Ìwé Dáníẹ́lì — Nọ́mbà Márùn-ún-dín-lọ́gbọ̀n

Ní “àkókò òpin,” ní ọdún 1798, a tú ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀, àti ní pàtàkì jùlọ, ìran tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ Odò Ulai. Ìran náà kéde ìbẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ ìwádìí ní October 22, 1844. Ẹsẹ̀ tí ó di ìpìlẹ̀ fún òtítọ́ náà ni Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ẹsẹ̀ kẹrìnlá. William Miller, ojiṣẹ́ tí a yàn láti mọ ìtúsílẹ̀ ìhìn náà, kò lóye ní kíkún gbogbo àwọn òtítọ́ tí ó ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìran náà, ṣùgbọ́n ó ṣẹ iṣẹ́ tí a fi lé e lọ́wọ́.

Bí Miller ṣe bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ nípa ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, ó wá lóye àwọn òfin kan ti ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí a ti dá mọ̀ tí a sì ti fi ìdí wọn múlẹ̀ nínú Bíbélì. Àwọn òfin wọ̀nyí ni a ṣe àkọsílẹ̀ wọn, a sì dá wọn mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Àwọn Òfin Ìtumọ̀ ti William Miller. Àwọn òfin wọ̀nyí ni ìmísí fọwọ́ sí, a sì mọ̀ọ́ wọn gẹ́gẹ́ bí àwọn òfin tí àwọn tí yóò kéde ìbẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ ìṣiṣẹ́ ní òfin Ọjọ́-ìsinmi yóò lò. Miller jẹ́rìí pé ó bẹ̀rẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ nípa Bíbélì láti ìbẹ̀rẹ̀ Bíbélì, ó sì ń tẹ̀síwájú síwájú nìkan bí ó ti ń lóye ohun tí ó ń ronú lé lórí nígbà náà. Láti inú ọ̀nà yìí, ó rọrùn láti rí ìdí tí àsọtẹ́lẹ̀ àkókò àkọ́kọ́ tí Miller dá mọ̀, tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìhìn-iṣẹ́ tí òun yóò dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ṣẹ ní ọdún 1844, fi jẹ́ “àkókò méje” ti Lefitiku ogún-ún lé mẹ́fà.

Ìmísí fi hàn wá pé áńgẹ́lì Gébéríẹ̀lì, pẹ̀lú àwọn áńgẹ́lì mímọ́ mìíràn, darí ọkàn Mílà, gẹ́gẹ́ bí Gébéríẹ̀lì ti darí ọkàn Dáníẹ́lì, Jòhánù olùfihàn, àti gbogbo àwọn wòlíì Bíbélì, nítorí a ti fi iṣẹ́ tí Sátánì pàdánù lé Gébéríẹ̀lì lọ́wọ́. Iṣẹ́ Gébéríẹ̀lì ni a ṣàpẹẹrẹ nínú orúkọ àkọ́kọ́ Sátánì, Lúsífà, èyí tí ó túmọ̀ sí amúmọ́lẹ̀. Gébéríẹ̀lì mú ìmọ́lẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ wá fún Mílà, àti nínú ìgbọràn sí ìmọ́lẹ̀ náà, ó gbé ìhìnrere náà kalẹ̀ tí ó kéde ṣíṣí ìdájọ́ àyẹ̀wò ní October 22, 1844.

Ìmọ̀ tó wá lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ jẹ́ kí àwọn tí wọ́n fẹ́ lóye iṣẹ́ William Miller lè mọ̀ pé a fi àwọn ìfìmọ̀ kan fún un sí ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí wọ́n di àwọn kókó pàtàkì fún iṣẹ́ rẹ̀ ti kíkó ìhìn ìdájọ́ tí ń súnmọ́ jọ. Ọ̀kan nínú àwọn kókó wọ̀nyí ni ìmọ̀ rẹ̀ pé ọjọ́ kan dúró fún ọdún kan nínú ìmúlò àsọtẹ́lẹ̀. Òmíràn sì ni ìṣètò àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó lò láti fi gbé kalẹ̀ kí ó sì mú àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ṣàwárí bá ara wọn mu. Ìṣètò náà dá lórí agbára Sátánì méjì tí ó mú ìsọdahoro wá sórí àwọn ènìyàn Ọlọ́run àti ibi mímọ́ Ọlọ́run. Gbogbo àwọn ìṣàwárí Miller ni a gbé kalẹ̀ lórí ìṣètò àsọtẹ́lẹ̀ náà tí ó ṣojú ìtàn ẹ̀sìn abọ̀rìṣà tí ẹ̀sìn póòpù tẹ̀ lé, tí wọ́n sì tẹ ibi mímọ́ Ọlọ́run àti àwọn ènìyàn Ọlọ́run mọ́lẹ̀ ní àtẹ̀yìnwá láti ìgbà Ísírẹ́lì àtijọ́ títí dé Ìpadàbọ̀ Kejì ti Kristi.

Ètò àsọtẹ́lẹ̀ yẹn jẹ́ kí ó lè dá gbogbo òtítọ́ tí ó ṣe pàtàkì láti fi múlẹ̀ October 22, 1844, gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀ ìdájọ́ náà mọ̀ ní pípé. Ṣùgbọ́n òtítọ́ náà ní ààlà, nítorí kò lè rí agbára inúnibíni kẹta tí ó tẹ̀ lé ẹ̀sìn abọ̀rìṣà àti ẹ̀sìn póòpù nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀. Kò ṣe dandan fún un láti rí òtítọ́ náà, nítorí iṣẹ́ rẹ̀ ni láti kéde October 22, 1844, àti pé ìmọ́lẹ̀ nípa agbára inúnibíni kẹta yóò tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ lẹ́yìn ọjọ́ náà.

Ní ìbámu pẹ̀lú bí ó ti ń mú àwọn ìmọ̀ ìsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ wà ní ìṣọ̀kan lórí àtòkọ àwọn agbára apanirun méjì—Romu kèfèrí, lẹ́yìn náà Romu póòpù—ni ìmọ̀ rẹ̀ pé ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “ìgbà gbogbo,” nínú ìwé Dáníẹ́lì, jẹ́ ààmì kèfèrí, tàbí, Romu kèfèrí. Ọ̀rọ̀ náà “tamid” tí a túmọ̀ sí “ìgbà gbogbo” ni Dáníẹ́lì lò ní ìgbà márùn-ún. Ní gbogbo ìgbà ni a máa ń lò ó ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ààmì kan tí Miller lóye rẹ̀ ní tòótọ́ gẹ́gẹ́ bí aṣojú ẹ̀sìn póòpù. Ààmì ẹ̀sìn póòpù tí ó máa ń farahàn ní ìsopọ̀ pẹ̀lú “ìgbà gbogbo,” ni a ṣàfihàn pẹ̀lú ààmì méjì. Ní ọ̀nà èyíkéyìí, àwọn ààmì méjèèjì ti agbára póòpù náà, jẹ́ ìdánimọ̀ ẹ̀sìn póòpù; síbẹ̀síbẹ̀, nígbà tí Dáníẹ́lì lò ọ̀rọ̀ “tamid” tí a túmọ̀ sí “ìgbà gbogbo,” a máa ń lò ó ní ìbámu pẹ̀lú, àti níwájú, ààmì ẹ̀sìn póòpù náà ní gbogbo ìgbà. Ìmọ̀ Miller nípa “ìgbà gbogbo,” nínú ìwé Dáníẹ́lì, di ìpìlẹ̀ àtòkọ tí ó rí, tí a gbé kalẹ̀ lórí àwọn agbára apanirun méjì: kèfèrí, lẹ́yìn náà póòpù. Ìdánimọ̀ Miller nípa “ìgbà gbogbo,” gẹ́gẹ́ bí kèfèrí nínú ìwé Dáníẹ́lì, ni a ti pinnu láti di àríyànjiyàn ńlá kan láàárín Ìjọ́ Adventist, bẹ̀rẹ̀ láti ìran kejì Adventism, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1888.

Òtítọ́ àsọtẹ́lẹ̀ àkọ́kọ́ tí Miller ṣàwárí, tí ó jẹ́ apá kan nínú òye ọjọ́ October 22, 1844, ni “àkókò méje,” ti Lefitiku ogún-mẹ́fà, ó sì jẹ́ àkọ́kọ́ nínú àwọn òtítọ́ tí Miller ti fi idi múlẹ̀ tí a kọ̀ sílẹ̀ ní ọdún 1863. Ìkọ̀sílẹ̀ yẹn bẹ̀rẹ̀ ìran àkọ́kọ́ ti Adventism, nígbà tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í rìn ká ní aginjù Laodicea. Ìran kejì bẹ̀rẹ̀ ní Àpéjọ Gbogbogbò Minneapolis ní ọdún 1888, àti lẹ́yìn ìṣọ̀tẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ níbẹ̀, iṣẹ́ Sátánì ti kíkọ ìdánimọ̀ tí Miller fi “ìgbà gbogbo” hàn gẹ́gẹ́ bí keferi bẹ̀rẹ̀ ní ọdún 1901. Òye tó tọ́ nípa “ìgbà gbogbo,” kò tíì fi pátápátá sí apá kan títí lẹ́yìn ikú wòlíì obìnrin náà, ẹni tí ó ti fi hàn pé èrò tí a ń gbéga kalẹ̀ ní ìtakò sí ojú ìwòye tó tọ́ ti Miller nípa “ìgbà gbogbo,” ni “àwọn áńgẹ́lì tí a lé kúrò ní ọ̀run” ti fi ránṣẹ́. Ìkọ̀sílẹ̀ pípé waye ní ìran kẹta ní àyíká ọdún 1931. Ìran kẹta ti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìtẹ̀jáde ìwé tí W. W. Prescott kọ, tí àkọlé rẹ̀ jẹ́, The Doctrine of Christ, díẹ̀ lẹ́yìn Àpéjọ Bíbélì 1919. Ní ọdún 1919, ìran kẹta bẹ̀rẹ̀, ó sì tẹ̀síwájú títí di ìtẹ̀jáde ìwé náà, Questions on Doctrine ní ọdún 1957.

Lẹ́yìn tí a ti fi iṣẹ́ Miller múlẹ̀, tí a sì ti jẹ́ kó hàn gbangba lórí tábìlì méjèèjì ti Hábákúkù (àwọn àwòrán àtẹ̀jáde aṣáájú-ọ̀nà ọdún 1843 àti 1850), nígbà náà ni Olúwa bẹ̀rẹ̀ sí í tú òtítọ́ náà sílẹ̀ pé agbára ìparun mìíràn wà, ìyẹn ẹ̀kẹta, tí yóò tẹ̀lé ẹ̀sìn kèfèrí àti ẹ̀sìn póòpù, tí yóò sì tún ṣe inúnibíni sí àwọn ènìyàn Ọlọ́run.

Miller kò lè rí agbára inúnibíni kẹta náà, àti nítorí èyí ni ètò ìtòlẹ́sẹẹsẹ rẹ̀ kò fi pé, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó bá iṣẹ́ rẹ̀ mu pátápátá láti mú un ṣẹ. Sister White fi hàn pé Miller ni ońṣẹ́ tí Ọlọ́run yàn, pé a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ Elijah àti John the Baptist nínú iṣẹ́ rẹ̀, àti nípasẹ̀ Elisha nínú ìpè rẹ̀ sí iṣẹ́ rẹ̀, àti nípasẹ̀ Moses nínú ikú rẹ̀. Díẹ̀ nínú ìtàn mímọ́ ni wọ́n ti mú kí àlàyé bẹ́ẹ̀ wáyé tí ó ń fi hàn pé àwọn áńgẹ́lì ń dúró létí ibojì wọn láti jí wọn dìde, ṣùgbọ́n irú àlàyé bẹ́ẹ̀ ni ti Miller. Òtítọ́ náà pé iṣẹ́ rẹ̀ ní ààlà nípasẹ̀ ìtàn-ìgbà tí a gbé e dìde nínú rẹ̀, kì í ṣe ọ̀rọ̀ ẹ̀gàn sí Miller, bí kò ṣe ohun pàtàkì tí a gbọ́dọ̀ mọ̀, bí a bá fẹ́ ka iṣẹ́ rẹ̀ sí nínú ìmọ́lẹ̀ òtítọ́ ti Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run.

A fi ìtọ́sọ́nà pàtó, ti áńgẹ́lì, fún Miller tí ó jẹ́ kí ó lè kọ ìlànà àsọtẹ́lẹ̀ kan tí a dá lórí agbára méjì tí ń sọ di ahoro—keferi lẹ́yìn náà sì ni ìjọ póòpù. Nítorí èyí, àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí ó tọ́ka sí ìtàn lẹ́yìn ìparun tí àwọn agbára méjèèjì wọ̀nyẹn mú ṣẹ ni Miller kò lóye dáadáa. Síbẹ̀, kò sí ọ̀kan nínú àwọn àìlóye wọ̀nyẹn tí ó wọ inú àwọn tábìlì mímọ́ méjì ti Habakkuk, níbi tí a ti ṣàfihàn ní àwòrán àwọn ìpìlẹ̀ tí a gbé kalẹ̀ nípasẹ̀ iṣẹ́ Miller. Èyí ni ìdí tí ìmísí fi lè kọ nípa chátì 1843 pé ọwọ́ Olúwa ló darí rẹ̀.

Àwọn òtítọ́ tí Miller kó jọ nípasẹ̀ ìtọ́sọ́nà àwọn áńgẹ́lì ni Olúwa ṣamọ̀nà fún, àti nínú ìfọwọ́sí àtẹ náà ti 1843, ìmísí fi kún un pé òye Miller pé “ojoojúmọ́” náà dúró fún ẹ̀sìn kèfèrí jẹ́ òtítọ́. Ní ìgbà márùn-ún ni ọ̀rọ̀ Hébérù náà “tamid,” tí a túmọ̀ sí “ojoojúmọ́,” ti farahàn nínú ìwé Dáníẹ́lì, ó sì máa ń ṣàpẹẹrẹ ìbáṣepọ̀ láàárín agbára ìparun méjèèjì ti ẹ̀sìn kèfèrí, tí ìjọpópó sì tẹ̀ lé e.

Ìmọ̀ye Miller nípa “ìṣẹ́ ojoojúmọ́,” gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ẹ̀sìn abọ̀rìṣà, ṣe pàtàkì pátápátá nínú àgbékalẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó lò, nítorí ìbáṣepọ̀ àtẹ̀léyìnwá ti ẹ̀sìn abọ̀rìṣà tí ó tẹ̀lé pápásì di ìpìlẹ̀ ìtọ́kasí rẹ̀ nínú ìmúbá gbogbo àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a mú un lóye mu.

Ní “àkókò ìgbẹ̀yìn,” ní ọdún 1798, a tú ìwé Dáníẹ́lì sílẹ̀, àti pé ẹsẹ̀ pàtàkì tí Ìyá White dá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí “òpó àárín gbùngbùn” àti “ìpìlẹ̀” ìṣísẹ̀ advent ni Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ẹsẹ̀ kẹrìnlá.

Ẹsẹ̀ kẹrìnlá ni ìdáhùn sí ẹsẹ̀ kẹtàlá, ìdáhùn náà sì jẹ́ aláìní ìtumọ̀ láìsí àyíká ọ̀rọ̀ ìbéèrè náà.

Àwọn ẹsẹ méjèèjì wọ̀nyí ni àmì ìṣàpẹẹrẹ ìmúgbòòrò ìmọ̀ tí a mú jáde nígbà tí a tú èdìdì ìwé Dáníẹ́lì ní “àkókò ìkẹyìn,” ní ọdún 1798. Ẹsẹ kẹtàlá ṣe ìdánimọ̀ àwọn agbára ìparun méjì tí Mílà fi dá àwòkọ́ṣe àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ kalẹ̀. Mílà ṣe ìdánimọ̀ “ìrúbọ ojoojúmọ́,” nínú ẹsẹ kẹtàlá, gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sìn kèfèrí, àti “ìrékọjá ìdahoro” gẹ́gẹ́ bí ẹ̀sìn póòpù. Ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ pé àwòkọ́ṣe àsọtẹ́lẹ̀ tí àwọn áńgẹ́lì darí Mílà láti mọ̀ ni a ṣe ìdánimọ̀ rẹ̀ nínú àwọn ẹsẹ méjèèjì tí ń ṣojú ìmúgbòòrò ìmọ̀ tí ó wọ inú ìtàn ní ọdún 1798. Síbẹ̀, a kò fi fún Mílà láti rí agbára tí yóò tẹ̀lé e láti wá sórí pẹpẹ àsọtẹ́lẹ̀ kí ó sì ṣe inúnibíni sí àwọn ènìyàn Ọlọ́run.

Ailágbára Miller láti rí agbára kẹta náà mú un dé àwọn ìpinnu tí ó ṣáìtọ́ pátápátá. Miller dá ẹranko inú òkun ti Ìfihàn orí kẹtàlá mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Romu kèfèrí, ó sì dá ẹranko ilẹ̀ náà mọ̀ gẹ́gẹ́ bí Romu póòpù. Ìlò tí ó ṣe nípa Ìfihàn orí kẹtàdínlógún náà náà ní àbùkù, nítorí ailágbára rẹ̀ láti rí ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ tí ó gùn kọjá agbára ìparun kejì ti ìjọba póòpù. Nítorí èyí, nígbà tí Miller dá agbára Romu mọ̀ nínú àsọtẹ́lẹ̀ Dáníẹ́lì, ó ka wọn sí agbára kan ṣoṣo tí ó wá ní ìpele méjì. Èyí jẹ́, ó sì ṣì jẹ́, ìlò tí ó péye; ṣùgbọ́n ó dí í lọ́wọ́ láti lóye àwọn ìjọba inú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì gẹ́gẹ́ bí ohunkóhun tí ó gùn kọjá ìjọba kẹrin tí Romu ṣojú fún. Ó rí i, ó sì dá a mọ̀ pé ìjọba kẹrin Romu ní ìpele méjì, tí a ṣàpẹẹrẹ wọn gẹ́gẹ́ bí Romu kèfèrí àti Romu póòpù, ṣùgbọ́n kò lè rí i pé Romu póòpù náà sì jẹ́ ìjọba karùn-ún pẹ̀lú, èyí tí ìjọba kẹfà yóò tẹ̀ lé.

Nínú orí kejì ti Dáníẹ́lì, àwọn Mílàráìtì darapọ̀ àwọn èròjà ìjọba karùn-ún ti àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì pọ̀ mọ́ ìjọba kẹrin. Ní ìpele ìpilẹ̀, ìlò wọn jẹ́ òótọ́, ṣùgbọ́n kò pé; nítorí ìtọ́kasí àkọ́kọ́ ti àwọn ìjọba àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì gbọ́dọ̀ bá ìtọ́kasí ìkẹyìn ti àwọn ìjọba àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì mu, nítorí Jésù, gẹ́gẹ́ bí Alfa àti Omega, máa ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ṣàpèjúwe òpin nígbà gbogbo. Àìlera láti rí ìyàtọ̀ láàárín àwọn ìjọba méjì tí ń tẹ̀ lé ara wọn mú kí ó ṣe aláìṣeéṣe fún Miller láti mọ̀ pé Ìfihàn orí kejìlá ń dá ẹ̀sìn keferi (dragoni) mọ̀, àti ẹranko inú òkun ti Ìfihàn orí kẹtàlá, gẹ́gẹ́ bí ìjọba Páápà (ẹranko náà), àti ẹranko ilẹ̀ ayé ti Ìfihàn orí kẹtàlá gẹ́gẹ́ bí Pùrótẹ́sítáǹtì tí ó ti ṣọ̀tẹ̀ (wòlíì èké).

Miller kò lè rí dragoni náà, ẹranko náà àti wòlíì èké náà gẹ́gẹ́ bí ìjọba mẹ́ta tí ó tẹ̀lé ara wọn nínú Ìfihàn orí kejìlá àti kẹtàlá, nítorí náà a fi ipá mú un, nípasẹ̀ ọgbọ́n ìmòye àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀, láti gbà pé àwọn orí méjèèjì náà kì í ṣe àfihàn tí ó tẹ̀lé ara rẹ̀ ti agbára mẹ́ta tí ń darí ayé lọ sí Amágẹdónì. Ìmọ́lẹ̀ tí a fún Miller ni ìmọ́lẹ̀ pípé fún ìran rẹ̀, a sì fi ìmọ́lẹ̀ náà dán ìran rẹ̀ wò.

Ìmọ́lẹ̀ àwọn agbára mẹ́ta tí ń mú ìdahoro wá (dragoni, ẹranko náà, àti wòlíì èké), ni a fi fún Future for America ní “àkókò òpin,” ní ọdún 1989. Àyọkà Dáníẹ́lì tí a tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ pẹ̀lú ìṣubú Soviet Union nínú ìmúṣẹ Dáníẹ́lì orí kọkànlá, ẹsẹ̀ ogójì, ni ó jẹ́ ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì kẹta, nígbà tí a ti fi ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì kìíní fún Miller. Àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn Dáníẹ́lì 11, ni a rí gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ àti ọ̀pá àárín ìṣísẹ̀ Future for America, àti ẹsẹ̀ ogójì, nínú Dáníẹ́lì orí kọkànlá, ṣe àkótán ìmọ́lẹ̀ náà, gẹ́gẹ́ bí ẹsẹ̀ kẹtàlá àti kẹrìnlá, nínú Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ṣe àkótán ìmọ́lẹ̀ tí a tú ìdì rẹ̀ sílẹ̀ nínú ìṣísẹ̀ Millerite.

Ẹsẹ náà ń tọ́ka sí ogun kan tí ó bẹ̀rẹ̀ ní “àkókò òpin” ní ọdún 1798, láàárín ọba gúúsù àti ọba àríwá. Ọba gúúsù dúró fún France aláìgbàgbọ́ nínú Ọlọ́run, èyí tí ó fi ọgbẹ́ ikú náà lù ú sí ipò póòpù ní ọdún náà gan-an. Ipò póòpù ni a dúró fún níbẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọba àríwá. France, ní ti àsọtẹ́lẹ̀, ní ọdún 1798, jẹ́ ìdá kan nínú mẹ́wàá àwọn ìjọba mẹ́wàá inú Danieli orí keje. Àwọn ìjọba mẹ́wàá wọ̀nyí dúró fún Rome keferi, Rome keferi sì dúró fún dragoni náà. Ipò póòpù (ọba àríwá) dúró fún ẹranko náà. Ẹsẹ náà ń fi hàn pé ọba àríwá (ipò póòpù), ẹni tí a ti fi ọgbẹ́ ikú rẹ̀ fún un ní ìbẹ̀rẹ̀ ẹsẹ náà, yóò wá gbẹ̀san níkẹyìn sí ọba gúúsù (ọba àìgbàgbọ́ nínú Ọlọ́run). Nígbà tí ipò póòpù gbẹ̀san, ọba àìgbàgbọ́ nínú Ọlọ́run ti kúrò ní orílẹ̀-èdè France, ó sì ti lọ sí àjọṣepọ̀ Soviet Union. France jẹ́ orílẹ̀-èdè kan ṣoṣo, ṣùgbọ́n nígbà tí ipò póòpù gbẹ̀san sí ọba gúúsù nínú ẹsẹ náà, a tọ́ka sí ọba gúúsù gẹ́gẹ́ bí “àwọn orílẹ̀-èdè,” gẹ́gẹ́ bí Soviet Union àtijọ́ náà ṣe rí.

Nígbà tí ọba àríwá (ìjọ́ pàápà) sì gbẹ̀san, ó mú “àwọn kẹ̀kẹ́-ogun,” “àwọn ẹlẹ́ṣin” àti “ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọkọ̀ ojú omi” wá pẹ̀lú rẹ̀. Àwọn kẹ̀kẹ́-ogun àti ẹlẹ́ṣin jẹ́ àmì agbára ológun, ọkọ̀ ojú omi sì jẹ́ àmì agbára ọrọ̀-ajé. Agbára tí ó dá àjọṣepọ̀ aláìmọ́ kan pẹ̀lú ìjọ́ pàápà sílẹ̀ fún ète láti mú Soviet Union ṣubú ni Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, àti pé agbára méjì Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà nínú Ìfihàn orí kẹtàlá ni a fi hàn gẹ́gẹ́ bí agbára rẹ̀ láti fi ipa ohun ìjà àti ipa ọrọ̀-ajé mú ayé gba àmì àṣẹ ìjọ́ pàápà. A óò kọ àwọn ènìyàn láti rà tàbí tà láìní àmì náà, lẹ́yìn náà sí i, láìní àmì náà, a óò pa àwọn ènìyàn.

Ẹsẹ̀ ogójì fi hàn ní tààrà pé dragoni náà (ọba gúúsù), ẹranko náà (ìjọ-pápà) àti wòlíì èké náà (Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà). Ẹsẹ̀ ìpilẹ̀ fún “àkókò òpin” ní ọdún 1989, ń tọ́ka sí agbára mẹ́ta tí ń mú ìdahoro wá, tí wọ́n sì ń darí ayé lọ sí Armagedoni, gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹsẹ̀ ìpilẹ̀ ìṣípò Millerite ṣe tọ́ka sí agbára méjì tí ń mú ìdahoro wá, ti ìbọ̀rìṣà tẹ̀ lé e, lẹ́yìn náà ti ẹ̀sìn pàápà.

Ẹsẹ náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ogun láàárín ọba gúúsù àti ọba àríwá. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ẹsẹ náà (1798), ọba gúúsù ni ó borí, ṣùgbọ́n nínú ẹsẹ náà, ọba àríwá ń gbẹ̀san, ó sì ṣẹ́gun ọba gúúsù. Ìbẹ̀rẹ̀ ẹsẹ náà samisi ogun láàárín ọba àríwá àti ọba gúúsù, àti ní ìparí ìránṣẹ́ tí ó wà nínú ẹsẹ náà, ogun kan náà láàárín àwọn ọba àríwá àti gúúsù ni a tún fi hàn, ṣùgbọ́n pẹ̀lú àbájáde tí ó yàtọ̀ sí èyí àkọ́kọ́. Ìbẹ̀rẹ̀ náà samisi “àkókò òpin” ní ọdún 1798, àti ogun ìparí náà sì samisi “àkókò òpin” ní ọdún 1989. Ẹsẹ náà ní inú ẹ̀rí tí a kọ sínú rẹ̀ ni ààmì Alpha àti Omega, ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin.

Ìtàn gidi ti ẹsẹ náà ń bá a lọ lẹ́yìn ìṣubú Soviet Union ní ọdún 1989, títí dé òfin ọjọ́ Àìkú ti ẹsẹ kọkànlélógójì. Ní òfin ọjọ́ Àìkú náà ni ìṣọ̀kan alákọ̀ọ́rẹ mẹ́ta ti Babiloni òde-òní ti mú wá sí ìmúṣẹ̀ nípasẹ̀ ọ̀wọ́ ìṣẹ̀lẹ̀ kíákíá kan. Nítorí náà, ẹsẹ ogójì bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a fi ọgbẹ́ ikú náà lé e lórí ní ọdún 1798, tí a sì gbàgbé àgbèrè Tire. Ìtàn tí ẹsẹ náà ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ parí pátápátá ní òfin ọjọ́ Àìkú ti ẹsẹ kọkànlélógójì, níbi tí a ti mú ọgbẹ́ ikú náà láradá, tí a sì rántí àgbèrè Tire. Àmì ìdánimọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin náà ni a kọ kì í ṣe lórí ọ̀rọ̀ inú ẹsẹ náà nìkan, ṣùgbọ́n pẹ̀lú lórí gbogbo ìtàn pípé tí ẹsẹ náà ṣàfihàn. Ẹsẹ náà ń tọ́ka sí àgbékalẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí kò dá lórí ìbọ̀rìṣà nìkan (dragoni) àti ẹ̀sìn póòpù (ẹranko náà), ṣùgbọ́n ó ń fi ìṣètò àwọn agbára ìparun mẹ́ta hàn, àwọn tí wọ́n ń darí ayé lọ sí Amágẹdọni.

Ilànà àsọtẹ́lẹ̀ Miller kéde dídé ìdájọ́ àyẹ̀wò Ọlọ́run, àti ilànà àsọtẹ́lẹ̀ Future for America kéde dídé ìdájọ́ ìmúṣẹ́ Ọlọ́run. Ní “àkókò òpin” ní ọdún 1989, ìlànà ìdánwò àti ìwẹ̀nùmọ́ ní ìgbésẹ̀ mẹ́ta bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a tú ìdìmọ́ àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn Danieli mọ́kànlá sílẹ̀ nígbà ìṣubú Soviet Union. Ìyàtọ̀ pé Miller rí kèfèrí àti ẹ̀sìn póòpù nìkan, tí kò sì rí Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà, gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí a yé dáadáa kí a lè lóye ìran Odò Ulai tí a tú ìdìmọ́ rẹ̀ sílẹ̀ ní ọdún 1798.

A ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú àyẹ̀wò yẹn nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.