Ní ọdún kẹta ìjọba Jehoiakim, ọba Juda, ni Nebukadnessari, ọba Babiloni, dé Jerusalẹmu, ó sì dó tì í. Olúwa sì fi Jehoiakim, ọba Juda, lé e lọ́wọ́, pẹ̀lú apá kan nínú àwọn ohun èlò ilé Ọlọ́run; àwọn wọ̀nyí ni ó kó lọ sí ilẹ̀ Ṣina sí ilé ọlọ́run rẹ̀; ó sì mú àwọn ohun èlò náà wá sínú ilé ìṣúra ọlọ́run rẹ̀. Danieli 1:1, 2.
Àwọn ìwé Dáníẹ́lì àti Ìfihàn jẹ́ ìwé kan náà, àti àwọn ìlà àsọtẹ́lẹ̀ kan náà tí a fi hàn nínú ìwé Dáníẹ́lì ni a tún gbé kalẹ̀ nínú ìwé Ìfihàn. Ìfihàn Jésù Krísti dúró fún ìfẹ̀hànṣẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ìkẹyìn tí a tú sílẹ̀ díẹ̀ ṣáájú ìparí àkókò ìdánwò.
Àwọn òtítọ́ tí a ti lóye wọn dáadáa nígbà àtijọ́ láti inú ìwé Ìfihàn, ṣùgbọ́n tí àṣà àti ìtàn-ìbílẹ̀ ti dì wọ́n mọ́, wọ́n ṣì jẹ́ òtítọ́; ní òní sì, Kìnnìún ti ẹ̀yà Júdà ń tún ṣí wọn sílẹ̀, àwọn òtítọ́ wọ̀nyí sì ti ń fi ìmúṣẹ pípé wọn hàn nísinsin yìí.
Àwọn òtítọ́ tí a ti lóye wọn ní tòótọ́ ní ìgbà àtijọ́ láti inú ìwé Dáníẹ́lì, ṣùgbọ́n tí àṣà àti ìtàn-ìbílẹ̀ ti dì mọ́lẹ̀, ṣì jẹ́ òtítọ́; àti lónìí ni Kìnìún ẹ̀yà Júdà tún ń tú wọn sílẹ̀ lẹ́ẹ̀kansi, àwọn òtítọ́ wọ̀nyí sì ń fi ìmúṣẹ́ pípé wọn hàn nísinsìnyí.
Dáníẹ́lì kàn jẹ́ àkọ́kọ́ nínú àwọn ìwé méjì tí ó ṣàfihàn Ìṣípayá Jésù Kristi.
Jehoiakim jẹ́ àpẹẹrẹ ìfúnnilára ti ìfiránṣẹ́ àkọ́kọ́ nínú ìṣísẹ̀ ìtúnṣe kan. Ó tún jẹ́ àpẹẹrẹ májẹ̀mú náà, nítorí ìyípadà orúkọ kan ń fi ìbẹ̀rẹ̀ ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú hàn ní ọ̀nà àsọtẹ́lẹ̀. Ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú tí Ọlọ́run ń wọ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn kan tí tẹ́lẹ̀ rí kì í ṣe ènìyàn májẹ̀mú Ọlọ́run, bẹ̀rẹ̀ nígbà ìfúnnilára ìfiránṣẹ́ àkọ́kọ́.
Ẹ̀yin tí tẹ́lẹ̀ kì í ṣe ènìyàn kan rí, ṣùgbọ́n tí ẹ ti di ènìyàn Ọlọ́run báyìí; ẹ̀yin tí ẹ kò rí àánú gbà rí, ṣùgbọ́n tí ẹ ti rí àánú gbà báyìí. 1 Peteru 2:10.
Àmì orúkọ tí a yí padà gẹ́gẹ́ bí ìṣàpẹẹrẹ ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú ni a ti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ nípa bí a ṣe yí orúkọ Ábúrámù padà sí Ábúráhámù, àti orúkọ Sáráì sí Sárà, Jakọbu sí Ísírẹ́lì, àti Saulu sí Paulu. Àwọn ẹlẹ́rìí mìíràn sí wà fún àmì náà, ṣùgbọ́n nínú orí kìn-ín-ní ìwé Dáníẹ́lì, a yí orúkọ Dáníẹ́lì padà sí Bélítẹṣásárì, àti orúkọ Hananiah sí Ṣádírakì, Mishael sí Méṣákì, àti Azariah sí Ábédínígò.
Nígbà tí Olúwa bá wọ inú àjọṣe májẹ̀mú pẹ̀lú àwọn ènìyàn kan, ní àkókò kan náà ni ó ń kọjá lọ sí òdì sí àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ kan. Jehoiakim dúró fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú tí a ń kọjá lọ sí òdì wọn, Danieli sì, Hananiah, Mishaeli àti Azariah dúró fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú tí a sì ń yàn nígbà náà. Nígbà tí àwọn ènìyàn bá wọ inú àjọṣe májẹ̀mú, a máa dán wọn wò bóyá wọn yóò pa àwọn àdéhùn májẹ̀mú náà mọ́. Ìdánwò náà ni a ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ìṣe jíjẹ.
Ádámù àti Éfà ṣubú nínú ìdánwò náà nípasẹ̀ ìṣe jíjẹ; nígbà tí Ọlọ́run sì kọ́kọ́ wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú àwọn ènìyàn àyànfẹ́ kan, ó bẹ̀rẹ̀ ìbáṣepọ̀ náà nípa fífi màná dán wọn wò. Ní ìkẹyìn, Ísírẹ́lì àtijọ́ kùnà nínú ìdánwò náà, ṣùgbọ́n nípa bẹ́ẹ̀ wọ́n pèsè ìtọ́kasí àkọ́kọ́ àti ẹ̀rí àkọ́kọ́ sí òtítọ́ pé ìdánwò májẹ̀mú kì í ṣe ìdánwò kan ṣoṣo, bí kò ṣe ìlànà ìdánwò kan. Ní ìdánwò kẹwàá, a yàn wọ́n sí ikú nínú aginjù lórí ọdún ogójì tí ó tẹ̀ lé e. Nígbà náà ni Ọlọ́run wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú Jóṣúà àti Kálébù, nípa bẹ́ẹ̀ ó sì pèsè ẹ̀rí pé nígbà tí Olúwa bá wọ inú májẹ̀mú pẹ̀lú àwọn ènìyàn àyànfẹ́ kan, Ó tún ń kọjá lọ kúrò lórí àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ kan. Ní òpin Ísírẹ́lì àtijọ́, èyí tí ó tún jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí, ìlànà ìdánwò ìkẹyìn fún Ísírẹ́lì àtijọ́ ni ìlànà ìdánwò àkọ́kọ́ fún Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí, a sì ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Àkàrà Ọ̀run. A ti fi í ṣàpẹẹrẹ tẹ́lẹ̀ nípasẹ̀ màná nínú ìlànà ìdánwò májẹ̀mú àkọ́kọ́.
Nínú ìlànà ìdánwò yẹn, tí í ṣe ìlànà ìdánwò àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn pẹ̀lú, Jesu fi ìdánwò Àkàrà ọ̀run hàn nígbà tí ó sọ pé àwọn tí í ṣe ènìyàn májẹ̀mú rẹ̀ gbọ́dọ̀ jẹ ẹran ara rẹ̀, kí wọ́n sì mu ẹ̀jẹ̀ rẹ̀. Ó pàdánù àwọn ọmọ-ẹ̀yìn púpọ̀ jù lọ ní àkókò ìfihàn yẹn ju ìgbà míràn kankan lọ nínú iṣẹ́-ìránṣẹ́ rẹ̀. Àríyànjiyàn yẹn nínú iṣẹ́-ìránṣẹ́ rẹ̀ ni góńgó àpèjúwe ìlànà ìdánwò májẹ̀mú náà, Arabinrin White sì sọ̀rọ̀ lórí iṣẹ̀lẹ̀ náà ní gígùn nínú Desire of Ages, níbi tí àkọlé orí náà ti jẹ́ “The Crisis in Galilee”. Orúkọ Galilee túmọ̀ sí “ìdì,” tàbí “ipò ìyípadà,” àti nínú orí náà, ó ṣàlàyé ìdí tí àwọn ọmọ-ẹ̀yìn fi yà kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀. Wọ́n kọ̀ láti lo ẹ̀rí rẹ̀ nípa ìbéèrè pé kí wọ́n jẹ ẹran ara rẹ̀ kí wọ́n sì mu ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ọ̀nà ìmọ̀-ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tó tọ́. Ó fi hàn pé wọ́n dìmọ́ àṣà àti àtọwọ́dọwọ́ àwọn èrò àsọtẹ́lẹ̀ tí Satani ti gbin sínú òye Bíbélì Ísírẹ́lì àtijọ́. Àwọn àìlóye wọ̀nyẹn pèsè fún wọn, gẹ́gẹ́ bí wọ́n ti rò, àwáwí láti lo ọ̀rọ̀ rẹ̀ ní ti gidi dípò ní ti ẹ̀mí. Ó tún tọ́ka sí i pé nígbà tí àwọn tí “yípadà” kúrò lọ́dọ̀ Jesu (Galilee) tí a sì ṣe ìdánimọ̀ wọn nínú orí kẹfà Johanu (John 6:66), wọn kò tún bá a rìn mọ́ títí láé.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní ìlànà ìdánwò májẹ̀mú àkọ́kọ́ àti ti ìkẹyìn ti Ísírẹ́lì ìgbàanì, a rí i pé nígbà tí Ọlọ́run bá wọ inú ìbáṣepọ̀ májẹ̀mú pẹ̀lú àwọn ènìyàn tí Ó yàn, ní àkókò kan náà ni Ó ń kọjá lọ sẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́. A tún rí i pé Ó ń dán àwọn ènìyàn wọ̀nyẹn wò, kì í ṣe pẹ̀lú ìdánwò kan ṣoṣo, bí kò ṣe pẹ̀lú ìlànà ìdánwò kan. A tún rí i pé ìlànà ìdánwò náà ni a fi ohun kan tí a ní láti jẹ ṣàpẹẹrẹ. A tún rí i pé oúnjẹ náà dúró fún Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, àti pé ìdánwò náà ní í ṣe pẹ̀lú yíyan láàárín oríṣìíríṣìí oúnjẹ méjì láti jẹ. Ṣé a máa jẹ nínú gbogbo igi tí Ọlọ́run ti sọ pé a lè jẹ nínú wọn, tàbí kí a jẹ láti inú igi tí a ti kọ fún wa pé ká má jẹ nínú rẹ̀? A tún rí i pé yíyan ohun tí a ó jẹ ní nínú ara rẹ̀ pẹ̀lú ìdánwò bí a ṣe ń jẹ oúnjẹ tí a fi fún wa.
Ní òpin Ísírẹ́lì ẹ̀mí, ní àkókò ìṣísẹ̀ àwọn Mílàráítì, a fún ìhìnrere àkọ́kọ́ ní agbára ní August 11, 1840. Jèhóyákímù níbẹ̀ ṣojú fún àwọn Pùrótẹ́sítántì tí a ń gbé lọ sí Bábílónì nígbà náà kí wọ́n lè di àwọn ọmọbìnrin rẹ̀. Wọ́n dojú kọ ìdánwò kan nígbà tí áńgẹ́lì Ìfihàn mẹ́wàá sọ̀kalẹ̀, tí ó sì ní ìwé kékeré kan tí ó ṣí sílẹ̀ ní ọwọ́ rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí Jèhóyákímù ti ṣọ̀tẹ̀ sí àwọn ìbéèrè Nebukadinésárì, tí a sì lé e lọ sí ìgbèkùn lẹ́yìn náà, bẹ́ẹ̀ ni àwọn Pùrótẹ́sítántì kọ̀ láti jẹ oúnjẹ tí ó wà ní ọwọ́ áńgẹ́lì náà, ní ìpìlẹ̀ àwọn àṣà àti ìṣe tí wọ́n mú wá pẹ̀lú wọn láti inú Àwọn Ọ̀rúndún Òkùnkùn.
Ní ìgbà ìrùwé ọdún 1844, ìlànà ìdánwò náà ti dé “ojú-ìyípadà” kan fún Jehoiakim àti àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì, àti gẹ́gẹ́ bí ó ti rí nínú ìlànà ìdánwò àkọ́kọ́ fún Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí, wọ́n “yí padà” wọn kò sì tún bá Jésù rìn mọ́. Nínú ìtàn náà, Dáníẹ́lì, Hananiah, Mishael àti Asariah dúró fún àwọn Millerites, tí wọ́n yan láti jẹ ìwé kékeré náà tí ó dùn ní ẹnu wọn, ṣùgbọ́n tí ó di korò nínú inú wọn.
Bí a bá ka Adamu àti Efa sí i, a ní ẹlẹ́rìí alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ mẹ́rin pé ìdánwò náà ni a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa ìṣe jíjẹ. A ní ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí àsọtẹ́lẹ̀, tí gbogbo wọn ní àmì àfihàn ti àkọ́kọ́ àti ti ìkẹyìn. Ẹlẹ́rìí ìdánwò manna jẹ́ ẹlẹ́rìí àkọ́kọ́, àti ìdánwò Akara Ọ̀run jẹ́ ìdánwò àkọ́kọ́ fún Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí, nígbà tí ó sì tún jẹ́ ẹlẹ́rìí ìkẹyìn fún Ísírẹ́lì àtijọ́. Ìdánwò ìwé kékeré náà jẹ́ àkọ́kọ́ àti ìkẹyìn pẹ̀lú. Ó jẹ́ òpin ìrìnàjò Ísírẹ́lì ti ẹ̀mí gẹ́gẹ́ bí ìjọ nínú aginjù, ó sì jẹ́ àkọ́kọ́ lára àwọn tí a yàn láti jẹ́ àwọn ènìyàn Ọlọ́run tí a fi orúkọ ẹ̀sìn yà sọ́tọ̀ ní ìkẹyìn. Àwọn Millerite ni ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ènìyàn Ọlọ́run tí a fi orúkọ ẹ̀sìn yà sọ́tọ̀, àwọn tí a ó fi mọ̀ gẹ́gẹ́ bí ìwo tòótọ́ ti Protestanti. Ọ̀pọ̀ ẹlẹ́rìí wà sí ìlànà ìdánwò tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí a fún ìfẹ̀sẹ̀mulẹ̀ sí ìránṣẹ́ àkọ́kọ́.
Nínú àwọn ìlànà ìdánwò wọ̀nyí, “ìpìlẹ̀-ìyípadà” kan máa ń dé, níbi tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo àwọn ọmọ-ẹ̀yìn yóò yà kúrò. Nígbà ẹ̀rí Joshua àti Caleb, gbogbo Israẹli yà kúrò, wọ́n sì wá ọ̀nà láti padà sí Ejibiti. Ní ìjọ ní Galili, ọ̀pọ̀ jù lọ nínú àwọn ọmọ-ẹ̀yìn yà kúrò. Nítorí Jesu ni Alfa àti Omega, “ìpìlẹ̀-ìyípadà” tí a ṣàfihàn ní òpin ìlànà ìdánwò náà ni a tún ṣàpèjúwe ní ìbẹ̀rẹ̀ ìlànà ìdánwò náà. Nígbà tí a kọ́kọ́ pèsè manna fún Israẹli àtijọ́, àwọn kan wà tí wọ́n yà kúrò kúrò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ nínú àwọn ìtọ́ni náà. Ní ìrìbọmi Kristi, Ó yà kúrò, Ó sì lọ sí aginjù. Arábìnrin White lo ààmì ìṣàpẹẹrẹ ìpìlẹ̀-ìyípadà yìí ní ọ̀nà tí ó kún fún ìtànilẹ́kọ̀ọ́ gan-an.
“Àwọn àkókò kan wà tí wọ́n jẹ́ ibi ìyípadà nínú ìtàn àwọn orílẹ̀-èdè àti ti ìjọ. Nínú ìtọ́sọ́nà Olúwa, nígbà tí àwọn ìṣòro pàtàkì wọ̀nyí bá dé, a máa fúnni ní ìmọ́lẹ̀ tó yẹ fún àkókò náà. Bí a bá tẹ́wọ́ gba a, ìlọsíwájú nípa ẹ̀mí yóò wà; bí a bá kọ̀ ọ́, ìrẹ̀wẹ̀sì nípa ẹ̀mí àti ìparun yóò tẹ̀ lé e. Olúwa ti ṣí iṣẹ́ ìjàkadì ihinrere sílẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ Rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣe é ní ìgbà àtijọ́, tí a ó sì tún ṣe é ní ọjọ́ iwájú, títí dé ìjà ìkẹyìn, nígbà tí àwọn agbára Satani yóò ṣe ìṣípò alágbàyanu wọn ìkẹyìn. Láti inú ọ̀rọ̀ náà ni a ti mọ̀ pé àwọn agbára ti ń ṣiṣẹ́ nísinsin yìí tí yóò mú ìjà ńlá ìkẹyìn wá láàárín rere àti ibi—láàárín Satani, ọmọ-aládé òkùnkùn, àti Kristi, Ọmọ-Aládé ìyè. Ṣùgbọ́n ìṣẹ́gun tí ń bọ̀ fún àwọn ènìyàn tí wọ́n nífẹ̀ẹ́ sí Ọlọ́run tí wọ́n sì ń bẹ̀rù Rẹ̀ dájú gẹ́gẹ́ bí ìtẹ́ Rẹ̀ ti wa ní ìdásílẹ̀ ní ọ̀run.” Bible Echo, August 26, 1895.
Nígbà tí a kọ́kọ́ fi mànnà fún Ísírẹ́lì ìgbàanì, a fi ìmọ́lẹ̀ fún ìtàn yẹn. Nígbà ìrìbọmi Kristi, a fi ìmọ́lẹ̀ fún ìtàn yẹn. Ní August 11, 1840, a fi ìmọ́lẹ̀ fún ìtàn yẹn. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn àkókò ìyípadà wọ̀nyí ń sàmì sí ìbẹ̀rẹ̀ ìlànà ìdánwò kan tí yóò parí níkẹyìn ní àkókò ìyípadà mìíràn, nígbà tí àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ yóò yà kúrò, wọn kì yóò sì bá Kristi rìn mọ́.
Nítorí pé àwọn ìlànà ìdánwò onírúurú wọ̀nyí ń ṣojú fún ìlànà ìdánwò méjèèjì fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú àtijọ́ àti pẹ̀lú fún àwọn ènìyàn májẹ̀mú tuntun, ìparí méjì ló wà fún ìlànà ìdánwò náà. Ìparí ìlànà ìdánwò náà, àti nítorí náà ibi ìyípadà àgbáyéyẹ ikẹhin fún àwọn Pùròtẹ́sítáǹtì nínú ìtàn Mílléráìtì, ni ìgbà ìrúwé ọdún 1844. Ìparí ìlànà ìdánwò náà (ní Ìgbà Òdún Ẹ̀wẹ̀ 1844), tàbí ibi ìyípadà fún àwọn Mílléráìtì fúnra wọn, dé lẹ́yìn ibi ìyípadà fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run àtijọ́.
Nínú ìtàn Kristi, ìlànà ìdánwò ni a fi mọ̀ nípasẹ̀ bí ó ti wẹ tẹ́ńpìlì mọ́ lẹ́ẹ̀mejì, lẹ́ẹ̀kan ní ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ rẹ̀, àti lẹ́ẹ̀kansi ní òpin iṣẹ́ ìránṣẹ́ rẹ̀.
“Nígbà tí Jésù bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ ní gbangba, Ó sọ Tẹ́mpili di mímọ́ kúrò nínú àbùkù ẹ̀gbin ìsọ̀tẹ́lẹ̀ rẹ̀. Láàárín àwọn iṣẹ́ ìkẹyìn iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ ni ìwẹ̀numọ́ Tẹ́mpili ní ìgbà kejì. Bákan náà, nínú iṣẹ́ ìkẹyìn fún ìkìlọ̀ ayé, a ṣe ìpè méjì ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ sí àwọn ìjọ. Ìràntí áńgẹ́lì kejì ni pé, ‘Bábílónì ti ṣubú, ti ṣubú, ìlú ńlá náà, nítorí pé ó mú kí gbogbo orílẹ̀-èdè mu nínú wáìnì ìbínú àgbèrè rẹ̀’ (Ìṣípayá 14:8). Àti nínú igbe ńlá ìràntí áńgẹ́lì kẹta, a gbọ́ ohùn kan láti ọ̀run tí ń wí pé, ‘Ẹ jáde kúrò nínú rẹ̀, èèyàn mi, kí ẹ má bàa di alábápín nínú ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀, àti kí ẹ má bàa gba nínú àwọn àjàkálẹ̀-àrùn rẹ̀. Nítorí ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ ti dé ọ̀run, Ọlọ́run sì ti rántí àwọn àìṣòdodo rẹ̀’ (Ìṣípayá 18:4, 5).” Selected Messages, ìwé 2, 118.
Ìlànà ìdánwò àwọn ìwẹ̀nù tẹ́ńpìlì méjèèjì ti Kristi bá Malaki orí kẹta mu, gẹ́gẹ́ bí a ti kọ ọ́ sínú àwọn ìwé Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀.
“Nínú mímọ́ tẹ́ńpìlì kúrò lọ́wọ́ àwọn olùrà àti olùtà ayé, Jesu kéde iṣẹ́-ìránṣẹ́ Rẹ̀ láti wẹ ọkàn mọ́ kúrò nínú àìmọ́ ẹ̀ṣẹ̀,—kúrò nínú àwọn ìfẹ́ ayé, àwọn ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ onímọ̀tara-ẹni-nìkan, àwọn àṣà búburú, tí ń bà ọkàn jẹ́. Malaki 3:1–3 ni a tọ́ka sí.” Ìfẹ́ Ọ̀pọ̀lọpọ̀ Àkókò, 161.
Ìwẹ̀nùmọ́ àwọn ènìyàn Ọlọ́run dúró fún ìlànà ìdánwò tí a ti ń dá mọ̀ léraléra pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlà àsọtẹ́lẹ̀. Gbogbo ìtọ́kasí, láti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Ádámù àti Éfà títí dé ìtàn àwọn Millerite, dúró fún ìwẹ̀nùmọ́ ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì.
“Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn nínú ìtàn ayé yìí, májẹ̀mú Ọlọ́run pẹ̀lú àwọn ènìyàn Rẹ̀ tí ń pa àwọn àṣẹ Rẹ̀ mọ́ ni a ó tún ṣe.” Review and Herald, February 26, 1914.
Ilana ìwẹ̀nùmọ́ ti ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì ẹgbẹ̀rún náà ni àkọ́kọ́ ìtọ́kasí nínú ìwé Dáníẹ́lì, èyí tí í ṣe ìwé àkọ́kọ́ nínú àwọn ìwé méjì tí wọ́n jọ dúró fún Ìṣípayá Jesu Kristi tí a tú sílẹ̀ díẹ̀ kí àkókò ìdánwò ènìyàn tó parí. Ilana ìwẹ̀nùmọ́ ti ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì ẹgbẹ̀rún náà ni a tún ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí ilana ìdìdì. Nígbà tí ìránṣẹ́ àkọ́kọ́ ti ilana ìwẹ̀nùmọ́ àti ìdìdì ti ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì ẹgbẹ̀rún náà bẹ̀rẹ̀ ní ọjọ́ kọkànlá, oṣù Kẹsán, ọdún 2001, ó jẹ́ ojú-ìyípadà fún ìjọ àti fún ayé. Nínú Ìṣípayá orí kejìdínlógún, angẹli náà tí ń tan ayé mọ́lẹ̀ pẹ̀lú ògo rẹ̀ sì dé nígbà náà. Síbẹ̀, nínú Ìṣípayá 18, a kò ṣàfihàn angẹli náà bí ẹni pé ó ní ohunkóhun láti jẹ ní ọwọ́ rẹ̀—ṣùgbọ́n ó wà níbẹ̀. Ìwé kékeré náà wà níbẹ̀. A lè fi ìrọ̀rùn dá a mọ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn tí wọ́n yàn láti jẹ ọ̀nà-ìlànà tí wolii Isaiah ṣàpẹẹrẹ gẹ́gẹ́ bí “ìlà lórí ìlà.”
Nípa fífi “ìlà lé ìlà” lélẹ̀, a lóye pé nígbà tí Kristi sọ̀kalẹ̀ ní September 11, 2001, òun náà sì ní “ìwé kékeré” kan tí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí “mánà”, “àkàrà ọ̀run” àti “ìwé kékeré”. Ṣùgbọ́n ní September 11, 2001, àwọn ènìyàn tí a ti yàn tẹ́lẹ̀, tí Jehoiakimu ṣàpẹẹrẹ, yàn láti di àṣà àti ìṣe àtọwọ́dọwọ́ Adventism mú, lẹ́yìn náà wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ ìrìn wọn lọ sínú ìgbèkùn Babeli, èyí tí yóò pé ní pípé ní òfin Sunday.
“Ṣé nísinsin yìí ni ọ̀rọ̀ náà ń bọ̀ pé mo ti sọ pé a ó fi ìgbì òkun ńlá gbá New York kúrò? Èyí ni mi ò tíì sọ rí. Mo ti sọ pé, bí mo ṣe ń wo àwọn ilé ńlá tí wọ́n ń kọ sókè níbẹ̀, orílé-lórílé, ‘Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ búburú tó bẹ́ẹ̀ yóò ṣẹlẹ̀ nígbà tí Olúwa yóò dìde láti mì ilẹ̀ ayé gidigidi!’ Nígbà náà ni ọ̀rọ̀ Ìfihàn 18:1–3 yóò ṣẹ. Gbogbo orí kejìdínlógún ti Ìfihàn jẹ́ ìkìlọ̀ nípa ohun tí ń bọ̀ sórí ayé. Ṣùgbọ́n mi ò ní ìmọ́lẹ̀ kankan ní pàtàkì ní ti ohun tí ń bọ̀ sórí New York, bí kò ṣe pé mo mọ̀ pé ní ọjọ́ kan àwọn ilé ńlá níbẹ̀ yóò wó lulẹ̀ nípa yíyípadà àti ìyípadà padà ti agbára Ọlọ́run. Láti inú ìmọ́lẹ̀ tí a fi fún mi, mo mọ̀ pé ìparun wà nínú ayé. Ọ̀rọ̀ kan láti ọ̀dọ̀ Olúwa, ìfọwọ́kan kan ti agbára rẹ̀ alágbára, àwọn ilé-ìkọ́lé ńlá wọ̀nyí yóò ṣubú. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ yóò ṣẹlẹ̀ tí ìbẹ̀rù wọn kò ṣeé foju inú wò.” Review and Herald, July 5, 1906.
Nígbà tí a “wó àwọn ilé ńlá” ti “New York” lulẹ̀ “nípa yíyípo àti yíyípalẹ̀ agbára Ọlọ́run,” ní ọjọ́ kẹtàlá oṣù Kẹsàn-án, ọdún 2001, ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì Ìfihàn orí kẹtàdínlógún kún gbogbo ayé, nítorí pé àkókò ìyípadà pàtàkì kan ti dé nínú ìtàn ẹranko ayé ti Ìfihàn orí kẹtàlá.
“Àwọn àkókò kan wà tí wọ́n jẹ́ àyèyípadà nínú ìtàn àwọn orílẹ̀-èdè àti ti ìjọ. Nínú àkóso ìpèsè Ọlọ́run, nígbà tí àwọn ìṣòro pàtàkì wọ̀nyí bá dé, a máa fi ìmọ́lẹ̀ tí ó yẹ fún àkókò náà hàn. Bí a bá tẹ́wọ́ gbà á, ìlọsíwájú ẹ̀mí yóò wà; bí a bá kọ̀ ọ́ sílẹ̀, ìpadàsẹ́yìn ẹ̀mí àti ìwó lulẹ̀ yóò tẹ̀ lé e.” Bible Echo, August 26, 1895.
Nígbà tí ìmọ́lẹ̀ áńgẹ́lì Ìfihàn orí kejìdínlógún dé ní ọjọ́ kọkànlá oṣù Kẹsán, ọdún 2001, àwọn tí wọ́n gba ìmọ́lẹ̀ náà tẹ̀síwájú nípa ti ẹ̀mí, àwọn tí wọ́n sì kọ ìmọ́lẹ̀ náà ṣubú sẹ́yìn nípa ti ẹ̀mí, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ ìrìnàjò ìṣọ̀tẹ̀ wọn síwájú lọ sí ibi ìyípadà ìkẹyìn wọn ti òfin ọjọ́ Àìkú, níbi tí wọ́n ti ba ìjẹ́wọ́ wọn jẹ́ pátápátá gẹ́gẹ́ bí àwọn ojiṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta. Àwọn tí ó wà ní Galili tí wọ́n yí padà kúrò, tí wọn kò sì tún bá Kristi rìn mọ́ nínú Johanu 6:66, ń yí padà kúrò ní ìmọ́lẹ̀ tí ó kọ́kọ́ dé nígbà ìrìbọmi rẹ̀, níbi tí a ti fi agbára fún ìránṣẹ́ àkọ́kọ́ ìtàn ìdánwò náà. Nínú Danieli orí kìn-ín-ní, a ṣàfihàn ẹgbẹ́ méjì àwọn olùjọsìn nínú ìtàn náà nígbà tí a fi agbára fún ìránṣẹ́ àkọ́kọ́. Jehoiakimu dúró fún àwọn tí wọ́n ṣe ìgbàgbọ́ wọn ní ìparun, Danieli, Hananiah, Mishael, àti Azariah sì dúró fún àwọn olóòótọ́.
Ní ọdún kẹta ìjọba Jehoiakimu ọba Júdà ni Nebukadinésárì ọba Bábílónì wá sí Jerúsálẹmu, ó sì dó tì í. Olúwa sì fi Jehoiakimu ọba Júdà lé e lọ́wọ́, pẹ̀lú apá kan nínú àwọn ohun èlò ilé Ọlọ́run; àwọn wọ̀nyí ni ó gbé lọ sí ilẹ̀ Ṣínárì, sí ilé ọlọ́run rẹ̀; ó sì mú àwọn ohun èlò náà wọ inú ilé ìṣúra ọlọ́run rẹ̀. Ọba sì sọ fún Aṣipenasi, olórí àwọn ìwẹ̀fà rẹ̀, pé kí ó mú díẹ̀ nínú àwọn ọmọ Israẹli, àti nínú irú-ọmọ ọba, àti nínú àwọn ọmọ aládé; àwọn ọ̀dọ́kùnrin tí kò ní àbùkù kankan nínú wọn, ṣùgbọ́n tí wọ́n rẹwà, tí wọ́n sì ní ọgbọ́n nínú gbogbo ọgbọ́n, tí wọ́n sì mọ ìmọ̀, tí wọ́n sì ní òye sáyẹ́ǹsì, àti irú àwọn tí agbára wà nínú wọn láti dúró nínú ààfin ọba, àti àwọn tí wọ́n lè kọ́ ní ẹ̀kọ́ àti èdè àwọn ará Kálídíà. Ọba sì pèsè oúnjẹ ojoojúmọ́ fún wọn láti inú oúnjẹ ọba, àti nínú wáìnì tí òun ń mu: bẹ́ẹ̀ ni kí wọ́n máa tọ́ wọn bọ́ fún ọdún mẹ́ta, kí ní ìkẹyìn rẹ̀ wọ́n lè dúró níwájú ọba. Nísinsin yìí, láàrin àwọn wọ̀nyí ni àwọn ọmọ Júdà wà, Daniẹli, Hananiah, Mishael, àti Azariah: olórí àwọn ìwẹ̀fà sì fún wọn ní orúkọ; nítorí ó pe Daniẹli ní Belteshazzar; ó sì pe Hananiah ní Ṣadraki; àti Mishael ní Meṣaki; àti Azariah ní Abednego. Ṣùgbọ́n Daniẹli pinnu nínú ọkàn rẹ̀ pé òun kì yóò fi ìpín oúnjẹ ọba tàbí wáìnì tí ó ń mu ba ara rẹ̀ jẹ́: nítorí náà ó bẹ olórí àwọn ìwẹ̀fà pé kí òun má ba ara rẹ̀ jẹ́. Daniẹli 1:1-8.
Dáníẹ́lì, Hananáyà, Míṣáẹ́lì àti Asáríà jẹ́ àwọn ọmọ Júdà. A sọ wọ́n di ìwẹ̀fà, báyìí ni wọ́n ṣe dúró fún ìran ìkẹyìn ti Àdífẹ́ntìsìmù. Nebukadinésárì, gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀ àwọn ọba ayé àtijọ́, pa àgbo ara àwọn ọ̀dọ́kùnrin Júdà mẹ́rin náà, láti mú kúrò níbẹ̀ gbogbo ìbànújẹ tí ọba lè ní nígbà tí wọ́n bá ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ẹrú tí wọ́n sì ń bá àwọn aya àti àlè ọba lò pọ̀.
Nípa àpẹẹrẹ àmì, ó dúró fún ìran ìkẹyìn ti Ìjọ Adventism, nítorí kò ní sí ìlà mìíràn ti Juda lẹ́yìn àwọn mẹ́rìnlá wọ̀nyí. Mẹ́rin jẹ́ àmì ohun tí ó kàn gbogbo ayé, bẹ́ẹ̀ sì ni ó dúró fún ìran ìkẹyìn àwọn Adventisti Ọjọ́ Keje káàkiri ayé tí wọ́n mọ ọjọ́ September 11, 2001, gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run.
Àwọn Aláfẹnítì Ọjọ́ Keje wọ̀nyẹn ni Kòkòrò Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run ń tọ́ka sí, nítorí wọn ni àwọn tí a pè láti jẹ́ ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún méjìlélọ́gọ́rin àti ẹgbẹ̀rún mẹ́rin. Síbẹ̀, ogún àsọtẹ́lẹ̀ wọn bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣọ̀tẹ̀ àwọn baba wọn, ní ọdún 1863. Ìṣọ̀tẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ náà ṣòro gan-an láti mọ̀, nítorí pé àṣà àti ìṣe ìran mẹ́rin ti ìṣọ̀tẹ̀ tí ń pọ̀ sí i ti bo ó mọ́lẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣòro láti mọ̀ ọ́, a gbọ́dọ̀ rí i, a sì gbọ́dọ̀ jẹ́wọ́ rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí Dáníẹ́lì ṣe ṣe ní ìkẹyìn nínú Dáníẹ́lì orí kẹsàn-án. Ó ṣe bẹ́ẹ̀ nípa mímọ̀ òtítọ́ tí ó wà nínú Ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ Ọlọ́run.
Ìṣọ̀tẹ̀ tí Dáníẹ́lì àti àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ológo náà ti tọ̀nà pẹ̀lú rẹ̀ ní tààràtà, ni ìkọ̀ láti ọ̀dọ̀ baba wọn láti máa yà ara rẹ̀ sọ́tọ̀ kúrò nínú àwọn ipa àwọn aláìnígbàgbọ́ tí wọ́n yí wọn ká. Ní ọdún 1863, Àfẹnusọ́ Àdífẹnítì ti Laodíkíà padà sí ọ̀nà ìmúlò ti Bíbélì ti Pùròtẹ́sítáǹtì apẹ̀yìndà àti Kátólíìkì, láti gbéga ìkọ̀ wọn sí ìdánimọ̀ Miller nípa “àkókò méje” inú Lefitiku ogún-ún àti mẹ́fà. Ìṣọ̀tẹ̀ náà fún Dáníẹ́lì àti àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ológo ni a ṣojú fún nípasẹ̀ ọba Hẹsikáyà.
Ọba Hesekiah bẹ Oluwa pé kí òun má kú, a sì dá àdúrà rẹ̀ lóhùn nígbà tí Oluwa fi ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún míì kún ìgbésí ayé rẹ̀. Nípa bẹ́ẹ̀, ó sì bí Manasseh, ọ̀kan nínú àwọn ọba Juda tí ó burú jùlọ, ṣùgbọ́n pẹ̀lú náà ni ọba náà ni àmì ìbẹ̀rẹ̀ ìṣẹ́gun àti ìsìn-ọdọ ọdún méje tí ń lọ síwájú lórí Juda. Ní ọdún 1856, Ẹlẹ́rìí Òtítọ́ wá kọlu ilẹ̀kùn Adventismu Laodikia, ṣùgbọ́n wọ́n yàn láti wà láàyè, kí wọ́n má sì kú sí ara wọn. Ní ọdún 1863, wọ́n ti tún “Jeriko” kọ́, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ ìṣọ̀tẹ̀ tí ń pọ̀ sí i, èyí tí ó parí ní dídènà fún wọn láti mọ September 11, 2001 gẹ́gẹ́ bí ìbẹ̀rẹ̀ ìrìnàjò ìgbésẹ̀ mẹ́ta wọn sínú ìsìn-ọdọ Babiloni ti ẹ̀mí, èyí tí ó parí ní òfin Ọjọ́-Àìkú.
Fún ọba Hesekiah, ọdún 1863 dé nígbà tí a fi ìbéèrè àdúrà rẹ̀ láti wà láàyè fún un. Olúwa pèsè àmì kan pé a ti gba àdúrà rẹ̀. Ọlọ́run fi ìdánilójú mú àdúrà náà nípa yíyí oòrùn, àwọn ará Babiloni sì rí iṣẹ́ Ọlọ́run ní àwọn ọ̀run, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò mọ ìtumọ̀ rẹ̀. Nígbà náà ni àwọn ará Babiloni wá sí Jerusalẹmu láti wádìí nípa Ọlọ́run tí ó ní agbára láti ṣàkóso oòrùn. Dípò kí ó yin Ọlọ́run Ọ̀run lógo, ọba Hesekiah, dípò kí ó kú sí ara rẹ̀, yàn láti fi ọlá fún tẹ́ńpìlì rẹ̀ àti ìlú rẹ̀ dípò Ọlọ́run tí ó ti yàn láti fi orúkọ Rẹ̀ sí tẹ́ńpìlì àti ìlú náà.
Ìṣọ̀tẹ̀ yẹn mú àsọtẹ́lẹ̀ wá pé àwọn ọmọ láti inú ìran ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ yóò di ẹrú àti adọ́bálẹ̀ ní Bábílónì. Àwọn ọmọ wọ̀nyẹn ni Dáníẹ́lì, Hananáyà, Míṣáẹ́lì àti Asáríyà, wọ́n sì dúró fún ìran ìkẹyìn ti ẹ̀mí ti àwọn Adventist Ọjọ́ Keje wọ̀nyẹn tí wọ́n mọ ọjọ́ kẹtàlá, Oṣù Kẹsàn-án, ọdún 2001 gẹ́gẹ́ bí àyè yíyípadà nínú ìtàn àwọn orílẹ̀-èdè ayé àti ti ìjọ, nígbà tí a fi ìmọ́lẹ̀ náà fúnni tí yóò dán ẹgbẹ̀rún kan ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì náà wò, tí yóò sì fi èdìdì dì wọ́n.
Ní ọjọ́ wọ̀nyẹn Hesekiah ṣàìsàn títí dé ikú. Wòlíì Isaiah ọmọ Amoz sì tọ̀ ọ́ wá, ó sì wí fún un pé, Báyìí ni Olúwa wí, Tún ilé rẹ ṣe; nítorí pé ìwọ yóò kú, ìwọ kì yóò sì yè. Nígbà náà ni ó yí ojú rẹ̀ sí ògiri, ó sì gbàdúrà sí Olúwa pé, Mo bẹ̀ ọ́, Olúwa, rántí nísinsin yìí bí mo ti rìn níwájú rẹ ní òtítọ́ àti pẹ̀lú ọkàn pípé, tí mo sì ti ṣe èyí tí ó dára lójú rẹ. Hesekiah sì sunkún gidigidi. Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, kí Isaiah tó jáde lọ sí àgbàlá àárín, ọ̀rọ̀ Olúwa tọ̀ ọ́ wá pé, Padà, kí o sì sọ fún Hesekiah, olórí àwọn ènìyàn mi pé, Báyìí ni Olúwa, Ọlọ́run Dafidi baba rẹ, wí, Mo ti gbọ́ àdúrà rẹ, mo ti rí omijé rẹ: kíyèsi i, èmi yóò mú ọ láradá: ní ọjọ́ kẹta ìwọ yóò gòkè lọ sí ilé Olúwa. Èmi yóò sì fi ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún kún ọjọ́ rẹ; èmi yóò sì gbà ọ àti ìlú yìí kúrò lọ́wọ́ ọba Asiria; èmi yóò sì dáàbò bo ìlú yìí nítorí tèmi fúnra mi, àti nítorí Dafidi ìránṣẹ́ mi. Isaiah sì wí pé, Ẹ mú àkùtù ọ̀pọ̀tọ́ wá. Wọ́n sì mú un, wọ́n sì fi lé èémọ́ náà, ó sì sàn. Hesekiah sì wí fún Isaiah pé, Kí ni yóò jẹ́ àmì pé Olúwa yóò mú mi láradá, àti pé èmi yóò gòkè lọ sí ilé Olúwa ní ọjọ́ kẹta? Isaiah sì wí pé, Èyí ni àmì tí ìwọ yóò ní láti ọ̀dọ̀ Olúwa, pé Olúwa yóò ṣe ohun tí ó ti sọ: ṣé òjìji yóò lọ síwájú ìwọ̀n mẹ́wàá, tàbí kí ó padà sẹ́yìn ìwọ̀n mẹ́wàá? Hesekiah sì dáhùn pé, Ohun kékeré ni kí òjìji sọ̀kalẹ̀ ìwọ̀n mẹ́wàá: bẹ́ẹ̀ kọ́, ṣùgbọ́n jẹ́ kí òjìji padà sẹ́yìn ìwọ̀n mẹ́wàá. Isaiah wòlíì sì ké pe Olúwa: ó sì mú kí òjìji padà sẹ́yìn ìwọ̀n mẹ́wàá, nípa ìwọ̀n tí ó ti sọ̀kalẹ̀ lórí ìwọ̀n àago Ahasi. Ní àkókò náà ni Berodakbaladan, ọmọ Baladan, ọba Babeli, rán lẹ́tà àti ẹ̀bùn sí Hesekiah: nítorí ó ti gbọ́ pé Hesekiah ti ṣàìsàn. Hesekiah sì fetí sí wọn, ó sì fi gbogbo ilé ohun iyebíye rẹ̀ hàn wọ́n, fàdákà, àti wúrà, àti tùràrí, àti òróró iyebíye, àti gbogbo ilé ìhámọ́ra rẹ̀, àti gbogbo ohun tí a rí nínú àwọn ìṣúra rẹ̀: kò sí ohun kan nínú ilé rẹ̀, tàbí nínú gbogbo àkóso rẹ̀, tí Hesekiah kò fi hàn wọ́n. Nígbà náà ni Isaiah wòlíì tọ ọba Hesekiah wá, ó sì wí fún un pé, Kí ni àwọn ọkùnrin wọ̀nyí sọ? ibo ni wọ́n sì ti tọ ọ wá? Hesekiah sì wí pé, Láti ilẹ̀ jíjìn ni wọ́n ti wá, láti Babeli. Ó sì wí pé, Kí ni wọ́n ti rí nínú ilé rẹ? Hesekiah sì dáhùn pé, Gbogbo ohun tí ó wà nínú ilé mi ni wọ́n ti rí: kò sí ohun kan nínú àwọn ìṣúra mi tí èmi kò fi hàn wọ́n. Isaiah sì wí fún Hesekiah pé, Gbọ́ ọ̀rọ̀ Olúwa. Kíyèsi i, ọjọ́ ń bọ̀, tí gbogbo ohun tí ó wà nínú ilé rẹ, àti èyí tí àwọn baba rẹ ti kó jọ sínú ìṣúra títí di òní yìí, ni a ó kó lọ sí Babeli: kò sí ohun kan tí a ó fi sílẹ̀, ni Olúwa wí. Àti lára àwọn ọmọ rẹ tí yóò jáde láti inú rẹ, tí ìwọ yóò bí, ni wọn yóò kó lọ; wọn yóò sì jẹ́ ìwẹ̀fà nínú ààfin ọba Babeli. Nígbà náà ni Hesekiah wí fún Isaiah pé, Ọ̀rọ̀ Olúwa tí ìwọ ti sọ dára. Ó sì wí pé, Ṣé kì í ṣe ohun rere bí àlàáfíà àti òtítọ́ bá wà ní ọjọ́ mi? Ìyókù iṣẹ́ Hesekiah, àti gbogbo agbára rẹ̀, àti bí ó ti ṣe adágún omi kan, àti ọ̀nà omi kan, tí ó sì mú omi wá sínú ìlú, ṣé a kò kọ wọn sínú ìwé ìtàn àwọn ọba Juda bí? Hesekiah sì sùn pẹ̀lú àwọn baba rẹ̀: Manasseh ọmọ rẹ̀ sì jọba ní ipò rẹ̀. 2 Àwọn Ọba 20:1–21.
Ẹsẹ̀ tí ó tẹ̀lé e sọ pé:
Manase jẹ́ ọmọ ọdún méjìlá nígbà tí ó bẹ̀rẹ̀ sí í jọba, ó sì jọba ní Jerusalẹmu ọdún márùn-ún-dín-lọ́gọ́rin. Orúkọ ìyá rẹ̀ sì ni Hefsiba. 2 Àwọn Ọba 21:1.
Kí ni ì bá ti jẹ́ àbájáde rẹ̀ bí ọba Hẹsikáyà bá ti gba ìfẹ́ Olúwa, tí ó sì kàn ṣètò ilé rẹ̀ dáadáa, kí ó sì kú? A fi ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún kún un, àti pé ọdún mẹ́ta lẹ́yìn náà ni a bí Mánásè aláìṣòdodo. Kí ni ì bá ti ṣẹlẹ̀ ní ọdún 1856, bí Ẹ̀sìn Adventist bá ti gba ìyípadà láti Filadelfia sí Laodíkíà, tí wọ́n sì ṣètò ilé wọn dáadáa, tí wọ́n sì fi àwọn òtítọ́ ìpìlẹ̀ William Miller sílẹ̀ láì bà á jẹ́? Mo rò pé a kì yóò mọ ìdáhùn sí ìbéèrè yẹn láéláé, ṣùgbọ́n ohun tí a mọ̀ ni pé, “Dáníẹ́lì pinnu ní ọkàn rẹ̀ pé òun kì yóò fi oúnjẹ ọba tí a pín fún un, tàbí wáìnì tí ọba ń mu, bà ara rẹ̀ jẹ́.”
A ó máa bá a lọ pẹ̀lú Dáníẹ́lì orí kìn-ín-ní nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.