nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ náà.
“Àwọn ọba, àti àwọn alákóso, àti àwọn gomina ti fi ààmì aṣòdì sí Kristi lé ara wọn, a sì ṣàpèjúwe wọn gẹ́gẹ́ bí ejò ńlá tí ń lọ láti bá àwọn ẹni mímọ́ jagun—pẹ̀lú àwọn tí ń pa àwọn àṣẹ Ọlọ́run mọ́, tí wọ́n sì ní ìgbàgbọ́ Jesu.” Testimonies to Ministers, 38.
A ó bá ìtẹ̀síwájú nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ yìí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.
Ọ̀rọ̀ tí Isaiah ọmọ Amoz rí nípa Juda àti Jerusalẹmu. Yóò sì ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ ìkẹyìn pé, òkè ilé Olúwa ni a ó fi múlẹ̀ lórí orí àwọn òkè, a ó sì gbé e ga ju àwọn òkè kékeré lọ; gbogbo orílẹ̀-èdè yóò sì ṣàn wá sí i. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn yóò sì lọ, wọn yóò sì wí pé, Ẹ wá, ẹ jẹ́ kí a gòkè lọ sí òkè Olúwa, sí ilé Ọlọ́run Jakọbu; yóò sì kọ́ wa nípa ọ̀nà rẹ̀, àwa yóò sì máa rìn ní ipa ọ̀nà rẹ̀: nítorí láti Sioni ni òfin yóò ti jáde, àti ọ̀rọ̀ Olúwa láti Jerusalẹmu.... Ní ọjọ́ náà, obìnrin méje yóò di ọkùnrin kan mú, wọn yóò sì wí pé, Àwa yóò jẹ àkàrà tiwa, àwa yóò sì wọ aṣọ tiwa: kí a máa pè wá ní orúkọ rẹ nìkan, kí a lè mú ẹ̀gàn wa kúrò. Ní ọjọ́ náà ni ẹ̀ka Olúwa yóò jẹ́ ẹlẹ́wà àti ọlọlá, eso ilẹ̀ yóò sì jẹ́ àtayébáyé àti ẹlẹ́wà fún àwọn tí ó sá kù nínú Ísírẹ́lì. Yóò sì ṣẹlẹ̀ pé, ẹni tí a bá fi sílẹ̀ ní Sioni, àti ẹni tí ó kù ní Jerusalẹmu, ni a ó máa pè ní mímọ́, àní gbogbo ẹni tí a kọ sílẹ̀ láàrín àwọn alààyè ní Jerusalẹmu: nígbà tí Olúwa yóò ti fọ ẹgbin àwọn ọmọbìnrin Sioni kúrò, tí yóò sì ti wẹ ẹ̀jẹ̀ Jerusalẹmu kúrò láàrín rẹ̀ nípa ẹ̀mí ìdájọ́, àti nípa ẹ̀mí ìjóná. Isaiah 2:1–3, 4:1–4.