Ìhìn ìkìlọ̀ nínú ìwé Ezekieli ni “àmì ìdótì ìlú.” Nígbà tí ìdótì náà bẹ̀rẹ̀, aya Ezekieli kú, a sì pàṣẹ fún Ezekieli kí ó má ṣe ṣọ̀fọ̀ ikú rẹ̀. Ikú rẹ̀, pẹ̀lú àìṣọ̀fọ̀ Ezekieli fún ikú rẹ̀, jẹ́ àpẹẹrẹ ìdótì náà àti ìparun Jerusalẹmu tí ń súnmọ́lé. Ìṣe rẹ̀ àti ikú aya rẹ̀ dúró gẹ́gẹ́ bí àmì ìkìlọ̀, tí ń ṣàfihàn àmì ìkìlọ̀ ọjọ́ iwájú kan tí Jesu gbé kalẹ̀, gẹ́gẹ́ bí “ìríra ìparun.”

Nítorí náà, nígbà tí ẹ bá rí ìríra ìparun náà, tí a ti sọ̀rọ̀ rẹ̀ láti ẹnu Dáníẹ́lì wòlíì, tí ó dúró ní ibi mímọ́, (ẹni tí ó bá ń kà á, kí ó yé e). Mátíù 24:15.

Nígbà tí a gbé àwọn ààmì ogun Romu sínú àgbàlá tẹ́ńpìlì, àwọn Kristẹni ní Jerusalẹmu ní láti sá kúrò ní ìlú náà. Àwọn ẹlẹ́rìí méjì ti àmì ìparun Jerusalẹmu ń tẹnumọ́ bí ó ti ṣe ṣe pàtàkì tó láti mọ “àmì” náà ṣáájú ìdótì, ìmísí sì tún fi hàn pé àwọn ẹlẹ́rìí méjèèjì wọ̀nyí rí “ìlò wọn tí ó taara jùlọ” ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn. Ní sísọ nípa ìkìlọ̀ Kristi ní ti ìparun Jerusalẹmu ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú Hesekieli àti Johanu tí wọ́n wà nínú ìran tẹ́ńpìlì kan, Sister White kọ̀wé pé:

“Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àsọtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí rí ìmúṣẹ kan ní apá kan nígbà ìparun Jerúsálẹ́mù, wọ́n ní ìlò tí ó taara jù lọ sí àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

“A dúró lórí ẹnu-ọ̀nà àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá àti ọlọ́lá. Àsọtẹ́lẹ̀ ń ṣẹ ní kíákíá. Olúwa ti dé sí ẹnu-ọ̀nà. Láìpẹ́ yóò ṣí síwájú wa àkókò kan tí yóò kún fún ìfẹ́-ọkàn gíga sí gbogbo àwọn alààyè. Àwọn àríyànjiyàn ti ìgbà àtijọ́ yóò tún dìde; àwọn àríyànjiyàn tuntun yóò sì farahàn. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí a óò ṣe ní ayé wa kò tíì wọ inú àlá ènìyàn rárá.” Testimonies, volume 5, 753.

Nínú orí kẹrin, a pàṣẹ fún Ẹsẹkiẹli láti ṣe àfihàn àpèjúwe kan tí ń fi ìtẹnumọ́ lé ‘àmì ìdótì.’ Ẹsẹkiẹli ṣe àfihàn àpèjúwe ní ìgbà márùn-ún nínú ìwé rẹ̀, èyí tí àwọn arákùnrin rẹ̀ kọ̀ láti rí. Ẹsẹkiẹli sọ̀rọ̀ ní ìgbà márùn-ún sí àwọn arákùnrin rẹ̀, wọ́n sì kọ̀ láti gbọ́. Àwọn àpèjúwe tí ó ṣe ní ìṣe àti àwọn ọ̀rọ̀ rẹ̀ ń ṣàfihàn ẹgbẹ́ onílà-ìpín márùn-ún ti àwọn wúńdíá aṣiwèrè tí wọ́n kọ̀ láti gba ìlọsíwájú ‘ìmọ̀’ tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn àpèjúwe àti ọ̀rọ̀ rẹ̀. Àwọn ọ̀rọ̀ àti àwọn àpèjúwe wọ̀nyẹn ní ìsopọ̀ tààrà pẹ̀lú ìparun Jerusalẹmu, èyí tí ó ní “ìlò tí ó taara jù lọ sí àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.”

Ìwọ pẹ̀lú, ọmọ ènìyàn, mú alẹ̀ kan fún ara rẹ, kí o sì gbé e kalẹ̀ níwájú rẹ, kí o sì ya àwòrán ìlú náà sí i, àní Jerúsálẹ́mù: kí o sì dì í mọ́lé, kí o sì kọ́ ibi-olódi kan sí i, kí o sì gbé òkìtì ìkọlù dìde sí i; kí o sì pa àgọ́-ogun rẹ sí i pẹ̀lú, kí o sì gbé àgbá-ògùn ìfọ́lu kalẹ̀ sí i yíká. Síwájú sí i, mú àpá irin kan fún ara rẹ, kí o sì fi í ṣe ògiri irin láàárín rẹ àti ìlú náà: kí o sì dojúkọ ọ, a ó sì dì í mọ́lé, ìwọ yóò sì dì í mọ́lé. Èyí yóò jẹ́ àmì fún ilé Ísírẹ́lì.

Kí ìwọ náà dùbúlẹ̀ sórí ẹ̀gbẹ́ òsì rẹ, kí o sì gbé ẹ̀ṣẹ̀ ilé Ísírẹ́lì lé e lórí: gẹ́gẹ́ bí iye ọjọ́ tí ìwọ yóò fi dùbúlẹ̀ lé e ni ìwọ yóò gbé ẹ̀ṣẹ̀ wọn. Nítorí mo ti fi ọdún ẹ̀ṣẹ̀ wọn lé ọ lórí, gẹ́gẹ́ bí iye ọjọ́ náà, ọjọ́ ẹgbẹ̀ta àti àádọ́rùn-ún: báyìí ni ìwọ yóò gbé ẹ̀ṣẹ̀ ilé Ísírẹ́lì. Àti nígbà tí ìwọ bá ti parí wọ́n, tún dùbúlẹ̀ lórí ẹ̀gbẹ́ ọ̀tún rẹ, ìwọ yóò sì gbé ẹ̀ṣẹ̀ ilé Júdà fún ọjọ́ ogójì: mo ti yàn ọjọ́ kọ̀ọ̀kan fún ọ gẹ́gẹ́ bí ọdún kan. Nítorí náà ìwọ yóò dojú rẹ kọ ìdótì Jerúsálẹ́mù, apá rẹ yóò sì ṣí síta, ìwọ yóò sì sọ àsọtẹ́lẹ̀ sí i. Àti kíyèsi i, èmi yóò fi ẹ̀wọ̀n dè ọ, ìwọ kì yóò sì yí ara rẹ padà láti ẹ̀gbẹ́ kan sí òmíràn, títí ìwọ yóò fi parí àwọn ọjọ́ ìdótì rẹ. Hesekieli 4:1–8.

Ààmì

Ọ̀rọ̀ náà “àmì” wà ní ìgbà mẹ́sàn-án nínú ìwé Ìsíkíẹ́lì. Nínú orí kẹrin, ìdótì Jérúsálẹ́mù ni “àmì” fún ilé Ísírẹ́lì. Nínú orí kejìlá, Ìsíkíẹ́lì tún jẹ́ “àmì” tó ń fi ìdótì àti ìparun Jérúsálẹ́mù hàn.

Ọmọ ènìyàn, ìwọ ń gbé láàrín ilé ọlọ̀tẹ̀ kan, tí wọ́n ní ojú láti rí, ṣùgbọ́n wọn kò rí; wọ́n ní etí láti gbọ́, ṣùgbọ́n wọn kò gbọ́: nítorí ilé ọlọ̀tẹ̀ ni wọ́n. Nítorí náà, ìwọ ọmọ ènìyàn, pèsè ẹrù rẹ fún ìkó-lọ, kí o sì kó lọ ní ọ̀sán níwájú wọn; ìwọ yóò sì kó láti ibi rẹ lọ sí ibòmíràn níwájú wọn: bóyá wọn yóò ronú, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ilé ọlọ̀tẹ̀ ni wọ́n. Nígbà náà ni ìwọ yóò mú ẹrù rẹ jáde ní ọ̀sán níwájú wọn, gẹ́gẹ́ bí ẹrù fún ìkó-lọ: ìwọ yóò sì jáde lọ ní ìrọ̀lẹ́ níwájú wọn, bí àwọn tí ń jáde lọ sí ìgbèkùn. Wà odi náà níwájú wọn, kí o sì ru jáde nípasẹ̀ ibẹ̀. Níwájú wọn ni ìwọ yóò gbé e lé èjìká rẹ, kí o sì ru u jáde ní ojú àṣálẹ́: ìwọ yóò bo ojú rẹ, kí o má bàa rí ilẹ̀: nítorí mo ti fi ọ́ ṣe àmì fún ilé Israẹli. Esekiẹli 12:2–6.

Nígbà tí ilé ọlọ̀tẹ̀ náà rí òwe àpèjúwe tí a ṣe ní ìṣe, wọn kò mọ ìtumọ̀ rẹ̀, nítorí náà wọ́n béèrè lọ́wọ́ Ẹ́síkíẹ́lì pé kí ó túmọ̀ ọ́ fún wọn.

Ọmọ ènìyàn, ilé Israẹli, ilé ọlọ̀tẹ̀ náà, kò ha sọ fún ọ pé, Kí ni ìwọ ń ṣe? Sọ fún wọn pé, Báyìí ni Olúwa Ọlọ́run wí; ẹrù yìí kan ọmọ-aládé tí ó wà ní Jerusalẹmu, àti gbogbo ilé Israẹli tí ó wà láàárín wọn. Sọ pé, Èmi ni ààmì yín: gẹ́gẹ́ bí mo ti ṣe, bẹ́ẹ̀ ni a ó ṣe sí wọn: wọn yóò kó lọ, wọn yóò sì lọ sí ìgbèkùn. Hesekieli 12:9–11.

Ìdótì Jerusalẹmu jẹ́ àmì fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

“Olúkúlùkù nínú àwọn wòlíì àtijọ́ sọ kéré síi fún àkókò tiwọn ju fún tiwa lọ, nítorí náà àsọtẹ́lẹ̀ wọn wà ní agbára fún wa. ‘Wàyí o, gbogbo nǹkan wọ̀nyí ṣẹlẹ̀ sí wọn gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ: a sì kọ ọ́ sílẹ̀ fún ìkìlọ̀ wa, àwa tí òpin ayé ti dé bá.’ 1 Corinthians 10:11. ‘Kì í ṣe fún ara wọn, bí kò ṣe fún wa ni wọ́n ń ṣe iṣẹ́ ìránṣẹ́ nínú àwọn nǹkan náà, èyí tí a ti sọ di mímọ̀ fún yín nísinsin yìí nípasẹ̀ àwọn tí wọ́n ti wàásù ìhìnrere fún yín pẹ̀lú Ẹ̀mí Mímọ́ tí a rán kalẹ̀ láti ọ̀run; àwọn nǹkan wọ̀nyí ni àwọn áńgẹ́lì ń fẹ́ láti wo inú wọn.’ 1 Peter 1:12....”

“Bíbélì ti kó jọ, ó sì ti dì ín pa pọ̀, àwọn ìṣúra rẹ̀ fún ìran ìkẹyìn yìí. Gbogbo àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá àti àwọn ìṣe pàtàkì tó kún fún ìbẹ̀rù mímọ́ nínú ìtàn Májẹ̀mú Láéláé ti wáyé tẹ́lẹ̀, wọ́n sì ń tún ara wọn ṣe nínú ìjọ ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn wọ̀nyí.” Selected Messages, ìwé 3, 338, 339.

Ní Ọjọ́ Kàn Náà

Ésékíẹ́lì nínú àkàwé tí a fi ìṣe hàn nípa “ìdótì àti ìparun Jerúsálẹ́mù” jẹ́ àmì fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn.

Lẹ́ẹ̀kansi, ní ọdún kẹ́sàn-án, ní oṣù kẹwàá, ní ọjọ́ kẹwàá oṣù náà, ọ̀rọ̀ Olúwa tọ̀ mí wá, wí pé, Ọmọ ènìyàn, kọ orúkọ ọjọ́ náà sílẹ̀ fún ara rẹ, àní ti ọjọ́ yìí gan-an: ọba Bábílónì gbé ara rẹ̀ kalẹ̀ sí Jerusalẹmu ní ọjọ́ yìí gan-an.

Kí o sì pa òwe kan fún ilé ọlọ̀tẹ̀ náà, kí o sì wí fún wọn pé, Báyìí ni Olúwa Ọlọ́run wí; Gbé ìkòkò lé iná, gbé e lé e, kí o sì tún da omi sínú rẹ̀: Kó àwọn àpá rẹ̀ jọ sínú rẹ̀, àní gbogbo àpá rere, itan àti ejika; fi egungun àyànfẹ́ kún un. Mú èyí tí ó yàn jù nínú agbo ẹran, kí o sì tún jó egungun lábẹ́ rẹ̀, kí o sì mú un hó dáadáa, kí wọ́n sì se egungun inú rẹ̀ nínú rẹ̀. Nítorí náà báyìí ni Olúwa Ọlọ́run wí; Ègbé ni fún ìlú ẹ̀jẹ̀, fún ìkòkò tí ẹgbin rẹ̀ wà nínú rẹ̀, tí ẹgbin rẹ̀ kò sì kúrò nínú rẹ̀! mú un jáde ní àpá ní àpá; má ṣe jẹ́ kí ìpín kàn án. Nítorí ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ wà láàrín rẹ̀; ó fi í sí orí àpáta; kò dà á sórí ilẹ̀, láti fi erùpẹ̀ bò ó; Kí ó lè mú ìbínú gòkè wá láti gbẹ̀san; èmi ti fi ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ sí orí àpáta, kí a má bà á bò ó.

Nítorí náà, báyìí ni Olúwa Ọlọ́run wí: Ègbé ni fún ìlú ẹ̀jẹ̀! Èmi pẹ̀lú yóò jẹ́ kí àkójọpọ̀ iná tóbi. Kó igi jọ lé e lórí, dá iná náà sílẹ̀, jó ẹran náà tán, fi ìrètí dáradára sè é, kí a sì sun àwọn egungun náà. Nígbà náà, gbé e sí orí ẹyín iná rẹ̀ ní ofo, kí idẹ rẹ̀ lè gbóná, kí ó sì jó, kí ìdọ̀tí rẹ̀ lè yo nínú rẹ̀, kí a sì run ẹ̀gbin rẹ̀. Ó ti rẹ ara rẹ̀ pẹ̀lú irọ́, ṣùgbọ́n ẹ̀gbin rẹ̀ púpọ̀ kò jáde kúrò nínú rẹ̀: nínú iná ni ẹ̀gbin rẹ̀ yóò wà. Nínú ìdọ̀tí rẹ ni ìwà àgbèrè wà: nítorí mo ti wẹ ọ́ mọ́, ṣùgbọ́n a kò wẹ ọ́ mọ́; a kì yóò tún wẹ ọ́ mọ́ kúrò nínú ìdọ̀tí rẹ mọ́, títí di ìgbà tí mo bá mú kí ìbínú gbígbóná mi balẹ̀ lórí rẹ. Èmi Olúwa ni mo ti sọ ọ́: yóò sì ṣẹ, èmi yóò sì ṣe é; èmi kì yóò yí padà sẹ́yìn, bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò dá ọ láàmú, bẹ́ẹ̀ ni èmi kì yóò ronú pìwà dà; gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà rẹ, àti gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ rẹ, ni wọn yóò ṣe dá ọ lẹ́jọ́, ni Olúwa Ọlọ́run wí.

Ọ̀rọ̀ Olúwa sì tún tọ̀ mí wá, ó ní, Ọmọ ènìyàn, kíyèsi i, èmi yóò mú ìfẹ́ ojú rẹ kúrò lọ́dọ̀ rẹ nípa ìkọlù kan; ṣùgbọ́n ìwọ kì yóò ṣọ̀fọ̀ tàbí sunkún, bẹ́ẹ̀ ni omijé rẹ kì yóò ṣàn. Má ṣe ké, má ṣe ṣe ìṣọ̀fọ̀ fún òkú; dì ìde orí rẹ mọ́ ara rẹ, kí o sì wọ bàtà rẹ sí ẹsẹ̀ rẹ, má sì ṣe bo ètè rẹ, má sì jẹ àkàrà àwọn ènìyàn. Bẹ́ẹ̀ ni mo sọ fún àwọn ènìyàn ní òwúrọ̀; ní alẹ́ aya mi sì kú; mo sì ṣe ní òwúrọ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti pàṣẹ fún mi. Àwọn ènìyàn sì wí fún mi pé, Ṣé ìwọ kì yóò sọ fún wa ohun tí nǹkan wọ̀nyí túmọ̀ sí fún wa, tí ìwọ fi ń ṣe bẹ́ẹ̀?

Nígbà náà ni mo dá wọn lóhùn pé, Ọ̀rọ̀ Olúwa tọ̀ mí wá, ó ní, Sọ fún ilé Israẹli pé, Báyìí ni Olúwa Ọlọ́run wí; Kíyèsi i, èmi yóò sọ ibi mímọ́ mi di aláìmọ́, ọlá agbára yín, ìfẹ́ ojú yín, àti ohun tí ọkàn yín ṣàánú; àwọn ọmọkùnrin yín àti àwọn ọmọbìnrin yín tí ẹ fi sílẹ̀ yóò sì ṣubú nípa idà. Ẹ̀yin yóò sì ṣe gẹ́gẹ́ bí mo ti ṣe: ẹ̀yin kì yóò bo ètè yín, bẹ́ẹ̀ ni ẹ̀yin kì yóò jẹ oúnjẹ àwọn ènìyàn. Àwọn àkàrà orí yín yóò wà lórí orí yín, bàtà yín yóò sì wà lẹ́sẹ̀ yín: ẹ̀yin kì yóò ṣọ̀fọ̀ tàbí sọkún; ṣùgbọ́n ẹ̀yin yóò rẹ̀ dànù nítorí ẹ̀ṣẹ̀ búburú yín, ẹ ó sì máa kerora sí ara yín lẹ́nì kìíní-kejì. Báyìí ni Hesekieli ṣe jẹ́ àmì fún yín: gẹ́gẹ́ bí gbogbo ohun tí ó ti ṣe ni ẹ̀yin yóò ṣe: nígbà tí èyí bá sì ṣẹlẹ̀, nígbà náà ni ẹ ó mọ̀ pé èmi ni Olúwa Ọlọ́run. Hesekieli 24:1–24.

Ẹsẹkiẹli jẹ́ àmì tí ó ń tọ́ka sí ìbẹ̀rẹ̀ ìdótì Jérúsálẹ́mù àti ìparun ìkẹyìn rẹ̀, àti lẹ́yìn náà; ìgbèkùn àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ìjọ Laodikea ti Adventist Ọjọ́ Keje.

“Nígbà tí Kristi wo láti orí Òkè Oliveti, Ó rí irú ipò bẹ́ẹ̀ tí ó wà nínú gbogbo ìjọ. Àwọn ìkìlọ̀ náà dé bá gbogbo àwọn tí ń tọ̀ lẹ́yìn ìtẹ̀sílẹ̀ àwọn ènìyàn Jerusalẹmu, àwọn tí wọ́n ní ìmọ́lẹ̀ púpọ̀ tó bẹ́ẹ̀. A fi àwọn ènìyàn wọ̀nyí síwájú wa gẹ́gẹ́ bí ìkìlọ̀. Nípa kọ̀ láti gba àwọn ìkìlọ̀ Ọlọ́run ní ọjọ́ wa yìí, àwọn ènìyàn ń tún ẹ̀ṣẹ̀ Jerusalẹmu ṣe. Olúwa rí ohun tí aṣojú ènìyàn kò rí tí kì yóò sì rí—àbájáde gbogbo ọgbọ́n èrò ènìyàn ní Battle Creek. Ó ti ṣe gbogbo ohun tí Ọlọ́run lè ṣe. Ó ti tan ìmọ́lẹ̀ síwájú ojú àwọn ènìyàn, kí ẹ̀ṣẹ̀ wọn má bàa dé ààlà níbi tí a kò ti lè ní ìrònúpìwàdà mọ́. Ṣùgbọ́n nípasẹ̀ ìlànà gígùn ti yíyapa kúrò nínú àwọn ìlànà òdodo àti òtítọ́, àwọn ènìyàn ti fi ara wọn sí ipò kan níbi tí a kò ti mọ ìmọ́lẹ̀ àti òtítọ́, ìdájọ́ òdodo àti àánú. Ọ̀nà yìí ti di apá kan nínú àdánidá wọn gan-an.” Testimonies, volume 8, 68.

Ẹlẹ́rìí Méjì ti Alfa àti Omega

A ti fi ọ̀nà àrà ọ̀run mú kí Ẹsekíẹli di adití-ẹnu, a sì fi í hàn pé nígbà tí Jerusalẹmu bá ṣubú, yóò tún lè sọ̀rọ̀, àti pé nígbà náà yóò di “àmì.” Àìṣọ̀fọ̀ Ẹsekíẹli nítorí ikú aya rẹ̀ fi àmì alfa hàn ní ìbẹ̀rẹ̀ ìdótì náà, àti pípa ẹnu Ẹsekíẹli sílẹ̀ nígbà tí Jerusalẹmu ṣubú ni àmì omega. A fi àmì sí ìdótì náà títí dé ìparun rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ní òpin. Nínú àpèjúwe kan náà, ẹlẹ́rìí kejì sí àmì alfa àti omega ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí ikú “ìfẹ́ ojú Ẹsekíẹli” gẹ́gẹ́ bí alfa, àti ikú “ìfẹ́ ojú” àwọn ènìyàn gẹ́gẹ́ bí àmì omega ti àkókò náà. Àkókò ọdún kan àti ààbọ̀ ń rú ẹlẹ́rìí méjì ti alfa àti omega. Ikú aya Ẹsekíẹli ṣojú fún ìgbèkùn àti títẹ́ ogun-ogun náà lulẹ̀, ikú omega ti Jerusalẹmu sì ṣojú fún títẹ́ ibi mímọ́ náà lulẹ̀.

Nítorí náà, Ìsíkíẹ́lì jẹ́ àmì fún yín: gẹ́gẹ́ bí gbogbo ohun tí ó ti ṣe, bẹ́ẹ̀ ni ẹ̀yin yóò ṣe: àti nígbà tí èyí bá ṣẹlẹ̀, ẹ ó sì mọ̀ pé èmi ni Olúwa Ọlọ́run. Pẹ̀lú èyí, ìwọ ọmọ ènìyàn, ní ọjọ́ tí èmi bá gba agbára wọn kúrò lọ́dọ̀ wọn, ayọ̀ ògo wọn, ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ ojú wọn, àti ohun tí wọ́n gbé ọkàn wọn lé, àwọn ọmọkùnrin wọn àti àwọn ọmọbìnrin wọn, ṣé kì yóò ṣe pé ẹni tí ó bá sá ní ọjọ́ náà yóò tọ̀ ọ́ wá, láti mú kí ìwọ fi etí rẹ gbọ́ ọ? Ní ọjọ́ náà ni a óo ṣí ẹnu rẹ fún ẹni tí ó sá; ìwọ yóò sì sọ̀rọ̀, ìwọ kì yóò sì jẹ́ adití mọ́: ìwọ yóò sì jẹ́ àmì fún wọn; wọn yóò sì mọ̀ pé èmi ni Olúwa. Ìsíkíẹ́lì 24:24–27.

Ikú Mẹ́fà

Ikú aya Esekiẹli jẹ́ àmì ìbẹ̀rẹ̀ ìdótì Jerúsálẹ́mù àti ikú Jerúsálẹ́mù, ẹni tí ní ìsọtẹ́lẹ̀ jẹ́ ìyàwó Kristi, ó sì ń fi òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́ hàn, èyí tí àkókò kan tí ìdótì náà ṣojú fún ti ṣáájú. Àkókò ìdótì náà àti ìparun náà jẹ́ àmì-ọ̀nà méjì ọ̀tọ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n so mọ́ ara wọn ní tààrà. Ìdótì náà jẹ́ àkókò kan, ìparun náà sì jẹ́ ibi-kókó kan nínú àkókò. Ìparun náà ni òfin Ọjọ́ Àìkú tí àkókò dídá àwòrán ẹranko náà ti ṣáájú. Àkókò àwòrán ẹranko náà parí pẹ̀lú àmì ẹranko náà. Nígbà tí Jésù tọ́ka sí àmì ìparun Jerúsálẹ́mù nínú Mátíù ogún-ín-lé-mẹ́rin, Ó tún tọ́ka sí àwọn ọjọ́ Nóà.

Ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní ọjọ́ Noe, bẹ́ẹ̀ ni ìbọ̀ wíwá Ọmọ ènìyàn yóò rí pẹ̀lú. Nítorí gẹ́gẹ́ bí ó ti rí ní àwọn ọjọ́ tí ó ṣáájú ìkún-omi, wọ́n ń jẹun, wọ́n sì ń mu, wọ́n ń fẹ́, wọ́n sì ń fi ni fún ìgbéyàwó, títí di ọjọ́ tí Noe wọ inú ọkọ̀ náà, Wọ́n kò sì mọ̀ títí ìkún-omi fi dé, tí ó sì gbá wọn gbogbo lọ; bẹ́ẹ̀ ni ìbọ̀ wíwá Ọmọ ènìyàn yóò rí pẹ̀lú. Matteu 24:37–39.

Ní ọjọ́ ayé Nóà, a ti ilẹ̀kùn àkókò ìdánwò, nípa bẹ́ẹ̀ ó ṣe àpẹẹrẹ òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, èyí tí a tún ṣe àpẹẹrẹ rẹ̀ nípa títi ilẹ̀kùn pa ní October 22, 1844. Àkókò láti ìpàdé àgọ́ Exeter ti August 12–17 ní ọdún 1844, ń ṣàfihàn àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ń yọrí sí ilẹ̀kùn tí a ti pa.

Ní ọjọ́ Noa, Noa dúró gẹ́gẹ́ bí áńgẹ́lì kẹta, àti pé áńgẹ́lì kẹta dé sí ẹnu-ọ̀nà tí a ti pa ní October 22, 1844. Ní ọjọ́ Noa, èyí tí gẹ́gẹ́ bí Jésù ti sọ yóò rí bí “wíwá Ọmọ ènìyàn,” àwọn áńgẹ́lì mẹ́ta ti Ìfihàn mẹ́rìnlá darí sí ẹnu-ọ̀nà tí a ti pa. William Miller dúró fún ìhìnrere áńgẹ́lì kìíní, a sì fi í ṣe àpẹẹrẹ nípasẹ̀ Enoku ní ọjọ́ Noa. Jude fi hàn pé ìhìnrere Enoku jẹ́ ohun ìbámu pẹ̀lú ìhìnrere Miller.

Àti Enọki pẹ̀lú, ẹni keje láti ọ̀dọ̀ Adamu, sọtẹ́lẹ̀ nípa wọn, ó ní, Wò ó, Olúwa ń bọ̀ pẹ̀lú ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn ẹni mímọ́ rẹ̀, láti ṣe ìdájọ́ lórí gbogbo ènìyàn, àti láti fi ẹ̀sùn gbogbo àwọn aláìwà-bí-Ọlọ́run tí ó wà láàárín wọn hàn nípa gbogbo iṣẹ́ àìwà-bí-Ọlọ́run wọn tí wọ́n ti hù ní ọ̀nà àìwà-bí-Ọlọ́run, àti nípa gbogbo ọ̀rọ̀ líle wọn tí àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀ aláìwà-bí-Ọlọ́run ti sọ sí i. Jude 1:14, 15.

Ifiranṣẹ́ áńgẹ́lì àkọ́kọ́ ti Miller kéde “ìdájọ́” náà gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú ifiranṣẹ́ Enọki. Ìbẹ̀rẹ̀ Enọki ni a samisi rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó jẹ́ “ẹlẹ́ẹ̀kẹje láti ọ̀dọ̀ Ádámù.” Ifiranṣẹ́ Miller bẹ̀rẹ̀, ó sì parí pẹ̀lú dídé “àkókò méje” sí orí ìjọba àríwá, àti lẹ́yìn ọdún mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n [46], áńgẹ́lì kẹta dé ní October 22, 1844 nígbà tí “àkókò méje” sí orí ìjọba gúúsù ṣẹ. Mejeeji Enọki àti Miller, tí wọ́n jẹ́ àwọn ojiṣẹ́ wákàtí ìdájọ́, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú fífi nọ́mbà méje hàn ní ìdánimọ̀. Àkókò tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Enọki, ẹni ẹlẹ́ẹ̀kẹje, parí pẹ̀lú ọjọ́ méje tí àwọn ẹranko wọ ọkọ̀ áàkì títí di ìgbà tí a fi ti ilẹ̀kùn náà pa lọ́nà àrà ọ̀tọ̀. Jésù máa ń fi òpin ṣàfihàn pẹ̀lú ìbẹ̀rẹ̀ nígbà gbogbo.

Enọku bí Mẹtusẹla, ẹni tí ó sì bí Lámẹki. Lámẹki àti Mẹtusẹla dúró fún ìhìnrere áńgẹ́lì kejì, wọ́n sì tún dúró fún ìhìnrere igbe ọ̀gànjọ́. Igbe ọ̀gànjọ́ tẹ̀síwájú títí dé ilẹ̀kùn tí a ti pa, nítorí náà a fi Mẹtusẹla ṣàpẹẹrẹ rẹ̀, ẹni tí ó kú ní ọdún ìkún omi. Lámẹki dúró fún ìhìnrere áńgẹ́lì kejì, Lámẹki sì kú ní ọdún márùn-ún kí ìkún omi tó dé. Ọdún márùn-ún láti ikú Lámẹki títí dé ikú Mẹtusẹla nígbà tí ilẹ̀kùn pa, ṣe àpẹẹrẹ ikú ìyàwó Ìsíkíẹ́lì gẹ́gẹ́ bí àmì ìbẹ̀rẹ̀ àsìkò tí ó yọrí sí ikú ìyàwó Kristi tí Mẹtusẹla dúró fún.

Enọki ṣàpẹẹrẹ angẹli kìn-ín-ní tí ó dé ní ọdún 1798, Lameki ṣàpẹẹrẹ angẹli kejì tí ó dé ní April 19, 1844, àti Metusela ṣàpẹẹrẹ igbe ọ̀gànjọ́ láti Exeter títí dé ilẹ̀kùn tí a ti pa ní October 22, 1844, èyí tí Noa ṣàpẹẹrẹ. Ọdún márùn-ún láti ikú Lameki títí dé ikú Metusela ṣàpẹẹrẹ ọdún kan àti àbọ̀ láti 587 BC títí dé 586 BC. Ọdún márùn-ún wọ̀nyí láti ọ̀dọ̀ Lameki dé Metusela ṣàpẹẹrẹ ọdún márùn-ún láti 1448 títí dé 1453.

Ní ọjọ́ kẹtàlélọ́gbọ̀n, oṣù Kẹwàá, ọdún 1448, John Palaiologos kú, arákùnrin rẹ̀ sì, Constantine ẹlẹ́ẹ̀kànlá, (Constantine ìkẹyìn) wá ìyọ̀ǹda láti gòkè dé orí ìtẹ́ ìjọba Romu ìlà-oòrùn lọ́wọ́ agbára Tọ́ọ̀kì ti Ísílámù. Ìfaramọ́ rẹ̀ ní ọjọ́ kẹtàdínlọ́gbọ̀n, oṣù Keje, ọdún 1299, mú ìmúṣẹ ọgọ́rùn-ún àti àádọ́ta ọdún kejì ti Ìfihàn mẹ́sàn-án wá, gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn ní ẹsẹ̀ kẹwàá. Ọdún márùn-ún lẹ́yìn ikú John Palaiologos, arákùnrin rẹ̀ Constantine ẹlẹ́ẹ̀kànlá kú lórí ògiri Constantinople bí Mehmed Kejì ṣe ṣẹ́gun ìjọba Byzantium ti Romu ìlà-oòrùn. Mehmed ni àtúmú-ìpilẹ̀ Tọ́ọ̀kì fún Mohammed, nítorí náà ikú Mohammed àkọ́kọ́ ní ọdún 632, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ àsọtẹ́lẹ̀ ọgọ́rùn-ún àti àádọ́ta ọdún àkọ́kọ́ ti Ìfihàn mẹ́sàn-án, (tí ó wà ní ẹsẹ̀ karùn-ún), tí ó sì parí pẹ̀lú ikú Constantine ìkẹyìn ní ọwọ́ ‘Mohammed Kejì’ ní ọdún ẹgbẹ̀rún mẹ́jọ, ọgọ́rùn-ún méjìdínlógún àti mọ́kànlélógún lẹ́yìn náà. Ọdún márùn-ún kí ó tó kú, Mohammed ti sọ tẹ́lẹ̀ nípa ìparun Romu, a sì mú un ṣẹ nípasẹ̀ Tọ́ọ̀kì tí a ń pè ní Mohammed Kejì.

Kọnsitántínù ìkẹyìn, èyíiní kọkànlá, kú nínú ogun Kọnsitántínópù, báyìí ni ó sì fi ọdún márùn-ún hàn láti ikú arákùnrin rẹ̀ Jòhánù títí dé ikú òun fúnra rẹ̀. Àwọn ọdún márùn-ún wọ̀nyẹn ni a ṣàpẹẹrẹ wọn nípasẹ̀ ọdún márùn-ún láti ikú Lámékì, ọmọ náà, títí dé ikú Mẹtúsélà, baba náà, ní ọdún márùn-ún lẹ́yìn náà nígbà tí ilẹ̀kùn ti pa mọ́ sórí ọkọ̀ áàkì. Báyìí ni ikú aya Ìsíkíẹ́lì ṣe jẹ́ àpẹẹrẹ ikú Lámékì, àti pé papọ̀ ni wọ́n ń jẹ́rìí sí ikú Jòhánù Páláíólógòsì ní ọdún 1448. Ikú Mẹtúsélà tí ó tẹ̀ lé e bá ikú aya Kristi àti ìparun Jerúsálẹ́mù ní 586 BC mu, àti pé papọ̀ ni wọ́n bá ikú Kọnsitántínù kọkànlá mu.

Àwọn ẹlẹ́rìí mẹ́ta ti àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan tí ó bẹ̀rẹ̀, tí ó sì parí pẹ̀lú ikú kan, ń ṣàfihàn àkókò ìmúdásílẹ̀ àwòrán ẹranko náà tí ó parí pẹ̀lú àmì ẹranko náà, ó sì bá ìkéde igbe ọ̀gànjọ́mu mu nínú ìtàn àwọn Millerite àti ìmúdásílẹ̀ àwòrán ẹranko náà tí ó parí pẹ̀lú àmì ẹranko náà nínú ìtàn wa lọwọlọwọ. Nígbà tí àmì ẹranko náà bá ṣẹ ní òfin Ọjọ́ Àìkú tí ń bọ̀ láìpẹ́, “sọ̀rọ̀” àsọtẹ́lẹ̀ náà yóò dé ní ìbámu pẹ̀lú bí Hesekieli ti lè “sọ̀rọ̀” nípa ìfẹ́ ara rẹ̀ nígbà tí a pa Jerusalẹmu run.

Sísọ

Nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú, tí ìparun Jerúsálẹ́mù jẹ́ àpẹẹrẹ rẹ̀, ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ń sọ ni a fi àmì sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí wolii èké ṣe ń sọ̀rọ̀ bí dragoni.

Mo sì rí ẹranko mìíràn tí ń gòkè wá láti inú ilẹ̀ ayé; ó sì ní ìwo méjì bí ti ọ̀dọ́-àgùntàn, ó sì sọ̀rọ̀ bí dragoni. Ìfihàn 13:11.

Ní àkókò òfin ọjọ́ Àìkú, Báláámù lu kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ rẹ̀ lẹ́ẹ̀kẹta, nígbà náà ni kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sì sọ̀rọ̀.

Oluwa sì la ẹnu kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà, ó sì wí fún Balaamu pé, Kí ni mo ṣe sí ọ, tí ìwọ fi lù mí ní ìgbà mẹ́ta wọ̀nyí? Balaamu sì wí fún kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà pé, Nítorí tí ìwọ ti ṣẹ̀sín mí: ìbá ṣe pé idà wà ní ọwọ́ mi, nítòótọ́ ní báyìí, èmi ìbá pa ọ. Kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ náà sì wí fún Balaamu pé, Ṣé èmi kì í ṣe kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ rẹ, tí ìwọ ti máa ń gùn láti ìgbà tí mo ti jẹ́ tìrẹ títí di òní yìí? ṣé mo ti máa ń ṣe bẹ́ẹ̀ sí ọ rí? Ó sì dáhùn pé, Rárá. Nọ́mbà 22:28–30.

Wòlíì èké náà ń sọ̀rọ̀ nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú, Islam pẹ̀lú náà sì ń sọ̀rọ̀ nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú. Wọ́n jẹ́, ní ìtumọ̀ àsọtẹ́lẹ̀, àwọn wòlíì èké méjèèjì. Nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú, “ìran” Hábákúkù tí ó pẹ́ sílẹ̀ ń sọ̀rọ̀.

Nítorí ìran náà ṣì jẹ́ fún àkókò tí a yàn; ṣùgbọ́n ní ìgbẹ̀yìn yóò sọ̀rọ̀, kì yóò sì purọ́: bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó fà á sẹ́yìn, dúró dè é; nítorí pé dájúdájú yóò dé, kì yóò pẹ́. Habakkuk 2:3.

Habakuku ni wòlíì tòótọ́ tí ó ń sọ̀rọ̀ ní ìyàtọ̀ pẹ̀lú àwọn wòlíì èké. “Ìran” Habakuku ń sọ̀rọ̀ nípasẹ̀ ẹnu Hesekieli, ẹni tí ó ti jẹ́ adití tẹ́lẹ̀, tí a sì tún ṣí ẹnu rẹ̀ nígbà náà. A fi ìlérí jíjẹ́ ẹnu Ọlọ́run fún Jeremiah.

Èéṣe tí ìrora mi fi jẹ́ aláìlópin, tí ọgbẹ́ mi sì jẹ́ àìsàn tí a kò lè wo, tí ó kọ̀ láti yá? Ṣé ìwọ yóò ha jẹ́ fún mi gẹ́gẹ́ bí ẹni èké, àti bí omi tí ń tàn jẹ? Nítorí náà báyìí ni Olúwa wí pé, Bí o bá padà, èmi yóò mú ọ padà wá, ìwọ yóò sì dúró níwájú mi: bí o bá yọ ohun iyebíye kúrò nínú ohun ẹlẹ́gbin, ìwọ yóò dàbí ẹnu mi: kí wọn padà sọ́dọ̀ rẹ; ṣùgbọ́n ìwọ má ṣe padà sọ́dọ̀ wọn. Jeremiah 15:18, 19.

Nígbà òfin ọjọ́ Àìkú, ìdákẹ́jẹ́ oṣù mẹ́sàn-án ti Zacharias parí nígbà tí ó sọ̀rọ̀, tí ó sì fi ìdánilójú múlẹ̀ pé orúkọ ọmọ rẹ̀ yóò jẹ́ Johanu. Zacharias dúró fún àwọn olórí tí kò gbà ọ̀rọ̀ angẹli kẹta gbọ́, Johanu sì dúró fún ìṣípò Elijah, ìjọ náà tí yóò ṣí ọ̀nà sílẹ̀ fún Ìpadàbọ̀ Kejì Kristi.

Sakaraya sì wí fún áńgẹ́lì náà pé, “Nípa kí ni èmi yóò fi mọ̀ èyí? nítorí èmi jẹ́ ọkùnrin àgbàlagbà, aya mi sì ti darúgbó gidigidi.” Áńgẹ́lì náà dá a lóhùn pé, “Èmi ni Gabrieli, ẹni tí ń dúró níwájú Ọlọ́run; a sì rán mi láti bá ọ sọ̀rọ̀, àti láti fi ìhìnrere ayọ̀ wọ̀nyí hàn ọ́. Kíyèsi i, ìwọ yóò di adití-ọ̀rọ̀, ìwọ kì yóò sì lè sọ̀rọ̀ títí di ọjọ́ tí a ó fi mú nǹkan wọ̀nyí ṣẹ, nítorí pé ìwọ kò gba ọ̀rọ̀ mi gbọ́, àwọn ọ̀rọ̀ náà tí a óo mú ṣẹ ní àkókò wọn.”

Àwọn ènìyàn sì ń dúró de Sekaráyà, ó sì yà wọ́n lẹ́nu pé ó pẹ́ tó bẹ́ẹ̀ nínú tẹ́ńpìlì. Nígbà tí ó sì jáde wá, kò lè bá wọn sọ̀rọ̀: wọ́n sì mọ̀ pé ó ti rí ìran kan nínú tẹ́ńpìlì: nítorí ó ń fi àmì pe wọ́n, ó sì wà ní aláìní ohùn. Lúùkù 1:18–22.

Sákáríà jẹ́ ti ẹ̀ka kẹjọ àwọn àlùfáà.

Ní ọjọ́ ayé Hẹrọdu, ọba Judia, àlùfáà kan wà tí a ń pè ní Sakaria, ti ẹ̀ka Abia; aya rẹ̀ sì jẹ́ nínú àwọn ọmọbìnrin Aaroni, orúkọ rẹ̀ sì ni Elisabeti. Àwọn méjèèjì sì jẹ́ olódodo níwájú Ọlọ́run, wọ́n ń rìn nínú gbogbo àwọn àṣẹ àti ìlànà Olúwa láìlẹ́bi. Wọ́n kò sì ní ọmọ, nítorí pé Elisabeti jẹ́ àgàn, àwọn méjèèjì sì ti darúgbó gidigidi nígbà náà. Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, bí ó ti ń ṣe iṣẹ́ àlùfáà níwájú Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí ìtọ́kasí ẹ̀ka rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí àṣà iṣẹ́ àlùfáà, a sì fi ìpín fún un láti sun tùràrí nígbà tí ó wọ inú tẹ́ńpìlì Olúwa. Gbogbo ọ̀pọ̀ ènìyàn náà sì ń gbàdúrà níta ní àkókò ìsun tùràrí. Luku 1:5–10.

Gbogbo àwọn wòlíì ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, Zakaria sì wọ inú tẹ́ńpìlì, gẹ́gẹ́ bí Hesekieli náà ti ṣe. Ó jẹ́ ti ẹ̀ka kẹjọ àwọn àlùfáà, èyí tí ń fi àmì àpẹẹrẹ hàn nípa àwọn ọkàn mẹ́jọ tí ó wà nínú ọkọ̀ Noa, tí wọ́n kọjá láti ayé àtijọ́ sí ayé tuntun. Òun àti aya rẹ̀ jẹ́ aláìlẹ́bi, ṣùgbọ́n Zakaria yóò ṣiyèméjì sí ọ̀rọ̀ Gabriẹli. Ìṣíkiri Millerite bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ti Filadẹlfia (aláìlẹ́bi) ṣùgbọ́n ó yí padà sí ti Laodikea ní ọdún 1856. Ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ìhìn iṣẹ́ angẹli ni ìhìn iṣẹ́ angẹli kẹta, ìhìn iṣẹ́ Gabriẹli sí Zakaria sì ń ṣàpẹẹrẹ ìhìn iṣẹ́ angẹli kẹta, bẹ́ẹ̀ náà ni ìhìn iṣẹ́ Elijah, gẹ́gẹ́ bí a ti fi hàn nínú Johanu Oníbatisí.

Àngẹli Oluwa sì farahàn án, ó dúró ní apá ọ̀tún pẹpẹ tùràrí. Nígbà tí Sekaráyà sì rí i, ìdààmú bá a, ẹ̀rù sì bà á. Ṣùgbọ́n àngẹli náà sọ fún un pé, Má bẹ̀rù, Sekaráyà: nítorí a ti gbọ́ àdúrà rẹ; ìyàwó rẹ Elisabeti yóò sì bí ọmọkùnrin kan fún ọ, ìwọ yóò sì sọ orúkọ rẹ̀ ní Johanu. Ìwọ yóò sì ní ayọ̀ àti ìdùnnú; ọ̀pọ̀ ènìyàn yóò sì yọ̀ nígbà ìbí rẹ̀. Nítorí yóò jẹ́ ẹni ńlá níwájú Oluwa, kò sì ní mu wáìnì tàbí ohun mímu líle rárá; a ó sì fi Ẹ̀mí Mímọ́ kún un, àní láti inú oyún ìyá rẹ̀ wá. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ọmọ Israẹli ni yóò sì yí padà sí ọ̀dọ̀ Oluwa Ọlọrun wọn. Yóò sì máa lọ ṣáájú rẹ̀ nínú ẹ̀mí àti agbára Elijah, láti yí ọkàn àwọn baba sí ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ, àti àwọn aláìgbọ́ràn sí ọgbọ́n àwọn olódodo; láti pèsè àwọn ènìyàn tí a ti pèsè tán sílẹ̀ fún Oluwa. Sekaráyà sì sọ fún àngẹli náà pé, Nípa kí ni èmi yóò fi mọ̀ èyí? nítorí èmi jẹ́ àgbàlagbà ọkùnrin, ìyàwó mi sì ti dàgbà gidigidi. Àngẹli náà sì dá a lóhùn pé, Èmi ni Gabrieli, ẹni tí ń dúró níwájú Ọlọrun; a sì rán mi láti bá ọ sọ̀rọ̀, àti láti fihàn ọ ní ìròyìn ayọ̀ wọ̀nyí. Luku 1:11–19.

Sakaraya ṣiyèméjì pé ìránṣẹ́ ti Elijah tí yóò dé yóò ṣẹ.

Wò ó, èmi yóò rán Elijah wolii sí yín kí ọjọ́ ńlá àti ẹ̀rù ti Olúwa tó dé: yóò sì yí ọkàn àwọn baba padà sí ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ, àti ọkàn àwọn ọmọ padà sí ọ̀dọ̀ àwọn baba wọn, kí èmi má bàa wá lu ilẹ̀ ayé pẹ̀lú ègún. Malachi 4:5, 6.

Arábìnrin White, nínú àyíká ìdìdì Ezekieli ti orí kẹsàn-án, ṣàlàyé ìdí tí a fi fi àìgbọ́gbọ̀ Sakaria ṣàpẹẹrẹ ìṣáájú ìjọ Seventh-day Adventist ti Laodíkea.

“Ẹgbẹ́ àwọn ènìyàn tí kò ní ìbànújẹ́ nítorí ìyapa tẹ̀mí tiwọn fúnra wọn, tí wọn kò sì ṣọ̀fọ̀ nítorí ẹ̀ṣẹ̀ àwọn ẹlòmíràn, ni a ó fi sílẹ̀ láìní èdìdì Ọlọ́run. Olúwa pàṣẹ fún àwọn ìránṣẹ́ Rẹ̀, àwọn ọkùnrin tí ohun ìjà ìpakúpa wà ní ọwọ́ wọn pé: ‘Ẹ máa tọ̀ ọ́ lẹ́yìn jáde ní gbogbo ìlú, kí ẹ sì pa: kí ojú yín má ṣe dá sí i, bẹ́ẹ̀ ni kí ẹ má ṣe ṣàánú: ẹ pa àgbàlagbà àti ọ̀dọ́ run pátápátá, àti àwọn wúńdíá, àti àwọn ọmọ kékeré, àti àwọn obìnrin: ṣùgbọ́n ẹ má ṣe sún mọ́ ẹnikẹ́ni tí àmì náà bá wà lára rẹ̀; kí ẹ sì bẹ̀rẹ̀ ní ibi mímọ́ Mi. Nígbà náà ni wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe é lára àwọn àgbà tí ó wà níwájú ilé náà.’”

“Níhìn-ín ni a ti rí i pé ìjọ—ibi mímọ́ Olúwa—ni ó kọ́kọ́ ní ìfarapa ìlù ìbínú Ọlọ́run. Àwọn àgbàlagbà, àwọn tí Ọlọ́run ti fi ìmọ́lẹ̀ ńlá fún, tí wọ́n sì ti dúró gẹ́gẹ́ bí olùṣọ́ àwọn ire ẹ̀mí ti àwọn ènìyàn, ti dá ìgbẹ́kẹ̀lé tí a fi lé wọn lọ́wọ́. Wọ́n ti gba ipò pé a kò nílò láti retí àwọn iṣẹ́ ìyanu àti ìfarahàn gbangba agbára Ọlọ́run bí ti àwọn ọjọ́ ìṣáájú. Àkókò ti yí padà. Ọ̀rọ̀ wọ̀nyí ń fún àìgbàgbọ́ wọn ní agbára, wọ́n sì ń wí pé: Olúwa kì yóò ṣe rere, bẹ́ẹ̀ ni kì yóò ṣe búburú. Ó kún fún àánú jù láti bẹ àwọn ènìyàn Rẹ̀ wò nípa ìdájọ́. Báyìí ni ‘Àlàáfíà àti àìléwu’ ṣe jẹ́ igbe láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn tí kì yóò tún gbé ohùn wọn sókè bí ipè láti fi ìrékọjá wọn hàn fún àwọn ènìyàn Ọlọ́run àti ẹ̀ṣẹ̀ wọn fún ilé Jékọ́bù. Àwọn ajá adití wọ̀nyí tí kò fẹ́ ké ni àwọn náà ni yóò ní ìrírí ẹ̀san ìgbàsan ododo ti Ọlọ́run tí a ti mú bínú. Àwọn ọkùnrin, àwọn ọmọbìnrin, àti àwọn ọmọ kéékèèké, gbogbo wọn ni yóò ṣègbé pọ̀.” Testimonies, volume 5, 211.

Sakaraya ṣiyèméjì sí ìrántí angẹli kẹta, èyí tí í ṣe ìhìn iṣẹ́ Eliya tí ń tún ìtàn Johanu Onítẹ̀bọmi ṣe, pẹ̀lú ìtàn William Miller náà.

Oṣù Márùn-ún

Élísábẹ́tì fi oyún rẹ̀ pamọ́ fún oṣù márùn-ún.

Lẹ́yìn ọjọ́ wọ̀nyí, Elísábẹ́tì aya rẹ̀ lóyún, ó sì fi ara rẹ̀ pamọ́ fún oṣù márùn-ún, ní ìwí pé, “Báyìí ni Olúwa ti bá mi lò ní ọjọ́ tí ó yíjú sí mi, láti mú ẹ̀gàn mi kúrò láàrín àwọn ènìyàn.” Ní oṣù kẹfà sì ni a rán áńgẹ́lì Gabriẹli láti ọ̀dọ̀ Ọlọ́run sí ìlú kan ní Galili, tí a ń pè ní Nasareti. Lúùkù 1:24–26.

Sekaráyà jẹ́ ti ẹ̀ka kẹjọ àwọn àlùfáà, èyí tí ó bá ilà pẹ̀lú ìkọlà ọmọ rẹ̀ Johanu ní ọjọ́ kẹjọ, nígbà tí Sekaráyà yóò tún sọ̀rọ̀. Òun àti ọmọ rẹ̀ Johanu ń ṣàpẹẹrẹ àwọn ẹ̀mí mẹ́jọ tí ó wà nínú ọkọ̀ Nóà, tí a fi pamọ́ kúrò ní ikú tí omi ìkún-omi mú wá fún oṣù márùn-ún, tàbí ọjọ́ ọgọ́rùn-ún-ún márùn-ún. Àwọn ọjọ́ ọgọ́rùn-ún-ún márùn-ún ti oyún náà àti ti omi ìkún-omi náà bá àwọn àkókò méjì ti oṣù márùn-ún mu nínú Ìfihàn orí kẹsàn-án.

Sakaraya àti ọmọ rẹ̀ Johanu pẹ̀lú dúró gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ ìgbà tí ìjọ keje ti Laodicea yí padà sí ìjọ kẹjọ ti Filadelfia. Láti inú iṣẹ́ ìránṣẹ́ Sakaraya nígbà ẹ̀ka kẹjọ títí dé ìkọlà Johanu ọmọ rẹ̀ ní ọjọ́ kẹjọ, ó ṣojú àkókò àsọtẹ́lẹ̀ kan tí nọ́mbà kẹjọ fi ń tọ́ka sí ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin. Nínú àkókò àsọtẹ́lẹ̀ yẹn wà àkókò oṣù márùn-ún kan tí ó ṣojú àkókò ìfarapamọ́.

“Ọ̀rọ̀ sísọ” ti àsọtẹ́lẹ̀ náà ń ṣàfihàn òfin Àìkú tí ó ń bọ̀ láìpẹ́, nítorí náà Sekaráyà sọ̀rọ̀ ní àkókò òfin Àìkú, nígbà tí a fi èdìdì dì ọmọ rẹ̀, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa iṣe ìkọlà. Nínú ìtàn yẹn, ṣáájú òfin Àìkú nígbà tí Sekaráyà sọ̀rọ̀, ní òpin oṣù márùn-ún, ní oṣù kẹfà Màríà bẹ̀ Élíṣábẹ́tì wò, Ẹ̀mí Mímọ́ sì fi òróró yàn Élíṣábẹ́tì, ẹni tí, gẹ́gẹ́ bí obìnrin, ń ṣojú ìfiyàn Ọlọ́run sí ìjọ Rẹ̀ ní oṣù mẹ́rin ṣáájú òfin Àìkú tí ó ń bọ̀ láìpẹ́.

Ní ọjọ́ wọ̀nyẹn, Màríà sì dìde, ó sì fi ìkánkán lọ sí ilẹ̀ olókè, sí ìlú kan ní Júdà; ó sì wọ inú ilé Sakaraya, ó sì kí Elísábẹ́tì. Ó sì ṣẹlẹ̀ pé, nígbà tí Elísábẹ́tì gbọ́ ìkíni Màríà, ọmọ inú rẹ̀ fò sókè nínú oyún rẹ̀; Elísábẹ́tì sì kún fún Ẹ̀mí Mímọ́: Ó sì fi ohùn ńlá sọ̀rọ̀, ó ní, Ìbùkún ni fún ọ láàrín àwọn obìnrin, ìbùkún sì ni fún èso inú rẹ. Nítorí kí ni èyí fi dé bá mi, kí ìyá Olúwa mi wá sọ́dọ̀ mi? Nítorí wò ó, bí ohùn ìkíni rẹ ti wọ etí mi tán, ọmọ inú mi fò sókè nínú oyún mi fún ayọ̀. Ìbùkún sì ni fún ẹni tí ó gbàgbọ́: nítorí pé yóò sí ìmúṣẹ àwọn ohun tí a ti sọ fún un láti ọ̀dọ̀ Olúwa. Lúùkù 1:39–45.

Ní òpin oṣù márùn-ún, Élisábẹ́tì bá Màríà sọ̀rọ̀ “pẹ̀lú ohùn ńlá,” ó ń yin ìgbàgbọ́ Màríà nínú ọ̀rọ̀ Gébúriẹ́lì, èyí tí ó jẹ́, ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta. Sákáríà, ọkọ Élisábẹ́tì, ti ṣàìgbọ́; ṣùgbọ́n Màríà kò ṣe bẹ́ẹ̀. Màríà gbọ́ ọ̀rọ̀ Gébúriẹ́lì lẹ́yìn oṣù márùn-ún tí Sákáríà ti gbọ́ ọ́, nítorí náà a fi ìgbàgbọ́ rẹ̀ nínú áńgẹ́lì kẹta hàn gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó dé lẹ́yìn ìfihàn ọ̀rọ̀ ìkọ̀kọ̀ ti oṣù márùn-ún. Ọ̀rọ̀ ìkọ̀kọ̀ ti oṣù márùn-ún ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn ni oṣù márùn-ún àkọ́kọ́ ti Ìfihàn 9:5. Màríà dúró fún ìjọ àwọn ọjọ́ ìkẹyìn tí ó gba ìhìnrere áńgẹ́lì kẹta, èyí tí ó ní ìṣípayá pàtàkì kan ti oṣù márùn-ún nínú rẹ̀ kí ọ̀rọ̀ nípa òfin Ọjọ́-Àìkú tí ó ń bọ̀ láìpẹ́ tó dé ní ìwọ̀n bí oṣù mẹ́rin lẹ́yìn náà.

Ní àwọn àmì ọ̀nà ìbẹ̀wò Màríà, ìṣípò àwọn áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti kejì, tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa Sakaráyà àti Élísábẹ́tì, so mọ́ ìṣípò áńgẹ́lì kẹta tí Màríà àti Jóṣéfù ṣàpẹẹrẹ. Sakaráyà dúró fún òṣìṣẹ́ aláṣẹ kan láti inú ìjọ kan tí kò gbà ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kẹta gbọ́, Jóṣéfù sì, gbẹ́nàgbẹ́nà, dúró fún ìṣípò kan tí a ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípa iṣẹ́ ìtìlẹ́yìn ara ẹni. Adventism parí gẹ́gẹ́ bí ó ti bẹ̀rẹ̀, ó sì bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìṣípò kan, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ètò ìjọ tí a ṣètò ní ìlànà. Ìṣípò àwọn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún mẹ́rìnlélógójì tí Jóṣéfù, Màríà àti Kristi ṣàpẹẹrẹ jẹ́ ìbátan tààrà sí ìṣípò Millerite tí Sakaráyà, Élísábẹ́tì àti Jòhánù ṣàpẹẹrẹ, àìgbàgbọ́ ọdún 1863 sì ni a ṣàpẹẹrẹ nípa Sakaráyà. Ọdún 1863 ṣàpẹẹrẹ àìgbàgbọ́ sí àwọn ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kìn-ín-ní àti kejì, ìṣípò áńgẹ́lì kẹta sì ṣàpẹẹrẹ ìgbàgbọ́ Màríà.

“A rán àwọn áńgẹ́lì láti lọ ṣèrànwọ́ fún áńgẹ́lì alágbára náà láti ọ̀run wá, mo sì gbọ́ ohùn tí ó dàbí ẹni pé ó ń dún káàkiri pé, ‘Ẹ jáde kúrò nínú rẹ̀, ẹ̀yin ènìyàn Mi, kí ẹ má bàa jẹ́ alábápín nínú ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀, kí ẹ má sì gba nínú àwọn àjàkálẹ̀-àrùn rẹ̀. Nítorí ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ ti dé ọ̀run, Ọlọ́run sì ti rántí àìṣedéédéé rẹ̀.’ Ìránṣẹ́ yìí dàbí ìfikún sí ìránṣẹ́ kẹta, ní ìpapọ̀ mọ́ ọn gẹ́gẹ́ bí igbe ọ̀gànjọ́ ṣe darapọ̀ mọ́ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kejì ní 1844. Ògo Ọlọ́run bà lé àwọn ẹni mímọ́ aláìsùúrù tí ń dúró de e, wọ́n sì fi ìgboyà kéde ìkìlọ̀ àṣẹ̀yìnwá náà, ní fífi ìṣubú Bábílónì hàn gbangba àti ní pípe àwọn ènìyàn Ọlọ́run láti jáde kúrò nínú rẹ̀ kí wọ́n lè bọ́ lọwọ́ ìdájọ́ ẹlẹ́rùjẹ̀jẹ̀ rẹ̀.” Early Writings, 277.

Ìsopọ̀ àwọn ìránṣẹ́ méjì ni a ṣàpẹẹrẹ nípa bí Màríà ṣe lọ bẹ́ Ẹlisabẹti wò, àti pé àkókò yẹn dé nígbà tí oṣù márùn-ún tí a fi pa mọ́ hàn gbangba. Àkókò yẹn ni ibi tí àsọtẹ́lẹ̀ méjì ti darapọ̀, tí a sì ń kéde wọn pọ̀. Ẹ̀kan ni Ẹlisabẹti kéde, èkejì sì ni Màríà kéde. Ìsopọ̀ àwọn ìránṣẹ́ méjì yìí ń tọ́ka sí ìgbà tí igbe ọ̀ganjọ́ darapọ̀ mọ́ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kejì, èyí sì ṣẹlẹ̀ nínú ìtàn àwọn ọmọlẹ́yìn Miller ní ìpàdé àgọ́ Exeter.

Lẹ́yìn tí Elisabeti àti nígbà náà Màríà ti sọ àwọn ìkéde wọn, “Màríà sì gbé pẹ̀lú rẹ̀ ní ìwọ̀n oṣù mẹ́ta, ó sì padà lọ sí ilé ara rẹ̀.” Lúùkù 1:56. Àkókò ọjọ́ mẹ́rìndínlọ́gọ́ta náà láti Exeter títí dé October 22, 1844 ni a ṣojú fún nípasẹ̀ àwọn oṣù mẹ́rin wọ̀nyí, èyí tí ó parí ní ìlànà ọjọ́-ìsinmi Sunday tí ó súnmọ́lé, nígbà tí Sakaria sọ̀rọ̀. Àwọn oṣù mẹ́rin náà ń ṣojú fún àkókò ìkéde iṣẹ́ ìránṣẹ́ ẹkún ọ̀gànjọ́rọ̀, èyí tí ó dé lẹ́yìn iṣẹ́ ìránṣẹ́ àwọn oṣù márùn-ún tí a fi pamọ́.

Àwọn ìhìn méjì nínú ìtàn àwọn Millerite ni ti áńgẹ́lì kìíní àti ti áńgẹ́lì kejì, a sì fi ìmúṣẹ àsọtẹ́lẹ̀ àkókò kan fún ìhìn áńgẹ́lì kìíní lágbára, èyí tí ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkókò oṣù márùn-ún, tí a fi apá kan rẹ̀ pamọ́ títí di ọjọ́ mẹ́wàá ṣáájú ìmúṣẹ rẹ̀ ní August 11, 1840, gẹ́gẹ́ bí Josiah Litch ti ṣe àfihàn. Ohun tí ó fún ìhìn áńgẹ́lì kejì ní agbára ni àtúnṣe àsọtẹ́lẹ̀ tí kò tọ́ ti 1843, tí ó ṣẹlẹ̀ ní ìpàdé àgọ́ Exeter, gẹ́gẹ́ bí Samuel Snow ti ṣe àfihàn.

Ìkéde iṣẹ́pọ̀-ìhìn méjì ti igbe ọ̀gànjọ́ ni a ṣàfihàn gẹ́gẹ́ bí àkókò kúkúrú kan ṣáájú kí ilẹ̀kùn tó pa, èyí tí nínú ìtàn Nóà ṣí sílẹ̀ sí àkókò oṣù márùn-ún kan tí ó parí pẹ̀lú ọkọ̀ áàbò tí ó jókòó lórí òkè Ararat. Àkókò ìkéde igbe ọ̀gànjọ́ náà wá lẹ́yìn ìṣiṣí ohun tí a fi èdìdì dì mọ́, ìyẹn oṣù márùn-ún tí a fi pamọ́, èyí tí ó dé ọjọ́ mẹ́wàá ṣáájú August 11, 1840; ó sì tún wá lẹ́yìn tí Olúwa yọ ọwọ́ Rẹ̀ kúrò lórí àwọn àpèjúwe tí Ó ti bò mọ́lẹ̀ lórí àtẹ 1843. Ọjọ́ mẹ́wàá August 1 sí 11 bá ọjọ́ mẹ́rìndínlọ́gọ́rin mu láti Exeter dé October 22, 1844, àti ẹ̀rí méjì náà fi hàn pé ìṣiṣí oṣù márùn-ún tí a fi pamọ́, pẹ̀lú àtúnṣe ìkéde tí kò tọ́ tí ó mú àìnírètí àkọ́kọ́ wá, ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí Màríà pàdé tí ó sì kí Elisabeth ní oṣù kẹfà.

Ní àkókò òfin ọjọ́ Àìkú, Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà sọ̀rọ̀ bí ejò ńlá, kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́ Íslámù sì ń sọ̀rọ̀, ìran Hábákúkù sì ń sọ̀rọ̀ nípasẹ̀ ẹnu Jeremiah, Sekaráyà àti Ẹsẹ́kíẹ́lì. Ní àkókò òfin ọjọ́ Àìkú, Ẹsẹ́kíẹ́lì jẹ́ àmì, bẹ́ẹ̀ ni ó ń ṣojú àsíá tí a gbé sókè ní àkókò òfin ọjọ́ Àìkú. Méjì nínú àwọn mẹ́sàn-án ìtọ́kasí ọ̀rọ̀ náà “àmì” nínú Ẹsẹ́kíẹ́lì ń fi àwọn “ọjọ́ ìsinmi” hàn gẹ́gẹ́ bí àmì ìwẹ̀nùmọ́ tí ń ṣojú ìṣọ̀kan Ìwà-Ọlọ́run pẹ̀lú ẹ̀dá ènìyàn.

Ṣùgbọ́n mo ṣe nítorí orúkọ mi, kí a má bà á jẹ́ níwájú àwọn orílẹ̀-èdè, láàrín àwọn tí wọ́n wà, ní ojú àwọn ẹni tí mo ti fi ara mi hàn fún wọn, nígbà tí mo mú wọn jáde kúrò ní ilẹ̀ Ejibiti. Nítorí náà mo mú kí wọ́n jáde kúrò ní ilẹ̀ Ejibiti, mo sì mú wọn wá sínú aginjù. Mo sì fún wọn ní àwọn ìlànà mi, mo sì fi àwọn ìdájọ́ mi hàn wọ́n, èyí tí bí ènìyàn bá ṣe wọ́n, yóò sì yè nínú wọn.

Pẹ̀lúpẹ̀lú, mo sì fi àwọn ọjọ́ ìsinmi mi fún wọn, kí ó lè jẹ́ àmì láàárín èmi àti wọn, kí wọn lè mọ̀ pé èmi ni Olúwa tí ń yà wọ́n sọ́tọ̀. Ṣùgbọ́n ilé Israẹli ṣọ̀tẹ̀ sí mi ní aginjù: wọn kò rìn nínú àwọn ìlànà mi, wọ́n sì kẹ́gàn àwọn ìdájọ́ mi, èyí tí bí ènìyàn bá ṣe wọn, yóò sì yè nínú wọn; wọ́n sì sọ àwọn ọjọ́ ìsinmi mi di aláìmọ́ gidigidi: nígbà náà ni mo wí pé, èmi yóò da ìbínú mi sórí wọn ní aginjù, láti run wọ́n. Ṣùgbọ́n mo ṣe é nítorí orúkọ mi, kí a má bàa sọ ọ́ di aláìmọ́ níwájú àwọn orílẹ̀-èdè, ní ojú ẹni wọ́n tí mo mú wọn jáde kúrò láàrín wọn. Síbẹ̀, mo tún gbé ọwọ́ mi sókè sí wọn ní aginjù, pé èmi kì yóò mú wọn wọ ilẹ̀ tí mo ti fi fún wọn, tí ń ṣàn ní wàrà àti oyin, èyí tí ó jẹ́ ògo gbogbo ilẹ̀; nítorí pé wọn kẹ́gàn àwọn ìdájọ́ mi, wọn kò sì rìn nínú àwọn ìlànà mi, ṣùgbọ́n wọ́n sọ àwọn ọjọ́ ìsinmi mi di aláìmọ́: nítorí ọkàn wọn tẹ̀lé àwọn òrìṣà wọn. Síbẹ̀síbẹ̀, ojú mi ṣàánú wọn kí n má bàa pa wọ́n run, bẹ́ẹ̀ ni n kò ṣe òpin sí wọn ní aginjù. Ṣùgbọ́n mo sọ fún àwọn ọmọ wọn ní aginjù pé, Ẹ má ṣe rìn nínú àwọn ìlànà àwọn baba yín, bẹ́ẹ̀ ni ẹ má ṣe pa àwọn ìdájọ́ wọn mọ́, bẹ́ẹ̀ ni ẹ má ṣe fi àwọn òrìṣà wọn sọ ara yín di aláìmọ́: èmi ni Olúwa Ọlọ́run yín; ẹ máa rìn nínú àwọn ìlànà mi, kí ẹ sì pa àwọn ìdájọ́ mi mọ́, kí ẹ sì ṣe wọ́n; kí ẹ sì yà àwọn ọjọ́ ìsinmi mi sí mímọ́; wọn yóò sì jẹ́ àmì láàárín èmi àti yín, kí ẹ lè mọ̀ pé èmi ni Olúwa Ọlọ́run yín. Hesekieli 20:9–20.

Esekieli dúró fún àsíá àwọn ẹgbẹ̀rún ọgọ́rùn-ún lé mẹ́rìnlélọ́gbọ̀n náà, àmì Ìjẹ́ Ọlọ́run tí a darapọ̀ mọ́ ẹ̀dá ènìyàn sì ni “àwọn ọjọ́ ìsinmi” Oluwa. Esekieli ni àmì ní ìbẹ̀rẹ̀ ìdótì ìlú náà, ó sì tún jẹ́ àmì ní ìparun Jerusalẹmu, nígbà tí a gbé e sókè gẹ́gẹ́ bí àsíá. Ní ìbẹ̀rẹ̀ ìdótì ìlú náà, àwọn tí wọ́n kọ̀ láti rí àti láti gbọ́, tí wọ́n sì sọ “àwọn ọjọ́ ìsinmi” Rẹ̀ di aláìmọ́, wọ́n náà jẹ́ àmì.

Nígbà náà ni àwọn kan nínú àwọn àgbà Israel wá sọ́dọ̀ mi, wọ́n sì jókòó níwájú mi. Ọ̀rọ̀ Olúwa sì tọ̀ mí wá, wí pé, Ọmọ ènìyàn, àwọn ọkùnrin wọ̀nyí ti gbé òrìṣà wọn kalẹ̀ sínú ọkàn wọn, wọ́n sì ti fi ohun ìkọ̀sẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀ wọn sí iwájú ojú wọn: ṣé kí n jẹ́ kí wọ́n béèrè lọ́wọ́ mi rárá bí? Nítorí náà, sọ fún wọn, kí o sì wí fún wọn pé, Báyìí ni Oluwa Ọlọ́run wí; Olúkúlùkù ẹni nínú ilé Israel tí ó bá gbé òrìṣà rẹ̀ kalẹ̀ sínú ọkàn rẹ̀, tí ó sì fi ohun ìkọ̀sẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ sí iwájú ojú rẹ̀, tí ó sì tọ̀ wòlíì wá; èmi Olúwa yóò dá ẹni tí ó bá tọ̀ wá lóhùn gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ òrìṣà rẹ̀; kí n lè mú ilé Israel nínú ọkàn wọn tìkára wọn, nítorí pé gbogbo wọn ti yà kúrò lọ́dọ̀ mi nípasẹ̀ òrìṣà wọn.

Nítorí náà, sọ fún ilé Israẹli pé, Báyìí ni Olúwa Ọlọ́run wí; Ẹ ronúpìwàdà, kí ẹ sì yí ara yín padà kúrò lọ́dọ̀ àwọn òrìṣà yín; kí ẹ sì yí ojú yín kúrò nínú gbogbo ohun ìríra yín. Nítorí olúkúlùkù lára ilé Israẹli, tàbí lára àlejò tí ń gbé ní Israẹli, tí ó ya ara rẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ mi, tí ó sì gbé àwọn òrìṣà rẹ̀ kalẹ̀ nínú ọkàn rẹ̀, tí ó sì fi ohun ìkóṣẹ̀ ẹ̀ṣẹ̀ rẹ̀ sí iwájú ojú rẹ̀, tí ó sì tọ̀ wá sọ́dọ̀ wòlíì kan láti béèrè lọ́dọ̀ rẹ̀ nípa tèmi; èmi Olúwa yóò dá a lóhùn fúnra mi: Èmi yóò sì dojú kọ ọkùnrin náà, èmi yóò sì fi í ṣe ààmì àti òwe, èmi yóò sì gé e kúrò láàárín àwọn ènìyàn mi; ẹ ó sì mọ̀ pé èmi ni Olúwa. Bí a bá sì tan wòlíì náà jẹ nígbà tí ó bá ti sọ ọ̀rọ̀ kan, èmi Olúwa ni mo ti tan wòlíì náà jẹ, èmi yóò sì na ọwọ́ mi sí i, èmi yóò sì pa á run kúrò láàárín àwọn ènìyàn mi Israẹli. Wọ́n yóò sì ru ìyà ẹ̀ṣẹ̀ wọn: ìyà wòlíì yóò dà bí ìyà ẹni tí ń tọ̀ ọ́ wá; kí ilé Israẹli má bàa ṣìnà kúrò lọ́dọ̀ mi mọ́, kí wọ́n má sì tún fi gbogbo ìrékọjá wọn ba ara wọn jẹ mọ́; ṣùgbọ́n kí wọ́n lè jẹ́ ènìyàn mi, kí èmi náà lè jẹ́ Ọlọ́run wọn, ni Olúwa Ọlọ́run wí. Esekiẹli 14:1–11.

Ní Nashville, àwọn tí ó wà nínú ìjọ Adventist Ọjọ́ Keje ti Laodicea tí kò gbàgbọ́ gẹ́gẹ́ bí Sekaráyà; tí wọ́n ti “gba ipò pé a kò nílò láti retí àwọn iṣẹ́ ìyanu àti ìfarahàn agbára Ọlọ́run tí ó ṣe kedere gẹ́gẹ́ bí ti àwọn ọjọ́ àtijọ́,” gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ láti 1840 sí 1844, ni a ó dojú kọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn tí ó wà lóde Adventism nípa ìdí tí wọ́n fi kùnà láti fi ìkìlọ̀ náà hàn. Wọ́n di “àmì” ìránṣẹ́ àlàáfíà àti ààbò èké náà, èyí tí ó fi ìyapa àárín àwọn ọlọ́gbọ́n àti aṣiwèrè hàn gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nínú àwọn àgọ́ méjì tí ń tako ara wọn ní ìpàdé àgọ́ Exeter. Wọ́n ru “àmì” ìbọ̀rìṣà àti ìṣọ̀tẹ̀, nígbà tí Hesekieli sì ń ru ìránṣẹ́ ìkìlọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ tòótọ́. Ní òpin ìdótì náà, nígbà tí a ba pa Jerúsálẹ́mù run, tí ó ń ṣojú òfin Ọjọ́ Àìkú, àmì ìṣọ̀tẹ̀ ni àmì ẹranko náà, àti àmì ìgbọràn ni èdìdì Ọlọ́run.

Àkókò àánú ti di pípé títí fún Adventism nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú, ó sì wà níbẹ̀ àmì àwọn olódodo àti àwọn ènìyàn búburú tí a ti fi àmì sí. Ìpẹ̀kun àkókò àánú nígbà òfin Ọjọ́ Àìkú tí ó súnmọ́ ń ṣàpẹẹrẹ ìpẹ̀kun àkókò àánú nígbà tí Míkáẹ́lì yóò dìde, àti níbẹ̀ ni a ti ṣàfihàn àmì ikú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn nípasẹ̀ Gogu àti Magogu.

Àwọn arìnrìn-àjò tí ń kọjá ní ilẹ̀ náà, nígbà tí ẹnikẹ́ni bá rí egungun ènìyàn kan, yóò gbé àmì kan sí i lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ̀, títí àwọn tí ń sin òkú yóò fi sin ín sínú àfonífojì Hamongogi. Orúkọ ìlú náà pẹ̀lú yóò sì jẹ́ Hamona. Báyìí ni wọn yóò ṣe wẹ ilẹ̀ náà mọ́. Esekiẹli 39:15, 16.

Aami majẹmu ni a fi hàn nínú orí kẹtàlélọ́gbọ̀n ìwé Ìsíkíẹ́lì, níbi tí a ti mú àfonífojì egungun òkú wá sí ìyè, tí a sì so ọ̀pá méjì pọ̀. A fi ìránṣẹ́ kan ti Islam mú àwọn egungun náà wá sí ìyè, tí a dúró fún un gẹ́gẹ́ bí afẹ́fẹ́ mẹ́rin, nípa bẹ́ẹ̀ ń ṣàpẹẹrẹ August 11, 1840. A darapọ̀ ọ̀pá méjèèjì di ọ̀kan, nípa bẹ́ẹ̀ ń ṣojú ìsopọ̀ ìránṣẹ́ áńgẹ́lì kejì pẹ̀lú ìránṣẹ́ igbe ọ̀ganjọ́. Àwọn egungun náà ni ìfúnnilára áńgẹ́lì kìn-ín-ní, àwọn ọ̀pá méjì náà sì ni ìfúnnilára áńgẹ́lì kejì. Lẹ́yìn èyí, àwọn ènìyàn Ọlọ́run ni àwọn ènìyàn majẹmu àyànfẹ́ Rẹ̀ ti ọjọ́ ìkẹyìn, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣojú wọn nínú Johanu, gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ̀rún kan ó lé mẹ́rìnlélógójì.

Pẹ̀lú èyí, èmi yóò bá wọn dá májẹ̀mú àlàáfíà; yóò sì jẹ́ májẹ̀mú ayérayé pẹ̀lú wọn: èmi yóò sì fi wọn múlẹ̀, èmi yóò sì mú wọn pọ̀ sí i, èmi yóò sì gbé ibi mímọ́ mi kalẹ̀ láàrín wọn títí láé. Àgọ́ mi pẹ̀lú yóò wà pẹ̀lú wọn: bẹ́ẹ̀ ni, èmi yóò jẹ́ Ọlọ́run wọn, wọn yóò sì jẹ́ ènìyàn mi. Àwọn orílẹ̀-èdè aláìmọ̀ yóò sì mọ̀ pé èmi Olúwa ni ń sọ Israẹli di mímọ́, nígbà tí ibi mímọ́ mi yóò bá wà láàrín wọn títí láé. Hesekieli 37:26–28.

Ìpapọ̀ Ìwà-Ọlọ́run àti ènìyàn ni a ṣàfihàn ní ọ̀nà onírúurú nínú Ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, àti àpèjúwe kan ni nígbà tí “ààbò olódi ọkàn” tí ó wà nínú ẹ̀dá gíga ènìyàn bá so mọ́ ààbò olódi ibi mímọ́ Ọlọ́run. Nígbà tí yàrá ìtẹ́ ọ̀run tí ó ṣojú ààbò olódi Ọlọ́run bá darapọ̀ mọ́ ààbò olódi ẹ̀dá gíga ènìyàn, àwọn ènìyàn Ọlọ́run ni a “yà sọ́tọ̀,” Ó sì ń gbé “ní àárín wọn títí láé.”

Lẹ́yìn orí kẹtàdínlógójì, Hesekieli gbé àwọn orí kẹ́tàlélọ́gbọ̀n àti kọkàndínlógójì kalẹ̀, níbi tí ó ti sọ̀rọ̀ sí Gogu àti Magogu gẹ́gẹ́ bí ààmì ìṣọ̀kan àwọn ọmọ ènìyàn tí wọ́n wà níta àwọn ènìyàn májẹ̀mú yíyàn Ọlọ́run. Nínú orí ogójì, a ṣe àfihàn àwọn ènìyàn májẹ̀mú tí ó wà nínú orí kẹtàdínlógójì gẹ́gẹ́ bí tẹ́ńpìlì kan tí ó kun gbogbo ayé. Àwọn orí kẹ́tàlélọ́gbọ̀n títí dé ogójì ṣe àfihàn ìdìde àwọn ènìyàn májẹ̀mú Ọlọ́run ní àwọn ọjọ́ ìkẹyìn, gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàpẹẹrẹ rẹ̀ nípasẹ̀ àwọn nọ́mbà 38 àti 40.

A ó tẹ̀síwájú nínú àwọn nǹkan wọ̀nyí nínú àpilẹ̀kọ tó kàn.