“Ìdìdì” Ọlọ́run tí a lè rí ni a fi sàmì nígbà ìpàṣẹ òfin Ọjọ́ Àìkú.
“Kò sí ẹnìkan nínú wa tí yóò gbà èdìdì Ọlọ́run láé nígbà tí ìwà wa bá ní àbàwọ́n kan tàbí àbààwọ́n kankan lórí rẹ̀. A ti fi í sílẹ̀ lọ́wọ́ wa láti tún àìpé inú ìwà wa ṣe, láti wẹ tẹ́ńpìlì ọkàn kúrò nínú gbogbo èérí. Nígbà náà ni òjò ìkẹyìn yóò rọ̀ sórí wa gẹ́gẹ́ bí òjò àkọ́kọ́ ti rọ̀ sórí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn ní Ọjọ́ Pẹ́ńtíkọ́sì....”
“Kí ni ẹ̀yin ń ṣe, ará, nínú iṣẹ́ ńlá ìmúrasílẹ̀ yìí? Àwọn tí ń dara pọ̀ mọ́ ayé ń gba àwòkọ́ṣe ti ayé, wọ́n sì ń múra sílẹ̀ fún ààmì ẹranko náà. Àwọn tí kò ní ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ara wọn, tí wọ́n ń rẹ ara wọn sílẹ̀ níwájú Ọlọ́run, tí wọ́n sì ń wẹ ọkàn wọn mọ́ nípa ìgbọràn sí òtítọ́—àwọn wọ̀nyí ni ń gba àwòkọ́ṣe ọ̀run, wọ́n sì ń múra sílẹ̀ fún èdìdì Ọlọ́run ní iwájú orí wọn. Nígbà tí a bá ti kéde àṣẹ náà, tí a sì ti fi ààmì náà kàn án, ìwà wọn yóò dúró ní mímọ́ àti láìlábàwọ́n títí láé.” Testimonies, volume 5, 214, 216.
Dáníẹ́lì gba èdìdì tí a lè rí nígbà tí a sọ ọ́ sínú ihò kìnnìún; nítorí náà, orí náà ń ṣàfihàn àṣẹ òfin Ọjọ́ Àìkú.
Nígbà náà ni àwọn ọkùnrin wọ̀nyí péjọ sọ́dọ̀ ọba, wọ́n sì wí fún ọba pé, Mọ̀, ìwọ ọba, pé òfin àwọn Mídíà àti Pérísíà ni pé, kò sí àṣẹ tàbí ìlànà kan tí ọba bá ti fi ìdí múlẹ̀ tí a lè yí padà. Nígbà náà ni ọba pàṣẹ, wọ́n sì mú Dáníẹ́lì wá, wọ́n sì sọ ọ́ sínú ihò àwọn kìnnìún. Ní báyìí, ọba sọ̀rọ̀, ó sì wí fún Dáníẹ́lì pé, Ọlọ́run rẹ, ẹni tí ìwọ ń sìn ní ìtẹ̀síwájú, òun yóò gbà ọ́. A sì mú òkúta kan wá, a sì gbé e lé ẹnu ihò náà; ọba sì fi èdìdì ara rẹ̀ àti èdìdì àwọn ọlọ́lá rẹ̀ dì í, kí a má bà a lè yí ète náà padà ní ti Dáníẹ́lì. Dáníẹ́lì 6:15–17.
Ìtàn náà kò parí níbẹ̀, ṣùgbọ́n ó parí ní ibi tí ó ti bẹ̀rẹ̀. Ìlà inú Dáníẹ́lì orí kẹfà ṣàfihàn àjọṣepọ̀ náà tí àkóso rẹ̀ wà ní pàtàkì lọ́wọ́ àwọn ọmọ-aládé ọgọ́rùn-ún méjìlélógún, àti àwọn ààrẹ kéékèèké méjì, ṣùgbọ́n tí ó tún kà àwọn agbani-nímọ̀ràn, àwọn olórí-ogun àti àwọn gómìnà sí. A dá ìbáṣepọ̀ alágbẹ̀ẹ́mẹ́ta-márùn-ún náà sílẹ̀ láti tàn ọba náà jẹ kí ó le ṣe inúnibíni sí Dáníẹ́lì. Ìtàn náà parí pẹ̀lú ìdájọ́ wọn, nítorí wọn ń ṣàpèjúwe ìdájọ́ pàtàkì kan tí ó ṣẹlẹ̀ ní àkókò òfin ọjọ́ Àìkú; ìdájọ́ kan tí a kò tọ́ sí àwọn tí ń ṣojú Dáníẹ́lì tàbí ọba náà, bí kò ṣe sí àwọn tí wọ́n tàn ọba náà jẹ.
Ọba sì pàṣẹ, wọ́n sì mú àwọn ọkùnrin wọ̀nyẹn tí wọ́n ti fi ẹ̀sùn kan Dáníẹ́lì wá, wọ́n sì sọ wọ́n sínú ihò àwọn kìnnìún, wọn, àwọn ọmọ wọn, àti àwọn aya wọn; àwọn kìnnìún sì borí wọn, wọ́n sì fọ gbogbo egungun wọn túútúú kí wọ́n tó dé ìsàlẹ̀ ihò náà. Dáníẹ́lì 6:24.
Nínú àkójọpọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, ìjọ ni ó máa ń tan ìjọba jẹ nígbà gbogbo, orí kẹfà náà sì ń tọ́ka sí ẹ̀tàn tí a gbé kalẹ̀ sí ọba. Lẹ́yìn tí Ahabu ti rí ìfihàn agbára Ọlọ́run tó lágbára lórí Òkè Karmeli, Èlíjà mú un la àárín òjò padà lọ sọ́dọ̀ Jésíbẹ́lì. Ahabu kò ní ìdí kankan láti rò pé Jésíbẹ́lì kì yóò ní ìmísí láti inú ẹ̀rí alágbára ti agbára Ọlọ́run, ṣùgbọ́n a ti tan Ahabu jẹ nípa ìkórìíra jíjinlẹ̀ tí ó fìdí múlẹ̀ tí Jésíbẹ́lì ní sí Èlíjà. Ìtàn Èlíjà nínú ìjàkadì rẹ̀ pẹ̀lú Ahabu àti Jésíbẹ́lì tún ṣe àtúnsọ ara rẹ̀ nínú ìtàn Johanu Oníbàtísí (ẹni tí í ṣe Èlíjà), àti Hẹ́rọ́dù àti Hẹ́rọ́díà.
Ní ọjọ́ ìbí rẹ̀, nígbà tí Hẹ́rọ́dù tí ó ti mutí yó ṣèlérí ìdá ààbọ̀ ìjọba rẹ̀ fún Sálómè, (ọmọbìnrin Hẹ́rọ́díà), kò retí pé Hẹ́rọ́díà yóò béèrè orí Jòhánù. Àwọn ọba, yálà Áhábù, Hẹ́rọ́dù tàbí Dáríù, ni a máa ń tàn jẹ nípasẹ̀ obìnrin aláìmọ́ nípasẹ̀ ijó àwọn wòlíì èké Jésíbẹ́lì, tàbí ijó ọmọbìnrin Hẹ́rọ́díà, tàbí àjọṣepọ̀ alágbẹ̀ẹ́mẹ́rin-ún-marún-ún nínú ìtàn Dáníẹ́lì. A tún tan Pílátù jẹ nípasẹ̀ ẹ̀ṣọ́ àlùfáà tí ó bàjẹ́, èyí tí ó ṣojú “ìjọ” àwọn Júù, ìjọ sì jẹ́ àpẹẹrẹ obìnrin.
Ìtànjẹ jẹ́ ànímọ́ kan nínú àwòrán àsọtẹ́lẹ̀, àti pé Islam ti Ègbẹ́ Kẹta ni irọ́ tí a lò láti tan Ìṣọ̀kan Àwọn Orílẹ̀-Èdè jẹ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nípasẹ̀ ìbẹ̀rù. A ti fi “ìtànjẹ” náà àti “irọ́” tí ń mú ìtànjẹ náà wá hàn nínú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run. Ipa Islam, àti ipò pé ìjọ pòòpù di orí kẹjọ nínú àwọn orí méje, ni a ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ara ìhìn-iṣẹ́ tí a ṣí sílẹ̀ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, èyí tí ó jẹ́ Ìfihàn Jésù Kristi. Nítorí náà, fífi ìtànjẹ Dariusi hàn nínú Danieli orí kẹfà jẹ́ ara ìhìn-iṣẹ́ tí ó para pọ̀ jẹ́ ìhìn-iṣẹ́ Igbe Àárín Òru. Ìtànjẹ náà ni èròjà tí ó mú ọgbẹ́ ikú náà lára dá pátápátá, báyìí sì ń jí ìjọ pòòpù dìde gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹjọ àti ti ìkẹyìn. Nínú ìtànjẹ Dariusi, àwọn ààrẹ apẹ̀yìndà méjì àti àwọn ọmọ-aládé ọgọ́rùn-ún méjìdínlógún ni àwọn aṣojú ìfọ̀kànsìn ìpàniláyà ìtànjẹ tí a fi wé Danieli.
Ọgọ́rùn-ún méjìlélógún jẹ́ àmì àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Ọlọ́run ní Pentikosti.
Ní ọjọ́ wọ̀nyẹn ni Pétérù dìde dúró láàrín àwọn ọmọ-ẹ̀yìn, ó sì wí pé, (iye àwọn orúkọ tí ó wà papọ̀ jẹ́ bí ọgọ́rùn-ún méjìdínlógún.) Ìṣe 1:15.
Pẹ́ńtẹ́kọ́sì jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́ Àìkú nígbà tí a fi èdìdì náà lé e lórí, àti pé àwọn ọmọ-aládé mẹ́tàlélógún [120] tí wọ́n tan Dáríúsì jẹ́, jẹ́ ààmì iṣẹ́-àlùfáà èké ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú. A gbé ẹ̀ka méjì àwọn tí ń tan ọba jẹ́ kalẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ààrẹ apẹ̀yìndà méjì àti àwọn ọmọ-aládé apẹ̀yìndà mẹ́tàlélógún [120]. A kà àwọn ààrẹ méjèèjì pọ̀ mọ́ Dáníẹ́lì, ẹni tí í ṣe wòlíì. Àwọn ẹ̀ka méjì tí ń tan Dáríúsì jẹ́ dúró fún ẹgbẹ́ kan ti àwọn wòlíì èké àti ẹgbẹ́ kan ti àwọn àlùfáà tí ìbàjẹ́ ti bà jẹ́.
Ègbé ni fún àwọn olùṣọ́-àgùntàn tí ń pa tí wọ́n sì ń tú àwọn àgùntàn pápá ìjẹko mi ká! ni Olúwa wí. Nítorí náà báyìí ni Olúwa, Ọlọ́run Ísírẹ́lì, wí sí àwọn olùṣọ́-àgùntàn tí ń bọ́ àwọn ènìyàn mi: Ẹ ti tú agbo ẹran mi ká, ẹ sì lé wọn lọ, ẹ kò sì tọ́ wọn wò: kíyèsi i, èmi yóò tọ́ yín wò nítorí ibi iṣẹ́ yín, ni Olúwa wí. Èmi yóò sì kó ìyókù agbo ẹran mi jọ láti gbogbo orílẹ̀-èdè tí mo ti lé wọn sí, èmi yóò sì mú wọn padà sí àwọn ibùso wọn; wọn yóò sì so èso, wọn yóò sì pọ̀ sí i. Èmi yóò sì gbé àwọn olùṣọ́-àgùntàn kalẹ̀ lórí wọn tí yóò bọ́ wọn: wọn kì yóò sì bẹ̀rù mọ́, bẹ́ẹ̀ ni wọn kì yóò fòyà, bẹ́ẹ̀ ni a kì yóò pàdánù ọ̀kan nínú wọn, ni Olúwa wí. Kíyèsi i, ọjọ́ ń bọ̀, ni Olúwa wí, tí èmi yóò jí Dàfídì ní Ẹ̀ka olódodo kan dìde, Ọba kan yóò sì jọba, yóò sì ṣàṣeyọrí, yóò sì ṣe ìdájọ́ àti òdodo ní ilẹ̀ ayé. Ní ọjọ́ rẹ̀ ni a ó gba Júdà là, Ísírẹ́lì yóò sì máa gbé láìléwu: èyí sì ni orúkọ rẹ̀ tí a ó fi máa pè é, OLÚWA ÒDODO WA. Nítorí náà, kíyèsi i, ọjọ́ ń bọ̀, ni Olúwa wí, tí wọn kì yóò tún wí mọ́ pé, Olúwa wàláàyè, ẹni tí ó mú àwọn ọmọ Ísírẹ́lì gòkè láti ilẹ̀ Ejibiti; ṣùgbọ́n pé, Olúwa wàláàyè, ẹni tí ó mú irú-ọmọ ilé Ísírẹ́lì gòkè, tí ó sì darí wọn jáde láti ilẹ̀ àríwá, àti láti gbogbo orílẹ̀-èdè tí mo ti lé wọn sí; wọn yóò sì máa gbé ní ilẹ̀ ara wọn. Ọkàn mi inú mi ti bàjẹ́ nítorí àwọn wòlíì; gbogbo egungun mi ń mì; mo dàbí ènìyàn tí ó ti mutí yó, bí ènìyàn tí ọtí ti borí, nítorí Olúwa, àti nítorí ọ̀rọ̀ ìmímọ́ rẹ̀. Nítorí ilẹ̀ náà kún fún àwọn panṣágà; nítorí ègún ni ilẹ̀ fi ń ṣọ̀fọ̀; àwọn ibi ẹlẹ́wà aginjù sì ti gbẹ, ọ̀nà wọn sì buru, agbára wọn kò sì tọ́. Nítorí wòlíì àti àlùfáà, àwọn méjèèjì jẹ́ aláìmọ́; bẹ́ẹ̀ ni nínú ilé mi ni mo ti rí ìwà-buburu wọn, ni Olúwa wí. Nítorí náà ọ̀nà wọn yóò jẹ́ fún wọn bí ọ̀nà yíyọ nínú òkùnkùn: a ó lé wọn lọ síwájú, wọn yóò sì ṣubú sínú un: nítorí èmi yóò mú ibi wá sórí wọn, àní ọdún ìbẹ̀wò wọn, ni Olúwa wí. Jeremiah 23:1–12.
“ọdún ìbẹ̀wò” Jeremiah jẹ́ ìdájọ́ àwọn apànìyàn-ọ̀rọ̀ tí wọ́n tan Dáríúsì jẹ. Ìdájọ́ àwọn wòlíì èké àti àwọn àlùfáà jẹ́ kókó-ọ̀rọ̀ inú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ àlùfáà tí ó bàjẹ́ ṣe darí jáde, tí wọ́n sì tan àwọn aláṣẹ Róòmù jẹ lòdì sí Kristi, bẹ́ẹ̀ ni ìdìtẹ̀ inú Dáníẹ́lì orí kẹfà ń tọ́ka sí òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ náà gan-an.
Àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ inú orí karùn-ún ìwé Dáníẹ́lì, fi ìdájọ́ ìṣàkóso tí a mú ṣẹ lórí ìwo Olómìnira àti orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà hàn ní àkókò òfin Ọjọ́ Ìsinmi. Ìdájọ́ náà ni Islam ti Ìyọnu kẹta mú ṣẹ, ẹni tí ó ti yọ wọ inú ìjọba náà láti ọ̀nà odi gúúsù tí a kò ṣọ́. Ìlà òfin Ọjọ́ Ìsinmi inú orí kẹta ìwé Dáníẹ́lì, fi àwọn ènìyàn Ọlọ́run tí a gbé sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá fún gbogbo ayé hàn ní àkókò náà gan-an. Orí kẹfà sì ń dojúkọ ìdájọ́ tí a mú ṣẹ lórí àwọn wòlíì èké nínú ìtàn náà gan-an náà.
Ní àkókò òfin Àìkú ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ìwo Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà yẹn ní ìpín méjì: ọ̀kan tí ń gbé Àìkú ga gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìjọsìn, àti èkejì tí ń jẹ́wọ́ lásán pé ó ń gbé Sábáàtì ga gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ìjọsìn. Àwọn ẹlẹgbẹ́ wọn nínú ìwo Republikani ni ẹgbẹ́ Démókíràtì àti ẹgbẹ́ Republikani. Ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú àwọn ìwo apẹ̀yìndà méjèèjì wọ̀nyí ni a ṣàpẹẹrẹ wọn nípasẹ̀ àwọn Sadusi àti Farisi ní àsìkò Kristi. Àwọn ààrẹ apẹ̀yìndà méjì àti àwọn àlùfáà ọgọ́rùn-ún méjìdínlógún nínú ìtan ìtanjẹ Dáríúsì náà pẹ̀lú ń ṣojú àwọn ẹ̀ka méjèèjì ti ìwo apẹ̀yìndà ti Pùròtẹ́sítáǹtì. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ní tòótọ́ wọ́n jẹ́ àwọn aṣáájú òṣèlú ní àkókò tí ìtàn náà ṣẹlẹ̀, ọ̀nà-àyíká àsọtẹ́lẹ̀ náà fi hàn pé agbára ẹ̀sìn apẹ̀yìndà ni ó tan ìpínlẹ̀ jẹ.
Ìtàn náà, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ ní Òkè Kámẹ́lì, fi irú méjì hàn lára àwọn wòlíì èké; àwọn wòlíì Báálì àti àwọn wòlíì igbó náà (Aṣítárótì). Papọ̀, wọ́n jẹ́ àpẹẹrẹ ìdapọ̀ ìjọ àti ìpínlẹ̀, nítorí Báálì jẹ́ òrìṣà akọ, Aṣítárótì sì jẹ́ òrìṣà abo. Ní ìparí, Èlíjà pa àwọn wòlíì èké Òkè Kámẹ́lì run, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ àwọn alájọṣepọ̀ inú Danieli orí kẹfà sínú ihò kìnnìún.
Èlìjá sì wí fún wọn pé, Ẹ mú àwọn wòlíì Bálì; ẹ má jẹ́ kí ẹni kan nínú wọn sá lọ. Wọ́n sì mú wọn; Èlìjá sì mú wọn sọ̀kalẹ̀ lọ sí etí odò Kíṣónì, ó sì pa wọn níbẹ̀. 1 Kings 18:40.
Nínú ìtàn Òkè Kármẹ́lì kan náà, tí Johanu Oníbọmi dúró fún, agbára tí ń tan ènìyàn jẹ ni ọmọbìnrin náà. Àwọn ìtàn méjèèjì náà fi àwọn atanjẹ hàn gẹ́gẹ́ bí àwọn tí ń jó, yálà ní àyíká ẹbọ wọn lórí Òkè Kármẹ́lì, tàbí ní àsè ọjọ́-ìbí Hẹ́rọ́dù tí ó ti mutí yó, níbi tí Sálómè ti ṣe ijó ìtanjẹ rẹ̀. Pẹ̀lú ara wọn, àwọn ìlà méjèèjì náà ń tọ́ka sí àkópọ̀ ìjọ àti ìjọba tí ó di mímúná pátápátá ní òfin Ọjọ́ Àìkú, àti pé àwọn ìjọ apẹ̀yìndà ti Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà ni àwọn ọmọbìnrin Hẹ́rọ́díà, ẹni tí í ṣe Jésíbẹ́lì, tí àwọn méjèèjì sì dúró fún Kátólíìkì. Ọjọ́-ìbí Hẹ́rọ́dù samisi òpin ìjọba kẹfà ti ẹranko ayé, ṣùgbọ́n ní àkókò kan náà ó tún samisi ọjọ́-ìbí ìjọba keje nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì (Àjọ Àwọn Orílẹ̀-Èdè).
Nínú ìlérí náà gan-an sí Salome, Herodu fara mọ́ ọn láti fi ìdájí ìjọba rẹ̀ fún Salome, èyí sì ń fi hàn pé ìjọba keje náà dúró fún àkópọ̀ ìdájí ṣọ́ọ̀ṣì àti ìdájí ìpínlẹ̀. Ìjọba náà bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a fi orí Johanu lé Hẹrodia lọ́wọ́. Nítorí èyí ni a ṣe ń ṣojú ìjọba keje náà nínú Ìfihàn orí kẹtadínlógún gẹ́gẹ́ bí ohun tí ń bá a lọ fún àkókò kúkúrú kan. Ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú ni a ti fi ìṣọ̀kan mẹ́ta náà kalẹ̀, nítorí níbẹ̀ ni àwọn ọba mẹ́wàá fara mọ́ ọn láti fi ìjọba wọn tí yóò pé fún ìgbà díẹ̀ fún ẹranko náà fún “wákàtí” kan. “Wákàtí” kan náà ni “wákàtí” ìpọ́njú òfin Ọjọ́ Àìkú, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, tí ó sì parí nígbà tí Mikẹli dìde.
Àwọn ìwo mẹ́wàá tí o sì rí jẹ́ ọba mẹ́wàá, tí wọn kò tíì gba ìjọba kankan rí; ṣùgbọ́n wọn yóò gba agbára gẹ́gẹ́ bí ọba fún wákàtí kan pẹ̀lú ẹranko náà. Èyí wọ̀nyí ní inú kan náà, wọn yóò sì fi agbára àti ipá wọn fún ẹranko náà. Wọn yóò bá Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà jagun, Ọ̀dọ́-Àgùntàn náà yóò sì ṣẹ́gun wọn: nítorí òun ni Olúwa àwọn olúwa, àti Ọba àwọn ọba: àwọn tí ó sì wà pẹ̀lú rẹ̀ ni a pè, a sì yàn, wọ́n sì jẹ́ olóòtítọ́. Ìfihàn 17:12–14.
Àwọn ọba mẹ́wàá náà, tí Hẹ́rọ́dù ṣojú wọn, fohùn ṣọ̀kan ní ọjọ́ ìbí ìjọba keje láti fi ìdajì ìjọba wọn fún ẹranko náà ní àkókò ìṣòro òfin Ọjọ́-Àìkú, èyí tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “wákàtí kan.” Ní “wákàtí” náà, a kọ ọwọ́ àkọsílẹ̀ náà sórí ògiri Bẹliṣásárì. Ní “wákàtí” náà, a jù Ṣádírákì, Méṣákì àti Àbẹ́dínigò sínú iná ìléru, a sì gbé wọn sókè nínú àwọsánmà gẹ́gẹ́ bí a ti gbé àwọn ẹlẹ́rìí méjì ti Ìfihàn orí kọkànlá. A mú ìṣọ̀kan onírísí-mẹ́ta náà wá sípò nípasẹ̀ ẹ̀tàn tí ẹranko ilẹ̀ ṣe, ẹni tí ó mú iná sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run wá ní ojú àwọn ènìyàn.
Mo sì rí ẹranko mìíràn tí ń gòkè láti inú ilẹ̀ wá; ó sì ní ìwo méjì bí ti ọ̀dọ́-àgùntàn, ó sì ń sọ̀rọ̀ bí ejò ńlá. Ó sì ń lo gbogbo agbára ẹranko àkọ́kọ́ níwájú rẹ̀, ó sì mú kí ilẹ̀ àti àwọn tí ń gbé inú rẹ̀ jọ́sìn fún ẹranko àkọ́kọ́ náà, ẹni tí a mú ọgbẹ́ ikú rẹ̀ láradá. Ó sì ń ṣe iṣẹ́ ìyanu ńlá, títí ó fi mú iná sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run wá sí ilẹ̀ ní ojú àwọn ènìyàn, Ó sì fi àwọn iṣẹ́ ìyanu wọ̀nyí tí ó ní agbára láti ṣe níwájú ẹranko náà tan àwọn tí ń gbé orí ilẹ̀ jẹ; ó ń sọ fún àwọn tí ń gbé orí ilẹ̀ pé kí wọ́n ṣe ère kan fún ẹranko náà, ẹni tí ó ní ọgbẹ́ idà, tí ó sì yè. Ìfihàn 13:11–14.
A ti tan ayé ni a ń tan jẹ, kì í ṣe nítorí àwọn iṣẹ́ ìyanu náà gan-an, bí kò ṣe nítorí “ọ̀nà tí a fi ṣe àwọn iṣẹ́ ìyanu wọ̀nyí” tí a fún un ní agbára láti ṣe. Ọ̀rọ̀ náà, “ọ̀nà tí a fi ṣe àwọn iṣẹ́ ìyanu wọ̀nyí,” jẹ́ gbólóhùn àfikún, ṣùgbọ́n ó fi ìtẹnumọ́ tó tọ́ sórí àwọn iṣẹ́ ìyanu náà, èyí tí ó yẹ kí a fi ìṣọ́ra kíyè sí. Ọ̀nà tí ìhìnrere èké náà (iná láti ọ̀run), fi ń tan ayé jẹ, ṣe pàtàkì kí a mọ̀, nítorí pé nísinsin yìí a wà nínú ìtàn gan-an níbi tí a ti ń fi “ọ̀nà ńlá àgbáyé fún ìkànìyàn” gbé àwọn olùgbé ayé yìí sínú ìfaradàkà, ọ̀nà kan tí àwọn oníṣòwò alágbáyé ti ayé ń ṣàkóso, tí wọ́n sì ń darí padà gẹ́gẹ́ bí wọ́n ṣe fẹ́. Kókó-ọrọ̀ yẹn ni a ó fi sílẹ̀ títí di àwọn àpilẹ̀kọ tó kàn, ṣùgbọ́n ohun tí a kàn ń tọ́ka sí nísinsin yìí ni pé, ìtanjẹ àwọn ààrẹ àti àwọn ọmọ-aládé tí a ṣe sí Dáríúsì, jẹ́ kókó-ọrọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ pàtó kan, tí ó ní ọ̀pọ̀ nǹkan tí ó so pọ̀ mọ́ ara wọn tí ó yẹ kí a mọ̀.
Ìṣọ̀kan onípín-mẹ́ta náà ni a kó jọ nípasẹ̀ ẹ̀tàn ijó onífẹ̀kúfẹ̀ẹ́ Salome níwájú àwọn aláṣẹ ní ayẹyẹ ọjọ́ ìbí Hẹrọdu. Ẹ̀tàn tí a fi lé Pilatu lórí, tí ó ní ìwà onípín-méjì, èyí tí í ṣe ẹ̀sùn pé Kristi ń fa, tí ó sì ń gbé ìdìtẹ̀ sókè sí agbára ìjọba, àti pẹ̀lú pé Ó ń sọ ọ̀rọ̀-òdì sí agbára ẹ̀sìn. Nínú ìtàn náà, àwọn ọ̀tá mẹ́ta wá papọ̀. Agbára Romu (ìjọba), Barabba, Kristi èké kan (wòlíì èké), àti ìjọ Juu alátẹ̀yìnwá (ẹranko náà). Ìjọ alátẹ̀yìnwá náà tan àṣẹ Romu (ìjọba) jẹ, pẹ̀lú ìrò méjì náà ti ìdìtẹ̀ àti ọ̀rọ̀-òdì.
Nígbà tí a bá jí Dáríúsì níkẹyìn sí ìdí tí àwọn olùtànjẹ rẹ̀ fi ṣe ohun tí wọ́n ṣe, a fi agbára mú un láti ju Dáníẹ́lì sínú ihò kìnnìún. Dáníẹ́lì ṣẹ òfin ìjọba nípasẹ̀ ìgbọràn rẹ̀ sí òfin Ọlọ́run. Irọ́ tí wọ́n gbé kalẹ̀ níwájú Dáríúsì ni wọ́n mú ṣẹ nípa gbígbé ìgbéraga Dáríúsì ga, báyìí ni wọ́n sì ṣe dí i lọ́wọ́ láti mọ ìdí tí àwọn olùtànjẹ rẹ̀ fi ṣe ohun tí wọ́n ṣe. Irọ́ àti ẹ̀tàn inú ìtàn Dáníẹ́lì àti ihò kìnnìún, ń fi ìgbọràn sí Ọlọ́run hàn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sùn ọ̀rọ̀-òdì sí Ọlọ́run àti ìṣọ̀tẹ̀; èyí tí ó jẹ́ irú ẹ̀tàn méjì kan náà ti àgbélébùú, àti pé àmì ọ̀nà ti àgbélébùú bá àmì ọ̀nà òfin Ọjọ́ Àìkú mu.
Ìjìyà agbára ẹ̀sìn tó ń tan ènìyàn jẹ jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn kókó-ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, bẹ́ẹ̀ ni òtítọ́ náà pé agbára ẹ̀sìn náà ń tan agbára ìjọba jẹ.
“Àwọn ènìyàn rí i pé a ti tan wọ́n jẹ. Wọ́n fi ẹ̀sùn kan ara wọn pé wọ́n ti darí wọn sínú ìparun; ṣùgbọ́n gbogbo wọn ṣọ̀kan ní fífi ìdálẹ́bi kíkórò wọn jù lọ lé àwọn ìránṣẹ́. Àwọn olùṣọ́-àgùntàn aláìṣòótọ́ ti sọ àsọtẹ́lẹ̀ ohun ìtùnú; wọ́n ti mú àwọn olùgbọ́ wọn sọ òfin Ọlọ́run di asán, àti láti ṣe inúnibíni sí àwọn tí yóò pa á mọ́ ní mímọ́. Ní báyìí, nínú ìbànújẹ́ àìnírètí wọn, àwọn olùkọ́ wọ̀nyí jẹ́wọ́ iṣẹ́ ìtanjẹ wọn níwájú ayé. Ìbínú kún inú ọ̀pọ̀ ènìyàn. ‘A ṣègbé!’ ni wọ́n ń ké, ‘ẹ sì ni ìdí ìparun wa;’ wọ́n sì yíjú sí àwọn olùṣọ́-àgùntàn èké náà. Àwọn kan náà tí wọ́n ti ń yìn wọ́n lọ́lá jù lọ tẹ́lẹ̀ yóò kéde àwọn ègún tí ó bani lẹ́rù jù lọ sí wọn. Àwọn ọwọ́ kan náà tí wọ́n ti fi dé wọ́n ní adé láòrí tẹ́lẹ̀ ni a ó gbé sókè fún ìparun wọn. Àwọn idà tí a pèsè láti fi pa àwọn ènìyàn Ọlọ́run ni a ti ń lò nísinsìnyí láti pa àwọn ọ̀tá wọn run. Ní gbogbo ibi ni ìjà àti ìtàjẹ̀sílẹ̀ wà.” The Great Controversy, 655.
A yíjú sí àwọn aṣáájú ẹ̀sìn lẹ́yìn tí àkókò ìdánwò bá ti parí, nítorí pé àwọn agbo wọn mọ̀ pé a ti tàn wọ́n jẹ́ pẹ̀lú irọ́ kan tí àwọn aṣáájú ẹ̀sìn náà tan kálẹ̀. Àwọn ààrẹ àti àwọn ọmọ-aládé, pẹ̀lú àwọn ìdílé wọn, gbogbo wọn jìyà ìdájọ́ ìsanpadà kan náà nítorí irọ́ tí wọ́n tan kálẹ̀. Nígbà tí Elijah pa àwọn wòlíì èké ní Òkè Kámẹ́lì, ìsanpadà kan náà ni a fi hàn ní “ìṣẹ̀lẹ̀ ilẹ̀ ńlá” inú Ìfihàn orí kọkànlá, nígbà tí a bì “ẹgbẹ̀rún méje” ṣubú.
Ní wákàtí kan náà sì ni ìṣẹ̀lẹ̀ ayé ńlá kan wáyé, ìdá mẹ́wàá kan nínú ìlú náà sì wó lulẹ̀, àti nínú ìṣẹ̀lẹ̀ ayé náà ni a pa ẹgbàájọ ènìyàn méje: àwọn tí ó kù sì bẹ̀rù gidigidi, wọ́n sì fi ògo fún Ọlọ́run ọ̀run. Ìfihàn 11:13.
Nínú ìmúṣẹ ilẹ̀-rírì ńlá Ìyíká Faranse, àwọn ẹgbẹ̀rún méje tí a pa dúró fún ìjọba ọba ilẹ̀ Faransé. Ní “wákàtí” ilẹ̀-rírì ńlá náà, èyí tí í ṣe òfin Ọjọ́ Àìkú, àwọn ẹgbẹ̀rún méje tí a pa dúró fún àwọn Adventist Ọjọ́ Keje tí wọ́n tẹrí ba fún Romu; nítorí àwọn tí wọ́n nìkan lóye ìjẹ́rìí ojúṣe Ìsinmi Ọjọ́-Ìsinmi ọjọ́ keje ni wọ́n gba ààmì ẹranko náà nígbà tí òfin Ọjọ́ Àìkú bá dé.
“Iyípadà ọjọ́ Ìsinmi ni àmì tàbí àpèjúwe àṣẹ ti ìjọ Róòmù. Àwọn tí, ní òye sí ohun tí òfin kẹrin ń béèrè, yàn láti pa ọjọ́ ìsinmi èké mọ́ ní ipò ọjọ́ ìsinmi òtítọ́, nípa bẹ́ẹ̀ ń fi ọlá fún agbára náà nìkan tí ó pa á láṣẹ. Àmì ẹranko náà ni ọjọ́ Ìsinmi papal, èyí tí ayé ti gbà sí ipò ọjọ́ tí Ọlọ́run ti yàn.”
“Ṣùgbọ́n àkókò láti gba àmì ẹranko náà, gẹ́gẹ́ bí a ti yàn án nínú àsọtẹ́lẹ̀, kò tíì dé. Àkókò ìdánwò kò tíì dé. Àwọn Kristẹni tòótọ́ wà nínú gbogbo ìjọ, láìyọ ìbákẹ́gbẹ́ Roman Catholic sílẹ̀. Kò sí ẹni tí a óò dá lẹ́bi títí wọ́n yóò fi ní ìmọ́lẹ̀, tí wọ́n yóò sì rí ojúṣe òfin kẹrin. Ṣùgbọ́n nígbà tí àṣẹ náà bá jáde láti fi ipa mú ìsinmi ọ̀sẹ̀ àròpọ̀, àti nígbà tí igbe ńlá angẹli kẹta bá kìlọ̀ fún ènìyàn nípa jíjọ́sìn ẹranko náà àti àwòrán rẹ̀, ìlà yóò farahàn kedere láàárín èké àti òtítọ́. Nígbà náà ni àwọn tí wọ́n ṣì ń bá a lọ nínú ìrékọjá yóò gba àmì ẹranko náà sí iwájú orí wọn tàbí sí ọwọ́ wọn.
“Pẹ̀lú ìgbésẹ̀ kánkán a ń sún mọ́ àkókò yìí. Nígbà tí àwọn ìjọ Pírótẹ́sítántì yóò darapọ̀ mọ́ agbára ayé láti gbé ẹ̀sìn èké ró, èyí tí àwọn baba ńlá wọn farada inúnibíni tí ó burú jùlọ nítorí ìtakò sí i, nígbà náà ni a ó fi agbára àpapọ̀ ìjọ àti ìpínlẹ̀ mú Sábáàtì póòpùlá lò. Ìyapa orílẹ̀-èdè kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run yóò wà, èyí tí yóò parí nìkan nínú ìparun orílẹ̀-èdè.” Bible Training School, February 2, 1913.
“Ẹgbẹ̀rún méje” tí a ṣubú ní “wákàtí” ìṣẹ̀lẹ̀-ayé ńlá náà, ìyẹn òfin Ọjọ́ Àìkú, ni a tún fi wé “ẹgbẹ̀rún méje” tí wọ́n kọ̀ láti tẹrí ba fún Jésébélì ní àkókò Èlíjà.
Síbẹ̀ mo ti fi ẹgbẹ̀rún méje sílẹ̀ fún ara mi ní Israẹli, gbogbo àwọn eékún tí kò tẹríba fún Baali, àti gbogbo ẹnu tí kò fi ẹnu kò ó. 1 Àwọn Ọba 19:18.
Ìtọ́kasí àkọ́kọ́ sí ẹgbẹ̀rún méje ń tọ́ka sí ẹgbẹ́ àwọn olóòótọ́ kan tí wọ́n kọ̀ láti foríbalẹ̀ fún Jésébẹ́lì, ìtọ́kasí ìkẹyìn sì ń ṣojú fún ìyókù kan tí wọ́n sì foríbalẹ̀ fún Jésébẹ́lì. Nígbà tí ipò póòpù bá ṣẹ́gun ilẹ̀ ògo náà (ẹranko ilẹ̀ ti Ìfihàn orí kẹtàlá), ní àkókò òfin Ọjọ́-Àìkú, a “borí” ẹ̀yà kan, ẹ̀yà mìíràn sì yọ kúrò ní ọwọ́ ìṣàkóso Bábílónì; nítorí nígbà náà ni ìhìn iṣẹ́ láti jáde kúrò ní Bábílónì bẹ̀rẹ̀.
Yóò wọ ilẹ̀ ológo náà pẹ̀lú, a ó sì bì ọ̀pọ̀lọpọ̀ orílẹ̀-èdè ṣubú: ṣùgbọ́n àwọn wọ̀nyí yóò bọ́ kúrò lọ́wọ́ rẹ̀, àní Edomu, àti Moabu, àti ẹni àkọ́kọ́ nínú àwọn ọmọ Ammoni. Dáníẹ́lì 11:41.
Ọ̀rọ̀ náà “àwọn orílẹ̀-èdè” jẹ́ ọ̀rọ̀ tí a fi kún un, nítorí pé kì í ṣe pé a “bọ́ lù” ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ẹni kọ̀ọ̀kan lára àwọn Adventist Ọjọ́ Keje ni a bọ́ lù, nítorí ní àkókò náà àwọn nìkan ni a dì mú pé wọ́n ní ojúṣe sí ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì kẹta. Àwọn wọ̀nyí ni “ọ̀pọ̀,” nítorí pé àwọn ni a pè láti wà láàárín àwọn tí yóò gba èdìdì Ọlọ́run, ṣùgbọ́n wọ́n kọ ìpè náà.
Ó sì wí fún un pé, Ọ̀rẹ́, báwo ni ìwọ ṣe wọlé síbí láìní aṣọ ìgbéyàwó? Ó sì dákẹ́, kò lè fèsì. Nígbà náà ni ọba wí fún àwọn ìránṣẹ́ pé, Ẹ dì í mọ́ ọwọ́ àti ẹsẹ̀, kí ẹ sì gbé e kúrò, kí ẹ sì sọ ọ́ sínú òkùnkùn tí ó wà níta; níbẹ̀ ni ẹkún àti ìpayínkeke yóò wà. Nítorí ọ̀pọ̀ ni a pè, ṣùgbọ́n díẹ̀ ni a yàn. Mátíù 22:12–14.
Ìtanjẹ àwọn ọmọ-aládé àti àwọn ààrẹ nínú Dáníẹ́lì orí kẹfà ń ṣàfihàn ìjìyà agbára ẹ̀sìn tí ń tàn agbára ìjọba jẹ.
Ọba sì pàṣẹ, wọ́n sì mú àwọn ọkùnrin wọ̀nyẹn tí wọ́n fi ẹ̀sùn kàn Dáníẹ́lì wá, wọ́n sì sọ wọ́n sínú ihò àwọn kìnnìún, wọn, àwọn ọmọ wọn, àti àwọn aya wọn; àwọn kìnnìún sì borí wọn, wọ́n sì fọ gbogbo egungun wọn túútúú kí wọ́n tó dé ìsàlẹ̀ ihò náà rárá. Dáníẹ́lì 6:24.
A ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìwé Dáníẹ́lì nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.
Kí ni èmi yóò sì tún sọ mọ́? Nítorí àkókò yóò kùn mí láti sọ nípa Gídíónì, àti Bárákì, àti Sámúsónì, àti Jéftà; nípa Dáfídì pẹ̀lú, àti Samúẹ́lì, àti àwọn wòlíì: àwọn ẹni tí wọ́n nípasẹ̀ ìgbàgbọ́ ṣẹ́gun àwọn ìjọba, ṣiṣẹ́ òdodo, rí àwọn ìlérí gbà, dí ẹnu àwọn kìnnìún. Heberu 11:32, 33.