Ọ̀rọ̀ Ìtúmọ̀ Kedere Kan

Láìpẹ́ yìí a bẹ̀rẹ̀ sí í pèsè àtẹ̀jáde ọ̀rọ̀ Habakkuk’s Two Tables kí a lè túmọ̀ ọ́ sí oríṣiríṣi èdè tí a ṣojú fún lórí ojúlé wa. Ìṣẹ́ yíyí ìfihàn tí a sọ ní ẹnu padà sí ìfihàn tí a kọ sílẹ̀ jẹ́ iṣẹ́ tí ó pọ̀ gan-an ju bí a ṣe lè rò lọ bí ẹni kò bá mọ gbogbo àwọn ìpele tí a gbọ́dọ̀ kọjá láti sọ ìfihàn tí a sọ ní ẹnu di ìfihàn tí a kọ sílẹ̀, pẹ̀lú àwọn ìṣòro pàtàkì tí ó jẹ́ dandan nínú túmọ̀ ohun èlò náà ní ìkẹyìn sí oríṣiríṣi èdè lórí ojúlé náà. A ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àtúnṣe ẹ̀dà wa lórí àkọ́kọ́ nínú àwọn ìfihàn mẹ́ẹ̀ẹ́dọ́gbọ̀n [95], mo sì ṣàwárí ìpele míràn tí a gbọ́dọ̀ tún kọjá pẹ̀lú. Ó ní í ṣe pẹ̀lú ìdàgbàsókè ìlọsíwájú ìhìn-iṣẹ́ yìí láti ọdún 1989 títí dé ìtàn wa lọ́wọ́lọ́wọ́.

Nínú àwọn ìfihàn ní nǹkan bí ọdún mẹ́ẹ̀ẹ́dógún sẹ́yìn, àwọn òtítọ́ kan wà tí ìmọ̀ nípa wọn ṣì wà ní ipò ìkókó. Àkọ́kọ́ nínú àwọn òtítọ́ wọ̀nyí tí mo gbọ́dọ̀ ṣe kedere ni dídé áńgẹ́lì kejì nínú ìtàn àwọn Millerite. Ní àkókò náà mo lóye pé áńgẹ́lì kejì dé nígbà tí àwọn ìjọ Pùròtẹ́sítáǹtì bẹ̀rẹ̀ sí í ti ilẹ̀kùn wọn pa sí ìfihàn Miller nípa ìránṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́, pẹ̀lú ìparí ọdún 1843. William Miller ṣiṣẹ́ lórí ìṣírò àkókò kan tí ó gbà pé ó fi hàn pé ọdún 1843 bẹ̀rẹ̀ ní March 22, 1843, ó sì parí ní March 22, 1844. Ó ti ronú pé àwọn àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta tí a fi sí orí àwọn àwòrán mímọ́ méjì ní ìkẹyìn yóò parí ní ọdún 1843, ó sì gbà pé ọdún náà parí ní March 22, 1844. Ó ṣìṣe ní ojú méjì.

Àwọn àsọtẹ́lẹ̀ mẹ́ta ti ọjọ́ 1335 ti Dáníẹ́lì orí kejìlá, ọdún 2520 ti “àkókò méje” ti Léfítíkù orí kẹrìndínlọ́gbọ̀n, àti ọjọ́ 2300 ti Dáníẹ́lì orí kẹjọ, ni Miller lóye pé wọ́n yóò parí ní oṣù Kẹta ọdún 1844. Lẹ́yìn náà, Olúwa darí Samuel Snow kí ó lè mọ̀ pé kì í ṣe ní 1843 ni àwọn àsọtẹ́lẹ̀ náà parí, bí kò ṣe ní 1844. Snow lo ìṣírò àkókò ti àwọn Karaite, èyí tí kì í ṣe ìlò àkókò náà tí Miller ti ń lò. Miller ti ń lo ìṣírò àkókò ti àwọn Rábínì/èyí tí ó dá lórí equinox, èyí tí ó gbé ọdún kalẹ̀ lórí ìṣírò láti orísun omi dé orísun omi.

Nígbà tí a ń gbé Àwọn Tábìlì Méjì ti Hábákúkù kalẹ̀, a kò tíì lóye òtítọ́ ìtàn yìí, a sì ń lo ìrírí Miller láti fi samisi March 22, 1844 gẹ́gẹ́ bí dídé áńgẹ́lì kejì àti ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìdádúró. Mo lóye, mo sì ṣì ń lóye pé dídé áńgẹ́lì náà bá àkókò tí àwọn Protestants kọ ìhìn-iṣẹ́ Miller ti áńgẹ́lì kìnní mu, ìpínrọ̀ tó tẹ̀lé e sì ni ibi ìtọ́kasí mi.

“Ní oṣù kẹfà, ọdún 1842, Ọ̀gbẹ́ni Miller ṣe ìkẹ́kọ̀ọ́ àsọyé rẹ̀ kejì ní ìjọ Casco Street ní Portland. Mo ka a sí àǹfààní ńlá láti lọ sí àwọn àsọyé wọ̀nyí; nítorí mo ti ṣubú sínú ìrẹ̀wẹ̀sì, mi ò sì ní ìmọ̀lára pé mo ti múra tán láti pàdé Olùgbàlà mi. Ìkẹ́kọ̀ọ́ kejì yìí fa ìrúkèrúdò púpọ̀ síi nínú ìlú ju èyí àkọ́kọ́ lọ. Pẹ̀lú àwọn àìka díẹ̀, àwọn ẹ̀ka ìjọ onírúurú pa ilẹ̀kùn àwọn ṣọ́ọ̀ṣì wọn mọ́lẹ̀ sí Ọ̀gbẹ́ni Miller. Ọ̀pọ̀ àsọyé láti orí pẹpẹ onírúurú wá láti ṣí àwọn àṣìṣe ìgbónáfẹ́fẹ́ tí wọ́n fi kàn án sí olùsọ̀rọ̀ náà lójú; ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ènìyàn tí ń fetí sílẹ̀ pẹ̀lú àníyàn lọ sí àwọn ìpàdé rẹ̀, ọ̀pọ̀ sì ni kò lè wọ ilé náà. Àwọn ìjọ ènìyàn náà dakẹ́ jù lọ, wọ́n sì fetí sílẹ̀ pẹ̀lú àkíyèsí.” Life Sketches, 27.

Mo lóye pé pípa àwọn ilẹ̀kùn sí ìhìn-iṣẹ́ Miller jẹ́ àmì ìbẹ̀rẹ̀ ìkọ̀sílẹ̀ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ náà, àti ní ìbámu pẹ̀lú òye Miller nípa ìṣírò àkókò ti àwọn Rábìnì/tó dá lórí ìdọ́gba ọ̀sán àti òru, mo ro pé March 22, 1844 samisi ìparí ọdún 1843. Ìfihàn Miller ní Portland ní June ọdún 1842 jẹ́ àmì ọ̀nà kan ní tòótọ́ tí ó ń fi ìkọ̀sílẹ̀ onítẹ̀síwájú hàn, èyí tí ó wá parí ní April 18, 1844, ṣùgbọ́n ní àsìkò àwọn ìfihàn náà a kò tíì mọ ìlò Samuel Snow nípa ìṣírò àkókò ti àwọn Karaite.

Nínú ìfẹ̀hónúhàn àkọ́kọ́ tí a bẹ̀rẹ̀ sí í túnṣe ìtẹ̀jáde rẹ̀, mo bẹ̀rẹ̀ sí í rí i pé ohun tí a kọ sílẹ̀ ní àkókò yẹn dàbí ẹni pé ó tako ohun tí a ń kọ́ni báyìí. Ó rí bẹ́ẹ̀, bẹ́ẹ̀ sì kọ́. Kì í ṣe ohun mìíràn bí kò ṣe ìtẹnumọ́ lórí bí áńgẹ́lì kejì ṣe ń dé ní ìlọsíwájú, pẹ̀lú àpèjúwe bí ìṣípayá ìlọsíwájú ti ìránṣẹ́ yìí ṣe ń ṣẹlẹ̀, gẹ́gẹ́ bí ó ti rí pẹ̀lú nínú ìtàn àwọn Millerite. Àkíyèsí ìtúmọ̀ kedere yìí yẹ kí ó dáhùn sí àwọn tí ó ti kọsẹ̀ lórí bí a ṣe mọ ọjọ́ Kẹrin 19, 1844 sí àìnírètí àkọ́kọ́ ti àwọn Millerite àti ohun tí a ti kọ́ni ní àtijọ́.

“A fi ìhìn àkọ́kọ́ àti èkejì hàn ní ọdún 1843 àti 1844, àti nísinsin yìí a wà lábẹ́ ìkéde ìkẹta; ṣùgbọ́n gbogbo àwọn ìhìn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta náà ṣì ní láti máa kéde. Ó ṣe pàtàkì gan-an báyìí gẹ́gẹ́ bí ó ti jẹ́ rí tẹ́lẹ̀ pé kí a tún wọn sọ fún àwọn tí ń wá òtítọ́. Pẹ̀lú kálàmù àti ohùn ni a gbọ́dọ̀ fi tan ìkéde náà kalẹ̀, ní fífi ètò wọn hàn, àti ìlò àwọn àsọtẹ́lẹ̀ tí ń mú wa dé sí ìhìn áńgẹ́lì kẹta. Kò lè sí ìkẹta láìsí àkọ́kọ́ àti èkejì. Àwọn ìhìn wọ̀nyí ni a gbọ́dọ̀ fi fún ayé nínú àwọn ìtẹ̀jáde àti nínú àwọn àsọyé, ní fífi hàn nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ àwọn ohun tí ó ti ṣẹlẹ̀ àti àwọn ohun tí yóò ṣẹlẹ̀.” Selected Messages, ìwé 2, 104.

Àwọn Tábìlì Méjì ti Hábákúkù 1 nínú 95

Ìṣàfihàn sí Àwọn Tábìlì Méjì ti Hábákúkù àti Igbe Àárín Òru

Nínú àtòjọ yìí, a máa wo àwọn tábìlì méjì Habakuku—Àwọn Ṣátì 1843 àti 1850—fún àkókò gígùn. A ó bẹ̀rẹ̀ nípa fífi Ẹkún Ọgànjọ́ Alẹ́ sí ipò rẹ̀. Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ, púpọ̀ nínú àwọn ìfihàn àkọ́kọ́ yóò jẹ́ àtúnyẹ̀wò fún àwọn tí wọ́n ti mọ ìránṣẹ́ yìí, ṣùgbọ́n níwọ̀n bí a ṣe ń pèsè àtòjọ kan tí àwọn ènìyàn tuntun sí ìránṣẹ́ yìí lè kọ́ láti inú rẹ̀, a gbọ́dọ̀ ṣètò àwọn ìmọ̀ ìpilẹ̀ kan kalẹ̀ fún wọn. A ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Ẹkún Ọgànjọ́ Alẹ́, ní dídójú kọ́ apá kan tí a rí nínú ìran àkọ́kọ́ Ellen White. Ẹ jẹ́ ká ka ìpínrọ̀ àkọ́kọ́ nínú Christian Experience and Teachings, ojú-ìwé 57.

Kò pé lẹ́yìn ìkọjá àkókò ní ọdún 1844 ni a fi fún mi ní ìran àkọ́kọ́ mi ní gbangba. Mo ń bẹ Mrs. Haines wò ní Portland, Maine, arábìnrin olùfẹ́ nínú Kristi kan, ẹni tí ọkàn rẹ̀ so mọ́ tèmí. Márùn-ún ni wa, gbogbo wa sì jẹ́ obìnrin, a sì wólẹ̀ ní ìdákẹ́jẹ̀ ní pẹpẹ ẹbí. Nígbà tí a ń gbàdúrà, agbára Ọlọ́run bà lé mi bí kò ṣe rí rí tẹ́lẹ̀.

Àwọn obìnrin márùn-ún wọ̀nyí, tí ọkàn wọn so mọ́ ti Sister White, kò tako ìfihàn kankan ti agbára Ọlọ́run. Ní pàtàkì, obìnrin ni gbogbo wọn jẹ́, wọ́n sì ń ṣojú ìjọ, wọ́n sì jẹ́ márùn-ún, èyí tí a lè rí gẹ́gẹ́ bí àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n márùn-ún. Èyí kàn jẹ́ àkíyèsí lásán.

Ó dà bí ẹni pé ìmọ́lẹ̀ yí mi ká, àti pé mo ń gòkè lọ sí i, sí i, kúrò lórí ayé. Mo yípadà láti wá àwọn ènìyàn Advent nínú ayé, ṣùgbọ́n mi ò lè rí wọn, nígbà náà ni ohùn kan sọ fún mi pé, “Wo lẹ́ẹ̀kan sí i, kí o sì wo sókè díẹ̀ sí i.” Nígbà náà, mo gbé ojú mi sókè, mo sì rí ọ̀nà tààrà tí ó sìóró, tí a gbé ga sókè lórí ayé. Lórí ọ̀nà yìí ni àwọn ènìyàn Advent ń rìn lọ sí ìlú náà, èyí tí ó wà ní ìpẹ̀yà ọ̀nà náà. Wọ́n ní ìmọ́lẹ̀ didán kan tí a gbé kalẹ̀ lẹ́yìn wọn ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀nà náà, èyí tí angẹli kan sọ fún mi pé ó jẹ́ Igbe Ọ̀gànjọ́. Ìmọ́lẹ̀ yìí ń tàn ní gbogbo ipò ọ̀nà náà, ó sì ń tan ìmọ́lẹ̀ fún ẹsẹ̀ wọn kí wọn má bàa kọsẹ̀. Bí wọ́n bá pa ojú wọn mọ́ sórí Jesu, ẹni tí ó wà níwájú wọn díẹ̀, tí ó ń darí wọn lọ sí ìlú náà, wọ́n wà láìléwu. Ṣùgbọ́n láìpẹ́, àwọn kan rẹ̀wẹ̀sì, wọ́n sì ní ìlú náà jìnnà púpọ̀, àti pé wọ́n ti retí láti ti wọ inú rẹ̀ ṣáájú ìgbà yìí. Nígbà náà ni Jesu máa ń fún wọn ní ìgboyà nípa gbígbé apá ọ̀tún rẹ̀ ológo sókè, àti láti inú apá rẹ̀ ni ìmọ́lẹ̀ kan ti ń jáde, tí ó ń rù lórí ẹgbẹ́ Advent náà, wọ́n sì ń ké pé, “Alleluia!” Àwọn mìíràn sì fi àìfọ̀kànbalẹ̀ sẹ́ ìmọ́lẹ̀ tí ó wà lẹ́yìn wọn, wọ́n sì sọ pé kì í ṣe Ọlọ́run ni ó ti darí wọn jáde dé ọ̀nà jíjìn yìí. Ìmọ́lẹ̀ tí ó wà lẹ́yìn wọn sì kú, ó fi ẹsẹ̀ wọn sílẹ̀ nínú òkùnkùn pípé, wọ́n sì kọsẹ̀, wọ́n pàdánù àmì náà àti Jesu kúrò ní ojú wọn, wọ́n sì ṣubú kúrò lórí ọ̀nà náà sọ̀kalẹ̀ sínú ayé òkùnkùn àti búburú tí ó wà ní ìsàlẹ̀.

William Miller àti Igbọ́ Arú Òru náà

Nínú àfihàn àkọ́kọ́ yìí, lẹ́yìn tí a bá ti fi àwọn kókó kan múlẹ̀, a óò jíròrò nípa Àpéjọ Low Hampton ti àwọn Adventist ní oṣù Kejìlá ọdún 1844. Ní àpéjọ yìí, àwọn Millerite kan péjọ, William Miller sì kọ ìmọ̀ye nípa Igbe Ọ̀ganjọ́ sílẹ̀. Ìmọ̀ ọgbọ́n inú rẹ̀ níbí ni pé ìran yìí, bí ó tilẹ̀ jẹ́ fún gbogbo wa, ó ṣe pàtàkì ní pàtàkì fún William Miller.

Ní oṣù kan náà, William Miller kọ́ ìmọ́lẹ̀ tí ó wà lẹ́yìn wọn—Ìkígbe Òru Àárín—èyí tí yóò mú kí ó ṣubú kúrò lórí ọ̀nà náà sí ayé àwọn ènìyàn búburú tí ó wà ní ìsàlẹ̀. A ó ṣàwárí àwọn ìtumọ̀ èyí. Ẹ̀rí ìtàn fi hàn pé gbogbo àwọn Millerite gbàgbọ́ pé àwọn ń mú òwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá ṣẹ; ó jẹ́ ohun tí gbogbo wọn mọ̀ dáadáa. A ó fi hàn pé William Miller ní òye nípa ohun tí Ìkígbe Òru Àárín jẹ́. Miller gbàgbọ́ pé Ìkígbe Òru Àárín ni ìránṣẹ́ wákàtí ìdájọ́ ti Danieli 8:14 àti Ìfihàn 14:6-9. Ó gbàgbọ́ pé ìránṣẹ́ tí òun bẹ̀rẹ̀ sí í kéde ní ìbẹ̀rẹ̀ àwọn ọdún 1830 ni Ìkígbe Òru Àárín náà, “Kíyèsi i, ọkọ ìyàwó ń bọ̀,” àti pé Jésù ń bọ̀ wá sí ayé gẹ́gẹ́ bí ọkọ ìyàwó.

Ní ọ̀pọ̀ jù lọ nínú ìtàn àwọn Millerite, wọ́n gbàgbọ́ pé àwọn ń mú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá ṣẹ, ṣùgbọ́n wọ́n rò pé Igbe Òru-Àárín ń ṣàpèjúwe ọ̀rọ̀ náà tí àwọn ti ń kéde. Síbẹ̀, nígbà ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 1844, òye tuntun kan tí ó sì tọ́ yọ jáde: Igbe Òru-Àárín ni ìṣipopada Oṣù Keje, pẹ̀lú ìrètí pé Jésù yóò wá ní ọjọ́ kẹwàá oṣù keje. Èyí ni Igbe Òru-Àárín tòótọ́. Nígbà tí Miller kọ Igbe Òru-Àárín tòótọ́ náà sílẹ̀ ní December 1844, ó ń kọ ìtàn ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ọdún 1844 sílẹ̀, ó sì ń padà sí ipò rẹ̀ tẹ́lẹ̀ pé kò ju ọ̀rọ̀ gbogbogbò láti àwọn ọdún 1830s lọ. Lílóye ìṣiṣẹ́pọ̀ àwọn agbára tí ó wà nínú Igbe Òru-Àárín ṣe pàtàkì gidigidi. Bí o kò bá lóye 2520 gẹ́gẹ́ bí àwọn Millerite ti lóye rẹ̀, o kò lè lóye Igbe Òru-Àárín. Bí o kò bá sì lè lóye Igbe Òru-Àárín gẹ́gẹ́ bí àwọn Millerite ti lóye rẹ̀, ìwọ yóò yọ kúrò lójú ọ̀nà sí ayé búburú tí ó wà ní ìsàlẹ̀.

Nínú àfihàn yìí, a ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn òtítọ́ kan lórí àtẹ náà tí Adventism ń kọ sílẹ̀ ní gbangba lónìí. Ilé-Ìwádìí Bíbélì ti Ìjọ Seventh-day Adventist àti púpọ̀ nínú àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́-ìsìn Adventist kọ 2520 sílẹ̀. A ó fi èyí hàn nípa ti Bíbélì bí a ṣe ń lọ síwájú, ṣùgbọ́n ní ìbẹ̀rẹ̀ a ó fi hàn pé Ellen White fọwọ́sí 2520 ní kíkún. Ilé-Ìwádìí náà àti púpọ̀ nínú àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́-ìsìn náà pẹ̀lú kọ ìmọ̀ àwọn aṣáájú ìgbà ìpilẹ̀ nípa Daily sílẹ̀. A ó fi hàn pé kíkọ ìmọ̀ àwọn aṣáájú ìgbà ìpilẹ̀ náà sílẹ̀, pé Daily jẹ́ ẹ̀sìn abọ̀rìṣà, jẹ́ kíkọ Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀. Ilé-Ìwádìí náà tún ń kọ ìmọ̀ àwọn aṣáájú ìgbà ìpilẹ̀ nípa àwọn ìpè—Ìpè Karùn-ún àti Ìpè Kẹfà—sílẹ̀ ní gbangba. A ó bẹ̀rẹ̀ nípa fífi hàn pé kíkọ ìmọ̀ àwọn aṣáájú ìgbà ìpilẹ̀ nípa àwọn ìpè sílẹ̀ jẹ́ kíkọ Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀.

Lónìí, ọ̀pọ̀ jùlọ lára àwọn Adventist kò ní ìmọ̀ kedere rárá nípa 1290 àti 1335. Láìsí òye àwọn aṣáájú-ọnà nípa 1335, kò sí ìdáláre ìwé-mímọ́ kankan fún mímọ̀ àkókò ìdádúró tí ó bẹ̀rẹ̀ ní March 22, 1844. Láìsí ìmòye àkókò ìdádúró náà, ènìyàn kò lè lóye ìṣísẹ̀ agbára Igbe Ọ̀gànjọ́. Láìsí lílóye Igbe Ọ̀gànjọ́, ènìyàn yóò ṣubú kúrò lójú ọ̀nà lọ sí ayé búburú tí ó wà ní ìsàlẹ̀. A ó fi àwọn òtítọ́ wọ̀nyí hàn lórí àtẹ náà gẹ́gẹ́ bí ìfọwọ́sí kedere ti Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀, lẹ́yìn náà a ó sì tú wọn ká láti inú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run. Ṣùgbọ́n kí á tó bẹ̀rẹ̀, a ní láti rí ohun tí ó yí ìtàn àwọn Millerite ká àti ohun tí ó mú Igbe Ọ̀gànjọ́ wá.

Ìtàn àwọn Millerite àti Ìbọ̀wọ̀lé Áńgẹ́lì Kínní

A bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Uriah Smith láti inú Thoughts on Daniel and Revelation, ojú-ìwé 521, láti fi ìtàn àwọn Millerite hàn kí a sì dojú kọ 1798. Uriah Smith kọ pé, “Àkókò àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ inú Ìfihàn 10 tún jẹ́ mímọ̀ sí i nípasẹ̀ òtítọ́ náà pé áńgẹ́lì yìí jẹ́ ọ̀kan náà pẹ̀lú áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Ìfihàn 14.” Nínú Ìfihàn 10, áńgẹ́lì alágbára kan sọ̀kalẹ̀ láti ọ̀run wá, ó sì ní ìwé kékeré kan tí ó ṣí sílẹ̀ ní ọwọ́ rẹ̀. Ellen White sọ fún wa pé áńgẹ́lì alágbára yìí ni Jésù Kristi, àti pé ìwé kékeré náà ni Ìwé Dáníẹ́lì. Ní òpin orí kẹwàá, a sọ fún Johanu pé kí ó jẹ ìwé kékeré náà, èyí tí yóò dùn ní ẹnu rẹ̀ ṣùgbọ́n tí yóò korò nínú inú rẹ̀. Johanu dúró fún ìtàn àwọn Millerite, níbi tí ìránṣẹ́ Dáníẹ́lì ti dùn ṣùgbọ́n tí ó yọrí sí ìdààmú kikoro. Gẹ́gẹ́ bí àwọn aṣáájú-ọ̀nà ti sọ, áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn 10 ni áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Ìfihàn 14—wọ́n jẹ́ áńgẹ́lì kan náà.

Ní ọ̀pọ̀ ìgbà a kì í lo àkókò púpọ̀ láti sọ ní pàtó nípa àwọn áńgẹ́lì wọ̀nyí nínú Ìfihàn, ṣùgbọ́n ó yẹ kí a ṣe bẹ́ẹ̀. Áńgẹ́lì alágbára náà nínú Ìfihàn 10 ni pẹ̀lú áńgẹ́lì náà tí William Miller gbàgbọ́ pé ó ń mú Ìkéde Òru Àárín ṣẹ nípa ṣíṣe iṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ nínú Ìfihàn 14 pé: “Ẹ bẹ̀rù Ọlọ́run, kí ẹ sì fi ògo fún Un, nítorí wákàtí ìdájọ́ Rẹ̀ dé.” Wákàtí ìdájọ́ Rẹ̀ náà tọ́ka sí Dáníẹ́lì 8:14. Àwọn áńgẹ́lì wọ̀nyí ń fi àwọn apá oríṣiríṣi iṣẹ́ tí a ṣe hàn.

Ní padà sí ọ̀dọ̀ Uriah Smith: ‘Àkókò ìṣètò àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ inú Ìfihàn 10 tún ń jẹ́ kí a túbọ̀ dá a mọ̀ láti inú òtítọ́ pé áńgẹ́lì yìí jẹ́ kan náà pẹ̀lú áńgẹ́lì àkọ́kọ́ inú Ìfihàn 14.’ Ó ṣàlàyé ohun tí ó so wọ́n pọ̀: àwọn méjèèjì ní ìhìnrere pàtàkì kan láti kéde, àwọn méjèèjì sì ń sọ ìkéde wọn jáde pẹ̀lú ohùn rara, àwọn méjèèjì lo ọ̀rọ̀ tó jọ ara wọn ní ìtọ́kasí sí Ẹlẹ́dàá, àwọn méjèèjì sì ń kéde àkókò—ọ̀kan ń búra pé àkókò kì yóò sí mọ́, èkejì sì ń kéde pé wákàtí ìdájọ́ Ọlọ́run ti dé. Ìhìnrere Ìfihàn 14:6 wà ní apá yìí ti ìbẹ̀rẹ̀ àkókò òpin.

Uriah Smith sọ pé àkókò ìkẹyìn ni ọdún 1798, àti pé ìránṣẹ́ Ìfihàn 14 wá lẹ́yìn náà. Ó kọ pé, “Ṣùgbọ́n ìránṣẹ́ Ìfihàn 14:6 wà ní apá yìí ti ìbẹ̀rẹ̀ àkókò ìkẹyìn. Ó jẹ́ ìkéde pé wákàtí ìdájọ́ Ọlọ́run ti dé, nítorí náà ó gbọ́dọ̀ ní ìmúlò rẹ̀ nínú ìran ìkẹyìn. Pọ́ọ̀lù kò wàásù pé wákàtí ìdájọ́ ti dé. Luta àti àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ kò wàásù rẹ̀. Pọ́ọ̀lù jíròrò nípa ìdájọ́ tí yóò dé, èyí tí ọjọ́ ọ̀la rẹ̀ kò dájú ní pàtó, àti Luta fi í sí o kéré tán ní ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta sí iwájú ọjọ́ ayé rẹ̀. Síwájú sí i, Pọ́ọ̀lù kìlọ̀ fún ìjọ nípa irú ìwàásù bẹ́ẹ̀ pé wákàtí ìdájọ́ Ọlọ́run ti dé títí di àkókò kan.” Nínú 2 Tẹsalóníkà 2:1-3, Pọ́ọ̀lù sọ pé ọjọ́ Kristi kò tí ì sún mọ́lé títí ìyàsọ́tọ̀ náà yóò fi kọ́kọ́ dé, tí a ó sì fi tú ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀ náà payá. Pọ́ọ̀lù mú ọkùnrin ẹ̀ṣẹ̀ náà wá síwájú, ìwo kékeré náà, ipò póòpù, ó sì fi ìkìlọ̀ bo gbogbo àkókò àṣẹ-gíga rẹ̀, èyí tí ó tẹ̀síwájú fún ọdún 1260, tí ó sì parí ní 1798.

Ní ọdún 1798, ìdènà sí ìkéde pé ọjọ́ Kristi ti súnmọ́ parí. Àkókò òpin bẹ̀rẹ̀, a sì mú èdìdì kúrò lórí ìwé kékeré náà. Láti ìgbà náà wá, áńgẹ́lì Ìfihàn 14 ti jáde lọ. Uriah Smith sọ pé, “Bí ẹ bá fẹ́ rí i, láti ọdún 1798, ìráńṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti jáde lọ. Ní ọdún 1798, áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Ìfihàn 14 wọ inú ìtàn”—èyí ni òye àwọn aṣáájú. “Láti ìgbà náà ni áńgẹ́lì Ìfihàn 14 ti ń kéde pé wákàtí ìdájọ́ Ọlọ́run ti dé, àti pé áńgẹ́lì orí kẹwàá ti dúró lórí òkun àti lórí ilẹ̀, ó sì búra pé àkókò kì yóò sì mọ́. Ìdánimọ̀ wọn kò ní àríyànjiyàn. Gbogbo àríyànjiyàn tí ó fi ibi ẹnìkan hàn, ń ṣiṣẹ́ fún èkejì pẹ̀lú. Ìran ìsinsin yìí ń jẹ́rìí ìmúṣẹ àwọn àsọtẹ́lẹ̀ méjèèjì wọ̀nyí. Nínú ìwàásù ìpadàbọ̀ Oluwa, pàápàá jùlọ láti 1840 sí 1844, ni ìmúṣẹ wọn kíkún àti ní ìlànà kíkún bẹ̀rẹ̀.”

Smith tọ́ka sí ọdún 1840 àti 1844 ní ìtọ́kasí sí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Ìfihàn 14 tó dé ní 1798, ṣùgbọ́n ó tún tọ́ka sí áńgẹ́lì àkọ́kọ́ náà ní 1840, níbi tí a ti fi agbára fún ìhìn náà. Nínú ìwàásù ìbọ̀wá náà, pàápàá jùlọ láti 1840 sí 1844, ni ìmúṣẹ rẹ̀ ní kíkún ti bẹ̀rẹ̀. Ipo áńgẹ́lì náà pẹ̀lú ẹsẹ̀ kan lórí òkun àti ẹsẹ̀ kan lórí ilẹ̀ fi ìtànkálẹ̀ gbòòrò ìkéde rẹ̀ hàn. Ìhìn náà yóò rékọjá òkun, yóò sì tàn dé oríṣiríṣi orílẹ̀-èdè, àti pé ìkéde ìbọ̀wá náà lọ sí gbogbo ibùdó iṣẹ́-ìránṣẹ́ míṣọ́nnárì ní ayé. Láti 1840, ìhìn áńgẹ́lì àkọ́kọ́ náà, gẹ́gẹ́ bí Ellen White ti sọ, ni a gbé lọ sí gbogbo ibùdó iṣẹ́-ìránṣẹ́ míṣọ́nnárì ní ayé. Èyí ni a ṣe nígbà tí a fìdí ìlànà ọdún-ọjọ́ nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì múlẹ̀ pẹ̀lú ìṣubú Ilẹ̀ Ọba Ottoman. A kò ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ rẹ̀ ní àkókò yìí, bí kò ṣe pé a ń pèsè ìpìlẹ̀ ìtàn àwọn Millerite àti àwọn ìmúlò agbára tó wà nínú Igbe Ààbọ̀ Òru.

Àwọn Ìṣẹ̀lẹ̀ Pàtàkì Nínú Ìtàn: 1833 àti Ìṣubú Àwọn Ìràwọ̀

Ní ọdún 1833, ìṣubú àwọn ìràwọ̀ ṣẹlẹ̀. Ellen White sọ̀rọ̀ lórí èyí nínú The Great Controversy, ojú-ìwé 333 pé: ‘Ní ọdún 1833, ọdún méjì lẹ́yìn tí Miller bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ẹ̀rí ìbọ̀wọ́ Kristi tó súnmọ́ kalẹ̀ ní gbangba, èyí ìkẹyìn nínú àwọn àmì tí Olùgbàlà ti ṣe ìlérí gẹ́gẹ́ bí àfihàn ìbọ̀wọ́ rẹ̀ lẹ́ẹ̀kejì farahàn. Jésù wí pé: “Àwọn ìràwọ̀ yóò sì ṣubú láti ọ̀run wá.” Matthew 24:29. Johanu sì kéde nínú Ìfihàn, bí ó ti ń wo nínú ìran àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí yóò jẹ́ aṣáájú ọjọ́ Ọlọ́run pé: “Àwọn ìràwọ̀ ọ̀run sì ṣubú sórí ilẹ̀ ayé, gẹ́gẹ́ bí igi ọ̀pọ̀tọ́ ṣe ń ju àwọn èso rẹ̀ tí kò tíì pọ́n sílẹ̀, nígbà tí afẹ́fẹ́ líle bá mì í.” Revelation 6:13. Àsọtẹ́lẹ̀ yìí gba ìmúṣẹ́ tí ó hàn gbangba tí ó sì ní agbára púpọ̀ nínú ìròjò òkúta iná ńlá ti November 13, 1833.’

Ẹ̀rí William Miller sọ pé:

‘Ní ọjọ́ Àbámẹ́ta lẹ́yìn oúnjẹ òwúrọ̀—ní ìgbà òoru ọdún 1833, mo jókòó sí tábìlì iṣẹ́ mi láti ṣàyẹ̀wò kókó kan, àti bí mo ṣe dìde láti jáde lọ sí iṣẹ́, ó wọ inú mi pẹ̀lú agbára ju tẹ́lẹ̀ rí lọ pé, “Lọ sọ ó fún ayé.” Ìfarahàn náà jẹ́ ojijì, ó sì dé pẹ̀lú agbára tó bẹ́ẹ̀ tí mo fi tún jókòó sínú àga mi, mo ní, “Èmi kò lè lọ, Oluwa.” “Èé ṣe tí o kò fi lè lọ?” ló dà bí ìdáhùn náà, lẹ́yìn náà gbogbo àwáwí mi sì wá síwájú, àìní agbára mi; ṣùgbọ́n ìpọ́njú mi pọ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí mo fi wọ inú májẹ̀mú pípé pẹ̀lú Ọlọ́run pé bí Ó bá ṣí ọ̀nà sílẹ̀, èmi yóò lọ, èmi yóò sì ṣe ojúṣe mi sí ayé. “Kí ni ìtumọ̀ rẹ nípa ṣíṣí ọ̀nà sílẹ̀?” ló dà bí ohun tí ó dé bá mi. Mo ní, bí mo bá rí ìpè láti sọ̀rọ̀ ní gbangba ní ibikíbi, màá lọ sọ fún wọn ohun tí mo rí nínú Bíbélì nípa wíwá Oluwa. Lójúkan náà gbogbo ẹrù mi kúrò. Mo sì yọ̀ pé bóyá a kì yóò pè mí ní irú ọ̀nà bẹ́ẹ̀; nítorí n kò tíì rí irú ìpè bẹ́ẹ̀ rí, a kò sì mọ àwọn ìdánwò mi, ìrètí kékeré ni mo sì ní pé a ó pè mí sí pápá iṣẹ́ kankan. Ní ìwọ̀n bí ìdájí wákàtí kan lẹ́yìn ìgbà yìí, kí n tó kúrò nínú yàrá náà, ọmọkùnrin kan, ọmọ Ọ̀gbẹ́ni Guilford ti Dresden, tó jìnnà sí ibùgbé mi ní nǹkan bíi kìlómítà mẹ́rìndínlógún, wọlé wá, ó sì sọ pé bàbá òun ti ránṣẹ́ sí mi, ó sì fẹ́ kí n bá a lọ sí ilé, mo sì rò pé ó ṣeé ṣe kí ó fẹ́ rí mi lórí ọ̀ràn kan. Mo bi í pé kí ni ó fẹ́. Ó dáhùn pé kò ní sí ìwàásù nínú ṣọ́ọ̀ṣì wọn ní ọjọ́ kejì, àti pé bàbá òun fẹ́ kí n wá bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ lórí kókó wíwá Oluwa. Lójúkan náà inú bí mi sí ara mi nítorí májẹ̀mú tí mo ti dá. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni mo ṣọ̀tẹ̀ sí Oluwa, mo sì pinnu pé èmi kì yóò lọ. Mo fi ọmọkùnrin náà sílẹ̀ láì fún un ní ìdáhùn kankan, mo sì yọ kúrò níbẹ̀ pẹ̀lú ìpọ́njú ńlá lọ sí inú igbó kékeré kan tó sún mọ́ ibẹ̀. Nígbà náà ni mo ba Oluwa jà fún ìwọ̀n wákàtí kan, mo ń gbìyànjú láti tú ara mi sílẹ̀ kúrò nínú májẹ̀mú tí mo ti bá a dá, ṣùgbọ́n n kò rí ìtùnú kankan. A fi í lé ẹ̀rí ọkàn mi lórí pé, “Ṣé ìwọ yóò bá Ọlọ́run dá májẹ̀mú, kí o sì ṣẹ̀ é ní kíákíá báyìí?” ìbàjẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ ńlá tí ó wà nínú ṣíṣe bẹ́ẹ̀ sì bo mí mọ́lẹ̀. Nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín mo tẹríba, mo sì ṣe ìlérí fún Oluwa pé bí Ó bá gbé mi ró, èmi yóò lọ, mo ń gbẹ́kẹ̀lé Rẹ̀ pé kí Ó fún mi ní oore-ọ̀fẹ́ àti agbára láti ṣe gbogbo ohun tí Yóò béèrè lọ́wọ́ mi. Mo padà sí ilé, mo sì rí ọmọkùnrin náà pé ó ṣì ń dúró. Ó dúró títí di lẹ́yìn oúnjẹ ọ̀sán, mo sì padà pẹ̀lú rẹ̀ lọ sí Dresden.’

Báyìí ni Miller, ní ìgbà ooru ọdún 1833, bẹ̀rẹ̀ sí í fi iṣẹ́ ìhìnrere náà hàn ní gbangba. Ní December 1833, ìṣubú àwọn ìràwọ̀ fi ìwúwo ọ̀rọ̀ kún iṣẹ́ ìhìnrere rẹ̀.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Ní ọdún 1840, Ellen White sọ̀rọ̀ lórí ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ àgbàyanu kan. A máa ń ṣàríyànjiyàn nípa ìpínrọ̀ yìí lọ́pọ̀ ìgbà nínú Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀, níbi tí àwọn kan ti ń jiyàn pé Uriah Smith ló fi í kún The Great Controversy, ṣùgbọ́n àwọn àríyànjiyàn wọ̀nyí kò ní ìpìlẹ̀. Ó ń sọ̀rọ̀ nípa àtẹ̀lé ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ tí ó ṣáájú ọdún 1840, pẹ̀lú ìṣubú àwọn ìràwọ̀ àti Ọjọ́ Òkùnkùn náà. Ó kọ pé, “Ní ọdún 1840, ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ àgbàyanu mìíràn mú kí ìfẹ́ sí i tàn káàkiri.”

Ó ń tọ́ka sí àsọtẹ́lẹ̀ ìwé mímọ́, kì í ṣe àsọtẹ́lẹ̀ ènìyàn lásán láti ọwọ́ Josiah Litch.

“Ọdún méjì sẹ́yìn, Josiah Litch, ọ̀kan lára àwọn olùṣọ́-àgùntàn àkókò tí ń wàásù ìpadàbọ̀ kejì, ṣe àtẹ̀jáde ìtúmọ̀ Ìfihàn 9 kan, níbi tí ó ti sọ tẹ́lẹ̀ ìṣubú Ìjọba Ottoman. Gẹ́gẹ́ bí ìṣírò rẹ̀, agbára yìí yóò ṣègbé ní ọjọ́ kẹ́rìnlá, oṣù kẹjọ, ọdún 1840. Ní àkókò tí a ti yàn náà, Tọ́kì, nípasẹ̀ àwọn aṣojú rẹ̀, gba ààbò àwọn Agbára Alájọṣepọ̀ ti Yúróòpù, ó sì fi ara rẹ̀ sí abẹ́ ìṣàkóso àwọn orílẹ̀-èdè Kristẹni. Ìṣẹ̀lẹ̀ náà mú àsọtẹ́lẹ̀ náà ṣẹ pátápátá. Nígbà tí a mọ̀ ọ́, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ní ìdánilójú nípa ìtóótọ́ àwọn ìlànà ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Miller àti àwọn alábàákẹ́gbẹ́ rẹ̀ ti gbà, a sì fi ìmúnilára àgbàyanu kan fún ìgbòkègbodò Advent. Àwọn ọkùnrin tí wọ́n ní ẹ̀kọ́ àti ipò darapọ̀ mọ́ Miller nínú wíwàásù àti títẹ àwọn èrò rẹ̀ jáde, àti láti ọdún 1840 sí 1844, iṣẹ́ náà tàn kálẹ̀ kíákíá.”

Uriah Smith ti sọ fún wa pé angẹli àkọ́kọ́ nínú Ìṣípayá 14 dé ní ọdún 1798, ṣùgbọ́n angẹli kan náà ni ó jẹ́ gẹ́gẹ́ bí angẹli Ìṣípayá 10. Nínú Ìṣípayá 10, a sọ fún Johanu pé kí ó gba ìwé kékeré náà kúrò ní ọwọ́ angẹli náà kí ó sì jẹ ẹ́, yóò sì dùn ní ẹnu rẹ̀. Ìhìnrere àwọn Millerite di adùn ní August 11, 1840, lẹ́yìn ọdún méjì tí wọ́n ti ń sọ tẹ́lẹ̀ ìparun Ìjọba Ottoman ní ìbámu pẹ̀lú ìlànà ọdún-fún-ọjọ́ nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì. Nígbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ṣẹ ní pátápátá gẹ́gẹ́ bí a ti sọ tẹ́lẹ̀, ìhìnrere tí wọ́n ti ń kéde di adùn ní ẹnu wọn.

Ní ọjọ́ kẹ́tàlá oṣù Kẹjọ, ọdún 1840, ìhìnrere náà di adùn ní ẹnu wọn. A sọ fún Johanu pé kí ó gba ìwé kékeré náà kúrò ní ọwọ́ áńgẹ́lì tí ó ti sọ̀ kalẹ̀. Áńgẹ́lì náà sọ̀ kalẹ̀ ní ọjọ́ kẹ́tàlá oṣù Kẹjọ, ọdún 1840, àti pé áńgẹ́lì yìí nínú Ìfihàn 10 náà ni ẹnì kan náà pẹ̀lú áńgẹ́lì àkọ́kọ́ nínú Ìfihàn 14. Áńgẹ́lì nínú Ìfihàn 14 dé ní ọdún 1798 ní àkókò òpin, ṣùgbọ́n a fún iṣẹ́ ìránṣẹ́ rẹ̀ ní agbára ní ọdún 1840. Ellen White sọ pé nígbà tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà di mímọ̀, ọ̀pọ̀ ènìyàn ní ìdánilójú nípa ìtóótọ́ àwọn ìlànà ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Miller àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ gbà. Láti àwọn ọdún 1930, tí ó bẹ̀rẹ̀ ní 1919 ṣùgbọ́n ní pàtàkì jùlọ ní àwọn ọdún 1930, ìjọ Adventism ti kọ àwọn òfin ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Miller àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ gbà sílẹ̀—àwọn òfin wọ̀nyí ni ọ̀nà ẹ̀rí-àyọkà nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ Bíbélì.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Àmì ìtọ́kasí tó kàn nínú ìtàn ni àtẹ ìwòran 1843, tí a ṣe jáde ní Oṣù Karùn-ún ọdún 1842. Ellen White wí pé, “Mo ti rí i pé ọwọ́ Olúwa ló darí àtẹ 1843 náà àti pé a kò gbọ́dọ̀ yí i padà, pé àwọn nọ́mbà náà rí gẹ́gẹ́ bí Ó ṣe fẹ́ kí wọ́n rí, àti pé ọwọ́ Rẹ̀ wà lórí rẹ̀, ó sì fi àṣìṣe kan sínú díẹ̀ lára àwọn nọ́mbà náà pamọ́ kí ẹnikẹ́ni má bàa lè rí i títí ọwọ́ Rẹ̀ yóò fi kúrò.” Àtẹ yìí jẹ́ àmì ìtọ́kasí wòlíì, tí a ṣe jáde ní Oṣù Karùn-ún ọdún 1842. Ní Oṣù Kẹfà ọdún 1842, àwọn ìjọ Pùròtẹ́sítáǹtì bẹ̀rẹ̀ sí í ti ilẹ̀kùn wọn pa, angẹli kejì sì dé.

Láti inú Testimonies, ìdìpọ̀ kìíní, ojú-ìwé 21: “Ní oṣù Okúdu 1842, Ọ̀gbẹ́ni Miller ṣe ẹ̀kọ́ àsọyé rẹ̀ kejì ní Casco Street Church ní Portland, Maine. Pẹ̀lú àìkù díẹ̀, àwọn ẹ̀sìn ìjọ oriṣiriṣi ti pa ilẹ̀kùn àwọn ìjọ wọn mọ́ sí Ọ̀gbẹ́ni Miller.” Ellen White jẹ́ kí a mọ̀ pé gẹ́gẹ́ bí àwọn Kristẹni Seventh-day Adventist, a gbọ́dọ̀ kọ́ bí a ti ń ronú láti inú ohun tí ó fa sí ohun tí ó yọrí sí. Ohun tí ó fa kí àwọn ìjọ Protestanti pa ilẹ̀kùn wọn ni ìfihàn àtẹ náà. Nígbà tí a ṣe ìfihàn àtẹ náà ní oṣù Karùn-ún, àwọn ìjọ Protestanti pinnu pé àwọn ọmọ ẹ̀yà Miller jẹ́ àwọn onífẹ̀ẹ́kúfẹ̀ẹ́ alárùfín tí a ti tàn jẹ.

Ìbànújẹ àkọ́kọ́ ni ó tẹ̀ lé e. Láti inú The Great Controversy, ojú-ìwé 393:

Títí láti ọdún 1842 pẹ̀lú, ìtọ́nisọ́nà tí a fi fúnni nínú àsọtẹ́lẹ̀ yìí láti kọ ìran náà sílẹ̀ kí a sì mú un hàn kedere lórí àwọn tábìlì, kí ẹni tí ó bá kà á lè sáré, ti ti mú kí Charles Fitch ronú láti pèsè àwòrán àsọtẹ́lẹ̀ kan láti ṣàfihàn àwọn ìran Dáníẹ́lì àti Ìfihàn. Charles Fitch, ẹni tí ó kú díẹ̀ ṣáájú Ìbànújẹ́ Ńlá ti October 22, 1844, ni Olúwa lò nínú ìtàn yìí. Òun ni ó pèsè àwòrán náà, èyí tí a tẹ̀ jáde ní May 1842.

Ìtẹ̀jáde àtẹ yìí ni wọ́n kà sí ìmúṣẹ àṣẹ Habakuku. Síbẹ̀, kò sí ẹni tí ó ṣàkíyèsí ìdádúró tí ó hàn gbangba nínú ìmúṣẹ ìran náà. Àkókò ìfáradà ni a fihàn nínú àsọtẹ́lẹ̀ kan náà. Lẹ́yìn ìdààmú náà, Ìwé Mímọ́ yìí fara hàn gẹ́gẹ́ bí ohun pàtàkì: “Nítorí ìran náà ṣì jẹ́ fún àkókò tí a yàn, ṣùgbọ́n ní ìparí yóò sọ̀rọ̀, kì yóò sì purọ́; bí ó tilẹ̀ ń falẹ̀, dúró de e; nítorí dájúdájú yóò dé, kì yóò falẹ̀. Olódodo yóò sì yè nípa ìgbàgbọ́.”

Àkókò ìdádúró ni ìbànújẹ́ àkọ́kọ́, èyí tí ó dé ní March 22, 1844. Àwọn Millerites ti ń sọtẹ́lẹ̀ òpin ayé ní 1843, ní lílo ìṣírò àkókò ti Bíbélì. Nígbà tí Olúwa kò tíì dé ní àkókò náà, ìbànújẹ́ àkọ́kọ́ bẹ̀rẹ̀ ní March 22, 1844. Èyí ni àkókò ìdádúró náà.

Èyí ni àkókò ìdádúró nínú àkàwé àwọn wúńdíá mẹ́wàá, nínú Hábákúkù 2, àti nínú Dáníẹ́lì 12. Dáníẹ́lì 12:11 wí pé, “Àti láti ìgbà tí a ó ti mú ẹbọ ojoojúmọ́ kúrò...” Àwọn aṣáájú-ọ̀nà náà lóye pé a tẹ ẹ̀sìn keferi ba ní ọdún 508, nígbà tí Klófísì ṣẹ́gun àwọn Vísígọ́tì. Láti ìgbà tí a bá mú ẹ̀sìn keferi kúrò tí a sì gbé ìjọba póòpù kalẹ̀ (ọdún mẹ́tàlélọ́gbọ̀n lẹ́yìn náà ní 538), ọjọ́ 1290 yóò wà. Ẹsẹ̀ tó tẹ̀lé e wí pé, “Alábùkún ni ẹni tí ó dúró de tí ó sì dé ẹgbẹ̀rún kan ó lé ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta ó lé mẹ́ẹ̀dógún ọjọ́.” 508 pẹ̀lú 1335 jẹ́ 1843. “Alábùkún ni ẹni tí ó dé 1843.” Ọjọ́ 1335 náà samisi àkókò ìdádúró, ní fífi wí pé, “Alábùkún ni ẹni tí ó dúró de tí ó sì dé 1843.” Bí o bá di ìmọ̀ àwọn aṣáájú-ọ̀nà náà mú nípa “ojoojúmọ́,” gẹ́gẹ́ bí Ellen White ti ṣe, èyí ṣe kedere.

Láti túbọ̀ ṣe àlàyé kedere síi, Isaiah 30:18 wí pé, “Nítorí náà Oluwa yóò dúró.” Níhìn-ín, Oluwa ni ọkọ ìyàwó nínú àpèjúwe àwọn wúńdíá mẹ́wàá, ó sì ń pẹ́. “Nítorí náà ọkọ ìyàwó yóò pẹ́ kí ó lè ṣàánú fún yín, nítorí náà ni a ó sì gbé e ga kí ó lè ṣàánú fún yín, nítorí Oluwa jẹ́ Ọlọrun ìdájọ́. Alábùkún ni gbogbo àwọn tí ń dúró dè é.” Èyí bá Daniel 12:12 mu pé: “Alábùkún ni ẹni tí ó dúró tí ó sì dé 1335.” Ọkọ ìyàwó ń pẹ́ ní March 22, 1844. Ìbùkún kan wà tí a so mọ́ dídé sí ìdààmú àkọ́kọ́, lẹ́yìn náà kí a dúró. Nígbà tí ẹ bá dé ibí yìí, ẹ gbọdọ̀ dúró. Kí ni ẹ ń dúró de? Habakkuk 2:3 wí pé, “Nítorí ìran náà ṣì jẹ́ fún àkókò tí a yàn, ṣùgbọ́n ní òpin yóò sọ̀rọ̀, kì yóò sì purọ́; bí ó tilẹ̀ pẹ́, dúró dè é.” Ìbùkún dídé sí 1335 ni ìbùkún dídé sí ìtàn yìí, níbi tí Oluwa yóò ti mú Ẹkún Ọ̀ganjọ ṣẹ.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Láti inú Early Writings, ojú-ìwé 238: “Ní àkókò tí ìhìnrere áńgẹ́lì kejì ń bọ sí ìparí, mo rí ìmọ́lẹ̀ ńlá kan láti ọ̀run tí ń tàn sórí àwọn ènìyàn Ọlọ́run. Àwọn ìtànṣán ìmọ́lẹ̀ yìí dàbí ẹni pé wọ́n mọ́ bí oòrùn, mo sì gbọ́ ohùn àwọn áńgẹ́lì tí ń ké pé, ‘Wò ó, ọkọ ìyàwó ń bọ̀.’” Èyí ni Igbe Àárín Òru, èyí tí yóò fi agbára fún ìhìnrere áńgẹ́lì kejì. Àwọn aṣáájú-ọ̀nà lóye pé ìhìnrere áńgẹ́lì kìíní dé ní ọdún 1798, ṣùgbọ́n a fi agbára fún un pẹ̀lú ìṣubú Ilẹ̀-ọba Ottoman ní ọdún 1840. Gbogbo àwọn ìhìnrere máa ń dé ní ojúgbà kan nínú àkókò, lẹ́yìn náà ni a sì máa fún wọn ní agbára. Ìhìnrere áńgẹ́lì kejì dé ní March 22, 1844 nígbà tí àwọn ìjọ Pírótẹ́sítáǹtì ti ilẹ̀kùn wọn pa sí ìhìnrere Millerite. Igbe Àárín Òru fi agbára fún ìhìnrere áńgẹ́lì kejì. Ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta dé ní October 22, 1844, a sì fi agbára fún un nígbà tí áńgẹ́lì alágbára ti Ìfihàn 18 darapọ̀ mọ́ ọn. Gbogbo ìhìnrere máa ń dé nínú ìtàn, lẹ́yìn náà ni a sì máa fún un ní agbára. Èyí ṣe pàtàkì láti lóye.

Ìkéde Àárín Ọ̀gànjọ́ fi agbára fún ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kejì. A rán àwọn áńgẹ́lì láti ọ̀run wá láti jí àwọn mímọ́ tí wọ́n ti rẹ̀wẹ̀sì sókè, kí wọ́n sì pèsè wọn sílẹ̀ fún iṣẹ́ ńlá tí ó wà níwájú wọn. Àwọn ọkùnrin tí ó ní ẹ̀bùn jùlọ kì í ṣe àwọn àkọ́kọ́ tí wọ́n gba ìránṣẹ́ yìí. Kì í ṣe William Miller ni ẹni àkọ́kọ́ tí ó gba ìránṣẹ́ yìí; ní òdìkejì pátápátá, òun ni ẹni ìkẹyìn tí ó gba á. Òun ni ẹni tí ó ní agbára jùlọ nínú òye ìránṣẹ́ náà, nígbà tí Samuel Snow ni ẹni àkọ́kọ́. Àwọn tí wọ́n ti ṣáájú rí nínú iṣẹ́ náà ni àwọn ìkẹyìn láti gba a, kí wọ́n sì ràn án lọ́wọ́ láti mú kí ìkéde náà gbilẹ̀ sí i. Ní ti ìtàn, ẹni ìkẹyìn láti gba ìránṣẹ́ Ìkéde Àárín Ọ̀gànjọ́ ni William Miller.

Láti inú The Great Controversy, 376:

Ní àsìkò ìfúnni ní agbára ti Ẹkún Àárín Òru, ó tó ẹgbẹ̀rún márùndínlọ́gọ́ta ni wọ́n jáde kúrò nínú àwọn ìjọ. Níwọ̀n bí iṣẹ́ Miller ti ní ìtẹ̀sí láti gbé àwọn ìjọ ró, ní ìbẹ̀rẹ̀ ni a fi ojú rere wò ó; ṣùgbọ́n bí àwọn òjíṣẹ́ àti àwọn aṣáájú ẹ̀sìn ṣe pinnu lòdì sí ẹ̀kọ́ Advent, tí wọ́n sì fẹ́ tẹ gbogbo ìmísí-ọkàn lórí ọ̀ràn náà mọ́lẹ̀, wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í tako iṣẹ́ náà láti orí pẹpẹ ìwàásù, wọ́n sì sẹ́ àwọn ọmọ ẹgbẹ́ wọn ní ànfàní láti lọ sí ìwàásù nípa ìbọ̀wọ̀ kejì tàbí kódà láti sọ̀rọ̀ nípa ìrètí wọn nínú àwọn ìpàdé àjọṣe.

Àwọn aṣáájú nínú Ìjọ Adventist lónìí tí wọ́n ń fòfin de kí a máa kọ́ ìhìn-iṣẹ́ yìí nínú ìjọ àti àní nínú àwọn ilé aládàáni pàápàá, ni a ti ṣàpẹẹrẹ wọn níbí nínú ìṣísẹ̀ Millerite.

Àwọn onígbàgbọ́ rí ara wọn nínú ìdánwò ńlá àti ìdààmú ọkàn. Wọ́n nífẹ̀ẹ́ àwọn ìjọ wọn, wọn kò sì fẹ́ yà ara wọn kúrò níbẹ̀; ṣùgbọ́n bí wọ́n ti rí i pé a ń tẹ̀ ẹ̀rí Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run mọ́lẹ̀, tí a sì ń kọ́ ẹ̀tọ́ wọn láti ṣàwárí àwọn àsọtẹ́lẹ̀, wọ́n ní ìmọ̀lára pé ìṣòtítọ́ sí Ọlọ́run kò jẹ́ kí wọ́n tẹrí ba. Àwọn tí wọ́n ń wá ọ̀nà láti pa ẹ̀rí Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run mọ́ kúrò ni a kò lè kà sí àwọn tí wọ́n dá ìjọ Kristi sílẹ̀. Nítorí náà, wọ́n ní ìdí tó dáa láti yà ara wọn kúrò ní ìbáṣepọ̀ wọn tẹ́lẹ̀. Ní ìgbà ẹ̀rùn ọdún 1844, nǹkan bí ẹgbẹ̀rún márùndínlọ́gọ́ta ènìyàn jáde kúrò nínú àwọn ìjọ.

Ìmọ̀ Miller àti Igbe Ọganjọ́ Tòótọ́

Nínú ìwé Àgbà Damsteegt, Foundation of Seventh-day Adventist Message and Mission, Miller gbà pé ìkéde Danieli 8:14 àti ti áńgẹ́lì kìn-ín-ní nínú Ìṣípayá 14 ni Ẹkún Ọ̀ganjọ́—“Kíyèsi i, ọkọ ìyàwó ń bọ̀.” Ó gbà pé iṣẹ́ ìránṣẹ́ yìí ń fi ìgbàpadà kejì Kristi hàn. Miller rò pé gbogbo ìtàn náà ni Ẹkún Ọ̀ganjọ́, ṣùgbọ́n Ellen White sọ pé a mú Ẹkún Ọ̀ganjọ́ ṣẹ ní àkókò kan pàtó. Samuel Snow fún ìfihàn rẹ̀ ní àkọlé “The True Midnight Cry” láti fi yà á sọ́tọ̀ kúrò nínú ẹ̀kọ́ àwọn Millerite pé Ẹkún Ọ̀ganjọ́ jẹ́ ìránṣẹ́ gbogbogbò.

Àwọn ẹni tí ó ní ẹ̀mí jùlọ ni wọ́n kọ́kọ́ gba ìhìn náà, àwọn tí wọ́n sì ti jẹ́ aṣáájú nínú iṣẹ́ náà tẹ́lẹ̀ ni wọ́n gbẹ̀yìn jùlọ láti gba a àti láti ràn án lọ́wọ́ láti mú igbe náà lágbára síi. William Miller, ẹni tí ó ti darí iṣẹ́ náà láti ọdún 1833 lọ, ní ìjàkadì pẹ̀lú ìhìn Igbe Àárín Ọ̀gànjọ́ nígbà tí ó dé ní Oṣù Kẹjọ 1844. Kò dá a lójú nípa yíyapa kúrò nínú àwọn ìjọ, ó sì ti ń kọ́ni ní ìtumọ̀ mìíràn nípa Igbe Àárín Ọ̀gànjọ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún.

William Miller kọ pé:

“Mi ò tíì dájú rárá nípa ọjọ́ pàtó kankan fún ìfarahàn Olúwa, níwọ̀n bí mo ti gbàgbọ́ pé kò sí ènìyàn tí ó lè mọ ọjọ́ àti wákàtí náà. Nínú gbogbo àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ mi tí a ti tẹ̀ jáde, a ó rí i lórí ojú-ìwé àkọlé pé, ní àgbègbè ọdún 1843. Nínú gbogbo àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ mi tí mo fi ẹnu sọ, láìkùnà mo máa ń sọ fún àwọn olùgbọ́ mi pé àwọn àkókò náà yóò parí ní 1843 bí kò bá sí àṣìṣe nínú ìṣírò mi, ṣùgbọ́n pé èmi kò lè sọ pé òpin náà kì yóò tilẹ̀ dé ṣáájú àkókò náà pàápàá, àti pé kí wọ́n máa wà ní ìmúrasílẹ̀ nígbà gbogbo. Ní 1842, àwọn kan lára àwọn ará sì ń wàásù pẹ̀lú ìdájú gidigidi, nípa ọdún náà gan-an, wọ́n sì bá mi wí nítorí pé mo fi “bí” sí i.”

Ní May 1842, a tẹ̀ jáde àtẹ ìṣirò 1843, àwọn arákùnrin sì sọ fún Miller pé kí ó yọ ọ̀rọ̀ náà “if” kúrò nínú àfihàn rẹ̀.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Miller kọ pé, “Ní ọdún 1843, àwọn àròsọ ìdálẹ́bi tí ó le jùlọ ni a kó sórí mi àti àwọn tí wọ́n bá mi ṣọ̀kan láti ọ̀dọ̀ ìròyìn àti díẹ̀ nínú àwọn pẹpẹ ìwàásù. A kọlu àwọn ìdí wa, a ṣàfihàn àwọn ìlànà wa ní ọ̀nà tí kò tọ́, a sì ba orúkọ wa jẹ́.” Àkókò ń lọ, àti ọjọ́ kẹtàlélógún, oṣù Kẹta, ọdún 1844 kọjá láìsí ìfarahàn Olúwa. Ìrẹ̀wẹ̀sì náà pọ̀ gidigidi, ọ̀pọ̀ ènìyàn kò sì bá wọn rìn mọ́. Ṣáájú àkókò yìí, láti ọdún 1840, a fojú díwọ̀n àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Miller sí 200,000, ṣùgbọ́n ní àkókò yìí, 50,000 nìkan ló kù.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Lẹ́yìn tí àkókò tí ó ti tẹ̀ jáde kọjá, Miller jẹ́wọ́ ìdààmú rẹ̀ nípa àsìkò gangan náà, ṣùgbọ́n ó di ìgbàgbọ́ rẹ̀ mú ṣinṣin. Ó tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́ ìsìn rẹ̀ ní Ìwọ̀-Oòrùn ní gbogbo ìgbà ooru ọdún 1844 títí di ìgbésẹ̀ Oṣù Keje. Kò ní ipa kankan nínú ìgbésẹ̀ yìí bí kò ṣe lẹ́tà kan tí ó kọ ní oṣù mẹ́rìndínlógún ṣáájú nípa àwọn àṣà ìtọ́jú Ofin Mose tí ń tọ́ka sí oṣù náà. Kò retí pé irú lílo bẹ́ẹ̀ ni a ó ṣe nípa àwọn kókó-ọrọ̀ wọ̀nyí tàbí pé ìgbàgbọ́ nínú irú ẹ̀rí bẹ́ẹ̀ yóò di ìdánwò ìgbàlà. Kò ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìgbésẹ̀ náà títí di ọ̀sẹ̀ méjì tàbí mẹ́ta kí October 22, 1844 tó dé. Nínú lẹ́tà kan sí Himes ní October 6, 1844, Miller kọ pé, 'Mo rí ògo kan nínú oṣù keje tí mi ò tíì rí rí tẹ́lẹ̀ rí... Ní báyìí, ìbùkún ni fún orúkọ Olúwa, mo rí ẹwà kan, ìṣọ̀kan kan, ìfaramọ́ra kan nínú Ìwé Mímọ́, èyí tí mo ti pẹ́ tí mo fi ń gbàdúrà fún ṣùgbọ́n tí mi kò rí títí di òní. Ẹ dúpẹ́ lọ́wọ́ Olúwa, ọkàn mi. Arákùnrin Snow, Arákùnrin Storrs, àti àwọn mìíràn, ẹ jẹ́ alábùkún nítorí irinṣẹ́ tí wọ́n jẹ́ ní ṣíṣí ojú mi. Mo fẹ́rẹ̀ dé ilé. Ògo, ògo, ògo, ògo.'

Lẹ́yìn náà, Miller tún ṣàgbéyẹ̀wò igbe Ààrin Ọ̀gànjọ́ náà, ó sì pè é ní ìhùwàsí onítara-jùlọ. Damsteegt ṣe àkíyèsí pé Snow gba àkàwé ìpilẹ̀ṣẹ̀ ìhìn-iṣẹ́ Igbe Ààrin Ọ̀gànjọ́ láti inú iṣẹ́ Miller tẹ́lẹ̀.

Ìṣírò Snow, tí a tẹ̀ jáde ní oṣù Kẹta, ọdún 1844, kò fa àkíyèsí púpọ̀ títí di àpéjọ àgọ́ ní Exeter, láti ọjọ́ 12 sí 17 oṣù Kẹjọ, ọdún 1844. Níbẹ̀, ọjọ́ gangan tí ó sọ fún ìpadàbọ̀ Kristi ru ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọlẹ́yìn Miller sókè, ó sì mú ìsapá iṣẹ́ ìránṣẹ́ wọn dé ibi gíga jù lọ. Ìdáhùn wọn ni a mọ̀ sí ìṣísẹ̀ Oṣù Keje. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn aṣáájú Millerite ní ìbẹ̀rẹ̀ ṣiyèméjì, ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀ ṣáájú ìṣẹ̀lẹ̀ tí wọ́n ń retí, wọ́n dara pọ̀ mọ́ ìṣísẹ̀ náà, wọ́n sì jẹ́ kí a tẹ àwọn èrò Snow jáde, kí a sì fi tì í lẹ́yìn.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Joseph Bates sọ pé lẹ́yìn ìpàdé ibùdó ní Exeter, bí ó ti ń rìn láàrín àwọn kẹ̀kẹ́ ojú irin, ó gbọ́ àwọn ohùn tí ń tún un sọ pé, “Kíyèsi i, ọkọ ìyàwó ń bọ̀!” Ìgbésẹ̀ yìí gba orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ká ní oṣù méjì, ó sì yọrí sí Ìbànújẹ́ Nlá náà ní October 22, 1844.

Damsteegt sọ̀rọ̀ lórí Àpéjọ Low Hampton ti àwọn Adventist, ní December 28–29, 1844, tí ó ní í ṣe pẹ̀lú Himes àti Miller. Himes rọ̀ kí a tù àwọn mímọ́ nínú, kí a jí ayé Kristẹni lárugẹ, àti kí a máa kéde ìgbàlà fún àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀. Ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lẹ́yìn náà, Advent Press tún bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́, Himes sì kéde pé ilẹ̀kùn ìgbàlà ṣí. Miller díẹ̀díẹ̀ fi ìmọ̀ràn shut door tó pọ̀jù sílẹ̀, ó sì padà sí ìwòye rẹ̀ àkọ́kọ́ nípa Midnight Cry. Ní oṣù kan náà náà, Ellen White ní ìran àkọ́kọ́ rẹ̀, tí ó fi hàn pé àwọn tí ó kọ Midnight Cry ṣubú kúrò lójú ọ̀nà. Ìran náà jẹ́ fún William Miller gẹ́gẹ́ bí ó ti jẹ́ fún ẹnikẹ́ni mìíràn.

Ìdánwò àti Ìtẹ́síwájú Ìkẹyìn ti William Miller

Látinú Ìwé Àkọ́kọ́, ojú-ìwé 257:

Nígbà náà ni a yí àfiyèsí mi sí William Miller. Ó dà bí ẹni tí ó wà nínú ìdààmú, a sì tẹ́ ẹ mọ́lẹ̀ pẹ̀lú àníyàn àti ìpọ́njú nítorí àwọn ènìyàn rẹ̀. Ìjọ ènìyàn tí wọ́n ti jẹ́ ọ̀kan, tí wọ́n sì ní ìfẹ́ sí ara wọn ní ọdún 1844, ń pàdánù ìfẹ́ wọn, wọ́n ń tako ara wọn, wọ́n sì ń ṣubú sínú ipò òtútù àti ìpadàsẹ́yìn. Bí ó ṣe ń wo èyí, ìbànújẹ́ mú agbára rẹ̀ rọ. Mo rí àwọn ọkùnrin aṣáájú-ọ̀nà tí wọ́n ń ṣọ́ ọ, ní pàtàkì Joshua Himes, wọ́n sì ń bẹ̀rù kí ó má bàa gba ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta náà.

Ifiranṣẹ́ angẹli kẹta nínú àyíká yìí ni Ọjọ́ Ìsinmi. Bí Miller ti ń tẹ̀ sí ìmọ́lẹ̀ láti ọ̀run, àwọn ọkùnrin wọ̀nyí máa ń gbé ètò kalẹ̀ láti yí ọkàn rẹ̀ kúrò. Àkóso ènìyàn pa á mọ́ nínú òkùnkùn, ó sì dá ipa rẹ̀ dúró láàrín àwọn tí ó tako òtítọ́. Ní ìkẹyìn, Miller gbé ohùn rẹ̀ sókè lòdì sí ìmọ́lẹ̀ láti ọ̀run—Ọjọ́ Ìsinmi. Ó kùnà láti gba ìfiranṣẹ́ náà tí ì bá ti ṣàlàyé ìdààmú rẹ̀, tí ì bá sì ti ta ìmọ́lẹ̀ àti ògo sórí ohun tí ó ti kọjá. Ó gbẹ́kẹ̀lé ọgbọ́n ènìyàn dípò ti Ọlọ́run. Níwọ̀n bí iṣẹ́ àṣekára àti ọjọ́ ogbó ti ti rẹ̀ é, kò ní ẹ̀bi tó pọ̀ tó bí àwọn tí ó dí i lọ́wọ́ kúrò nínú òtítọ́. Ẹ̀ṣẹ̀ náà wà lórí wọn. Bí Miller bá lè ti rí ìmọ́lẹ̀ angẹli kẹta, a bá ti ṣàlàyé ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan. Ṣùgbọ́n àwọn ará rẹ̀ jẹ́wọ́ ìfẹ́ jíjinlẹ̀ bẹ́ẹ̀ fún un tí ó fi rò pé òun kò lè ya ara rẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ wọn láé. Ọlọ́run jẹ́ kí ó ṣubú sábẹ́ agbára ikú, ó sì fi í pamọ́ sínú ibojì kúrò lọ́dọ̀ àwọn tí ó fà á kúrò nínú òtítọ́. Mose ṣàṣìṣe kí ó tó wọ Ilẹ̀ Ìlérí; bákan náà ni Miller ṣàṣìṣe nígbà tí kò ku sí pẹ́ kí ó wọ Kenaani ọ̀run. Àwọn ẹlòmíràn ló mú un ṣe èyí; àwọn ẹlòmíràn náà ni yóò jíròrò rẹ̀. Ṣùgbọ́n àwọn angẹli ń ṣọ́ eruku iyebíye ìránṣẹ́ Ọlọ́run yìí, yóò sì jáde ní ìró ìpè ìkẹyìn.

passage unavailable

This passage is not yet available in .

Ní ìparí, William Miller jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn Adventist Ọjọ́ Keje ní òpin ayé. Ìran àkọ́kọ́ Ellen White jẹ́ fún ọjọ́ wa ju bí ó ti jẹ́ fún ọjọ́ tirẹ̀ lọ. Ní òpin ayé, àwọn Adventist Ọjọ́ Keje yóò kọ́ ìmọ́lẹ̀ Ìkígbe Àárín Òru. Ìmọ́lẹ̀ Ìkígbe Àárín Òru lè jẹ́ òye nìkan nípa lílóye ìtàn yìí. Ìdààmú àkọ́kọ́ wẹ Míláráítì kúrò lọ́wọ́ àwọn tí wọ́n wà níbẹ̀ fún àwọn ìdí tí kò tọ́, ó sì pèsè àwọn ènìyàn náà sílẹ̀ fún ìrírí ìdánwò tí yóò mú wọn wọ Ibi Mímọ́ Jùlọ. Àwọn tí wọ́n dé sí ìdààmú àkọ́kọ́ ni a bùkún fún bí wọ́n bá dúró de October 22, 1844 nìkan. Ọlọ́run ti pèsè àkókò yìí láti mú kí àwọn ènìyàn kan wà tí Òun yóò kó jọ sínú Ibi Mímọ́ Jùlọ. Láti kọ́ Ìkígbe Àárín Òru, kí a sì ṣubú kúrò lójú ọ̀nà, ni láti kọ́ gbogbo ìtàn yìí.

William Miller ṣe àṣìṣe mẹ́ta, a sì máa ń dán wa wò nípasẹ̀ ìdánwò mẹ́ta ní gbogbo ìgbà. Àṣìṣe àkọ́kọ́ rẹ̀ ni pé ó kọ Ìkígbe Láàárín Òru sílẹ̀ ní December 1844. Èkejì rẹ̀ ni pé ó fetí sí ènìyàn dípò Ọlọ́run, èyí tí ó yọrí sí àṣìṣe kẹta rẹ̀: kọ́ Sábáàtì sílẹ̀. Ní òpin ayé, àwọn Adventist Ọjọ́ Keje yóò kọ ìtàn Ìkígbe Láàárín Òru àti ìpè láti padà sí àwọn ọ̀nà àtijọ́ sílẹ̀ nítorí pé wọ́n fetí sí àwọn aṣáájú wọn. Nípa bẹ́ẹ̀, wọ́n ń pèsè ara wọn sílẹ̀ fún àmì ẹranko náà, nípa títún ìlànà ìdánwò ìgbésẹ̀ mẹ́ta Miller ṣe, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú bí wọ́n ṣe ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú iṣẹ́-ìránṣẹ́ àti ìtàn Ìkígbe Láàárín Òru.

Àsọtẹ́lẹ̀ méjì péré ni ó ń ṣe pẹ̀lú ìtàn láti inú ìdààmú àkọ́kọ́ títí dé ìdààmú kejì: ọjọ́ 2300 (“Bí ìran náà tilẹ̀ pẹ́, dúró dè é”) àti 2520. Láti kọ 2520 sílẹ̀ ni láti kọ Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ Òru sílẹ̀. Láti kọ Ìkígbe Ọ̀gànjọ́ Òru sílẹ̀ ni láti ṣubú kúrò lórí ọ̀nà náà sí ayé búburú tí ó wà ní ìsàlẹ̀.

A ó ṣàlàyé èyí sí i nínú àfihàn tí ó kàn.