Ìwé Dáníẹ́lì - Nọ́mbà Mẹ́rìnlélọ́gọ́rin àti Mẹ́sàn-án

Nínú àpilẹ̀kọ kọkànlélọ́gọ́rin nínú àtòjọ àpilẹ̀kọ yìí lórí ìwé Dáníẹ́lì a fi ọ̀rọ̀ kan sínú rẹ̀ láti inú Manuscript Releases, ìdìpọ̀ 20, ojú-ewé 17–22, níbi tí Sister White ti fi hàn kedere pé ẹ̀kọ́ náà tí ó sọ pé “ìjoojúmọ́,” dúró fún ibi mímọ́ Kristi ni a ti fi fún Àwọn Alàgbà Prescott àti Daniells láti ọwọ́ “àwọn áńgẹ́lì tí a ti lé jáde kúrò ní ọ̀run.” Kò fi tọ́ka sí èrò èké wọn nípa “ìjoojúmọ́,” ní tààrà bí èmi ti ṣe, ṣùgbọ́n àkọsílẹ̀ ìtàn fi hàn lọ́pọ̀ yanturu pé èyí ni ohun tí wọ́n ń gbìyànjú láti fi múlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí òtítọ́. Wọ́n ń wá ọ̀nà láti tún àwọn apá kan nínú ìwé Daniel and the Revelation ti Uriah Smith kọ ṣe, àwọn apá tí ń gbé òye “ìjoojúmọ́,” ró, èyí tí òun fi hàn nínú Early Writings, ojú-ewé mẹ́rìnléláàádọ́rin, gẹ́gẹ́ bí ìwòye tí ó tọ́.

W. W. Prescott ti tẹ ìwé ìròyìn àsìkò kan jáde tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ The Protestant, nínú èyí tí kókó-ọ̀rọ̀ kan ṣoṣo rẹ̀ jẹ́ gbígbé ìmọ̀ èké nípa “ojoojúmọ́” ga. Òun àti ààrẹ General Conference, A. G. Daniells, di orí-ọ̀fà ti Sátánì láti tẹ̀síwájú nínú ìsapá Prescott sí ìdásílẹ̀ ẹ̀kọ́ èké náà gẹ́gẹ́ bí ìwòye ìmúlòòótọ́ nínú Adventism, ṣùgbọ́n nígbà tí Ellen White ṣì wà láàyè a dì í mú àṣeyọrí wọn nínú ìsapá ti Sátánì náà dúró. Ní ọdún 1931, Daniells sọ pé ní ọdún gan-an tí a kọ ọ̀rọ̀ ìpínrọ̀ náà láti inú Manuscript Releases (1910), òun (Daniells) ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Sister White lórí ọ̀ràn “ojoojúmọ́,” àti pé ó ti mú kí òun gbà pé ìwòye òun àti ti Prescott ni ó tọ́.

Ó ṣe pàtàkì láti lóye ìtàn yìí, nítorí pé a ti bẹ̀rẹ̀ báyìí sí í wo ìmúgbòòrò ìmọ̀ tí ó dé ní ọdún 1989, nígbà tí a tú àwọn ìlà àtúnṣe mímọ́ àti ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn Danieli mọ́kànlá sílẹ̀. Láti mọ ìmọ́lẹ̀ tí a mú jáde pẹ̀lú ìwópalẹ̀ Soviet Union gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ẹsẹ̀ ogójì Danieli mọ́kànlá, ó ṣe dandan kí a lóye “ojoojúmọ́” náà, àti ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ tí “ojoojúmọ́” náà dúró fún un, ní ọ̀nà tí ó tọ́, nítorí pé ìtàn náà ń ṣàfihàn àtúnbọ̀ ìtàn náà nínú ẹsẹ̀ ogójì sí márùndínláàádọ́rin Danieli mọ́kànlá. Àwọn ẹsẹ̀ wọ̀nyí fihàn pé ìhìn-iṣẹ́ tí a tú sílẹ̀ nínú wọn ni “ìròyìn láti ìlà-oòrùn àti láti àríwá,” tí ń mú inúnibíni ìkẹyìn wá sórí àwọn ènìyàn Ọlọ́run.

Ìhìn iṣẹ́ ẹsẹ̀ ogójì tí a ṣí sílẹ̀ nígbà ìwópalẹ̀ Ìṣọ̀kan Soviet ní ọdún 1989, ni ìhìn iṣẹ́ òjò àkẹ́yìn tí yóò mú kí pápásì (ọba àríwá), “jáde pẹ̀lú ìbínú ńlá láti pa run, àti láti pa ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn run pátápátá.” “Ìròyìn” ní ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ jẹ́ ìhìn iṣẹ́ kan.

Ìhìnrere òjò ìkẹ́yìn ni ìhìnrere tí àwọn olùṣọ́ ọjọ́ ìkẹ́yìn ti Ọlọ́run gbékalẹ̀, àwọn tí ń kọ orin ọgbà àjàrà àti orin Mose àti ti Ọ̀dọ́-Àgùntàn.

“Ìròyìn” tí ó wà nínú ẹsẹ̀ mẹ́rìnlélógójì [44] ti Dánìẹ́lì mọ́kànlá mú kí ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀ bínú gidigidi, a sì mú ìpakúpa ẹ̀jẹ̀ papalì ikẹyìn ṣẹ. Ìhìn náà ni ìhìn áńgẹ́lì kẹta tí ń pọ̀ sí i dé ìkéde ńlá nígbà òfin Ọjọ́-ìsinmi tí ń bọ̀ láìpẹ́.

“Ìròyìn láti ìlà-oòrùn àti àríwá” tí ó mú kí ìjọpápá bínú gidigidi, tí ó sì ń pọ̀ sí i di igbe ńlá ní àkókò òfin Ọjọ́ Àìkú, àti pé ìránṣẹ́ náà ni ìránṣẹ́ òjò ìkẹyìn tí ó bẹ̀rẹ̀ ní September 11, 2001. Ọ̀rọ̀-ìsọ “ohùn ńlá” jẹ́ ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ń ṣàfihàn agbára tí ń pọ̀ sí i.

“Ìròyìn” tí ẹsẹ̀ kẹrìnlélógójì mẹ́rìnlélógójì sọ nípa rẹ̀ ni ìhìn-ọjọ́ òjò ìkẹyìn ní kété ṣáájú kí àkókò àánú fún ènìyàn tó parí, nígbà tí Míkáẹ́lì bá dìde. Òun náà ni ìhìn-ọjọ́ òjò ìkẹyìn kan náà tí ó dé ní September 11, 2001, ṣùgbọ́n ó ń ru sókè di igbe ńlá, tàbí ohùn ńlá, nígbà tí a bá fi èdìdì dì ẹgbẹ̀rún kan ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin, tí a sì tú Ẹ̀mí Mímọ́ jáde nígbà náà láìsí ìwọ̀n. Òun náà ni ìhìn-ọjọ́ òjò ìkẹyìn kan náà tí ó samisi àkókò fífi èdìdì dì ẹgbẹ̀rún kan ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin náà.

Ó jẹ́ ìfẹ̀ṣẹ̀mulẹ̀ ọ̀hún nípa òjò ìkẹyìn tí a ti ṣe àdàkọ irọ́ rẹ̀ pẹ̀lú ìhìn iṣẹ́ “àlàáfíà àti ààbò” tí Adventismu Laodikia ń gbé kalẹ̀ láti ìgbà dídé “kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́” títí dé ìgbà dídé “kìnnìún”. Àkókò láàárín September 11, 2001, àti òfin Ọjọ́-Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ yìí jẹ́ ibùsùn ikú ní ti ẹ̀mí fún Adventismu Laodikia, àti àwọn tí a dá lẹ́jọ́ lẹ́yìn tí a bá ti dá ilé Ọlọ́run (Jerusalẹmu) lẹ́jọ́, wọ́n kú sínú ibojì kan náà. Ibùsùn ikú fún Adventismu Laodikia wà láàárín kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ àti kìnnìún, àti ìhìn iṣẹ́ tí a kọ̀ sílẹ̀ tí ó sì mú ikú wọn wá ni “ìròyìn láti ìlà-oòrùn” (àmì Islam) àti àríwá (àmì papacy). Òun ni ìhìn iṣẹ́ kan náà, èyí tí í ṣe ìhìn iṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta.

Àwọn ẹsẹ̀ mẹ́fà ìkẹyìn nínú Dáníẹ́lì mọ́kànlá, tí a ṣí wọn sílẹ̀ ní àkókò òpin ní ọdún 1989, ni ìránṣẹ́ òjò ìkẹyìn, èyí tí a ń kéde ní àkókò kan tí a ti ń kéde ìránṣẹ́ òjò ìkẹyìn èké ti “àlàáfíà àti ààbò.” Ìdánwò òjò ìkẹyìn kọ́kọ́ dojú kọ ilé Ọlọ́run, nítorí ibẹ̀ ni ìdájọ́ ti bẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà ó sì dojú kọ agbo ẹran mìíràn tí ó wà ní òde ilé Ọlọ́run. Nítorí ìdí yìí, ó ṣe pàtàkì gidigidi láti lóye “irọ́” tí a mú wọ Laodísea Adventism ní ìran kẹta, nítorí nígbà tí Ọlọ́run ń tú Ẹ̀mí Mímọ́ Rẹ̀ jáde sórí àwọn tí Ó ń fi èdìdì dì, ní àkókò kan náà ni Ó ń tú ìtanràn líle jáde sórí àwọn tí kò gba ìfẹ́ òtítọ́.

Ní àkókò ìjiyàn tí ó wáyé ní àárín ọdún mẹ́wàá àkọ́kọ́ àti ìdájí ti ọ̀rúndún ogún nípa “ìgbà gbogbo,” ọ̀kan nínú àwọn ọkùnrin tí wọ́n dáàbò bo ipò Millerite tòótọ́ pé “ìgbà gbogbo” jẹ́ àmì ìṣàpẹẹrẹ ìbọ̀rìṣà, ni F. C. Gilbert. Gilbert jẹ́ ẹni tí ó yí padà láti inú ẹ̀sìn Júù, ó sì lè ka àti sọ èdè Hébérù ní pípé. Ó dáàbò bo ipò àwọn aṣáájú-ọnà nínú ìwé Dáníẹ́lì lórí ìpìlẹ̀ òye rẹ̀ nípa èdè Hébérù. Ní ọdún 1910, gan-an ní ọdún náà tí Sister White kọ àfọwọ́kọ náà tí a óò sin mọ́lẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún, èyí tí ó ṣàfihàn pé ojú-ìwòye Daniells àti Prescott nípa “ìgbà gbogbo” ti ọ̀dọ̀ àwọn áńgẹ́lì Sátánì ti wá, Gilbert ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ti ara ẹni pẹ̀lú Sister White nípa ọ̀ràn “ìgbà gbogbo.”

A mọ̀ pé ó ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan, nítorí pé lójúkan náà (ní ọjọ́ kejì) ó kọ àkótán ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò tí ó ní pẹ̀lú Sister White sílẹ̀. Ní ọdún 1931, A. G. Daniells ṣe ìbéèrè pé òun ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Sister White lórí kókó-ọrọ̀ “the daily” ní ọdún kan náà—1910. Daniells sọ pé Sister White kò fi ìpinnu mìíràn kankan sílẹ̀ fún òun bí kò ṣe pé “the daily” jẹ́ àmì-ìṣàpẹẹrẹ iṣẹ́ ìránṣẹ́ Kristi nínú ibi mímọ́. Ṣùgbọ́n ẹ̀sùn Daniells pé ó ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan, kì í ṣe “irọ́” nìkan, ó jẹ́ “irọ́” àsọtẹ́lẹ̀ tí ń mú ìtanràn alágbára wá.

Fún àwọn tí ó lè má ní àǹfààní láti rí àwọn ṣátì 1843 àti 1850, ó ṣe pàtàkì kí wọ́n lóye pé nígbà tí a tẹ ṣátì 1843 jáde ní ọdún 1842, àwọn ọmọlẹ́yìn Miller ṣì gbà pé ibi-mímọ́ tí a óò wẹ̀ mọ́ ní ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ ọdún ẹgbẹ̀rún méjì ọgọ́rùn-ún mẹ́ta náà ni ayé. Nígbà tí wọ́n tẹ ṣátì 1850 jáde, nígbà náà ni wọ́n mọ̀ pé ibi-mímọ́ tí a óò wẹ̀ mọ́ ni ibi-mímọ́ ọ̀run. Nítorí èyí ni ṣátì 1843 KÒ ní àwòrán ibi-mímọ́ Ọlọ́run kankan, ṣùgbọ́n ṣátì 1850 NI àwòrán ibi-mímọ́ Ọlọ́run. Èyí ṣe pàtàkì, nítorí Daniells sọ pé nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò rẹ̀ pẹ̀lú Sister White, òun fi ṣátì 1843 hàn án, ó sì tọ́ka sí ibi-mímọ́ náà lórí ṣátì náà. Èyí kò lè ṣeé ṣe, nítorí kò sí ibi-mímọ́ kankan lórí ṣátì 1843. Ìdálẹ́kọ̀ọ́ rẹ̀ pé ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan wà jẹ́ “irọ́.”

Nígbà tí mo ń ṣiṣẹ́ lórí ìtàn yìí ní ọdún 2009, tí mo sì mọ̀ pé àwọn ọkùnrin tó wà ní ẹgbẹ́ méjèèjì nínú ọ̀ràn náà, àwọn méjèèjì sọ pé wọ́n ti ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Sister White lórí kókó-ọrọ̀ “the daily,” mo fi í-meèlì ránṣẹ́ sí Ellen White Estate, mo sì bi wọ́n bóyá wọ́n ní ààyè sí ìwé àkọsílẹ̀ tí ó ṣe ìgbàkọsílẹ̀ àwọn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò Sister White ní ọdún 1910. Wọ́n dáhùn pé wọ́n ṣì ní ìwé àkọsílẹ̀ náà. Èyí tí ó tẹ̀lé e ni í-meèlì mi àti ìdáhùn láti ọ̀dọ̀ Ellen White Estate.

Ọjọ́ Ajé, Oṣù Kin-in-ni ọjọ́ 19, ọdún 2009

Sí ẹni tí ó bá kan:

Mo ti gbọ́ pé ìwé-àkọsílẹ̀ kan wà tí a fi ń ṣàkọsílẹ̀ àwọn ẹni tí wọ́n ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Sister White àti ohun tí àwọn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò náà dá lé. Mo ń gbìyànjú láti jẹ́rìí tàbí láti ṣàtakò sí i bóyá A. G. Daniells ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Sister White ní ọdún 1910 nípa kókó-ọrọ̀ “ojoojúmọ́.” Mo mọ̀ pé ẹ̀rí ìtàn wà pé ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò náà wáyé, ṣùgbọ́n mo ń ṣe ìyàlẹ́nu bóyá àkọsílẹ̀ kankan wà nínú ìwé-àkọsílẹ̀ òṣìṣẹ́ kan tí ó fi èyí sílẹ̀ ní kedere. Ní àkókò kan náà, a tún ti sọ fún mi pé F. C. Gilbert náà ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò pẹ̀lú Sister White ní ọdún 1910 lórí kókó-ọrọ̀ “ojoojúmọ́,” mo sì fẹ́ mọ̀ bóyá a lè jẹ́rìí sí i nípasẹ̀ ìwé-àkọsílẹ̀ kan tí àwọn òṣìṣẹ́ rẹ̀ ń pa mọ́ ní àkókò yẹn. Bóyá kò sí ìwé-àkọsílẹ̀ rárá, tàbí bóyá bí ó bá wà ẹ kò tú ìmọ̀ yẹn jáde, tàbí bóyá ó lè kọjá agbára yín láti ṣàyẹ̀wò ó fún mi bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wà. Nítorí náà, ní gbogbo ọ̀nà, mo fẹ́ béèrè. Ìrànlọ́wọ́ kankan tí ẹ bá lè pèsè yóò jẹ́ ohun tí màá mọrírì gidigidi.

Ẹ̀gbọ́n Jeff,

A dúpẹ́ fún ímeèlì yín. A ní ìròyìn tí ó péye dé ìwọ̀n kan nípa ìrìnàjò Ellen White, tí a dá lé àwọn lẹ́tà rẹ̀, àwọn ìwé-ìrántí ojoojúmọ́ rẹ̀, àti àwọn ìpè tí a ti tẹ̀ jáde, ṣùgbọ́n kò sí “ìwé-ìkọ̀sílẹ̀” gẹ́gẹ́ bí irú bẹ́ẹ̀.

Ó dájú pé ẹ ti ka nípa ìbẹ̀wò A. G. Daniells pẹ̀lú Ellen White nínú ìwọ̀n 6 ti Ìtàn Ayé EGW, The Later Elmshaven Years, ojú-ìwé 256, 257. A kò tíì rí àkọsílẹ̀ olómìnira kankan nípa ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò yìí. Àwa ní lẹ́tà kan láti ọ̀dọ̀ Alàgbà Gilbert ní June 1, 1910, tí ó fi hàn pé ètò rẹ̀ ni láti wà ní St. Helena (níbi tí Ellen White ń gbé) ní June 6-9. Èyí nìkan ni ìwọ̀n àwọn ìwé ẹ̀rí ìtìlẹ́yìn tí mo mọ̀ sí.

Kí Ọlọ́run bù kún yín—Tim Poirier Igbakeji Olùdarí Ellen G. White Estate

Kò sí àkọsílẹ̀ olómìnira kankan pé Daniells ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kankan rí nípa “ìrúbọ ojoojúmọ́,” ṣùgbọ́n lẹ́tà kan wà láti ọ̀dọ̀ Gilbert tó ń fi ète rẹ̀ hàn láti wà ní ilé rẹ̀ láti ọjọ́ kẹfà sí ọjọ́ kẹsàn-án oṣù June, ọdún 1910.

Nínú ìtàn-ayé Sister White, tí ilé-iṣẹ́ Ellen White tọ́ka sí, níbi tí ọmọ-ọmọ rẹ̀ ti sọ̀rọ̀ lórí ọ̀ràn ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò Daniells, ó ṣe àkọsílẹ̀ ẹ̀sùn Daniells nípa ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò àròsọ ti ọdún 1910:

Daniells sọ pé òun fi àtẹ̀jáde 1843 hàn án, ó sì bi í léèrè nípa ibi mímọ́ náà tí a kò ṣàfihàn lórí àtẹ̀jáde náà. Ó tún sọ pé òun mú ìwé Early Writings wá, ó sì fi ọ̀pọ̀ ìbéèrè lé e lórí ohun tí ó túmọ̀ sí nígbà tí ó fi kedere fọwọ́ sí ìmòye àwọn aṣáájú-ọnà nípa “the daily,” àti pé ọwọ́ Oluwa ni ó darí àtẹ̀jáde náà. Ọmọkùnrin Ellen White, ẹni tí ó jẹ́ baba Arthur L. White, akọ̀wé ìtàn-ayé tí ó kọ àkótán ìṣẹ̀lẹ̀ tí a sọ pé ó ṣẹlẹ̀ yìí, ti gba ìwòye satani ti Daniells àti Prescott nípa “the daily,” ó sì jẹ́rìí sí ohun tí Daniells sọ pé òun gbọ́ nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò náà. Ní ti gidi, wọn kò fara balẹ̀ tó nínú ìtàn tí wọ́n dá kalẹ̀, nítorí àtẹ̀jáde 1843 kò ṣàfihàn ibi mímọ́ kankan tí Daniells lè ti tọ́ka sí.

Ìrọ̀ mìíràn tí a ṣàfihàn nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò náà ni èké pé àyọkà náà láti inú Early Writings jẹ́ ìkìlọ̀ lòdì sí “ṣíṣètò àkókò.” Àyọkà tí wọ́n ní Daniells béèrè nípa rẹ̀ ni èyí:

Willie C. White, ọmọkùnrin Sister White, ti gba èrò èké nípa “ìgbà gbogbo” náà, ọmọkùnrin rẹ̀ Arthur sì wá ọ̀nà láti jẹ́ kí “irọ́” tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò tí kò ṣẹlẹ̀ náà máa bá a lọ, nípa gbígbìyànjú láti fi hàn pé ìkìlọ̀ inú àyọkà tí ó wá láti inú Early Writings jẹ́ ìkìlọ̀ kan ṣoṣo, tí ó sì jẹ́ ní pàtó, lòdì sí ṣíṣètò àkókò. A ṣe àròyé yẹn ní àwọn ọdún 1930, ó sì di apá pàtàkì kan nínú “irọ́” náà.

A ó gbé àríyànjiyàn náà yẹ̀wò nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.