Jehoiakimu ni ẹni àkọ́kọ́ nínú àwọn ọba mẹ́ta ìkẹyìn Juda, àti nígbà tí àwọn ará Bábílónì ṣẹ́gun rẹ̀ ni ọdún àádọ́rin ìrùsì fún ìjọba gúúsù bẹ̀rẹ̀. Àwọn ọdún àádọ́rin wọ̀nyí ń fi àkókò náà hàn tí Bábílónì, ìjọba àkọ́kọ́ nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, yóò fi jọba. Nínú Isaiah orí kẹtàlélógún, a óò gbàgbé alágbèrè Taya fún ọdún àádọ́rin àfihàn, tí a fi ìsọtẹ́lẹ̀ sọ̀rọ̀ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ ọba kan. Nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ọba jẹ́ ìjọba kan, àti àwọn ọjọ́ ti ìjọba kan ṣoṣo nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì tí ó tó ọdún àádọ́rin ni Bábílónì.

Ní àkókò ìtàn yẹn, a ó gbàgbé àgbèrè Tírè, ẹni tí ó dúró fún ìṣọ́ọ̀ṣì papacy. Ní òpin àádọ́rin ọdún àmì-ẹ̀rí náà, a ó rántí rẹ̀, yóò sì jáde lọ ṣe àgbèrè pẹ̀lú gbogbo àwọn ìjọba ayé. Àgbèrè ti ẹ̀mí jẹ́ ìbáṣepọ̀ àìlófin tí ó jẹ́ àpapọ̀ ìjọ àti ìpínlẹ̀. Ní òpin àádọ́rin ọdún àmì-ẹ̀rí náà, ìṣọ́ọ̀ṣì papacy yóò wọ inú ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Àjọ Àwọn Orílẹ̀-Èdè, tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ gbogbo àwọn ọba tí àgbèrè Tírè bá ṣe àgbèrè pẹ̀lú ní òpin àádọ́rin ọdún àmì-ẹ̀rí náà. Ìjọba tí ń ṣàkóso ní àkókò àádọ́rin ọdún àmì-ẹ̀rí náà ni Orílẹ̀-Èdè Amẹ́ríkà, ẹranko ayé tí ó ní ìwo méjì.

Dáníẹ́lì orí kìíní títí dé karùn-ún ṣàlàyé ìtàn ọdún àádọ́rin Bábílónì, nítorí náà àwọn orí wọ̀nyí ń ṣojú ìtàn àwọn ìwo méjèèjì ti ẹranko ayé. Orí kẹrin àti karùn-ún ń tọ́ka sí ọba àkọ́kọ́ àti ọba ìkẹyìn Bábílónì, àti pé papọ̀, àwọn orí méjèèjì wọ̀nyí ń tọ́ka sí ìtàn ẹranko ayé àti àwọn ìwo rẹ̀ méjèèjì. Ìdájọ́ àwọn ìwo méjèèjì náà, àti ti ẹranko ayé fúnra rẹ̀, ni a ṣojú rẹ̀ nípa ìdájọ́ ọba àkọ́kọ́ àti ọba ìkẹyìn. Ìdájọ́ Nebukadinésárì jẹ́ ì lékúrò fún “àkókò méje,” nígbà tí ó ń gbé bí ẹranko igbó fún ẹgbẹ̀rún méjì, ọgọ́rùn-ún márùn-ún, àti ogún ọjọ́ lórí koríko àti ìrì. Ìdájọ́ Bélṣásárì ni a kọ sórí ògiri, a sì fi í dọ́gba pẹ̀lú nọ́mbà ẹgbẹ̀rún méjì, ọgọ́rùn-ún márùn-ún, àti ogún, nípa bẹ́ẹ̀ ń fi hàn pé ìdájọ́ ẹranko ayé àti àwọn ìwo rẹ̀ méjèèjì ni a ṣojú rẹ̀ nípa “àkókò méje” ti Lefitíkù mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n. Èyí dá lórí ẹ̀rí àwọn ọba méjì, àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì náà sì ń ṣojú àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn.

“Ìgbà méje” ni òkúta ìkọ̀sẹ̀ fún Adventism, nítorí náà a kò lè mọ̀ ọ́n, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wà níbẹ̀ ní kedere—fún àwọn tí ó fẹ́ rí i. Ó jẹ́ ààmì ìdájọ́ orílẹ̀-èdè náà (Bábílónì) tí ó jọba fún ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún-lẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n, àti ààmì ìdájọ́ fún ìjọba tí ń jọba fún ọdún àpẹẹrẹ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún-lẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n. Nígbà tí William Miller gbé ìmọ̀ rẹ̀ kalẹ̀ nípa “ìgbà méje” inú Lefitiku ogún-ún-ọdún mẹ́fà, ó lo ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dún márùn-ún àti ogún ọjọ́ Nebukadinésárì tí ó gbé gẹ́gẹ́ bí ẹranko nínú Dáníẹ́lì orí kẹrin gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ẹlẹ́rìí àsọtẹ́lẹ̀ láti fi gbé “ìgbà méje” Lefitiku ogún-ún-ọdún mẹ́fà ró. “Ìgbà méje” náà ni òkúta ìpìlẹ̀ àti òkúta òkè pẹ̀lú nínú Sekaráyà orí kẹrin. Jésù, Sister White, Isaiah àti Peteru sọ ọ́ di òkúta tí ó di orí igun ilé. Ó jẹ́ ẹ̀kọ́ tí ń dé adé nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ní ìpilẹ̀ rẹ̀ a kò fi ojú rí i láàárín àwọn tí ń jẹ́wọ́ pé àwọn ni àwọn ojiṣẹ́ angẹli kẹta.

Bí a ṣe ń bẹ̀rẹ̀ sí í ronú lórí àwọn orí mẹ́fà àkọ́kọ́ ti ìwé Dáníẹ́lì, ó ṣe pàtàkì láti mọ̀ pé láti ìbẹ̀rẹ̀ pátápátá ni a ti fi “àwọn àkókò méje” náà hàn gbangba. Nígbà tí Bábílónì ṣẹ́gun Jehoiakimu, ìgbèkùn ọdún ãdọ́rin bẹ̀rẹ̀. Ìwé Kíróníkà ṣàlàyé ìdí tí a fi kó wọn lọ sí ìgbèkùn fún ọdún ãdọ́rin.

Sedekiah jẹ́ ọmọ ọdún mọ́kànlélógún nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í jọba, ó sì jọba ọdún mọ́kànlá ní Jerusalẹmu. Ó sì ṣe èyí tí ó burú ní ojú Olúwa Ọlọ́run rẹ̀, kò sì rẹ ara rẹ̀ sílẹ̀ níwájú Jeremiah wolii, ẹni tí ó ń sọ̀rọ̀ láti ẹnu Olúwa. Ó sì tún ṣọ̀tẹ̀ sí ọba Nebukadnessari, ẹni tí ó ti mú un búra ní orúkọ Ọlọ́run; ṣùgbọ́n ó le ọrùn rẹ̀, ó sì mú ọkàn rẹ̀ le, kí ó má bàa yí padà sọ́dọ̀ Olúwa Ọlọ́run Israeli. Pẹ̀lúpẹ̀lú, gbogbo àwọn olórí àlùfáà àti àwọn ènìyàn ṣẹ̀ pọ̀ gidigidi gẹ́gẹ́ bí gbogbo àwọn ohun ìríra àwọn aláìlẹ́sìn; wọ́n sì ba ilé Olúwa jẹ́, èyí tí ó ti sọ di mímọ́ ní Jerusalẹmu. Olúwa Ọlọ́run àwọn baba wọn sì ránṣẹ́ sí wọn nípasẹ̀ àwọn ìránṣẹ́ rẹ̀, ní jíjìnde ní kùtùkùtù, ní fífiranṣẹ́; nítorí pé ó ṣàánú fún àwọn ènìyàn rẹ̀ àti fún ibùgbé rẹ̀. Ṣùgbọ́n wọ́n fi àwọn ìránṣẹ́ Ọlọ́run ṣe ẹlẹ́yà, wọ́n sì kẹ́gàn ọ̀rọ̀ rẹ̀, wọ́n sì ṣe àwọn wolii rẹ̀ ní ibi, títí ìbínú Olúwa fi dìde sí àwọn ènìyàn rẹ̀, títí kò fi sí ìwòsàn mọ́. Nítorí náà ó mú ọba àwọn ara Kaldia wá sórí wọn, ẹni tí ó fi idà pa àwọn ọ̀dọ́mọkùnrin wọn nínú ilé ibi mímọ́ wọn, tí kò sì ṣàánú fún ọ̀dọ́mọkùnrin tàbí wúńdíá, àgbàlagbà tàbí ẹni tí ó tẹ̀ nítorí ọjọ́ ogbó: ó fi gbogbo wọn lé e lọ́wọ́. Gbogbo ohun èlò ilé Ọlọ́run pẹ̀lú, èyí ńlá àti èyí kékeré, àti àwọn ìṣúra ilé Olúwa, àti àwọn ìṣúra ọba àti ti àwọn ọmọ-aládé rẹ̀; gbogbo wọ̀nyí ni ó mú lọ sí Babiloni. Wọ́n sì sun ilé Ọlọ́run, wọ́n wó odi Jerusalẹmu lulẹ̀, wọ́n sì fi iná sun gbogbo àwọn ààfin inú rẹ̀, wọ́n sì pa gbogbo ohun èlò rẹ̀ tí ó dára run. Àwọn tí ó sì yè kúrò lọ́wọ́ idà ni ó kó lọ sí Babiloni; níbẹ̀ ni wọ́n ti jẹ́ ìránṣẹ́ fún un àti fún àwọn ọmọ rẹ̀ títí di ìjọba ilẹ̀ Persia: láti mú ọ̀rọ̀ Olúwa ṣẹ nípasẹ̀ ẹnu Jeremiah, títí ilẹ̀ náà fi gbádùn àwọn ọjọ́ ìsinmi rẹ̀: nítorí ní gbogbo àkókò tí ó fi wà ní ahoro ni ó pa ìsinmi mọ́, láti mú ọdún àádọ́rin ṣẹ. Ní ọdún kìn-ín-ní ti Kírúsì ọba Persia, kí ọ̀rọ̀ Olúwa tí a ti sọ nípasẹ̀ ẹnu Jeremiah lè ṣẹ, Olúwa ru ẹ̀mí Kírúsì ọba Persia sókè, tí ó fi ṣe ìkéde káàkiri gbogbo ìjọba rẹ̀, tí ó sì tún fi í sínú ìkọ̀wé, pé, Báyìí ni Kírúsì ọba Persia wí, Gbogbo àwọn ìjọba ayé ni Olúwa Ọlọ́run ọ̀run ti fi fún mi; ó sì ti pàṣẹ fún mi láti kọ́ ilé kan fún un ní Jerusalẹmu, èyí tí ó wà ní Juda. Ta ni ó wà láàárín yín nínú gbogbo àwọn ènìyàn rẹ̀? Kí Olúwa Ọlọ́run rẹ̀ bá a wà, kí ó sì gòkè lọ. 2 Kronika 36:11–23.

Àádọ́rin ọdún ní ìsìnrú ni a yàn láti mú ọ̀rọ̀ Jeremiah ṣẹ, pé, “títí ilẹ̀ náà yóò fi gbádùn àwọn sábáàtì rẹ̀; ní gbogbo ìgbà tí ó wà ní ahoro, ó pa sábáàtì mọ́.” Ọ̀nà kan ṣoṣo ni ó wà nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, yàtọ̀ sí ẹsẹ̀ inú Kíróníkà tí a ń tọ́ka sí, tí ó mẹ́nu kàn ilẹ̀ náà gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ń “gbádùn” àwọn sábáàtì rẹ̀. Ìpín náà wà nínú Lefitiku orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún àti kẹfàdínlọ́gbọ̀n. Orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún fúnni ní ìtọ́nisọ́nà nípa bí a ṣe gbọdọ̀ jẹ́ kí ilẹ̀ náà gbádùn ìsinmi sábáàtì rẹ̀, orí kẹfàdínlọ́gbọ̀n sì ṣàlàyé ègún “ìgbà méje” bí a kò bá tẹ̀lé àwọn ìtọ́nisọ́nà májẹ̀mú wọ̀nyí.

Ìpínlẹ̀ ayanmọ́ Jehoiakim jẹ́ àmì ìbẹ̀rẹ̀ ìkólọ́ tí ó jẹ́ apá kan nínú ohun tí Danieli pè ní “èpè” àti “ìbúra” Mose nínú orí kẹ́sàn-án. Danieli lóye èpè “àkókò méje,” nítorí ó jẹ́rìí nínú orí kẹ́sàn-án pé, nípasẹ̀ ìkẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ nípa àsọtẹ́lẹ̀ ọdún àádọ́rin Jeremiah, ni ó fi lóye iye ọdún tí àwọn ènìyàn Ọlọ́run yóò fi wà ní ìrùsókè ní Babeli.

Ní ọdún kìíní ìjọba rẹ̀, èmi Dáníẹ́lì fi inú àwọn ìwé mọ iye ọdún náà, nípa èyí tí ọ̀rọ̀ Olúwa fi tọ Jeremáyà wòlíì wá, pé yóò mú ọdún àádọ́rin ṣẹ nípa ìparun Jerúsálẹ́mù. Dáníẹ́lì 9:2.

Dáníẹ́lì lóye àwọn ọdún àádọ́rin náà “nípa àwọn ìwé,” kì í ṣe ìwé Jeremiah nìkan. Ìwé mìíràn tí ó lóye ni àwọn ìkọ̀wé Mósè, nítorí nínú àdúrà rẹ̀ ó fi hàn pé “èpè” àwọn ọdún àádọ́rin ìrèkúṣù náà ni “ìbúra” Mósè. Ọ̀rọ̀ náà nínú Dáníẹ́lì orí kẹsàn-án, tí a túmọ̀ sí “ìbúra,” ni ọ̀rọ̀ kan náà tí a tún túmọ̀ sí “ìgbà méje” nínú Lefitiku mẹ́rìndínlógún. Ìgbèkùn Júdà ní Bábílónì fún ọdún àádọ́rin jẹ́ ìmúṣẹ èpè “ìgbà méje” náà, láìka ohunkóhun tí ẹlẹ́kọ̀ọ́ ẹ̀sìn òde-òní èyíkéyìí lè jiyàn. Ó hàn gbangba bí ọ̀sán gangan, ṣùgbọ́n kì í ṣe bí kò ṣe fún ẹni tí ó bá fẹ́ láti rí i.

Oluwa si ba Mose sọ̀rọ̀ lórí òkè Sinai, wí pé, Sọ fún àwọn ọmọ Israẹli, kí o sì wí fún wọn pé, Nígbà tí ẹ bá wọ ilẹ̀ tí mo fi fún yín, nígbà náà ni ilẹ̀ náà yóò sin ìsinmi ọjọ́ ìsimi fún Oluwa. Ọdún mẹ́fà ni ìwọ yóò máa gbin oko rẹ, ọdún mẹ́fà sì ni ìwọ yóò máa gé àjàrà ọgbà àjàrà rẹ, kí o sì kó èso rẹ̀ jọ; ṣùgbọ́n ní ọdún keje yóò jẹ́ ọjọ́ ìsimi ìsinmi fún ilẹ̀ náà, ọjọ́ ìsimi fún Oluwa: ìwọ kò gbọdọ̀ gbin oko rẹ, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kò gbọdọ̀ gé ọgbà àjàrà rẹ. Èyí tí ó bá hù ní ti ara rẹ̀ láti inú ìkórè rẹ kò gbọdọ̀ ká; bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kò gbọdọ̀ kó èso àjàrà àjàrà rẹ tí a kò gé jọ: nítorí pé ọdún ìsinmi ni fún ilẹ̀ náà. Ìsinmi ọjọ́ ìsimi ilẹ̀ náà yóò sì jẹ́ oúnjẹ fún yín; fún ìwọ, àti fún ọmọ-ọ̀dọ̀ rẹ ọkùnrin, àti fún ọmọ-ọ̀dọ̀ rẹ obìnrin, àti fún alágbàṣe rẹ, àti fún àlejò rẹ tí ń gbé pẹ̀lú rẹ, àti fún ẹran ọ̀sìn rẹ, àti fún ẹranko tí ó wà ní ilẹ̀ rẹ; gbogbo èso rẹ̀ yóò jẹ́ oúnjẹ. Ìwọ yóò sì ka ọjọ́ ìsimi ọdún méje fún ara rẹ, ìgbà méje ọdún méje; àkókò ọjọ́ ìsimi ọdún méje náà yóò sì jẹ́ fún ọ ní ọdún mọ́kàndínláàádọ́ta. Nígbà náà ni ìwọ yóò mú kí a fọn ìpè ayẹyẹ ọdún ìdásílẹ̀ ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje; ní ọjọ́ ètùtù ni ẹ ó mú kí a fọn ìpè náà ká gbogbo ilẹ̀ yín. Lefitiku 25:1–9.

Ó ṣe pàtàkì láti rí i pé, nínú àwọn ìtọ́nisọ́nà nípa jíjẹ́ kí ilẹ̀ sinmi, àwọn ìyíká méje ti ọdún mẹ́fà fífi ilẹ̀ ṣiṣẹ́ àti ọdún kan fífi ilẹ̀ sinmi ń bá a lọ títí dé ọdún kọkàndínláàádọ́ta, nígbà tí jubilei kan yóò wà láti fi hàn pé ìmúṣẹ̀ àwọn ìyíká méje ti ọdún méje ti pé. Kókó pàtàkì tí a gbọ́dọ̀ rí ni pé fífọ ìpè jubilei náà ni yóò ṣẹlẹ̀ ní Ọjọ́ Ètùtù, nípa bẹ́ẹ̀ sí fi hàn pé nígbà tí Ọjọ́ Ètùtù àpẹẹrẹ-àìmọ̀rẹ̀rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ ní October 22, 1844, ìpè jubilei tí ó dúró fún ìyíká “ìgbà méje” ni a ní láti fọ nígbà náà. “Ìgbà méje” tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a kó Manase lọ sí Babiloni ní 677 BC, dúró fún ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún méjìlélógún ọdún tí ó parí ní Ọjọ́ Ètùtù àpẹẹrẹ-àìmọ̀rẹ̀rẹ̀. Àwọn tí kò fẹ́ rí nìkan ni yóò ṣàìrí ìsopọ̀ náà. Ìyíká “ìgbà méje,” ní ìsopọ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún ọdún.

Ó tún ṣe pàtàkì láti rí i pé nínú àwọn ìlànà májẹ̀mú tí ó wà nínú ẹsẹ̀ mẹ́sàn-án àkọ́kọ́ ti Lefitiku ogún-dín-lógún ni àpèjúwe tí ó jinlẹ̀ jùlọ ti ìlànà ọjọ́ kan-fún-ọdún kan nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run wà. Àwo àwọn àròsọ tí àwọn onímọ̀ ẹ̀sìn ń ju síta láti pa agbo ẹran mọ́ ní ìmúra pọ̀ pẹ̀lú wáìnì Babeli ni pé ìdájọ́ “ìgbà méje” nínú orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n jẹ́ òye tí kò tọ́ nípa ìtumọ̀ èdè Heberu ti ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “ìgbà méje.” Ìjiyàn náà kì í ṣe òtítọ́. Ìtumọ̀ èdè Heberu ti ọ̀rọ̀ náà ní pípé, nínú ìtumọ̀ rẹ̀ gan-an, ìdáláre fún lílo rẹ̀ ní ọ̀nà ìṣirò, ṣùgbọ́n ìjiyàn aláìpé wọn, tí wọ́n ń fi ìpìlẹ̀ àṣìṣe kan tí ó da lórí ohun tí wọ́n ti kéde ara wọn sí gẹ́gẹ́ bí amòye nínú gírámà Heberu gbé ró, kì í ṣe nǹkan mìíràn bí kò ṣe ìjiyàn ìdaríjì.

Ìdájọ́ tí a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí “àkókò méje” nínú orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n, ni a mọ̀ nípasẹ̀ àyíká ọ̀rọ̀ ìpín náà, kì í ṣe nípasẹ̀ bí àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́ Ọlọ́run òde òní kan ṣe ń yi èdè Hébérù padà nípa fífi agbára mú un. William Miller dá ìpinnu rẹ̀ sílẹ̀ láì tọ́ka rárá sí èdè Hébérù, ìmísí sì fọwọ́ sí ìmòye rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó tọ́. Àwọn áńgẹ́lì tọ́ ìmòye rẹ̀ sọ́nà ní ìpìlẹ̀ àyíká ọ̀rọ̀ orí náà níbi tí ìdájọ́ “àkókò méje” wà, kì í ṣe lórí èdè Hébérù.

Àyíká orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún ni ibí tí a ti ṣe ìtọ́kasí àwọn ìlànà májẹ̀mú náà, lẹ́yìn náà orí kẹ́rìndínlọ́gbọ̀n sì fi ìbùkún ìlérí hàn fún pípa àwọn ìtọ́nisọ́nà májẹ̀mú wọ̀nyẹn mọ́; lẹ́yìn èyí, ó sì tún ṣe ìdánimọ̀ ohun tí Dáníẹ́lì pè ní “ègún Mose” nítorí àìgbọràn sí àwọn ìtọ́nisọ́nà wọ̀nyẹn.

Àkópọ̀ ọ̀rọ̀ náà ni kókó-ẹ̀kọ́ nípa ìlànà ọjọ́ kan dípò ọdún kan nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Àwọn ẹsẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ wọ̀nyẹn nínú Lefitiku ogún-dín-lọ́gbọ̀n fi hàn pé nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ọjọ́ kan ń ṣojú ọdún kan. Nínú ìwé Ẹ́kísódù, Mósè fi hàn gbangba ìbáṣepọ̀ tó wà láàárín ìsinmi Sábáàtì ọjọ́ keje fún ènìyàn àti ẹranko, àti ìsinmi Sábáàtì ọdún keje fún ilẹ̀.

Ọdún mẹ́fà ni ìwọ yóò máa gbin ilẹ̀ rẹ, ìwọ yóò sì kó èso rẹ̀ jọ; ṣùgbọ́n ní ọdún keje ìwọ yóò jẹ́ kí ó sinmi, kí o sì fi í sílẹ̀ ní ìdákẹ́jẹ; kí àwọn tálákà nínú àwọn ènìyàn rẹ lè jẹ nínú rẹ̀; ohun tí wọ́n bá sì fi sílẹ̀, àwọn ẹranko igbó ni yóò jẹ ẹ́. Bákan náà ni ìwọ yóò ṣe sí ọgbà àjàrà rẹ, àti sí ọgbà òlífì rẹ. Ọjọ́ mẹ́fà ni ìwọ yóò máa ṣe iṣẹ́ rẹ, ṣùgbọ́n ní ọjọ́ keje ìwọ yóò sinmi; kí màlúù rẹ àti kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ rẹ lè sinmi, kí ọmọ ìránṣẹ́bìnrin rẹ, àti àjèjì, lè túbọ̀ lára. Eksodu 23:10–12.

Nínú àwọn ẹsẹ̀ mẹ́ta wọ̀nyẹn ni a ti lè mọ̀ pé ọjọ́ ìsinmi kan fún ènìyàn àti ẹranko, dọ́gba pẹ̀lú ọdún ìsinmi kan fún ilẹ̀. Nínú Lefitiku orí kẹẹ́ẹ̀dógún, nínú ẹsẹ̀ márùn-ún àkọ́kọ́, a rí ìtọ́nisọ́nà gírámà kan náà pátápátá gẹ́gẹ́ bí àṣẹ ọjọ́ ìsinmi tí ó wà nínú Eksodu orí ogún, ẹsẹ̀ kẹjọ sí kọkànlá.

Oluwa sì sọ fún Mósè lórí òkè Sínáì pé, Sọ fún àwọn ọmọ Israẹli, kí o sì wí fún wọn pé, Nígbà tí ẹ bá wọ ilẹ̀ tí mo fi fún yín, nígbà náà ni ilẹ̀ náà yóò pa sábàtì fún Oluwa. Ọdún mẹ́fà ni ìwọ yóò máa gbin oko rẹ, ọdún mẹ́fà sì ni ìwọ yóò máa gé àjàrà ọgbà àjàrà rẹ, kí o sì kó èso rẹ̀ jọ; ṣùgbọ́n ní ọdún keje ni yóò jẹ́ sábàtì ìsinmi fún ilẹ̀ náà, sábàtì fún Oluwa: ìwọ kì yóò gbin oko rẹ, bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kì yóò gé àjàrà ọgbà àjàrà rẹ. Èyí tí yóò hù láìsí àfọwọ́ṣe láti inú ìkórè rẹ kì yóò jẹ́ ohun tí ìwọ yóò ká; bẹ́ẹ̀ ni ìwọ kì yóò kó àjàrà àjàrà rẹ tí a kò gé jọ: nítorí ọdún ìsinmi ni fún ilẹ̀ náà. Lefitiku 25:1–5.

Rántí ọjọ́ ìsinmi náà, kí o lè sọ ọ́ di mímọ́. Ọjọ́ mẹ́fà ni ìwọ yóò ṣiṣẹ́, kí o sì ṣe gbogbo iṣẹ́ rẹ: ṣùgbọ́n ọjọ́ keje ni ọjọ́ ìsinmi Olúwa Ọlọ́run rẹ: nínú rẹ̀ ni ìwọ kì yóò ṣe iṣẹ́ kankan, ìwọ, tàbí ọmọkùnrin rẹ, tàbí ọmọbìnrin rẹ, ìránṣẹ́kùnrin rẹ, tàbí ìránṣẹ́bìnrin rẹ, tàbí ẹran ọ̀sìn rẹ, tàbí àjèjì rẹ tí ó wà láàárín ẹnu-ọ̀nà rẹ: nítorí ní ọjọ́ mẹ́fà ni Olúwa dá ọ̀run àti ayé, òkun, àti gbogbo ohun tí ó wà nínú wọn, ó sì sinmi ní ọjọ́ keje: nítorí náà ni Olúwa bùkún ọjọ́ ìsinmi náà, ó sì yà á sọ́tọ̀. Eksodu 20:8–11.

Papọ̀, àwọn àṣẹ méjèèjì nípa ọjọ́ ìsinmi ń fi àyíká Lefitiku ogún-dín-lọ́gbọ̀n àti mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n hàn. Nígbà tí a bá mú wọn jọ ìlà lórí ìlà, wọ́n ń jẹ́rìí pé “ọjọ́ mẹ́fà ni ìwọ yóò ṣiṣẹ́, kí o sì ṣe gbogbo iṣẹ́ rẹ,” àti pé “ọdún mẹ́fà ni ìwọ yóò máa fún oko rẹ ní irúgbìn, àti ọdún mẹ́fà ni ìwọ yóò máa gé àjàrà ọgbà àjàrà rẹ, kí o sì kó èso rẹ̀ jọ.” “Ṣùgbọ́n ọjọ́ keje ni ọjọ́ ìsinmi Olúwa Ọlọ́run rẹ,” àti pé “ọdún keje yóò jẹ́ ọjọ́ ìsinmi ìsinmi fún ilẹ̀ náà, ọjọ́ ìsinmi fún Olúwa”.

Àwọn ọ̀rọ̀ méjèèjì tí a túmọ̀ sí “keje,” nínú èyíkéyìí nínú àwọn àṣẹ ìsinmi náà, bóyá ó jẹ́ ìsinmi fún ènìyàn tàbí ìsinmi fún ilẹ̀ náà, jẹ́ ọ̀rọ̀ Heberu kan náà tí a túmọ̀ sí “ìgbà méje” nínú orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n ti Lefitiku. Àyíká ọ̀rọ̀ àwọn orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún àti kẹrìndínlọ́gbọ̀n ti Lefitiku ni a gbé kalẹ̀ nínú àṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ pé ọjọ́ kan dúró fún ọdún kan nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Bẹ́ẹ̀ náà ni àṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ ti ìdaríkọ̀kọ́ àkọ́kọ́ ṣe ṣe pàtàkì.

Ohun àkọ́kọ́ tí a mẹ́nuba nínú àwọn orí méjèèjì wọ̀nyí ni ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan. Gẹ́gẹ́ bí Gabriẹli àti àwọn angẹli mìíràn ṣe darí William Miller, ó fi “àkókò méje” inú Lefitiku hàn gẹ́gẹ́ bí ààmì ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dún márùn-ún, ogún ọdún, ó sì bá àyíká àwọn orí náà mu pátápátá; nítorí àyíká wọn ni ìlànà ọjọ́ kan fún ọdún kan tí a gbé kalẹ̀ nínú ẹsẹ̀ márùn-ún àkọ́kọ́ ti orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún.

Nígbà tí òǹkọ̀wé Ìwé Kíróníkà sọ ìdí tí a fi jẹ́ kí Bábílónì mú ìjọba gúúsù Júdà lọ sí ìgbèkùn, ó ní pé ó jẹ́ kí ilẹ̀ náà lè gbádùn ìsinmi sábáàtì rẹ̀. Ibi mìíràn kan ṣoṣo nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run tí ó sọ nípa ilẹ̀ náà tí ń gbádùn ìsinmi ni a rí nínú orí kẹ́ẹ̀ẹ́dógún àti kẹ́rìndínlọ́gbọ̀n ti Lefitíkù. Ọgọ́rin ọdún náà tí Bábílónì fi jọba gẹ́gẹ́ bí ìjọba àkọ́kọ́ nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, kì í ṣe pé ó ń fi àwọn ọdún àpẹẹrẹ hàn nìkan tí ẹranko ayé yóò fi jọba gẹ́gẹ́ bí ìjọba kẹfà nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, ṣùgbọ́n ọgọ́rin ọdún náà jẹ́ ìtọ́kasí tààrà sí “àkókò méje” ti ègún Mósè.

Nígbà tí a bá bẹ̀rẹ̀ sí í kẹ́kọ̀ọ́ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí a ṣàfihàn nínú àwọn orí mẹ́fà àkọ́kọ́ ti Dáníẹ́lì, ó ṣe pàtàkì gidigidi kí a mọ̀ pé ègún “àkókò méje,” pẹ̀lú ìbùkún “àkókò méje,” jẹ́ ẹ̀yà kan nínú ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn orí wọ̀nyẹn.

Ó tún ṣe pàtàkì láti rántí pé àyíká ìgbà méje ti ọdún méje ni a ń samisi pẹ̀lú fífọn ipè ọdún ìdásílẹ̀ ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje, èyí tí í ṣe Ọjọ́ Ètùtù. Òtítọ́ yìí so “ìgbà méje” pọ̀ mọ́ ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún ọjọ́ ti Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ẹsẹ̀ kẹrìnlá. Ó tún ṣe pàtàkì láti rántí pé ọdún àsọtẹ́lẹ̀ jẹ́ ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta àti ọgọ́ta ọjọ́, bí o bá sì ń fi ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta àti ọgọ́ta ọjọ́ kún un, léraléra, fún “ìgbà méje,” ó dọ́gba pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún méjì àti ọ̀ọ́dúnrún méjìlélógún ọjọ́.

Nígbà tí Dáníẹ́lì fi mọ̀ nípa àwọn ìwé iye ọdún tí Jeremáyà ti tọ́ka sí, ó bẹ̀rẹ̀ àdúrà kan tí ó fọwọ́ kan gbogbo apá ìdáhùn ìrònúpìwàdà tí a ti dá mọ̀ pé ó jẹ́ dandan, bí àwọn ènìyàn Ọlọ́run bá fẹ́ jí sí òtítọ́ pé wọ́n jẹ́ ìgbèkùn ní ilẹ̀ ọ̀tá. Ní ìparí àdúrà Lefitiku ogún-òfà Dáníẹ́lì, Gábíríẹ́lì farahàn láti fún Dáníẹ́lì ní òye nípa ìran náà tí ó ti “gbọ́”, ìran ọjọ́ ẹgbẹ̀rún méjìlá àti ọ̀ọ́dúnrún. Gábíríẹ́lì bẹ̀rẹ̀ nípa fífi í mọ̀ Dáníẹ́lì pé ọ̀sẹ̀ mẹ́ẹ̀dógún ni a “pín” fún àwọn ènìyàn Dáníẹ́lì.

A ti pète le àádọ́rin ni a ti yàn kalẹ̀ sórí àwọn ènìyàn rẹ àti sórí ìlú mímọ́ rẹ, láti mú ìrékọjá dé òpin, àti láti pa ẹ̀ṣẹ̀ run, àti láti ṣe ètùtù fún àìṣòdodo, àti láti mú òdodo àìnípẹ̀kun wọlé, àti láti dì ìran àti àsọtẹ́lẹ̀ mọ́lẹ̀, àti láti fi òróró yàn Ẹni Mímọ́ Jùlọ. Danieli 9:24.

Ọ̀rọ̀ tí a túmọ̀ sí “a pinnu” nínú ẹsẹ̀ náà túmọ̀ sí “a gé kúrò,” nítorí náà ó túmọ̀ sí pé a gbọdọ̀ gé àádọ́rin ọ̀sẹ̀ náà kúrò nínú ẹgbẹ̀rún méjì ọ̀ọ́dúnrún ọjọ́. Láti ìbẹ̀rẹ̀ ní ìlànà kẹta ní ọdún 457 BC, àwọn ènìyàn Dáníẹ́lì yóò ní àádọ́rin ọ̀sẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àkókò ìdánwò. Àádọ́rin ọ̀sẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ dọ́gba pẹ̀lú ọ̀ọ́dúnrún mẹ́rin ó lé àádọ́rùn-ún ọdún. Ọ̀ọ́dúnrún mẹ́rin ó lé àádọ́rùn-ún ọdún lẹ́yìn ìlànà kẹta náà, Ísírẹ́lì ìgbàanì yóò sọ Sítéfánù ní òkúta pa ní ọdún 34, a ó sì kọ̀ wọ́n sílẹ̀ pátápátá kúrò lọ́dọ̀ Ọlọ́run.

Ìgbèkùn tí ó ṣáájú àwọn àṣẹ mẹ́ta náà, tí ń fi ibi ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìdánwò ọdún irinwó àti aadọ́rùn-ún hàn, jẹ́ ọdún àádọ́rin. Àwọn ọdún àádọ́rin wọ̀nyí ni a yàn láti jẹ́ kí ilẹ̀ náà gbádùn ìsinmi sábáàtì tí Ísírẹ́lì àtijọ́ kò mú ṣẹ. Àádọ́rin ọdún ìsinmi sábáàtì fún ilẹ̀ náà ni a mú wá wáyé nítorí ọdún irinwó àti aadọ́rùn-ún (tàbí ọ̀sẹ̀ àádọ́rin ọdún) ti ìṣọ̀tẹ̀ sí ìbúra Mósè.

Ọdún irinwó ó lé mẹ́rìndínlọ́gọ́rin ti ìṣọ̀tẹ̀ sí májẹ̀mú Lefitiku ogún-ún márùn-ún, mú kí ilẹ̀ lọ sí ìgbèkùn ọdún àádọ́rin kí ilẹ̀ náà lè gbádùn ìsinmi rẹ̀. Ọdún àádọ́rin ìgbèkùn náà yọrí sí àwọn àṣẹ mẹ́ta, tí wọ́n sì samisi ọdún irinwó ó lé mẹ́rìndínlọ́gọ́rin mìíràn gẹ́gẹ́ bí àkókò ìdánwò fún Ísírẹ́lì àtijọ́. Nítorí náà, a rí àkókò ìdánwò méjì, ọkọọkan jẹ́ ọdún irinwó ó lé mẹ́rìndínlọ́gọ́rin. Àwọn àṣẹ mẹ́ta náà jẹ́ àwòrán aṣoju àwọn ìhìnrere áńgẹ́lì mẹ́ta, èyí àkọ́kọ́ nínú wọn dé ní 1798, ní òpin ìbínú àkọ́kọ́ ti “ìgbà méje” sí ìjọba àríwá. Áńgẹ́lì kẹta dé ní ẹgbẹ̀rún méjì ó lé ọ̀ọ́dúnrún ọdún lẹ́yìn àṣẹ kẹta, ní October 22, 1844, èyí tí “ìkẹyìn òpin ìbínú náà” náà sì dé pẹ̀lú.

Ní ọdún mẹ́rìndínlógójì láàárín òpin ìbínú àkọ́kọ́ àti òpin ìbínú ìkẹyìn, Jésù fi ìpìlẹ̀ tẹ́ńpìlì àwọn Millerite lélẹ̀, òkúta ìpìlẹ̀ náà sì ni “àkókò méje.” Òkúta náà yóò jẹ́ yálà òkúta ìpìlẹ̀ (tàbí bí kò ṣe bẹ́ẹ̀, òkúta ìkọsẹ̀) fún Adventismu ní ìbẹ̀rẹ̀, àti yálà òkúta orí àti òkúta ìparí (tàbí bí kò ṣe bẹ́ẹ̀, òkúta ibojì) fún Adventismu ní òpin. Àwọn àṣẹ mẹ́ta tí wọ́n ṣàpẹẹrẹ ìdé àwọn ìránṣẹ́ àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta nínú ìtàn ọdún 1798 títí dé 1844, tún ṣàpẹẹrẹ àwọn orí mẹ́ta àkọ́kọ́ ti ìwé Dáníẹ́lì.

A ó bẹ̀rẹ̀ sí í ronú lórí àwọn orí mẹ́fà àkọ́kọ́ nínú àpilẹ̀kọ tí ó kàn.

“Nígbà tí a bá lóye àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìṣípayá dáadáa jù, àwọn onígbàgbọ́ yóò ní ìrírí ẹ̀sìn tí ó yàtọ̀ pátápátá... Ohun kan ni a óò dájú pé a ó lóye láti inú ìkẹ́kọ̀ọ́ Ìṣípayá—pé ìbáṣepọ̀ láàárín Ọlọ́run àti àwọn ènìyàn Rẹ̀ sún mọ́ra, ó sì dájú.” The Faith I Live By, 345.