Esekieli dúró fún àwọn tí Kiniun ẹ̀yà Júdà ti ṣe iṣẹ́ ẹ̀kọ́ fún, ìtọ́ni ìpilẹ̀ Rẹ̀ sì ni “làìnì lórí làìnì.”

Ẹni tí ó sọ fún ni pé, Èyí ni ìsinmi tí ẹ fi lè mú kí aláárẹ̀ sinmi; èyí sì ni ìtura: ṣùgbọ́n wọn kò fẹ́ gbọ́. Ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ Olúwa jẹ́ fún wọn àṣẹ lórí àṣẹ, àṣẹ lórí àṣẹ; ìlà lórí ìlà, ìlà lórí ìlà; níhìn-ín díẹ̀, níbẹ̀ díẹ̀; kí wọn lè lọ, kí wọn sì ṣubú sẹ́yìn, kí a sì fọ́ wọn, kí a dẹkùn mú wọn, kí a sì gbé wọn. Isaiah 28:12, 13.

Lọ́wọ́lọ́wọ́ yìí, Kìnìún ti ẹ̀yà Júdà ń ṣí ìwé Ìsíkíẹ́lì. A sọ fún wa pé Ìsíkíẹ́lì jẹ́ àlùfáà ní ọdún kẹtàlélọ́gbọ̀n, bóyá “ọgbọ̀n” dúró fún ọjọ́ orí àpẹẹrẹ rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àlùfáà, tàbí fún ọdún kẹtàlélọ́gbọ̀n nínú ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Jùbílì Ńlá Josiah. Ìṣẹ́ àlùfáà ìkẹyìn ti àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì, àwọn ìtàn ìṣẹ̀lẹ̀ gidi ìgbà àtijọ́ sì jẹ́ àwòṣe ìtàn àpẹẹrẹ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

Ṣùgbọ́n a óo máa pe yín ní Àwọn Àlùfáà Olúwa: ènìyàn yóò máa pè yín ní Àwọn Òjíṣẹ́ Ọlọ́run wa: ẹ̀yin yóò jẹ ọ̀rọ̀ àwọn Kèfèrí, àti nínú ògo wọn ni ẹ óo máa yangàn ara yín. Isaiah 61:6.

Esekiẹli jẹ́ àpẹẹrẹ àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn—ìtàn mímọ́ náà ni gbogbo ẹ̀rí àsọtẹ́lẹ̀ ń fi hàn gẹ́gẹ́ bí ẹni tí a mọ̀. Ìtàn mímọ́ náà ni ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì kẹta, èyí tí a ṣàfihàn ní pàtàkì nípasẹ̀ ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ní ọdún 1840. Ìṣísẹ̀ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ni áńgẹ́lì alfa nínú àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta, àti èyí kẹta ni áńgẹ́lì omega. Nítorí náà, a mú Esekiẹli bára mu pẹ̀lú Peteru ní àkókò ìdìdì àwọn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún méjìlélógójì. Ìtàn àpẹẹrẹ tí Peteru àti Esekiẹli wà níbẹ̀ ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí ìtàn Panium.

Ìwé Kékèké náà

Esekiẹli mú ìwé kékeré náà, gẹ́gẹ́ bí Johanu náà ti ṣe nínú Ìfihàn mẹ́wàá.

Ṣùgbọ́n ìwọ, ọmọ ènìyàn, gbọ́ ohun tí mo sọ fún ọ; má ṣe jẹ́ ọlọ̀tẹ̀ bí ilé ọlọ̀tẹ̀ náà: yà ẹnu rẹ sílẹ̀, kí o sì jẹ ohun tí mo fi fún ọ. Nígbà tí mo sì wò ó, kíyèsí i, a rán ọwọ́ kan sí mi; sì wò ó, ìwé àkájọ kan wà nínú rẹ̀; Ó sì tẹ́ ẹ̀ kalẹ̀ níwájú mi; a sì kọ ọ́ ní inú àti ní òde: a sì kọ ẹkún, àti ìṣọ̀fọ̀, àti ègbé sínú rẹ̀. Pẹ̀lú èyí, ó wí fún mi pé, Ọmọ ènìyàn, jẹ ohun tí o bá rí; jẹ ìwé àkájọ yìí, kí o sì lọ sọ̀rọ̀ fún ilé Ísírẹ́lì. Nígbà náà ni mo yà ẹnu mi sílẹ̀, ó sì mú kí n jẹ ìwé àkájọ náà. Ó sì wí fún mi pé, Ọmọ ènìyàn, jẹ́ kí inú rẹ jẹ ẹ́, kí o sì fi ìwé àkájọ tí mo fi fún ọ yìí kún ìfun rẹ. Nígbà náà ni mo jẹ ẹ́; ó sì dùn nínú ẹnu mi bí oyin. Hesekieli 2:8–10, 3:1–3.

Nínú Ìṣípayá orí kẹwàá, Johanu jẹ ìwé kékeré náà, gbogbo orí náà sì dúró fún ìfarahàn agbára Ọlọ́run láti August 11, 1840 títí di October 22, 1844.

“Áńgẹ́lì tí ó dara pọ̀ mọ́ ìkéde iṣẹ́ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta ni yóò fi ògo rẹ̀ tan imọ́lẹ̀ ká gbogbo ayé. Níhìn-ín ni a ti sọ àsọtẹ́lẹ̀ iṣẹ́ kan tí yóò ní ìgbòòrò káàkiri ayé àti agbára àrà ọ̀tọ̀. Ìsọ̀kan ìṣísẹ̀ ìbọ̀wá wíwá Kristi ní ọdún 1840–44 jẹ́ ìfarahàn ológo ti agbára Ọlọ́run; a sì gbé iṣẹ́ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìíní lọ sí gbogbo ibùdó iṣẹ́ míṣọ́nárì ní ayé, àti pé ní àwọn orílẹ̀-èdè kan, ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ẹ̀sìn tó ga jùlọ wà, irú èyí tí a kò tíì rí ní ilẹ̀ kankan láti ìgbà Àtúnṣe ti ọ̀rúndún kẹrìndínlógún; ṣùgbọ́n àwọn wọ̀nyí ni a óò ju lọ nípasẹ̀ ìṣísẹ̀ alágbára lábẹ́ ìkìlọ̀ ìkẹyìn ti áńgẹ́lì kẹta.” The Great Controversy, 611.

A ṣètò Ìsíkíẹ́lì pọ̀ mọ́ Jòhánù nínú orí kẹwàá ti Ìfihàn, nítorí náà Peteru, Jòhánù àti Ìsíkíẹ́lì dúró pọ̀ ní ibi tí a yàn fún wọn ní àkókò ìdìdì èdìdì ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì náà.

1840 sí 1844 dúró fún àkókò ọdún mẹ́rin kan tí ó bẹ̀rẹ̀ nígbà tí àsọtẹ́lẹ̀ àkókò tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkókò ọdún ọgọ́rùn-ún kan àti àádọ́ta ní July 27, 1299. “Oṣù márùn-ún” wọ̀nyẹn parí, wọ́n sì darapọ̀ mọ́ àsọtẹ́lẹ̀ àkókò ti ọdún ọ̀ọ́dúnrún mẹ́ta, mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún, àti ọjọ́ mẹ́ẹ̀ẹ́dógún, tí ó parí ní August 11, 1840, nígbà tí ìfihàn ológo agbára Ọlọ́run fi ara hàn títí di October 22, 1844. Nígbà náà ni ìlò àkókò àsọtẹ́lẹ̀ dáwọ́ dúró.

Ó sì fi ẹni tí ó wà láàyè títí láé àti láé búra, ẹni tí ó dá ọ̀run, àti àwọn ohun tí ó wà nínú rẹ̀, àti ayé, àti àwọn ohun tí ó wà nínú rẹ̀, àti òkun, àti àwọn ohun tí ó wà nínú rẹ̀, pé àkókò kì yóò sí mọ́. Ìfihàn 10:6.

Àkókò àsọtẹ́lẹ̀ parí gẹ́gẹ́ bí ìlò tó bófin mu ti àsọtẹ́lẹ̀ ní October 22, 1844. Ẹsẹkíẹ́lì, Pétérù àti Jòhánù, olúkúlùkù wọn, dúró gẹ́gẹ́ bí àwọn wúńdíá ọlọ́gbọ́n Ọlọ́run nínú ìṣísẹ̀ angẹli àkọ́kọ́ àti èkejì, àti pẹ̀lú nínú ìṣísẹ̀ angẹli kẹta.

Àwọn Ìran

Àwọn orí kíní ‘mókànlá’ ti Ìsíkíẹ́lì gbé ọ̀wọ̀n àwọn “ìran” kalẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti sọ ọ́ kalẹ̀ ní ẹsẹ̀ kìn-ín-ní ti orí kìn-ín-ní.

Ó sì ṣẹ ní ọdún ọgbọ̀n, ní oṣù kẹrin, ní ọjọ́ karùn-ún oṣù náà, bí mo ṣe wà láàárín àwọn ìgbèkùn lẹ́bàá odò Kebari, ni àwọn ọ̀run sì ṣí, mo sì rí àwọn ìran Ọlọ́run. Esekieli 1:1.

“Àwọn ìran” ti àwọn orí kìn-ín-ní mọ́kànlá ni a kọ́kọ́ fi hàn ní orí kìn-ín-ní lẹ́gbẹ̀ẹ́ odò Kébárì, lẹ́yìn náà a túbọ̀ ṣàlàyé rẹ̀ sí i nínú ìran orí kẹta lórí “pẹ̀tẹ́lẹ̀,” a sì tún ṣe bẹ́ẹ̀ ní ìran orí kẹjọ ní Jerusalẹmu. Àwọn ibi mẹ́ta wọ̀nyí—odò Kébárì, pẹ̀tẹ́lẹ̀, àti Jerusalẹmu—ṣojú àwọn ìran mẹ́ta tí wọ́n jọ dá ìran kan sílẹ̀, èyí tí í ṣe “àwọn ìran” ti ẹsẹ̀ kìn-ín-ní àti ti àwọn orí ‘mọọkànlá’ àkọ́kọ́.

Júbílì

Nípa kíkà ọdún kẹ́ẹ̀ẹ́dógún gẹ́gẹ́ bí ọdún kẹ́ẹ̀ẹ́dógún nínú ìyípo Jubilee tí ó bẹ̀rẹ̀ ní Ìrékọjá olókìkí Jòsáyà, tí ó sì parí ní October 22, ó rọrùn láti fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀, nítorí pé ìlà pàtó náà nínú ìtàn mímọ́ ni a fi hàn kedere, ìlà lórí ìlà pẹ̀lú ẹlẹ́rìí ju ọ̀kan lọ. Gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ; Ìrékọjá dúró fún àwọn àjọ̀dún Orísun-omi, ọjọ́ ètùtù sì dúró fún àwọn àjọ̀dún Ìwọ̀-Oòrùn ọdún. Nítorí náà, Lefitiku ogún-mẹ́ta bá ìyípo Jubilee tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Jòsáyà mu. Àwọn ìlà mìíràn tún wà tí ó bá ìtàn tí a ṣojú rẹ̀ nípasẹ̀ ọba Jòsáyà mu títí dé October 22, 573 BC. Ìmúṣẹ ìtàn ní October 22, 573 BC ti ọdún Jubilee kan ni àwọn akọ̀wé ìtàn fìdí rẹ̀ múlẹ̀.

Àwọn onímọ̀ ìṣírò àkókò ìtàn ní gbogbogbòò máa ń ní ìtẹ́lọ́rùn pẹ̀lú fífi ọjọ́ ìdáríjì sí October 22, 573 BC, àti Péàsì ńlá Jòsáyà ní 622 BC, náà sì jẹ́ ọjọ́ tí a ti gba gẹ́gẹ́ bí tòótọ́ láàárín àwọn onímọ̀ ìṣírò àkókò Bíbélì wọ̀nyí. Ìrékọjá, àmì àwọn àjọ̀dún ìrúwé, bẹ̀rẹ̀ ìyípo Jubilee ọdún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin, tí ó parí ní àmì àwọn àjọ̀dún ìgbà ìrẹ̀wé lórí ọjọ́ ìdáríjì. Àwọn ọ̀sẹ̀ ọdún méje tí ó dá ọdún mẹ́rìnlélọ́gọ́rin náà pọ̀ ni àwọn àmì Sábáàtì ilẹ̀ náà.

“Nínú gbogbo ojúewé, bí ó ti jẹ́ ìtàn, tàbí àṣẹ, tàbí àsọtẹ́lẹ̀, a ti tan Ìwé Mímọ́ Májẹ̀mú Láíláí ní ìmọ́lẹ̀ ògo Ọmọ Ọlọ́run. Níwọ̀n bí ó ti jẹ́ ti ìdásílẹ̀ àtọ̀runwá, gbogbo ètò ẹ̀sìn àwọn Júù jẹ́ àsọtẹ́lẹ̀ ìhìnrere tí a fi papọ̀ ṣinṣin. Sí Kristi ni “gbogbo àwọn wòlíì jẹ́rìí.” Iṣe 10:43. Láti inú ìlérí tí a fi fún Ádámù, títí lọ nípasẹ̀ ìlà àwọn bàbá ńlá àti ètò òfin, ìmọ́lẹ̀ ògo ọ̀run mú ìṣísẹ̀ Ẹlẹ́gbàá náà hàn kedere. Àwọn aríran rí Irawọ̀ Bẹtilẹhẹmu, Ṣílòhù tí yóò dé, bí àwọn ohun ọjọ́ iwájú ti ń kọjá níwájú wọn nínú ìtòlẹ́sẹẹsẹ àdììtú. Nínú gbogbo ẹbọ ni a fi ikú Kristi hàn. Nínú gbogbo ìkùùkuu tùràrí ni òdodo Rẹ̀ ń gòkè lọ. Pẹ̀lú gbogbo ipè ọdún ìdásílẹ̀ ni a ti kéde orúkọ Rẹ̀. Nínú àdììtú ìbẹ̀rù ti ibi mímọ́ jùlọ ni ògo Rẹ̀ gbé.” The Desire of Ages, 211.

Mẹ́tàlá-dín-lógún

A ti mú Sedekiah lọ sí Babiloni nígbà tí Jerúsálẹ́mù ṣubú ní ọdún mẹ́rìnlá ṣáájú 573 Ṣ.K. Àwọn akọ̀wé ìtàn Júù dá ìyípo Jubilee mọ̀ láti ọ̀dọ̀ Josiah ní 622 títí dé October 22, 573 gẹ́gẹ́ bí ìyípo Jubilee kẹtàdínlógún. Àkókò láti ìjà Raphia títí dé ìjà Panium jẹ́ ọdún mẹ́tàdínlógún. Ptolemy ni ẹni tí ó ṣẹ́gun nínú ìjà Raphia, ó sì jẹ ọba gúúsù fún ọdún mẹ́tàdínlógún. Láti Edict of Milan títí di ìgbà tí Constantine pín ìjọba rẹ̀ ní 330 jẹ́ ọdún mẹ́tàdínlógún. Nínú ìyípo Jubilee kẹtàdínlógún ni Nebukadnessari run Jerúsálẹ́mù.

Nítorí àwọn ọmọ Israẹli yóò gbé ní ọ̀pọ̀ ọjọ́ láìní ọba, àti láìní ọmọ-aládé, àti láìní ẹbọ, àti láìní ère, àti láìní efodu, àti láìní tẹrafimu: Lẹ́yìn náà ni àwọn ọmọ Israẹli yóò padà, wọn yóò sì wá Olúwa Ọlọ́run wọn, àti Dafidi ọba wọn; wọn yóò sì bẹ̀rù Olúwa àti oore rẹ̀ ní ọjọ́ ìkẹyìn. Hosea 3:4, 5.

Hoṣea ń sọ̀rọ̀ lórí ọ̀ràn kan tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìgbèkùn Ṣedekiah ní tààràtà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó tún ṣàfihàn ìbẹ̀rẹ̀ ìgbèkùn fún ìjọba àríwá ní ọdún 723 BC. Ìdí tí ẹsẹ̀ Hoṣea fi ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ẹ̀rí Ẹsikẹli ní í ṣe pẹ̀lú ìkọ̀sílẹ̀ Ọlọ́run nígbà tí Israẹli tẹnu mọ́ ọn pé kí wọ́n ní ọba ènìyàn. Ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ Israẹli láti jẹ́ kí ọba ènìyàn ṣàkóso wọn dípò Ọba Àtọ̀runwá ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí “ìgbéraga agbára yín” nínú ìdájọ́ “ìgbà méje” nínú Lefitiku 26.

Bí ẹ̀yin kò bá sì fetí sí mi lẹ́yìn gbogbo èyí, nígbà náà ni èmi yóò fi ìjìyà yín jẹ yín ní ìlọ́po méje sí i nítorí ẹ̀ṣẹ̀ yín. Èmi yóò sì fọ ìgbéraga agbára yín; èmi yóò sì mú kí ọ̀run yín dàbí irin, àti ilẹ̀ yín dàbí idẹ. Lefitiku 26:18, 19.

“Igberaga agbara yín” ń ṣàpẹẹrẹ ìfẹ́ Israẹli láti dàbí ayé kí wọ́n sì ní ọba tiwọn fúnra wọn. Yíyọ ọba kúrò ní ìjọba àríwá ní ọdún 723 BC, lẹ́yìn náà ìgbèkùn Ọba Sedekiah ti ìjọba gúúsù ní ọdún 586 BC, ń ṣàpẹẹrẹ fífọ “ìgbéraga” Israẹli àtijọ́, nítorí ìgbéraga máa ń ṣáájú ìṣubú. Nínú àsọtẹ́lẹ̀ Bíbélì, “agbara” jẹ́ ọba tàbí ìjọba, àti ìgbéraga Israẹli nínú ìmúdájú ọba ènìyàn kan fi àkọsílẹ̀ ìkọ̀sílẹ̀ ìṣàkóso Ọlọ́run àti ti Ọba Àtọ̀runwá hàn.

Ó sì ṣẹlẹ̀, nígbà tí Samuẹli ti dàgbà, pé ó fi àwọn ọmọ rẹ̀ ṣe onídàájọ́ lórí Ísráẹ́lì. Orúkọ àkọ́bí rẹ̀ ni Joẹli; orúkọ èkejì rẹ̀ sì ni Abiah: wọ́n sì jẹ́ onídàájọ́ ní Beerṣeba. Ṣùgbọ́n àwọn ọmọ rẹ̀ kò rìn ní ọ̀nà rẹ̀, bí kò ṣe pé wọ́n yí sẹ́yìn tọ̀ èrè àìtọ́; wọ́n gba àbẹ̀tẹ́lẹ̀, wọ́n sì yi ìdájọ́ padà. Nígbà náà ni gbogbo àwọn àgbàgbà Ísráẹ́lì kó ara wọn jọ, wọ́n sì tọ̀ Samuẹli wá sí Rama, Wọ́n sì wí fún un pé, Wò ó, ìwọ ti dàgbà, àwọn ọmọ rẹ kò sì rìn ní ọ̀nà rẹ: nísinsin yìí, fi ọba kan kalẹ̀ fún wa láti ṣe ìdájọ́ fún wa gẹ́gẹ́ bí gbogbo àwọn orílẹ̀-èdè. Ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ náà kò dùn mọ́ Samuẹli, nígbà tí wọ́n wí pé, Fún wa ní ọba kan láti ṣe ìdájọ́ fún wa. Samuẹli sì gbàdúrà sí Olúwa. Olúwa sì wí fún Samuẹli pé, Fetí sí ohùn àwọn ènìyàn náà nínú gbogbo ohun tí wọ́n sọ fún ọ: nítorí wọn kò kọ ìwọ̀ sílẹ̀, bí kò ṣe pé wọ́n kọ èmi sílẹ̀, kí èmi má bàa jẹ ọba lórí wọn. Gẹ́gẹ́ bí gbogbo iṣẹ́ tí wọ́n ti ń ṣe láti ọjọ́ tí mo ti mú wọn gòkè wá láti Ejibiti títí di òní yìí, èyí tí wọ́n fi kọ̀ mí sílẹ̀, tí wọ́n sì ń sin àwọn ọlọ́run mìíràn, bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ṣe sí ọ pẹ̀lú. Nítorí náà, fetí sí ohùn wọn: ṣùgbọ́n kí o kìlọ̀ fún wọn gidigidi, kí o sì fi ọ̀nà ọba tí yóò jẹ ọba lórí wọn hàn wọ́n. 1 Samueli 8:1–9.

Ó yẹ kí a kíyè sí i pé ní àkókò yẹn Ísírẹ́lì kọ̀ kì í ṣe Ọlọ́run nìkan gẹ́gẹ́ bí ọba wọn, ṣùgbọ́n wọ́n tún kọ Ẹ̀mí Ìsọtẹ́lẹ̀ sílẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú rẹ̀ nínú Samuẹli, nítorí ó sọ pé, “wọ́n ti kọ̀ mí sílẹ̀, wọ́n sì ti sin àwọn ọlọ́run mìíràn, gẹ́gẹ́ bẹ́ẹ̀ ni wọ́n ń ṣe sí ọ pẹ̀lú.”

“Satani ń... fi èké tí a ṣe bíi tòótọ́ tẹ̀ síwájú nígbà gbogbo—láti mú ènìyàn kúrò nínú òtítọ́. Ìtanjẹ ìkẹyìn pátápátá ti Satani yóò jẹ́ láti sọ ẹ̀rí ti Ẹ̀mí Ọlọ́run di aláìní agbára. ‘Níbi tí kò bá sí ìran, àwọn ènìyàn ń ṣègbé’ (Proverbs 29:18). Satani yóò ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ọgbọ́n àròjinlẹ̀, ní ọ̀nà oríṣìíríṣìí, àti nípasẹ̀ àwọn aṣojú onírúurú, láti mì ìgbẹ́kẹ̀lé àwọn ènìyàn ìyókù Ọlọ́run nínú ẹ̀rí tòótọ́.”

“Ìkórìíra kan yóò ru sókè sí àwọn Ẹ̀rí náà, èyí tí ó jẹ́ ti Sátánì. Àwọn iṣe Sátánì yóò jẹ́ láti mú ìgbàgbọ́ àwọn ìjọ nínú wọn wárìrì, nítorí èyí ni: Sátánì kò lè ní ọ̀nà tó mọ́ tó bẹ́ẹ̀ láti mú àwọn ẹ̀tàn rẹ̀ wọlé àti láti di àwọn ọkàn mọ́ nínú àwọn ìtanrànjẹ rẹ̀ bí a bá fetí sí àwọn ìkìlọ̀ àti ìbáwí àti ìmọ̀ràn ti Ẹ̀mí Ọlọ́run.” Selected Messages, book 1, 48.

Ìtanpamọ́kẹ́yìn fún ìṣàkóso Ọlọ́run ti Ísírẹ́lì àtijọ́ ni ìkọ̀sílẹ̀ kì í ṣe ti Ọlọ́run nìkan, ṣùgbọ́n ti Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ pẹ̀lú. Ìkọ̀sílẹ̀ náà ní ọdún 1097 BC jẹ́ àpẹẹrẹ ìran ìtanpamọ́kẹ́yìn ti Àdífẹ́ntì Ọjọ́ Keje ti Laodíkíà ní ọdún 1863. “Àkókò méje” ti Lefitiku mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n ni Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, àti Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ sọ nípa “àkókò méje” náà pé “kò yẹ kí a yí i padà.”

“Mo ti rí i pé àtẹ 1843 ni a darí nípasẹ̀ ọwọ́ Olúwa, àti pé a kò gbọ́dọ̀ ṣe àtúnṣe rẹ̀; pé àwọn nọ́ńbà náà rí gẹ́gẹ́ bí Ó ti fẹ́ kí wọ́n rí; pé ọwọ́ Rẹ̀ wà lórí rẹ̀, ó sì fi àṣìṣe kan sínú díẹ̀ lára àwọn nọ́ńbà náà pamọ́, kí ẹnikẹ́ni má bàa lè rí i, títí ọwọ́ Rẹ̀ fi yọ kúrò.” Early Writings, 74.

Ó hàn gbangba pé Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ fọwọ́ sí “àkókò méje,” àti pé ìfọwọ́sí rẹ̀ jẹ́ ìkìlọ̀ pé kí a má ṣe yí àwọn nọ́mbà tí ó wà lórí àtẹ náà padà, nínú èyí tí "àkókò méje" jẹ́ ọ̀wọ̀n àárín àti igun òkè ọ̀tún. Pẹ̀lú àtẹ èké Uriah Smith ní ọdún 1863, ìkọ̀sílẹ̀ ìlọsíwájú ti àwọn òtítọ́ ìpilẹ̀, tí Ísírẹ́lì àtijọ́ ṣe àpẹẹrẹ nínú ìkọ̀sílẹ̀ wọn sí Ọlọ́run, àti Ẹ̀mí Àsọtẹ́lẹ̀ fi ìṣọ̀tẹ̀ ọdún 1863 hàn. Ọjọ́ ìṣọ̀tẹ̀ 1863 bá ìlà àsọtẹ́lẹ̀ tí a gbé kalẹ̀ nínú ìwé Ìsíkíẹ́lì mu. Nínú ìlà ìtàn náà, ìparí rẹ̀ ni ìparun Jerusalẹmu, èyí tí ó jẹ́ àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́ Àìkú. 1863 sí òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ ni a ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ ìtàn ọba Saulu láti ọdún 1097 BC sí Sedekiah ní 586 BC.

A mú Sedekiah ní ìgbèkùn lọ sí Babeli ní ọdún mẹ́rìnlá kí ọdún Jùbílì ti 573 Ṣ.K. Ìyípo Jùbílì kẹtadínlógún bẹ̀rẹ̀ ní 622 Ṣ.K., àti ní ọdún kẹtàlélọ́gbọ̀n ni a gbé Hesekieli kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àlùfáà ní 591 Ṣ.K., lẹ́yìn náà ní ọdún márùn-ún síi, a pa Jerúsálẹmu run ní 586 Ṣ.K. A pa á run ní ọjọ́ kan náà nínú ọdún gẹ́gẹ́ bí a ti pa á run ní ìgbà kejì ní AD 70 ní ọwọ́ Títù. Ẹsẹ̀ kìíní ti Hesekieli orí kìíní jẹ́ ọdún márùn-ún ṣáájú ìparun Jerúsálẹmu àti ọdún mọ́kàndínlógún ṣáájú ìran tẹ́ńpìlì ti orí ogójì.

Ní ọdún karùn-ún-dín-lógún ìgbèkùn wa, ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún, ní ọjọ́ kẹwàá oṣù náà, ní ọdún kẹrìnlá lẹ́yìn tí a ti lu ìlú náà, ní ọjọ́ náà gan-an ni ọwọ́ Olúwa wà lára mi, ó sì mú mi lọ síbẹ̀. Ẹsẹkiẹli 40:1.

Nítorí àìgbọ́ràn sí májẹ̀mú Sábátì ilẹ̀ náà, Ọlọ́run sọ pé “ìgbà méje” ni yóò jẹ́ ègún fún àìgbọ́ràn sí ọdún keje, èyí tí í ṣe Sábátì ilẹ̀ náà. “Ìgbà” kan jẹ́ ọdún kan, àti pé “ọdún” kan jẹ́ ọ̀ọ́ta ọjọ́ mẹ́fà dín ọ̀ọ́rùn-ún, àti pé ìgbà méje ní ọ̀ọ́ta ọjọ́ mẹ́fà dín ọ̀ọ́rùn-ún jẹ́ ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dúnrún márùn-ún, ogún ọdún. Àwọn Millerite lè má ṣe lò ọ̀rọ̀ náà pé “ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dúnrún márùn-ún, ogún,” ṣùgbọ́n àwọn àtẹ̀ jáde mímọ́ wọn méjèèjì fi ẹgbẹ̀rún méjì, ọ̀ọ́dúnrún márùn-ún, ogún ọdún hàn nípa nọ́ńbà.

Ìkéde ègún àkókò méje lórí ìjọba àríwá Ísírẹ́lì àti lórí ìjọba gúúsù Júdà ni ìmọ̀ àkọ́kọ́ William Miller, tàbí o lè pè é ní ìmọ̀ “ìpìlẹ̀,” tàbí o tilẹ̀ lè pè é ní ìmọ̀ “alpha” rẹ̀. Ní ọdún 1863 ìjọ Laodicea ti Seventh-day Adventist kọ ìmọ̀ ìpìlẹ̀ àwọn ìṣàwárí Miller; àwọn “ìṣàwárí” tí wọ́n dúró fún gbogbo ìpìlẹ̀ ìṣísẹ̀ Millerite. Ìmísí ti kìlọ̀ ní tààrà pé èyí lè ṣẹlẹ̀, ó sì ti ṣẹlẹ̀, ó sì ṣẹlẹ̀ ní ìgbà pípẹ́ sẹ́yìn.

Ìpìlẹ̀ tẹ́ńpìlì tí a tún kọ́ lẹ́yìn ìgbèkùn ní Bábílónì ni a parí ní ìtàn àṣẹ àkọ́kọ́, àti kí àṣẹ kejì tó dé. Tẹ́ńpìlì náà ni a kọ́ pátápátá ní ìtàn àṣẹ kejì. Nínú àṣẹ kẹta ni a tún fi ọba aláṣẹ orílẹ̀-èdè padà fún Ísírẹ́lì àtijọ́ gidi. William Miller dúró gẹ́gẹ́ bí áńgẹ́lì kìíní tí ó dé ní 1798, tí a sì fún ní agbára ní August 11, 1840. Áńgẹ́lì kejì dé lẹ́yìn tí a ti fi àwọn ìpìlẹ̀ lélẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn rẹ̀ nípa àwòrán 1843, tí a tẹ̀ jáde ní oṣù Karùn-ún ọdún 1842. Ní ìdààmú àkọ́kọ́ ti 1844, ìdààmú alpha ti 1844, áńgẹ́lì kejì, pẹ̀lú àkókò ìdádúró nínú àkàwé àwọn wúńdíá, dé pẹ̀lú; nígbà tí a sì fi agbára fún ìhìnrere áńgẹ́lì kejì ní ìpàdé àgọ́ Exeter, a parí tẹ́ńpìlì náà. Nígbà náà, ní ìdààmú ńlá náà, tàbí ìdààmú omega ti 1844, Òjíṣẹ́ Májẹ̀mú náà wá sí tẹ́ńpìlì Rẹ̀ lójijì, gẹ́gẹ́ bí ìmúṣẹ ọdún ẹgbàá mẹ́tàlélógún [2300] tí ó bẹ̀rẹ̀ ní àṣẹ kẹta tí ó sì parí ní dídé áńgẹ́lì kẹta.

Josiah túmọ̀ sí “ìpìlẹ̀ Ọlọ́run.” Bí ó bá jẹ́ ọba Josiah tàbí Josiah Litch; àwọn méjèèjì jẹ́ àmì àwọn ìpìlẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn wọn nínú ìtàn àṣẹ àkọ́kọ́ àti gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàfihàn wọn nípasẹ̀ àwọn àjọ̀dún ìrísí-ọdún ní orísun omi tí a gbé kalẹ̀ nínú ẹsẹ̀ méjìlélógún àkọ́kọ́ ti Lefitiku ogún-mẹ́ta. Àwọn ìpìlẹ̀, àwọn àjọ̀dún orísun omi, àti àṣẹ àkọ́kọ́, gbogbo wọn jẹ́ àmì ti ọdún 1840 àti fífún áńgẹ́lì kìn-ín-ní ní agbára. October 22, 573 BC gẹ́gẹ́ bí a ti gbé kalẹ̀ nínú Ezekieli orí ogójì àti ẹsẹ̀ kìn-ín-ní jẹ́ àmì October 22, 1844 àti ṣíṣí ìdájọ́ àwọn òkú, ó sì tún jẹ́ àmì September 11, 2001 ní ṣíṣí ìdájọ́ àwọn alààyè. Ẹnikẹ́ni tí ó ti ń tẹ̀lé àwọn àpilẹ̀kọ wọ̀nyí yẹ kí ó mọ àwọn ìlò tí mo ń lò.

Esekieli jẹ́ àmì kan nínú ìtàn àsọtẹ́lẹ̀ tí a ṣàfihàn nínú àwọn àkọsílẹ̀ rẹ̀. Esekieli wà níbẹ̀ nígbà tí àwọn ọkùnrin méjìlélógún náà foríbalẹ̀ fún oòrùn ní ìparí orí kẹjọ. Ó sì tún wà níbẹ̀ nínú àwọn orí tí ó tẹ̀lé e, bí a ṣe mú ‘ìdìdì tí ìpànìyàn sì ń tẹ̀lé’ wá sórí Jerusalẹmu, èyí tí Ellen White fi mọ Ṣọ́ọ̀ṣì Adventist Ọjọ́ Keje. Nínú àwọn orí àkọ́kọ́ mọ́kànlá, a mú Esekieli wọ inú ibi mímọ́ ti ọ̀run láti gba àṣẹ rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti pè àwọn Millerite láti ṣe ní ọdún 1844, àti gẹ́gẹ́ bí a ti ń pè ìṣísẹ̀ yìí nísinsin yìí láti ṣe.

Bẹ́ẹ̀ ni Ìsíkíẹ́lì yóò jẹ́ àmì fún yín: gẹ́gẹ́ bí gbogbo ohun tí ó ti ṣe, bẹ́ẹ̀ ni ẹ̀yin yóò ṣe: àti nígbà tí èyí bá ṣẹlẹ̀, ẹ ó sì mọ̀ pé èmi ni Olúwa Ọlọ́run. Ezekiel 24:24.

Nígbà tí Èyí bá dé

Nígbà tí a bá dé ipò náà ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn pé àwọn nǹkan tí Ẹ́síkíẹ́lì ṣàfihàn ń tún ara wọn ṣe láàárín àwọn ènìyàn Ọlọ́run, nígbà náà ni a ti dé àmì Ẹ́síkíẹ́lì. Nígbà tí o bá mọ̀ pé Ẹ́síkíẹ́lì dúró fún ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [ọgọ́rùn-ún] ènìyàn, tí o sì mọ̀ ọ́ dé ìpele ìgbàgbọ́ àti òye tí ó ní ìrètí mímọ́ náà pé ohun gbogbo tí Ẹ́síkíẹ́lì ṣàfihàn nínú àwọn ìkọ̀wé rẹ̀ jẹ́ àpẹẹrẹ àtọ̀runwá ti àtẹ̀lé ìṣẹ̀lẹ̀ mímọ́ kan ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn tó ní í ṣe pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún mẹ́rìnlélógójì [ọgọ́rùn-ún] ènìyàn—nígbà tí o bá mọ̀ èyí, nígbà náà ni “ẹ̀yin yóò mọ̀” pé “Olúwa” ni “Ọlọ́run.”

A ó tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn ìròyìn wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.